Врач с пациентом в отделении реанимации и интенсивной терапии

Россиялик шифокор Ўзбекистонда беморлар қандай даволанаётганини айтиб берди

516
Даволаш - индивидуал тартибда: касаллике енгил кечаётган беморларга антибиотик берилмайди, ўрта ҳолдаги беморларга - 10 кундан сўнг уйига жавоб берилади, дейди шифокор.

ТОШКЕНТ, 26 авг - Sputnik. Маълумки бир неча кун олдин Россиядан Ўзбекистонга 38 нафар шифокорлар ҳамкасабаларига ёрдам бериш учун келишган эди. Sputnik мухбири улардан бири билан қисқа суҳбат қилиш имконига эга бўлди. 

- Биз Тошкент шаҳрига 38 кишидан иборат гуруҳ таркибида 14 август куни етиб келдик, - дейди Канцеров Риат Юриевич, Москва вилояти, Сергиев-Посад шаҳри, Марказий туман касалхонаси шифокори. Гуруҳимиз аъзолари турли ҳудудлардан: Москва вилояти, Москва, Санкт-Петербург шаҳарлари ва Татаристон Республикасидан. Биздан 4 кишини Самарқанд шаҳрига юборишди, бу ерга 17 августда етиб келдик ва иккита шифокоримиз Биринчи ковид марказида, иккитаси реабилитация касалхонасида ишламоқдамиз. Бундан ташқари, биз турли хил тиббий муассасаларда бошқа беморларни ҳам кўриб чиқмоқдамиз.

- бу ерда даволаш жараёни тўғри ташкиллаштирилган, врачлар малакали, улар керакли усул билан даволашмоқда, албатта, камчиликлар ҳам бор, биз ҳамкасбларимиз, ўзбекистонлик шифокорлар билан биргаликда уларни тўғрилаяпмиз. Ўйлайманки, биргаликда биз тўғри ишни ва тўғри даволанишни ташкил қила оламиз.

- Беморларга қандай даволаниш буюрилмоқда?

- бу ерда даволаниш индивидуалдир. Агар ҳарорат бўлмаса ёки у субфимбрил бўлса, унда албатта антибиотик терапиясидан воз кечамиз. Агар юқори ҳарорат кузатилса, беморнинг аҳволи ёмонлашса, рентгенограмма пневмонияни кўрсатса ва биз бактериал пневмониянинг қўшилганини ҳис қилсак, унда биз антибиотиклар буюрамиз, касалликнинг дастлабки соатларида антивирус дориларни – арбидол  (арпифлю) буюрамиз, аскорбин кислотасини қўшса бўлади, ҳарорат паст бўлса парацетамол буюрамиз; ҳарорат 38 даражагача бўлса, тананинг ўзи бу касалликка қарши курашиб иммунитетни шакллантириши керак.

- Ўртача оғирликдаги беморлар бу ерда ўн кунгача қолишади, кейин беморларнинг ҳолатига қараймиз, агар уларнинг клиникаси соғлом деб топсак, уларни касалхонадан бемалол чиқарамиз, улар уйда бир ҳафта давомида ўз-ўзини яккалаш мажбуриятини олишади, ўйлайманки бу муддат кифоя. Албатта, оғир шаклдагилар бизда бироз қолиб кетадилар, оғир шаклларда одатда Ковиддан ташқари комарбид фони яхши бўлмайди, яъни уларда юрак хасталиклари, қандли диабет ва бошқа патологиялар ҳам бўлади.

Маълумот учун, айни дамда Ўзбекистонда бўлиб турган россиялик шифокорлар қўйидаги муассасаларда фаолият юритмоқда: 

  • Эпидемиология, микробиология ва юқумли касалликлар илмий текшириш институти;
  • Вируслогия илмий текшириш институти клиникаларида;
  • Зангиота туманидаги юқумли касалликлар шифохонасида;
  • Самарқанд, Жиззах, Бухоро, Сурхондарё ва Хоразм вилоятларидаги ихтисослашган шифохоналарда 

Россиялик шифокорлар махаллий мутахассислар билан биргаликда оғир беморларни консультация қилиш, ўзаро тажриба алмашиш билан шуғулланмоқдалар. 

516
Пробирки с биоматериалом

Ўзбекистонда коронавирус: 26 ноябрь асосий хабарлари

298
Ўзбекистонда яна 62 кишида коронавирус аниқланди, республика бўйлаб коронавирус инфекцияси қайд этилганлар сони 72 289 нафарни ташкил қилмоқда.

ТОШКЕНТ, 26 ноя — Sputnik. Sputnik Ўзбекистон республикадаги эпидемиологик вазият тўғрисида асосий хабарларни тўплади.

26 ноябрь coaт 13:00 га қадар 62 кишида коронавирус аниқланди, Ўзбекистонда коронавирус инфекцияси қайд этилганлар сони 72 289 нафарни ташкил қилмоқда.

Янги касалланиш ҳолатларининг: Андижон вилоятида 2 нафар, Қашқадарё вилоятида 7 нафар, Наманган вилоятида 5 нафар, Тошкент вилоятида 41 нафар, Тошкент шаҳрида 7 нафар коронавирусга чалинган беморлар билан мулоқотда бўлганлиги сабабли намуна олинган фуқаролар орасида аниқланган.

Соғайиш кўрсаткичи

Республика бўйлаб жами соғайганлар сони 69 477 нафарга етди. Соғайиш кўрсаткичи 96 фоиз.

Айни пайтда 2 206 нафар беморга белгиланган стандартлар бўйича даво чоралари кўрилмоқда.

Ўлим ҳолатлари

Ўзбекистонда жами 606 киши пандемия қурбони бўлди.

Польшадан ёрдам

Польша коронавирусга қарши курашиш учун Ўзбекистонга гуманитар ёрдам юборди. Махсус самолётда шахсий ҳимоя воситалари, дезинфекция воситалари, термометрлар ва дори-дармонлари олиб келинди. Юкнинг қиймати 214 минг доллар.

Дунё саломатлиги

Дунё бўйлаб инфекцияни юқтириб олган кишиларнинг сони 60,4 миллиондан ошди, 1,4 миллиондан ортиқ киши вафот этди, 38,7 миллиондан ортиқ киши тузалди. Энг кўп ҳолатлар АҚШда (12,8 млн), Ҳиндистонда (9,3 млн), Бразилияда (6,2 млн).

298
Железнодорожный вокзал в Хельсинки

Ўзбекистон нега Финландия таълим моделини танлади ва уни қандай ўрганмоқчи

245
(Янгиланган 16:15 26.11.2020)
Фин таълим тизими нимаси билан аҳамиятли? Ўзбекистон уни қандай қилиб татбиқ этишни режалаштирган? Ушбу мавзуда халқаро онлайн мулоқот хулосалари.

ТОШКЕНТ, 26 ноя – Sputnik. Кеча 25 ноябр куни “Финляндиянинг таълим тажрибасини ўрганиш ва уни Ўзбекистонда кенг жорий этиш” бўйича онлайн учрашув бўлиб ўтди, деб хабар қилмоқда Халқ сўзи.

Халқаро онлайн учрашувда, Ўзбекистондан: бош вазир ўринбосари Беҳзод Мусаев, Таълим инспекцияси бошлиғи Улуғбек Ташкенбаев, Ташқи ишлар вазирлиги, Мактабгача таълим, Халқ таълими ҳамда Олий ва ўрта махсус таълим вазирликлари мутасаддилари иштирок этишди.

Финландия томонидан эса: Финландиянинг Ўзбекистондаги фавқуллотда ва мухтор элчиси Лиивала Маржа хоним, Ташқи ишлар вазирлиги таълим бўйича элчиси Салл Маряна хоним, Таълим вазирлиги ва Миллий таълим агентлиги мутасаддилари қатнашди.

Халқаро онлайн учрашувда, бош вазир ўринбосари Беҳзод Мусаев Ўзбекистонда таълим тизимини ислоҳ қилишда Финляндиядек билан яқиндан ҳамкорлик қилиш муҳим аҳамият касб этишини таъкидлади.

Ўз навбатида, Финляндиянинг Ўзбекистондаги Фавқулодда ва мухтор элчиси Маржа Лиивала хоним учрашув ташкилотчиларга миннатдорчилик билдириб, бу каби тадбирлар Финляндия учун улкан ғурур бахш этишини ва ушбу ҳамкорлик икки томон учун ҳам манфаатли эканлигини таъкидлади.

— Финляндия таълим соҳаси учун жуда катта маблағ ажратди, — деди у, жумладан. — Бу жараёнда юқори малакали ўқитувчилар муҳим аҳамият касб этди. Ўқитувчилик Финляндия жамиятида нуфузли касблардан бири саналади. Ёшларнинг жуда кўпчилиги ушбу касбни эгаллашга интилади. Таълим тикилган маблағлар мамлакатни ноқулай иқлимига қарамасдан, ночор давлатдан билимга асосланган иқтисодиётга эга, яшаш даражаси юқори бўлган мамлакатлардан бирига айлантирди. Ўзбекистонда ҳам ўсиб келаётган ёш авлод ижобий ўзгаришлар ва чексиз чексиз имкониятларни намойиш қилмоқда.

Шунингдек, Лиивала хоним келажакдаги Финляндия томони таълим тизимини такомиллаштиришда ўз тажрибаси билан ўртоқлашишга ҳамда тегишли йўналишлар бўйича экспертлар ажратишга тайёрлигини ҳам билдирди.

Финландия таълим тизимини нимаси билан аҳамиятли?

Таълим сифатини баҳолаш бўйича ўтказилган халқаро тадқиқотларда Финландия таълим тизими ҳар томонлама энг етук деб тан олинган. Фин ўқувчилари ҳам таълим сифати бўйича энг яхши натижаларга эришиб келмоқда.

Финляндиянинг асосий таълим тўғрисидаги қонунида (1998 йил) Финляндия таълимининг учта асосий мақсади белгилаб берилган:

  1. Ўқувчиларга ҳаётда зарур бўлган билим ва кўникмаларни бериш;
  2. Жамиятда ривожланиш ва тенгликни тарғиб қилиш ҳамда;
  3. Бутун мамлакат бўйлаб таълим соҳасида тенгликни таъминлаш.

Мактабларда ҳафтасига 5 кунлик ўқиш жорий этилган. Барча мактаблар бир хил мавқега эга, болалар қобилиятига кўра турли синф ёки ихтисослаштирилган таълим муассасаларига ажратиб ўқитилмайди.

Фин мактабларида бошланғич таълим 6 йил давом этади ва 3-синфгача болаларга баҳо қўйилмайди, ўқитувчилар томонидан уйга вазифа деярли берилмайди, 2017 йилдан аксарият мактаблар дарс вақтида «ручкадан воз кечишган» ва дарс жараёнида тўлиқ компьютер ва планшетлардан фойдаланилади.

Ўзбекистон фин тажрибасини қандай ўрганади?

Халқаро учрашувда қайд этилишига кўра, Ўзбекистонда фин таълим тажрибасини татбиқ этиши бўйича қуйидаги ишлар режалаштирилган. 

  1. Йўл харитаси. Ташқи ишлар вазирлиги билан ҳамкорликда «Йўл харитаси» лойиҳаси ишлаб чиқилади.
  2. Онлайн учрашувлар. Финляндиялик мутахассислар билан мунтазам онлайн учрашувлар ва семинарлар ўтказиб келинмоқда.  Хусусан, 18-20 ноябрь кунлари Таълим инспекцияси томонидан Хелсинки университети педагогика фанлари факультети профессори, Таълим сифатини баҳолаш маркази директори жаноб Ристо Хотулайнен билан учрашув ўтказилган эди.
  3. Ишчи гуруҳ. Идоралараро “ишчи гуруҳ” тузилади. Таълим инспекцияси бошлиғи Улуғбек Ташкенбаев бу борада шундай деди: — Финляндия тажрибасини ўрганиш бўйича ўзбек томонининг идоралараро ишчи гуруҳи шакллантирилади ва аниқ вазифалари белгиланди. Ишчи гуруҳ таркибига: Таълим сифатини назорат қилиш давлат инспекцияси, Ташқи ишлар вазирлиги, Мактабгача таълим вазирлиги, Халқ таълими вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги вакиллари жалб қилинади.
  4. Экспертлар гуруҳи. 2020 йил декабрь – 2021 йил февраль ойларида фин мутахассислари ва Финляндиядаги фаол ватандошларимиздан иборат эксперт гуруҳини ташкил этилади. Эксперт гуруҳи аъзоларининг Ўзбекистон таълим тизими бошқарув органлари билан тўғридан-тўғри ҳамкорлиги йўлга қўйилади.
  5. Фин экспертларини олиб келиш. Хорижий экспертларни Ўзбекистонга ташрифини амалга ошириш. Финляндия томони билан келишган ҳолда 2 та фин мутахассисларини Ўзбекистонга консультант сифатида доимий фаолиятга жалб қилиш кўзда тутилган.

Учрашув якунида Финляндия таълим тажрибасини ўрганиш ва уни Ўзбекистонда жорий этиш бўйича ишлаб чиқилган йўл харитасини такомиллаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқишга келишиб олинди.

Эслатиб ўтамиз, 30 октябрь куни Шавкат Мирзиёев раислигида ўтказилган видеоселектор йиғилишида мактаб таълими бўйича илғор давлатлар тажрибасини ўрганиш, хусусан Финляндия таълим тизимининг ўзига хос хусусиятлари ва муваффақиятларини ўрганиш, ўқувчиларни фикрлашга чорлайдиган методика яратиш бўйича вазифалар белгилаб берилган эди.

245
Ситуация в Нагорном Карабахе

Суриялик туркманлар Қорабоғда: уруш мақсадидаги сафарбарликми ёки катта кўчиш?

31
Суриялик кўчманчи-жангарилар урушдан кейинги Қорабоғ ҳақиқатига айланиши мумкин. Бунинг муқобили тарихда бўлган: Усмонийлар империяси даврида албанларнинг сербия Косовосига кўчиб ўтишини эсга олайлик.

Туркия учун бу ташкиллаштириган миграция - яъни Жанубий Кавказда жиддий ва узоқ вақтга мустаҳкам ўрнашиб олиш учун қўшимча имкониятдир.

Тоғли Қорабоғдаги қуролланган можаро бир неча минг суриялик ёлланма жангариларни жалб этди, улар жанговар ҳаракатлар зонасига Туркия воситачилигида кириб келиб, Озарбайжон томонидан жанг қилишди. Уч томонлама битим имзолангач ва уруш якун топгач, бугунги кунга қадар террорчи-сайёҳларнинг ватанга қайтганлиги хусусида ҳали ҳеч нарса маълум эмас. Сурияликлар ўз оилалари билан Озарбайжонга қайтарилган туманларда уй-жой қилиши эҳтимоли юқори.

Sky News Arabia телеканали маълумотларига кўра, турк ҳукумати туркман оилаларнинг Сурия шимоли-шарқидан Тоғли Қорабоғ ҳудудларига кўчиб ўтишларига ёрдам бериб келмоқда (кўчиб ўтувчиларга Озарбайжон фуқаролиги ваъда қилинмоқда). Буларнинг барчаси минтақа демографиясини ўзгартириш учун амалга оширилмоқда. Туркия Африн шаҳрида (Сурия шимоли-шарқида) шундай трансформация бўйича тажрибага эга бўлган, у ерда ҳозирда туб аҳолининг 7%дан камроқ қисми истиқомат қилишади.

Сурия шимоли-шарқидаги Автоном администрация вакили Шафан ал-Хабурий Sky News Arabiaга берган интервьюсида турк ҳукуматининг суриялик оилаларни Тоғли Қорабоғ минтақасига кўчириш ташаббуси ҳақидаги маълумотларни тасдиқлади. У, Турк раҳбарияти 1923-1929 йилларда Қорабоғ ҳудудида пойтахти Лочин шаҳрида бўлган "Қизил Қурдистон Республикаси" бўлгани ҳақидаги фактни унутмаслигини қайд этиб ўтди.

Бу лойиҳанинг ҳеч қандай фантастик жиҳати йўқ. Террористик тажрибага эга бўлган кўчманчи-турклар (Усмонийлар салтанати ташкил топишидан олдин Яқин Шарқда яшаган турклар тўлқинлари авлоди) камроқ маблағ эвазига ҳам қаерда ва кимга қарши бўлишидан қатъий назар жанговар ҳаракатларда иштирок этишга қодир бўлган тайёргарликдан ўтган "ҳарбий контингент"ни ташкил этади. Тахминан оладиган бўлсак Қорабоғнинг гўёки "кавказ косовоси"га айлантирилиши Анқарага қардош халқ ҳимояси учун бош кўтариш имконини беради. Турк парламенти Озарбайжонга қўшинлар юборилишини маъқуллади, ва бу Жанубий Кавказда РФда таъқиқланган "ЖАбҳат ан-Нусра", "Фиркат Хамза", "Султон Мурод", ва бошқа экстремистик қурд уюшмалари иштирокида катта геосиёсий ўйин бошланишидир.

Кавказнинг янги "янычарлари"

Турк томони ёлланма кучларнинг Озарбайжонга юборилишини расман рад этмоқда, шу билан бир вақтнинг ўзида Арманистон ўн йиллардан буён турк ҳукуматига қарши курашиб келаётган Қурдистон ишчилар партиясини қўллаб-қувватлаётгани ҳақида маълум қилмоқда. Боку таъкидига кўра, Сурия ва Ливандан келган ёлланма жангарилар Арманистон томонида жанг қилмоқда, бу технологик жиҳатдан иложсиз, аммо айни вақтда долзарб ҳам эмас. Мўрт дунё вақт синовидан ўтмоқда. Қорабоғ тупигидан чиқиш у ерга шубҳали ўтмишга эга яқин шарқ "колониячиларини" кўчириш эмас, балки дипломатик ёндашувларни изламоқ даркор.

Эслатиб ўтмоқчиман, Латакия ва Алеппо провинцияларида 100 минг атрофида сурия туркманлари истиқомат қилиб, улар САР ҳукумат қўшинлари билан узоқ йиллар давомида жанг қилиб келаётган қатор террорчилик ташкилотлари билан боғлиқдир.

Туркия ҳукумати туркманларнинг қуролланган гуруҳларини қўллаб-қувватлайди. Аfrinpost медиа-ресурси 23 ноябр куни турк ҳукумати Сурия шимолидаги Афин қурд регионида Тоғли Қорабоғга, "озарбайжон армияси томонидан эгалланган ҳудудга" кўчиб ўтиш истагида бўлган оилаларни рўйхатга олиш учун иккита офис очгани ҳақида хабар берди. Ва ҳозирда бу офисларда (асосан Хомс провинциясидан) туркманлар оилаларидан иборат узун-узун навбатлар юзага келган. Бу одамларнинг барчасини мотивациялашгани эҳтимолдан ҳоли эмас. Мигрантларни Тоғли Қорабоғга жўнатишдан олдин турк разведкаси улар ҳақидаги маълумотларни ўз базасига киритмоқда.

Озарбайжон "Ронаи" қурдлар маданияти маркази раҳбари Фахраддин Пашаевнинг сўзларига кўра, бугун Озарбайжонда 240 мингга яқин курдлар истиқомат қилишади, аммо Туркия Тоғли Қорабоғга Яқин Шарқ қурдларини эмас, балки фақат туркманларни (оилалари билан биргаликда) кўчириш истагида. Арманистон аҳолисини инобатга олмаган тақдирда ҳам, бунинг Озарбайжонга нафи бўлармикин?

1923 йилдаги аҳолини рўйхатга олиш ишларига мувофиқ, Тоғли-Қорабоғ автоном вилоятида армянлар 94%ни ташкил қилган, аҳолининг қолган 6%и асосан озарбайжонлар бўлган. Қурдлар ва руслар озчиликни ташкил этишган. Совет ҳукумати йилларида Қорабоғдаги арман аҳолиси 77%гача камайган, озарбайжонликлар эса 21%дан ортган. 1990 йй бошидаги уруш ўз тузатишларини киритган. Истиқболда демографик таркиб қандай бўлишини олдиндан тахмин қилиш қийин.

Армия кундалик ҳаёти

Тоғли Қорабоғнинг арман қисмида Россия тинчликпарвар кучлари урушдан кейинги ҳаётни қайта изга солиш учун бор имкониятни қўлламоқда. Муҳандис-сапёр бўлинмалари инженер разведкасини амалга ошириб, йўлларни миналардан тозалашмоқда, умумий фойдаланиладиган йўллардан ёниб кетган техникани эвакуация қилишмоқда. Степанакертда йўл ҳаракати тикланган, фуқаро инфратузилмаси ижтимоий объектларига электр ва сув келган, инсонпарварлик маркази фаолият юритмоқда, аэромобил госпитал ишламоқда. Россиялик тинчликпарварлар қочқинлар автобусларини кузатиб қўйишмоқда, бир неча минг аҳоли шу вақтгача уйига қайтишга муваффақ бўлди.

Озарбайжон Республикаси, Россия Федерацияси президентлари ва Арманистон Республикаси Бош вазири томонидан 9-ноябр куни имзоланган уч томонлама баёнотга кўра, 25-ноябр куни Озарбайжон армиясининг бўлинмалари Келбажар ҳудудига киришди, 20-ноябр куни Агдам ҳудуди, ва кўп ўтмай (1-декабр куни) Лочин вилояти ҳам Боку назорати остига ўтди. Россия тинчликпарвар кучлари воситачилигида ҳудуднинг Озарбайжон томонига берилиши - 1992 йилги қочқинларнинг зудлик билан қайтишини кўзда тутмайди.

Қорабоғнинг кейинги тақдири кўп ҳолатларда армия ва Озарбайжон Республикаси ҳарбий-сиёсий раҳбариятига боғлиқ. Еттита туманнинг Арманистон "хавфсизлик ҳудудидан" худди шундай кам сонли аҳоли яшайдиган ва хавфли озарбайжон зонасига трансформация қилиниши – мутлақо тавсия этилмайдиган иш. Еттита ҳудудга сурия туркманлари кўчиб келиши эҳтимоли бор. Аммо 28 йилдан сўнг янги жойга кўникиб бўлган озарбайжонлик қочқинларни "ҳеч қаёққа" қайтариш - жуда мураккаб масала.

Бу хилда бир халқнинг иккинчиси билан "қўлаки" алмаштирилиши юз бериши мумкин.

Сал олдин Озарбайжон президенти Илҳом Алиев Туркия Мудофаа вазири Хулуси Акар, ТИВ раҳбари Мевлют Чавушоглу, разведка етакчиси Хакан Фидан ва пиёда қўшинлари қўмондони Умит Дюндар билан мулоқотда Россия ва Туркия можарони ҳал этишда "тенгҳуқуқли ролга эгалиги" ҳақида баёнот берган эди. Турк ҳарбий маслаҳатчилари мамлакатда кенг тақдим этилган. Уларнинг кўпчилиги Қорабоғдан олисда, аммо Арманистон билан чегарадош Нахичеван автономиясида бўлиб туриши Боку ва Анқаранинг "арман фронтида" олдиндан катта урушга тайёрлигидан далолат беради. Россия тенглик асосда жанговар ҳаракатларни тўхтатди, ва бундан ҳамма ҳам мамнун эмас.

Турк мудофаа вазири Хулуси Акар 24 ноябрь куни РФ билан музокаралар давом этаётганини ва уч томонлама битимга эришилгач, Қорабоғдаги кузатув пунктлари ўртасида турк патрули режалаштирилаётгани ва энг муҳими: "Биз буни Озарбайжон билан музокараларимизга монанд равишда амалга оширамиз", дея баёнот қилган эди.

Бу ерда гап ҳамкорликдаги мониторинг маркази ҳақида бормаётгани аён. Анқара минтақа манфаатлари ва можаро томонларини тинчлантириш мантиғига зид бўлса-да, ҳаракат қилишга тайёр. Эҳтимол, Қорабоғдаги "янги тинчлик" кимгадир жуда тинчлик бермаяпти.

31