Вид на телебашню Бордж-е Милад в Тегеране

Эрон ТИВ Британия элчисини мамлакат ишларига аралашишда айблади

94
(Янгиланган 17:29 14.01.2020)
Эрон Ташқи ишлар вазирлиги Британия элчисининг Теҳрондаги норозилик намойишларда қатнашишини қоралади ва буни мамлакат ишларига қўпол аралашиш деб атади.

ТОШКЕНТ, 14 янв — Sputnik. Эрон Ташқи ишлар вазирлиги Британия элчисининг Теҳрондаги норозилик намойишларда қатнашишини қоралади. Эрон буни мамлакатнинг ички ишларига қўпол аралашиш деб ҳисоблайди.

“Буюк Британия элчисининг Теҳрондаги ички намойишларда қатнашиши Эроннинг ички ишларига қўпол аралашиш сифатида кўрилади ва дипломатик муносабатлар тамойилларига зиддир”, - дейилади Эрон ТИВ баёнотида.

Эрон Буюк Британияни “ҳар қандай аралашишлар ва иғвогарлик хатти-ҳаракатлар”дан тийилишга чақирган. Вазирлик агар бу каби ҳаракатлар такрорланса, ТИВ элчини фақат идорага чақириш билан чекланиб қолмаслиги ҳақида огоҳлантирган.

“Буюк Британиянинг ҳар қандай хатоси Эрон томонидан кескин ва мувофиқ жавоб билан қабул қилинади. Британия ҳукумати бунинг учун тўлиқ жавобгар бўлади”, - дейилади хабарда.

Аввалроқ Буюк Британия ТИВ Эрон элчисига Британия элчиси Роберт Макэйрнинг Теҳронда қўлга олишини муносабати билан кескин норозилик билдирган эди.

Макэйр 11 январь куни Теҳронда университет олдидаги норозилик намойиши ўтказилаётган жойда қўлга олинган эди. Унинг сўзларига кўра, дипломат 8 январь куни Эрон ҳарбийлари томонидан хатолик туфайли уриб туширилган Украина йўловчи самолёти қурбонларини хотирлаш маросимига келган.

Эрон ТИВ Британия элчиси ноқонуний намойишдаги номаълум хорижлик сифатида қўлга олингани ва унинг мақоми расман тасдиқланганда 15 дақиқадан сўнг озод қилинганини билдирган эди.

94
Теглар:
элчи, Буюк Британия, Эрон
Здание МИД Узбекистана

Ўзбекистон - Афғонистон - АҚШ форматидаги мулоқот кучайтирилиши кутилмоқда

167
Ўзбекистон делегацияси АҚШ Халқаро тараққиётни молиялаштириш корпорациясида музокаралар ўтказди. Тафсилотлар хабаримизда

ТОШКЕНТ, 20 ноя - Sputnik. Ўзбекистон Ташқи ишлар вазири Абдулазиз Камилов бошчилигидаги делегация Вашингтон шаҳрида АҚШ Халқаро тараққиётни молиялаштириш корпорацияси (ДФC) бош ижрочи директори Адам Болер билан учрашди, деб хабар бермоқда ТИВ матбуот-хизмати.

Учрашувда томонлар Болернинг 29-июн – 1-июл кунлари Ўзбекистонга ташрифи доирасида эришилган келишувларни амалга ошириш жараёнини муҳокама қилганлар.

Шунингдек, учрашувда саноат, хизмат кўрсатиш ва инфратузилмани ривожлантиришга тўғридан-тўғри хорижий инвестициялар ва янги технологияларни жалб қилишда икки томонлама шерикликни янада чуқурлаштириш истиқболлари белгилаб олинган.

Ўзбекистон томони DFC иштирокида Ўзбекистонда нефт-газ, энергетика, кимё, транспорт, қурилиш, банк, фармацевтика ва бошқа иқтисодиёт тармоқларини ривожлантириш бўйича лойиҳаларни амалга оширишдан манфаатдор эканлигини қайд этган. Шу нуқтайи назардан, Америка корпорацияси раҳбари йирик инфратузилма лойиҳаларини илгари суришга йўналтириладиган Марказий Осиё инвестиция жамғармасини ташкил этишга қизиқишини тасдиқлаган.

Афғонистон инфратузилмасини яхшилаш ва мамалакатни ижтимоий-иқтисодий тиклаш Ўзбекистон билан DFC ўртасидаги ҳамкорликнинг муҳим истиқболли йўналиши ҳисобланади. Шу нуқтайи назардан, томонлар жорий йилнинг май ойида бошланган "Ўзбекистон-Афғонистон-АҚШ" уч томонлама ҳамкорлик шакли доирасида мулоқотни кучайтириш зарурлигини таъкидладилар.

Музокараларда томонларни қизиқтирган бошқа масалалар ҳам муҳокама қилинган.

167
Флаги Европейского Союза

ЕИ Марказий Осиё давлатларига 134 миллион евро ёрдам пули ажратди

212
(Янгиланган 15:35 18.11.2020)
ЕИнинг 2021-2027-йиллардаги янги бюджет даври доирасида ҳамкорлик минтақа давлатлари ҳаётининг қишлоқ жойларини ривожлантириш, таълим сифатини яхшилаш, самарали давлат бошқаруви ва тиббиёт каби жабҳаларини қамраб олиши кераклиги айтилди.

ТОШКЕНТ, 17 ноя - Sputnik. Ўзбекистон ТИВ раҳбари Абдулазиз Комилов видеоконференция шаклида ўтказилган "Европа Иттифоқи – Марказий Осиё" 16-вазирлар учрашувида иштирок этди, деб хабар бермоқда ТИВ ахборот хизмати.

Тадбирда Қозоғистон, Тожикистон, Туркманистон ва Ўзбекистон ташқи сиёсат идоралари раҳбарлари, Қирғизистон ТИВ раҳбарининг биринчи ўринбосари ҳамда Европа Иттифоқининг Ташқи ишлар ва хавфсизлик сиёсати бўйича олий вакили турли соҳалардаги минтақалараро ҳамкорликни янада мустаҳкамлаш масалаларини муҳокама қилганлар.

Европа ташқи алоқалар хизматининг аниқлик киритиб ўтишича, Европа Иттифоқи Марказий Осиё минтақасига соғлиқни сақлаш тизими ва ижтимоий-иқтисодий соҳаси шошилинч эҳтиёжларни қондириш учун 134 миллион евро бюджетга эга бўлган "Team Europe" молиявий ёрдамини ажратган.

Учрашув чоғида Ўзбекистон ТИВ раҳбари Комилов коронавирус пандемияси оқибатларини юмшатиш ва Марказий Осиё мамлакатлари ижтимоий-иқтисодий ривожланишининг барқарорлигини мустаҳкамлаш бўйича мувофиқлаштирилган ҳаракатларни амалга оширишнинг зарурлигига эътибор қаратган.

2019-йилда қабул қилинган ЕИнинг Марказий Осиё бўйича стратегиясида кўзда тутилган ташаббусларни рўёбга чиқаришнинг бориши таҳлил қилиниб, мазкур йўналишдаги биргаликдаги ишларни фаоллаштиришнинг механизмлари кўриб чиқилган.

Европа Иттифоқи Марказий Осиё давлатлари учун ислоҳотлар жараёнида шерик сифатида ўз ролини кучайтиришга, уларнинг глобал савдо тизимига интеграциялашуви ва ўзаро яқин ҳамкорлик қилиш ҳаракатларини қўллаб-қувватлаш ниятини тасдиқлаган.

ЕИнинг 2021-2027-йиллардаги янги буджет даври доирасида ҳамкорликнинг устувор йўналишларини кенгайтиришнинг долзарблиги эътироф этилиб, бу жараён минтақа давлатлари ҳаётининг қишлоқ жойларини ривожлантириш, таълим сифатини яхшилаш, самарали давлат бошқаруви ва тиббиёт каби жабҳаларини қамраб олиши кераклиги айтилган.

Ўзбекистон ТИВ раҳбари минтақанинг глобал иқтисодий, транспорт ва транзит коридорларига чуқур интеграциясини таъминлаш масаласи Марказий Осиё давлатларининг стратегик вазифаси эканлигини қайд этган.

Товарлар ва хизматлар бозорига чиқиш имкониятларини ҳамда иқтисодиётни рақамлаштириш борасидаги муносабатларни яхшилаш орқали савдо-иқтисодий соҳадаги минтақавий ҳамкорликни кенгайтириш масалаларига алоҳида эътибор қаратилган.

Афғонистонда мустаҳкам тинчликнинг ўрнатилиши бутун минтақа барқарорлиги ва фаровонлиги кафолати бўлиб хизмат қилиши таъкидланган. Йирик инвестиция ва инфратузилма лойиҳаларини амалга ошириш орқали мазкур мамлакатнинг минтақавий иқтисодий жараёнларга жалб қилиниши афғон муаммосининг тез фурсатларда бартараф этилиши учун зарур шароитни яратади.

Ўзбекистон Ташқи ишлар вазири маданий-гуманитар, туризм, фан, таълим ва инноватсия соҳаларидаги кўп томонлама алоқаларни ривожлантириш истиқболларига ҳам батафсил тўхталди.

Вазирлар учрашуви якунларига кўра Қўшма коммюнике қабул қилиган.

212

Қонунсизлик: Россия устидан АҚШ разведка парвозлари кимга керак

53
(Янгиланган 17:11 24.11.2020)
Трамп маъмурияти даврида АҚШ халқаро хавфсизлик тизимидаги бир неча шартномалардан чиқди. Байден жамоаси уларга қайтмоқчи бўлса - бу жуда мушкул бўлади.

ТОШКЕНТ, 24 ноя —Sputnik, Софья Мельничук. АҚШнинг Очиқ осмон шартномасидан (ООШ) чиқиш ҳақидаги огоҳлантирув хатининг муддати тугади. Устига устак Вашингтон Москвани “йиллар давомида ООШни бузиб келишда” айблади.

Трамп маъмурияти мамлакатни эскириб кетган ва “рақибларга устунлик бераётган ҳамда миллий хавфсизликка таҳдид қилаётган” шартномалардан чиқардик деб ҳисоблайди. Лекин Байден жамоаси АҚШ осмонини яна очади деган умид пайдо бўлмоқда.

Ишонч бўлмаса ООШга ўрин йўқ

Оқ уйнинг Москвага энг катта даъволаридан бири, бу – айрим ҳудудлар устидан учиб ўтишга қўйилган таъқиқлар эди. Хусусан, Жанубий Осетия, Абхазия, Чеченистон ва Калининград. Бунга жавобан АҚШ Аляска ва Тинч океанидаги бир неча ороллар устидан парвоз қилишни таъқиқлаб қўйишди.

2002 йилда 35 давлат  томонидан имзоланган шартномага кўра,  ушбу давлатлар бир-бирларининг ҳудудлари устидан разведка парвозлари амалга оширишлари мумкин. Бунда жамланган маълумотлар барча учун очиқ бўлади. Парвозларни амалга ошираётган самолётларда қурол бўлмаслиги ҳамда унинг бортида назорат қилинаётган давлат вакили бўлиши керак.

2019 йилда ООШ доирасида 1,5 мингта парвозлар амалга оширилди. Улардан мақсад – нафақат назоратни кучайтириш, балким бир-бирига  муайян сиёсий сигналлар беришни ҳам назарда тутади. Хусусан 2014 йилда Донбассда қуролли можаро бошланганидан сўнг, АҚШ Украина шарқида Киевни қўллаб-қувватлаш рамзи сифатида доимий парвозлар амалга оширишни йўлга қўйган эди.

Нопок ўйинлар

Кремль ушбу шартномани ўзаро ишонч ва қурол-яроғ устидан назорат қилиш учун муҳим фактор деб ҳисоблайди. АҚШнинг ундан чиқиши шартноманинг аҳамиятини йўққа чиқаради. Лекин Москва, маълум шартлар асосида унга амал қилишда давом этади.

Биринчи шарт – Европа давлатлари разведка парвози давомида ўзлари жамлаган маълумотларни АҚШга бермасликни кафолатлашлари керак. Иккинчиси – Россия самолётлари Европада жойлашган америка объектларини инспекция қилиши мумкин.

Лекин ҳозирча ушбу давлатлардан ҳеч қандай кафолат олинмади ва Москвани бундай вазият мутлақ қониқтирмайди.

“АҚШ ўз иттифоқдошларидан Москва шартларига рози бўлиш ва Вашингтон шартномадан чиққанидан сўнг ҳам, маълумотларни уларга юбориб туришни талаб қилаётгани сир эмас, - дейди Венадаги Россия ҳарбий хавфсизлик делегацияси раҳбари Константин Гаврилов.   — Бу нафақат ООШни бузиш, балким ушбу шартнома асосида қандайдир нопок ўйинлар олиб боришдир. ООШ Вашингтоннинг халқаро қурол-аслаҳани назорат қилиш тизимини бузиш йўлида қўйшаг навбатдаги қадами бўлди”.

“Бу ақлсизлик”

АҚШнинг ООШдан чиқиши биринчи навбатда унинг Европадаги иттифоқчиларига таъсир қилади. Улар учун Америка самолётлари жамлаган маълумотлар жуда керак. Бир қатор европа давлатлари бу борада ўз афсусларини айтишди. “Биз Россия томонидан ушбу шартномани бажаришда айрим қийинчиликлар бўлганини тушунамиз, лекин бизнингча бу шартномадан чиқишга етарли асос бўлмайди”, - деди Германия ТИВ раҳбари Хайко Маас.

Франция ТИВи АҚШ Москва томонидан шартнома бузилгани ҳақида ҳеч қандай далиллар тақдим этмаганини қайд этди. Испания, Бельгия, Финляндия, Италия, Люксембург, Нидерланд, Чехия ва Швеция биргаликда эълон қилган баёнотида ООШ “фойдали ва амал қилаётган” шартнома бўлиб қолишини билдиришган.

АҚШнинг ўзида ҳам бу борада якдиллик йўқ. Масалан Сенатнинг халқаро муносабатлар бўйича вакили Роберт Мендес Оқ уй ҳаракатларини шундай баҳолайди: "Президент Трамп, сайловда ютқизганидан сўнг, сурбетларча қонунларни менсимагасдан, бир томонлама сиёсийлашган тартибда шартномадан чиқди”, - деди.  

“Бу ақлсизлик”, - деди Миллий хавфсизлик агентлиги собиқ директори АҚШ Ҳарбий ҳаво кучлари генерали Майкл Хайден. Рональд Рейген даврида Давлат депаратаменти раҳбари бўлган Жордж Шульц ва барак Обаманинг норасмий маслаҳатчиси Сэмьюэл Нанн Оқ Уйга Очиқ осмон шартномасини сақлаб қолиш ҳақида хаб юборишди.

Шартномалар якуни

Дональд Трампнинг 4 йиллик президентлик даврида бутун дунё унинг қурол-аслаҳа соҳасида назоратни сақлаб қолишдан манфаатдор эмаслигини тушунди. 2018 йилда у Теҳрон 2015 йилда имзоланган шартномага амал қилмаётганини рўкач қилиб “Эрон ядрой дастури ҳаракатлари” шартномасидан чиқишини эълон қилган эди.

Орадан бир йил ўтиб у Рейган ва Горбачев томонидан имзоланган Ўрта ва яқин масофа ракеталари шартномасидан ҳам чиқди.

2020 йилда Оқ Уйда 1992 йилдан буён илк бор ядровий синовлар муҳокама қилингани маълум бўлди. Агар ушбу ҳолат олдинроқ  юз берганида бу АҚШ, Россия, Хитой, Британия ва Франция орасида имзоланган шартномани бузишни англатган бўлар эди.

2010 йилда имзоланган Стратегик ҳужум қуроллари ҳақидаги шартнома (СНВ-3) тақдири ҳам ҳозирча номаълум бўлиб қолмоқда. Ўтган йили бўлиб ўтган музокараларда АҚШ Россияга қўшимча шартлар қўйди. Улар орасида бажариб бўлмайдиганлари ҳам бор. Масалан Хитойни ушбу шартномага қўшиш. СНВ-3 муддати келгуси йил февралида тугайди. Экспертлар унинг узайтирилиши даргумон деб ҳисоблашади.

Нима бўлганда ҳам Очиқ Осмон шартномаси Дональд Трамп маъмуриятининг сўнгги қурбони бўлади деб умид қиламиз. Ҳозирча Жо Байденни расмий ғалаба билан табриклашга ҳали эрта, лекин унинг ҳукумат бошига келиши эҳтимоли кун сайин ортиб бормоқда.

Янгидан кириш

Айрим экспертлар хулосаига кўра, Байден ООШга қайтадан кириш масаласини ўйлаб кўриши керак, лекин бунинг амалга ошиши амри маҳол, деб ҳисоблайди НИУ ВШЭнинг Европа ва Халқаро изланишлар маркази директори Дмитрий Суслов.

“АҚШда бир неча 10 йиллар давомида жамланган аниқ тажриба бор: улар қуролларни назорат қилиш борасида бирор шартномадан чиқса, унга бошқа қайтиб кирмайди”, - дейди мутахассис. Устига- устак  ООШ бўйича Россияга Оқ уй ва Пентагон томонидан Обама давриларидан буён турзи даъволар билдириб келинаётган эди.  

Ундан ташқари янги шартнома Конгресснинг юқори палатаси томонидан ратификация қилиниши керак. У ерда аксарият республикачилар бўлгани учун, бу янги муаммолар келтириб чиқариши мумкин.

“Байден собиқ президент қарорини бекор қилмоқчи бўлса ҳам - бу бир қатор муаммоларга дуч келиши мумкин. Устига устак Трамп маъмурияти ҳозир ушбу йўналишда янги муаммолар яратмоқда: Оқ уй Ҳаво кучларини кузатув парвозларида фойдаланилаётган самолётлардан воз кечишни талаб қилмоқда”, - дейди ПИР маркази консультанти, Бошқарув қарорлари қабул қилиш маркази катта эксперти Олег Шакиров.

Узоқ йиллар давомида, республикачилар босими остида Конгресс ушбу самолётларни замонавийлаштиришга маблағ ажратмай келаётган эди. Ушбу самолётларсиз ООШга қайтиш ҳам мураккаб бўлади, деб ҳисоблайди эксперт.

Очиқ осмон шартномасига қарши бўлганлар Байден жамоасида ҳам бор. Масалан Майкл Карпентер — ташқи сиёсат бўйича собиқ маслаҳатчи, у ҳам АҚШнинг ушбу шартномада иштирок этишига қарши бўлган. Унинг фикрича Россия ООШ парвозлари орқали американинг инфратузилмавий объектларига зарар етказиш учун маълумот жамламоқда.  

Умумий хулоса шундан иборатки, Байденнинг асосий ғояси – Европа билан ишончли муносабатлар ўрнатиш, дейди Шакиров. Европа учун ООШнинг муҳимлигини ҳисобга олган ҳолда, АҚШ вақти келиб ушбу шартномага қайтиши ҳам мумкин, - иттифоқдошлари учун.

53