Редакция Sputnik Эстония

Эстонияликлар фикри: Sputnik фаолияти тўхтатилиши - бу цензура

462
Эстониянинг ETV+ жамоатчилик-ҳуқуқий телеканалида Sputnik Эстонияга қарши санкциялар тўғрисидаги муҳокамани томоша қилганлар шундай хулосага келишди.

1 январдан бошлаб жиноий жавобгарликка тортиш таҳдиди туфайли ҳодимлар Sputnik Эстония ва "Россия сегодня" ХАА билан ишлашни тўхтатишга мажбур бўлди. Нашриёт раҳбари Елена Черышева, Sputnik собиқ ходими Александр Лукьянов, Европа парламенти депутати бюросининг маслаҳатчиси Яна Тоом ва РусДелфи собиқ муҳаррири Маргарита Корнышева бўлиб ўтган вазиятни рус тилидаги ETV+ каналидаги муҳокама қилиш учун таклиф қилинди. Қарама-қарши тараф сифатида Тарихий Хотира Институти ходими, адвокат Сергей Метлев, стратегик алоқалар бўйича эксперт Ильмар Рааг, Хавфсизлик ва Мудофаа бўйича маълумот маркази раҳбари Григорий Сенькив таклиф қилинди.

Аввал таъқиқлаб кейин муҳокама қилинади

"Журналистларга нисбатан сиёсий ва иқтисодий санкциялар - бу цензура. Эстонияда цензура тақиқланган. Sputnik Эстония – Россиянинг "Россия сегодня" ахборот агентлиги таркибига кирувчи оммавий ахборот воситаси”- Елена Черышева ўз позициясини дарҳол белгилаб қўйди.

Унинг таъкидлашича, Полиция департаменти ва чегара хизматидан келган хатда "Россия сегодня" ХАА Дмитрий Киселёв назоратида, чунки у хужжатларга "имзо чекади".

"Мен бирон бир молиявий ҳужжатда Дмитрий Киселёвнинг имзосини кўрмадим. Мен имзоларини йилига икки марта табрик открыткаларида - Янги йил ва Халқаро хотин-қизлар куни билан табриклаганда кўраман", - деди Черышева.

Маргарита Корнышеванинг айтишича, у Европа Иттифоқи ҳужжатларида назорат остидалиги таърифини топди. Аммо у Дмитрий Киселёв ушбу мезонларнинг хеч бирига тушмаслигига амин.

"Икки ҳил чеклов мавжуд – кириш ёки чиқишни таъқиқлаш ва унга фойда келтирадиган манбалар ва объектларни тақиқлаш. Агар биз журналистларни Эстониядаги ресурслар деб билишса, унда бу ҳолат журналистларнинг касбий фаолиятига қўйилган чеклов эмасми деган савол туғилади", - деди Маргарита. Корнышева.

Мен ўқимаганман, лекин биламан

Тарихий Хотира Институти ходими Сергей Метлев агентлик ходимларини журналист деб ҳисобламаслигини айтди. Стратегик алоқаларни мувофиқлаштирган ва дезинформацияни тарқалишининг олдини олган Ильмар Рааг, портални ёпишга рози эмаслигини қўшимча қилди.

"Барибир уларни Эстонияда жуда кам одам ўқирди ва менинг фикримча, улар қандай ишлашган бўлса, шундай ишлашни давом эттириши мумкин эди", деди у.

Кейинчалик у ўқитувчи сифатида у Sputnik Эстониянинг баъзи тасодифий мақолаларини таҳлил қилганини ва материалларда объектив баҳо йўқлигини таъкидлади, чунки журналистлар фақат бир томоннинг шарҳларини олишар эди.

Елена Черышева ҳам қолишмайди, Sputnik ходимлари биринчи кундан бошлаб бошқа ОАВдаги ҳамкасблар билан таққослаб бўлмайдиган шароитларга қўйилганини эслайди - ҳукумат идоралари, сиёсатчилар агентликка изоҳ беришдан ёки интервью беришдан бош тортишар эди.

Александр Лукьянов ўз мисолида порталда 8 ой давомида нашр этилган 100-120 мақоладан қайси бирида журналистик иш эмас, балки пропаганда борлигини кўрсатишларини сўради? Қатнашувчилардан ҳеч ким аниқ бир жавоб айтолмади.

Бунинг ўрнига, Метлев шундай дейди: "профессионаллар ва полиция юристлар позицияси шундайки, бу мамлакатда фаолиятингизни бу шаклда давом эттиришга ҳаққингиз йўқ. Сизга ёқмаса - судга боринг. Эстония судлари мутлақо мустақил. Агар сиз у ерда ютсангиз, биз ҳаммамиз сизга чапак чаламиз. Ютолмасангиз, фаолиятингиз бундан кейин ҳам ёпиқ бўлади".

Елена Черышева шунчаки елкасини қисиб қўйди: "Фаолиятимизни ёпганимиз йўқ, вақтинча тўхтатдик, холос".

Илмар Рааг ҳам телефонини қўлига олади ва ҳайрон бўлиб портал ишлаётганини айтди. Черышева ва Корнышева яна бир бор портал ёпилмаганлигини тушунтиришга мажбур бўлишди, аммо Sputnik Эстонияда янги йилдан бери ҳеч ким ишламаяпти ва порталнинг ўзи фавқулодда режимда ишламоқда.

“Агар сиз 93-модда биринчи иловасини диққат билан ўқиб чиқсангиз, биз ҳеч қандай хизматни бажаришимизга хаққимиз йўқ, ҳатто текинга. Ҳатто уйда шахсий компютердан ", - деди Елена Черышева.

Важлар тугаганида

Хавфсизлик ва мудофаа бўйича маълумот маркази раҳбари Григорий Сенькив "Sputnik Эстония раҳбарияти шунчаки ўзининг иқтисодий ва молиявий муаммоларини ҳал қила олмади ва улар сўз эркинлиги қисилиши билан қоплади", деди.

Ҳақиқатан ҳам атайин чиқарилган муаммолар бўлган. Банклар Sputnik Эстония ходимларининг ҳисобларини ёпишган. Босим остида таҳририят биносини эгаси ижарага беришни тўхтатишга мажбур бўлди.

"Эстонияда портал салмоққа эга эмас, аммо Sputnikнинг провокациялар ёрдамида йирик оммавий ахборот воситаларига чиқишлари анча салмоққа эга. Шу ерда Sputnikнинг олдиндан режалаштирилган ва фош қилинган бир акцияси ёдга тушди, бир йигит армияда жароҳат олиб яраланган ва кейинчалик Эстония армиясида русларга нисбатан шундай камситишлар бўлишини тўқишга ҳаракат қилган. Қаранглар, нима содир бўлмоқда - улар бир-бирини отишяптими ёки уларни отишмоқда. Бу ҳолат атрофида шунча тарғибот шовқин-сўрони"- деди Метлев.

Бошловчи Андрей Титов сўлаётганни тўхтатди ва унинг гаплари нотўғрилигини ва бу мавзу унинг студиясида аллақачон муҳокама қилинганини эслатиб ўтди. Дарвоқе, Титов яна бир ажойиб фактни эслади. Ўтган йили Эстония ҳақида тарқатиладиган нотўғри ташвиқот ва сохта маълумотларни фош қилиш билан шуғулланадиган Propastop блоги фаоллари парламентдан Sputnik Эстония ва Baltnews порталларини ёпишларини талаб қилиб имзо тўплашни бошладилар.

"Атиги мингта имзо тўплаш керак эди. Аввал улар битта муддатни қўйишди, кейин уни бир ойга чўзишди, сўнг йил охирига қадар узайтирдилар. Охир-оқибат улар 573 та имзони тщпладилар, ҳатто мингта одам ҳам тўплай олишмади. Бу ҳеч кимни қизиқтирмайди", деди Титов.

Муҳокама сўнгида жонли эфир пайтида ўтказилган иккита сўров натижалари эълон қилинди. Sputnik Эстониянинг фаолияти тўхтатилишини қўнғироқ қилганларнинг 90%и ва Facebook  ижтимоий тармоғида жавоб берганларнинг 57%и цензура деб топган.

462
Тонированное стекло автомобиля

“Тонировка”дан давлат бюджетига қанча пул келиб тушди

140
(Янгиланган 15:29 19.01.2021)
Ўзбекистонда 2019 йил 5 августдан 2020 йил 31 декабрига қадар автомашиналарнинг “тонировка”сидан бюджетга 302,6 млрд сўмдан зиёд пул келиб тушган.

ТОШКЕНТ, 19 янв — Sputnik. Ўзбекистонда 2019 йил 5 августдан 2020 йил 31 декабрига қадар “тонировка” учун 82 125 та рухсатнома берилган. Жами 302 млрд 635 млн сўм пул маблағлари Ҳукумат қарорига асосан тўлов сифатида ундирилган.

ИИВ ДЙҲХХ органлари томонидан автотранспорт воситаларидан уларнинг ойнасини қорайтириш учун:

  • 2019 йил 5 августдан (646-сонли қарор кучга киргандан сўнг) 2019 йил 31 декабрь кунига қадар 31 367 та рухсатнома берилиб, жами 113 млрд 980 млн сўм пул маблағлари;
  • 2020 йил 1 январдан 31 декабрь кунига қадар 50 758 та рухсатнома берилиб, жами 188 млрд 395 млн сўм пул маблағлари;
  • 2020 йил 1 январдан 9 октябрь кунига қадар 28 326 та рухсатнома берилиб, жами 135 млрд 638 млн сўм пул маблағлари;
  • 2020 йил 10 октябрдан (635-сонли қарор кучга киргандан сўнг) 31 декабрь кунига қадар 22 432 та рухсатнома берилиб, жами 52 млрд 757 млн сўм пул маблағлари тўланган.

Эслатиб ўтамиз, Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 9 октябрдаги 635-сонли қарори билан енгил шахсий автомобилларни орқа ён ойналарини тусини ўзгартириш (қорайтириш) нархи БҲМнинг 10 бараваридан — 2 млн 230 минг сўмдан БҲМнинг 5 бараварига, яъни 1 млн 115 минг сўмга туширилган.

Шу сабаб, фуқаролар томонидан автомобилларни орқа ён ойналарини қорайтиришга талаб ортиб кетган. Юқоридаги қарор кучга киргач, бир кунда ўртача 320 та рухсатнома берила бошланган (илгари бир кунда ўртача 120 та рухсатнома берилган).

140
Теглар:
Ўзбекистон янгиликлари, тонировка

Ўзбекистонда 2020 йилда ўлим ҳолати 13,5 фоизга ошди

80
Ўзбекистонда коронавирус пандемиясига тўғри келган 2020 йилда 175,6 минг киши вафот этди. Бу 2019 йилга қараганда 21 мингта (13,58 фоиз) кўпроқ ўлим дегани.

ТОШКЕНТ, 19 янв — Sputnik. Ўзбекистонда 2020 йилда 175,6 мигтта ўлим қайд этилган, ҳар 1000 аҳолига ўлим коэффициенти 5,1 промиллени ташкил этган. Бундан Давлат статистика қўмитасининг 2020 йил якунлари бўйича демографик рақамлари дарак бермоқда.

Бу 2017 йилги ўлимлар сонидан 14,7 мингтага (9,27 фоизга), 2018 йилги ўлимлар сонидан 20,7 мингтага (13,36 фоизга), 2019 йилги ўлимлар сонидан 21 мингтага (13,58 фоизга) кўп.

Ўзбекистонда йиллик умумий ўлимлар сони
Ўзбекистонда йиллик умумий ўлимлар сони

2020 йилда қайд этилган ўлим ҳолатларининг 60,0 фоизи қон айланиш тизими касалликларидан, 8,0 фоизи ўсимталардан, 7,2 фоизи нафас олиш аъзолари касалликларидан, 4,4 фоизи овқат ҳзм қилиш аъзолари касалликларидан, 4,4 фоизи бахтсиз ҳодиса, заҳарланиш ва жароҳатланишлардан, 4,4 фоизи юқумли ва паразитар касалликлардан ҳамда 11,6 фоизи бошқа касалликлардан вафот этган.

Вилоятлар кесими бўйича энг кўп ўлим ҳолатлари Тошкент шаҳрига (21,2 минг), Фарғона (18,5 минг), Тошкент (18,4 минг) ва Самарқанд (18,4 минг) вилоятларига тўғри келган. Энг кам ўлим ҳолати эса Навоий (5 минг) ва Сирдарё (4 минг) вилоятларида кузатилган.

Ўзбекистонда 2020 йилда қайд этилган ўлимлар сони ҳудудлар кесимда
Ўзбекистонда 2020 йилда қайд этилган ўлимлар сони ҳудудлар кесимда
80
Теглар:
Ўзбекистон янгиликлари, ўлим, Ўзбекистон
Президент Узбекистана Шавкат Мирзиёев озвучил послание Олий Мажлису

Мирзиёев: янги Ўзбекистонни барпо этиш устунларидан бири - кучли маънавиятдир

146
Президент раҳбарлигидаги йиғилишда Республика Маънавият ва маърифат маркази ишини танқидий ўрганиб чиқиб, фаолиятини тубдан такомиллаштириш зарурлиги айтилди.

ТОШКЕНТ, 19 янв - Sputnik. Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев раислигида 19 январь куни маънавий-маърифий ишлар тизимини тубдан такомиллаштириш, бу борада давлат ва жамоат ташкилотларининг ҳамкорлигини кучайтириш масалалари бўйича видеоселектор йиғилиши ўтказилди.

"Агар жамият ҳаётининг танаси иқтисодиёт бўлса, унинг жони ва руҳи маънавиятдир, – деди Шавкат Мирзиёев йиғилишда. – Биз янги Ўзбекистонни барпо этишга қарор қилган эканмиз, иккита мустаҳкам устунга таянамиз. Биринчиси – бозор тамойилларига асосланган кучли иқтисодиёт. Иккинчиси – аждодларимизнинг бой мероси ва миллий қадриятларга асосланган кучли маънавият. Биз яратаётган янги Ўзбекистоннинг мафкураси эзгулик, одамийлик, гуманизм ғояси бўлади. Биз мафкура деганда, аввало, фикр тарбиясини, миллий ва умуминсоний қадриятлар тарбиясини тушунамиз. Улар халқимизнинг неча минг йиллик ҳаётий тушунча ва қадриятларига асосланган", – деди Мирзиёев.

Маълумки, бугун дунёда кескин кураш ва рақобат ҳукм сурмоқда, манфаатлар тўқнашуви кучаймоқда. Глобаллашув жараёнлари инсоният учун беқиёс янги имкониятлар билан бирга кутилмаган муаммоларни ҳам келтириб чиқармоқда. Миллий ўзлик ва маънавий қадриятларга қарши таҳдид ва хатарлар тобора ортмоқда. Фақат ўзини ўйлаш, меҳнатга, оилага енгил қараш, истеъмолчилик кайфияти турли йўллар билан одамлар, айниқса, ёшлар онгига устамонлик билан сингдириляпти.

Терроризм, экстремизм, трансмиллий ва кибер-жиноятчилик, одам савдоси, наркотрафик каби таҳдидлар хавфи ошиб бормоқда. Баъзи ҳудудларда атайин беқарорлик юзага келтирилиб, норозилик кайфияти авж олдирилмоқда.

Бундай таҳликали вазиятда ҳушёр ва огоҳ бўлиб, халқ тинчлиги, мамлакат манфаатларини ўйлаб яшаш зарур.

Давлат раҳбари лоқайдлик ва бепарволик энг катта хавф эканини, бугун учраётган ижтимоий муаммоларни камайтириш учун нуронийлар тарбияси, жамоатчилик назорати етишмаётганини таъкидлади.

Йиғилишда қайд этилганидек, ижтимоий-маънавий муҳитни илмий асосда таҳлил қилишни даврнинг ўзи талаб этмоқда. Жамиятда маънавий-маърифий ишлар шундай асосда йўлга қўйилмагани учун ҳам кутилган натижани бермаяпти.

Шунинг учун Республика Маънавият ва маърифат маркази ишини танқидий ўрганиб чиқиб, фаолиятини тубдан такомиллаштириш зарурлиги айтилди.

Президент ушбу марказнинг "Маънавият тарғиботчиси" ўқув муассасаси негизида Ижтимоий-маънавий тадқиқотлар институтини ташкил этиш таклифини билдирди.

Йиғилишда маънавий-маърифий ишларни сифат ва мазмун жиҳатидан янги босқичга кўтариш чора-тадбирлари белгиланди.

 

146