Сергелийский район в Ташкенте

Тошкентда янги туман ҳокимлиги ташкил этилди

269
Шавкат Мирзиёевнинг тегишли қарори билан Тошкент шаҳри таркибида Янгиҳаёт тумани ҳокимлиги ташкил этилди.

ТОШКЕНТ, 12 ноя — Sputnik. Президент қарори билан Тошкент шаҳри таркибида Янгиҳаёт тумани ҳокимлиги ташкил этилди.

Янгиҳаёт туманига ўтказилган ҳудудда фаолият юритаётган тадбиркорларнинг почта манзили улардан ариза ёки маълумот талаб қилмаган ҳолда тўғридан-тўғри электрон тизим орқали бепул ўзгартирилади.

Янгиҳаёт тумани Олий Мажлис Қонунчилик палатаси ва Сенатининг 2020 йил сентябрдаги тегишли қарорлари асосида ташкил этилган.

Эслатиб ўтамиз, президент Шавкат Мирзиёев Тошкентнинг Сергели туманида барпо этилган янги турар жой мавзеси ҳудудида пойтахт ҳокимлигига тўғридан-тўғри бўйсунадиган алоҳида Янгиҳаёт кичик туманини ташкил этиш таклифини билдирган эди.

269
Министр здравоохранения РУз Абдухаким Хаджибаев

COVID иккинчи тўлқини, вакцина ва ислоҳотлар: ССВ янги раҳбари билан интервью

35
(Янгиланган 15:56 01.12.2020)
Ноябрь бошида Ўзбекистон ССВ лавозимига тайинланган тиббиёт фанлари доктори, профессор Абдуҳаким Хаджибаев Sputnik мухбирига режалаштирилаётган ислоҳотлар, COVID-19 билан боғлиқ вазият ва Россиянинг “Спутник V” вакцинаси борасидаги музокаралар ҳақида сўзлаб берди.

ТОШКЕНТ, 1 дек — Sputnik. Мамлакатда узоқ умр кўрувчилар сони кўпайиши учун Ўзбекистон раҳбарияти қандай чоралар кўрмоқда, республиканинг Европа мамлакатларига қараганда коронавирусга қарши яхшироқ кураша олаётгани боиси нимада ва дунё COVID-19 устидан ғалаба қозонилгани ҳақида қачон гапиришни бошлайди – бу ва бошқа саволларга Ўзбекистон соғлиқни сақлаш вазири Абдуҳаким Хаджибаев жавоб берди.

- Абдуҳаким Мўминович, Сиз учун ССВ раҳбари лавозимига тайинланиш қанчалик кутилмаган ҳолат бўлди?

Абдухаким Хаджибаев
Пресс-служба Минздрава Узбекистана

- Очиғини айтаман, кутилмаганлик ҳолати бўлди. Лекин бошқа томондан – менинг деярли 20 йилдан буён Соғлиқни сақлаш вазирлиги раҳбариятига алоқам бор. 2003 йилда соғлиқни сақлаш вазирининг биринчи ўринбосари этиб тайинланган эдим, 2007 йилдан фаолиятимни Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий маркази бош директори сифатида давом эттирдим. 2016 йилнинг охирида яна вазирнинг биринчи ўринбосари этиб тайинландим, бир неча ой ўтиб вазир ўринбосари – юқорида тилга олинган марказ бош директори бўлдим.

Июль ойи ўртасида, биринчи тўлқин авжига чиққан паллада мени соғлиқни сақлаш вазирининг биринчи ўринбосари, бир неча ҳафта илгари эса вазир этиб тайинлашди.

Менга катта ишонч билдирилди, бу ўта масъулиятли. Шу боис вазирлик олдида турган вазифаларни ҳал қилиш барча ишни қиляпман ва қиламан.

- Ноябрь бошида президент Шавкат Мирзиёев ССВ тизимини “бутунлай қайта кўриб чиқиш” бўйича йиғилиш ўтказди. Давлат раҳбари қандай устувор вазифаларни белгилаб берди, қандай ислоҳатларни амалга ошириш кўзланган?

- Ушбу тарихий йиғилишдан кейин учта қарор ва битта фармон чиқди. Асосий эътибор соғлиқни сақлаш биринчи бўғини даражасидаги ишларни тубдан кўриб чиқишга қаратилади. Ушбу муассасалар учун фуқароларни соғлом турмуш тарзига жалб қилиш асосий вазифа бўлиши керак. Шунинг учун ҳозир шифокорлар вазифалари қайта кўриб чиқилмоқда. Аввал биз уларни умумий амалиёт врачлари деб атардик, энди эса улар, аслида, оилавий врачлар бўлишади. Уларнинг ҳар бири ўз беморининг соғлиғи ҳақидаги ҳамма нарсани билади.

Бу йўналишдаги илк лойиҳани Қашқадарё вилоятида амалга оширишни режалаштиряпмиз. У ерда бир ярим мингта тиббиёт бригадалари ташкил этилади, уларнинг ҳар бирида битта оилавий врач ва патронаж хизматига ўқитилган тўрт-беш ўрта бўғин тиббиёт ходими бўлади. Келгусида бригадалар йилига бир марта уларга ишониб топширилган ҳудуддаги истиқомат қилувчи фуқароларнинг саломатлигини текширади. Уларни тўрт гуруҳга ажратиш режалаштирилмоқда: биринчиси – соғлом кишилар (фақат соғлом турмуш тарзига риоя қилиш талаб этилади), иккинчиси – бирор бир касаллик ривожланишига мойил бўлган кишилар (соғлом турмуш тарзига риоя қилиш, жисмонан фаол бўлиш, тўғри овқатлашиш зарур ва ҳоказо), учинчиси – касаллик аллақачон ривожланаётган фуқаролар (бу ердаги асосий вазифа касаллик оғирлашишини олдини олиш). Тўртинчи гуруҳ бу касалликнинг учинчи-тўртинчи босқичида бўлганлар ва фаол патронаж хизматига муҳтожлар.

Қашқадарёда бирламчи патронаж кўригини йил охирига қадар ўтказишни режалаштирганмиз. Жараённи қисқа муддатда ва юқори самарадорликда муваффақиятли ташкил этиш учун у ерга шифокорлар, олийгоҳ ўқитувчилари, барча илмий-амалий марказларимизнинг мутахассисларини жалб қилдик. У ерда жами 700 кишидан зиёд киши бўлиб турибди, ҳокимият уларни турар-жой, транспорт ва керакли жиҳозлар билан таъминламоқда. Иш 1 декабрдан бошланади. Янги йилдан лойиҳани қолган бошқа ҳудудларда ишга туширамиз. Уни йилнинг биринчи чораги охирига қадар якунлашни режалаштиряпмиз. Сўнгра чуқур ва мақсадли патронажга ўтамиз.

Президент биздан талаб қилаётган иккинчи нарса бу соғлиқни сақлашнинг биринчи бўғини муассасалари ва ихтисослашган марказларимиз ўртасида яқин алоқаларни йўлга қўйишдир.

Тошкентда 18 тага яқин ихтисослашган марказлар мавжуд. У ерда асосан юқори малакали мутахассислар, олимлар ишлашади. Шунингдек, саккизта тиббиёт олийгоҳлари ва уларнинг тўртта филиали бор. Уларнинг вакиллари  вақти-вақти билан вилоят ва туманларга маслаҳатлашув ўтказиш ва беморларга муолажа тайинлаш учун бориб туришади.

Шифокор ўз ишининг юқоридан натижасидан максимал даражада манфаатдор бўлиши жуда муҳимдир.

Натижада бу чоралар давлатга жуда катта иқтисодий самара беради.

- ССВ Соғлиқни сақлаш кодекси лойиҳасини ишлаб чиқди. У нима учун лозимлиги ҳақида сўзлаб берсангиз.

- Ҳозир бизда турли йўналишлар бўйиса 16 та амалдаги қонунлар бор. Бироқ, очиғини айтсак, уларнинг айримлари бир-бирига мувофиқ келмайди. Биз бу барча қонунларни қамраб оладиган, уларни тўлдирадиган, замонавий воқеликка мослаштирадиган, соғлиқни сақлаш соҳасидаги назоратни яхшилайдиган кодексни яратмоқчимиз.

- Келинг, бир неча ой ортга, коронавирус пандемияси бошига қайтсак. Ўзбекистон инфекциянинг эҳтимолий тарқалишига қандай тайёргарлик кўрди?

- Мамлакат ҳукумати 15 март, бизда биринчи COVID-19 ҳолатига қайд этилгунга қадар чора кўришни бошлади. Зеро Хитой ва бошқа мамлакатларда коронавирус шиддат билан тарқалаётгани ҳақида бохабар эдик. Февраль охирида президент Шавкат Мирзиёев эҳтимолий пандемия тайёргарлик кўриш ва унга қарши курашиш чоралари тўғрисидаги қарорга имзо чекди. 16 мартдан бош вазир раҳбарлигида махсус комиссия ташкил этилди ва у чеклов чораларини ишлаб чиқиб, улар ҳақида эълон қилиб борди.

Қисқа муддат ичида карантин зоналари ташкил этилди. Биринчиси Тошкент яқинида, у ердаги карантин зонаси 20 минг кишига мўлжалланган ва барча минимал зарурий шароитларга эга эди. Ўзбекистонга келаётган кишилар – ҳам республика фуқаролари, ҳам хорижликлар – бу зонада  улар бепул 14 кун шифокорлар назорати остида бўлишди. Улар уч маҳал овқат ва коронавирусга тест топшириш имконияти билан таъминланди. Агар икки ҳафтадан сўнг уларда инфекция тасдиқланмаса, унга жавоб бериларди. COVID-19 тасдиқланган фуқароларни ихтисослашган, асосан юқумли касалликлар касалхоналарига юбориларди.

Касалланганлар сони кўпайиши билан мамлакатда уларни даволаш учун бошқа тиббиёт муассасалари мослаштирилди. Параллел равишда ҳукумат зарурий асбоб-ускуналарни, хусусан, сунъий нафас олдириш ва оксигенатор харид қилиш борасида катта ишни амалга оширди. Қисқа муддатда улар мамлакатга келтирилиб, касалхоналарга тақсимланди.

Тахминан икки-икки ярим ой ичида Тошкент вилоятининг Зангиота туманида тўрт минг кишига мўлжалланган юқумли касалликлар шифохонаси қурилди. Бу ниҳоятда ўз вақтида қилинган иш бўлди.

- Мамлакатдаги ҳозирги эпидемиологик вазиятни қандай баҳолайсиз?

- Вазият барқарор. Бугунги кунда тасдиқланган ҳолатлар икки мингдан бироз кўпроқ. Аммо биз нафақат СOVID-19 беморларини, балки касалхонадан ташқари пневмонияси бор кишиларни ҳам касалхонага ётқизамиз.  Маълумки, ёлғон натижа кўрсатувчи тестлар ҳам бор, қолаверса, тест биринчи ўн кунда мусбат бўлиши, кейин, ҳатто пневмония ривожланганда, у манфий бўлиши мумкин.

Бироқ барқарор вазият бизни хотиржам қилмайди. Кўп мамлакатлар, жумладан, Россия тажрибасига кўра, иккинчи тўлқин, афтидан, муқаррарлигини тушунамиз. Лекин биз ҳозирмиз ва у енгил ўтиш учун қўлимиздан келган барча ишни қиламиз.

Вазият барқарорлашган пайтда 150 та касалхонадан 45 тага яқинини ишлашга қолдирдик, қолганларининг фаолиятини тўхтатдик. Зарур бўлган пайтда улар яна коронавирус беморларни қабул қилишлари мумкин.

Бундан ташқари, бугунги кунда аҳоли коронавирусга тест топшириши мумкин бўлган жойлар анча кўпайди. Мамлакатда 152 та лаборатория ишламоқда.

- Агар Ўзбекистондаги COVID-19 вазиятини таҳлил қилсак ва уни Европадаги билан таққосласак, республика инфекцияга қарши курашишнинг самарали уддасидан чиқаётгани ҳақида хулоса қилиш мумкин. Сизнингча, бунинг боиси не?

- Июль ойининг иккинчи ярми – августнинг биринчи ярмида касалликнинг биринчи авж олган палласи бўлди, Европа ва Россияда эса икки-икки ярим ой аввалроқ кузатилди. Авж олган паллада Ўзбекистонда 150 дан зиёд касалхоналарда керакли асбоб-усуна ва дори-дармон билан захира жой ташкил этишга эришилди. Касалликнинг олдини олиш муҳим ўрин тутди. Шундай қилиб, пандемия зарбасини ҳукумат ва ССВ томонидан қабул қилинган чоралар юмшатишга кўмаклашди. Дунёда коронавирусдан ўлим ўртача 5 фоизгача, Европанинг айрим мамлакатларида ҳатто юқори. Россияда 1,5 фоиздан 2 фоизгача, бизда тахминан 0,8-0,9 фоизни ташкил этади.

- Россия ҳақида. Россия Ўзбекистонга қандай ёрдам кўрсатди?

- Июль-август ойида республикада Россия шифокорларининг иккита бригадаси ишлади. Улар шифокорларимиз билан биргаликда беморларни даволашди, семинарлар ўтказишди. Тажриба алмашинди. Бу эса шификорларимизга қисқа вақтда ўз тактикаларини такомиллаштиришларига ёрдам берди.

Ҳа, айтганча: бизда, Россиядаги каби, COVID-19 билан касалланган беморларни даволаш бўйича миллий қўлланма ишлаб чиқилди. Бир неча кун илгари Россияда унинг тўққизинчи версия чоп қилинди, биз саккизинчиси асосида ишлаяпмиз. Бу ва олдингилари россиялик ҳамкасблар тажрибасини инобатга ҳолга тайёрланган.

- Абдуҳаким Мўминович, пандемия муносабати билан Ўзбекистонда қандай давлат кўмаги турлари пайдо бўлгани ҳақида сўзлаб берсангиз.

- Ҳукумат 4-5 дори-дармондан иборат COVID тўплами деб аталувчи ёрдамни фуқароларга тарқатиш бўйича катта ишларни амалга оширди. Бундай тўпламдан икки миллиондан зиёди шакллантирилди. Улар беморлар билан мулоқатда бўлганлар, вируснинг аломатсиз ташувчилари ва барча мактаб ўқитувчиларига тарқатилди. Бу йўналишдаши ишлар давом эттирилмоқда.

- Инновацион ривожланиш вазирлиги матбуот хизмати республикада хитой вакцинаси синовлари бошланганини маълум қилди. Бу Ўзбекистон ушбу препаратни сотиб олишни ният қилганини англатадими?

- Бутун дунё бўйлаб вакцина яратиш устидан юздан ортиқ компания иш олиб бормоқда, 20 гача яқини биринчи-иккинчи босқичларини ўтказиб бўлиб, учинчисини бошламоқда. Бизга иккита Хитой компанияси (“Anhui Zhifei Longcom Biopharmaceutical” ва “Sinopharm Group” – таҳр.) ҳамда унинг кўмагида “Спутник V” вакцинаси яратилган Россия тўғридан-тўғри инвестициялар жамғармаси (РПФИ) алоқага чиқди.

Хитой компанияларидан бири ("Anhui Zhifei Longcom Biopharmaceutical" – таҳр.) клиник синовларининг учинчи босқичини ўтказиш учун беғараз олти минг доза вакцина таклиф қилди. Бу таклиф қабул қилинди, препарат намуналари Фармацевтика тармоғини ривожлантириш агентлиги ҳузуридаги Давлат марказида текширувдан ўтказилмоқда. Сўнгра турли жинс, ёшдаги фуқаролар иштирокида синовлар бошланади.

Россия вакцинаси ҳақида тўхталадиган бўлсак: ҳозир РФПИ билан музокаралар олиб борилмоқда. Улардан клиник синовларининг учинчи босқичини ўтказиш учун ҳеч бўлмаганда 500 дозасини сўрадик. Агар жавоб ижобий бўлса, жараён олдинга силжийди. Агар бу йил бўлмаса, унда умид қиламанки, келгуси йилнинг биринчи чорагида клиник синовларни бошлаш мумкин бўлади. Шундан сўнг уни харид қилиш хусусида қарор қабул қилинади.

Биз Россиянинг коронавирусга қарши бошқа вакциналари борасидаги музокаралар учун очиқмиз.

- Фикрингизча, дунё бу инфекция ва пандемия устидан ғалаба ҳақида қачон гапира бошлайди?

- Менимча, ўзини ҳурмат қилувчи ҳеч бир киши бу саволга аниқ жавоб беришни зиммасига олмайди. Лекин тажрибани ҳисобга олган ҳолда: ўтган яқин 30-40 йил ичида бундай кенг кўламли пандемия бўлмаган. Прогнозлар, олимлар ва ЖССТ мутахассилари фикрини инобатга олиб, ўйлайманки, 2021 йил охирига қадар жараён сустлашади – оммавий эмлаш бошланиши билан.

35
Хабиб Нурмагомедов

Ҳабиб Нурмагомедов Тошкентда: у ўзбек спортчиларига ёрдам беришини айтди

91
(Янгиланган 16:04 01.12.2020)
Россиялик аралаш яккакураш устаси, UFC чемпиони Ҳабиб Нурмагомедов Тошкентга келди. Бугун чемпион иштирокида Миллий олимпия қўмитасида матбуот анжумани ташкил этилди.

ТОШКЕНТ, 1 дек — Sputnik. Россиялик аралаш яккакураш устаси, UFC бўйича жаҳон чемпиони Ҳабиб Нурмагомедов 30 ноябрдан 1  декабрь ўтар кечаси Тошкентга келди.

Бугун, чемпион иштирокида Миллий олимпия қўмитасида матбуот анжумани ташкил этилди, деб хабар қилди Sputnik Ўзбекистон мухбири.

“Биринчи навбатда, барча ўзбекистонлик мухлисларга миннатдорлик билдирмоқчиман. Қаерда бўлишим қатъий назар, Америка, Араб давлатлари ёки Россия бўладими, ҳамма жойда мухлисларни учратаман. Доим уларнинг қўллаб-қувватловини ҳис этаман", - деди чемпион.

Нурмагомедов ўз нутқида, республикада спортга катта эътибор берилаётгани, спортчилар ҳар томонлама қўллаб-қувватланаётгани учун Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёевга миннатдорлик билдирди.

“ММА айни вақтда дунёда жуда оммалашмоқда, ўзбек жангчилари пайдо бўлмоқда, улар жуда яхши ҳаракат қилишмоқда. Менимча, бу фақат бошланиши, келажакда мамлакатингиздан кўплаб вакиллар етишиб чиқади. Сизларда кураш, дзюдо, бокс – дунёда энг яхши боксчилар, бу спорт тури жуда ривожланган, буларнинг барчаси - ММАни ташкил қилади.

Йигитларнинг потенциалини, уларга кўрсатилаётган ёрдамни кўрмоқдаман, ўйлайманки, уларнинг келажаги катта бўлади. Агар мендан бирон бир нарса талаб қилинса, мен доимо яқинда бўламан, маслаҳат, ёрдам бераман. Оллоҳ сизларни қўлласин”, - деди спортчи.

Эслатиб ўтамиз, Ҳабиб Нурмагомедов ўтган йил 23 ноябрь куни Ўзбекистонга ташриф буюрган ва Humo Arena спорт мажмуасида илк бор бўлиб ўтган аралаш жанг санъати бўйича халқаро мусобақада фахрий меҳмон сифатида қатнашган эди.

2020 йилнинг 25 октябрь куни UFC 254 мусобақасида Ҳабиб Нурмагомедов америкалик жангчи Жастин Гэтжи устидан ғалаба қозониб, чемпионлик унвонини муваффақиятли ҳимоя қилди. Жангдан сўнг россиялик чемпион ММАдаги фаолиятини якунлашини эълон қилди.

Спортчи 29 та жангда ўтказиб, барчасида ғалаба қозонган.

Нурмагомедовнинг Гэтжи устидан ғалабасидан сўнг UFC раҳбарияти вазн тоифасидан қатъий назар жангчиларнинг янгиланган рейтингини тақдим этди, унда Ҳабиб биринчи ўринни эгаллади.

91
Теглар:
Ҳабиб Нурмагомедов, Ўзбекистон
Автомобили проезжают мимо плаката с изображением ученого-ядерщика Мохсена Фахризаде в Тегеране, Иран

Эрон уруш бошламайди, лекин Исроил барибир мағлуб бўлади

17
(Янгиланган 16:47 01.12.2020)
Бугунги дунёда терорчи-давлат ким? Нега ҳеч ким уни террорчилар рўйхатига қўшмайди ёки санкциялар киритмайди?

Агар бирор давлат бошқа давлатлар ҳудудида терактлар уюштирса, унга маъқул бўлмаган кишиларни ўлдирса, унинг армияси кутилмаганда бошқа давлат ҳудудига бостириб кирса, у ким деб аталади? Терорчи-давлат, албатта. Агар унинг қўлида атом бомбаси бўлса-чи? Атом бомбаси бор террорчи-давлат. Бундай давлатга жазо бериш керакми? Албатта – тўғридан тўғри жавоб беришнинг иложи бўлмаса, халқаро санкцияла билан, террорчилар рўйхатига қўшиш билан. Ахир террорчилик инсониятнинг асосий душмани-ку. Нима бўлганда ҳам бизга салкам 20 йилдан буён (АҚШ 09.11 воқеаларидан сўнг) шундай деб келишмоқда.

Лекин бирор ким Исроил ёки АҚШни террорчи деб кўрсинчи, дарҳол унга “америкафоб ва антисемит” тамғаси босилади. Чунки сиз Исроилнинг “ўз душманларини қаерда бўлмасин ва қачон бўлмасин ўлдириш ҳуқиқига” қарши чиқмоқдасиз.

Церемония прощания с иранским ученым-ядерщиком Мохсеном Фахризаде в Тегеране
REUTERS / WANA/Khodabakhsh Malmir
Ядро-физикаси олими Мохсен Фахризоданинг дафн маросими

Ҳа. Гап ўтган ҳафтада эрон ядрочи олими Мохсен Фаризоданинг ўлими ҳақида кетмоқда. Уни Теҳрон яқинида теракт оқибатида ўлдиришди. Исроил ушбу воқеага изоҳ беришдан бош тортган бўлса-да, дунёда ушбу қотиллик ортида Исроил махсус хизматлари турганига шубҳа қилмайди, чунки ушбу давлат Эроннинг бир неча ядровий физика олимларини ўлдирган ва Фахризодага ҳам бир неча бор суиқасд уюштирган эди.

Лекин Эрон ушбу қотиллик учун қасос олишига ҳеч ким ишонмайди. Чунки йил бошида америкаликлар Боғдод яқинида генерал Қосим Сулаймонийни ўлдиришганида ҳам Эроннинг қасоси унчалик кучли бўлмаган эди. Улар Ироқдаги АҚШ базасига ҳужум қилишди, лекин ҳарбийлар уни тарк этишган эди. Буни тушуниш учун Эронга яхшироқ назар ташлаш керак.

Протестующие с фотографиями убитого генерала КСИР Касема Сулеймани и президентом Хассаном Роухани, 3 января 2020 года
© AFP 2018 / TAUSEEF MUSTAFA
Қосим Сулаймони ўлдирилишига қарши намойиш

Бир неча ўнлаб йиллар давомида Эрон Ғарб ва Исроилга қарши маънавий кураш олиб бормоқда. Ислом революциясидан сўнг Эронда – сайлов демократиясига асосланган теократия тузими ўрнатилган эди. (теократия – дунёвий ва диний ҳукумат мужассамлашган давлат тузими).

СССР ва коммунизм тизими қулаганидан сўнг, дунёда ғарб ҳаёт тарзи ва истеъмолчилик роли кескин ошди. 1990 йиллардан сўнг Ғарбий глобализм ва технократияга қарши ягона альтернатив мафкура – Эроннинг исломий давлат ва жамият модели бўлиб қолди. Албатта. Ҳар қандай буюк қадимий халқларда бўлгани каби, эронликларда инсониятни қутқариб қолувчи “халаскорлик” ҳиси бор.

Эронликлар мусулмонликнинг кам сонли ҳисобланган шия мазҳабига мансуб бўлсада – уларнинг барча мақсадлари умумисломийдир. Ислом дини бугунги кунда дунёда 1,5 – 2 миллиард мусулмонларни бирлаштирган.

Атлантика давлатлари глобалистлари учун исломий жамиятлар жуда ноқулай, чунки улар анъанавий қадриятларга асосланган бўлиб, уларни “фақат истеъмол ва ҳаёт завқларига” йўналтиришнинг иложи йўқ.

Албатта ислом дунёси кўплаб бўлакларга бўлинган, сиёсий жиҳатдан исломнинг ички мазҳаблари жиҳатидан ҳам. Уларни ўзаро уриштириб ёки улар орасида бошқариш мумкин бўлган кучлар тарбиялаш йўли билан уларни бошқариш мумкин. Ғарб сўнгги бир неча йиллар давомида айнан шу иш билан шуғулланиб келмоқда, уларнинг асосий мақсади исломий давлатлар орасида барчани ўз ортидан бошлаши мумкин бўлган ягона лидер пайдо бўлишига йўл қўймаслик.  

Эрон бўлса, нафақат ўз мустақиллиги учун, балким исломга қарши уюштирилаётган фитналарга қарши туриш учун барча мусулмонларни бирлаштириш учун ҳаракат қилмоқда. Эроннинг Ғарбга қарши кураш тимсоли бу – Иерусалим шаҳри учун курашдир. Ғарб ва Исроил бир неча йил олдин уни мусулмонлардан тортиб олган эди. Марҳум генерал Сулаймоний қўмондонлик қилган ҳарбий бўлинма бекорга "Аль-Қудс" дейилмаган. Бу Иерусалимнинг олдинги арабча номидир.

Мна 50 йилдан ортиқ вақт давомида Исроил Шарқий Фаластинни эгаллаб олган ва уни БМТнинг ҳар қандай санкцияларига қарамасдан уни бўшатишдан воз кечмоқда. Агар Исроил “куч кимда бўлса ўша ҳақ” дегани бўлса, унда Исроил рақибнинг қаршилигига ва ҳайрон бўлмаслиги керак.

Англосакс ОАВлари Эрон “Хезболла”ни қўллаб қувватламоқда, деб жар солса, уларша бир нарсани тайин айтиш керак. Хезболла –  бу қуролланган террорчилар гуруҳи, ёки партия эмас. Бу қўшни Ливан давлатининг шия мусулмонларидан иборат кўнгиллилар ташкилоти. Унга мамлакатнинг аксарият аҳолиси аъзо бўлган. Фақат давлат бошқарувида уларнинг вакилари йўқ. Эрон нафақат Хезболладагия шияларни балким Фаластиндаги суннийларни ҳам қўллаб қувватламоқда. Исроилнинг босқинчилигига бундан бошқа яна қандай жавоб бериш керак? Мусулмонлар Ал-Қудса ва Ал-Акса масжидларини шундай беришади деб ўйлаш хато бўлади.

Бунга жавобан АҚШ ва Исроил ҳар қадамда Эронни ёмонлаб, уни террорчига чиқаришмоқда. Уни террорчиларни қўллаб-қувватловчи давлатлар рўйхатига қўшиб қўйишган, унга қарши халқаро санкциялар киритишмоқда. Нима сабаблан халқаро дейсизми? Чунки улар “Эрон атом бомбаси ясамоқда”  деб бутун дунёни қўрқитиб олишган. Исроил бўлса, 2003 йилда АҚШ Ироққа ҳужум қилганидан сўнг бир неча баробар АҚШ-Эрон урушини бошлашга, ҳеч бўлмаса АҚШ кучлари Эронга зарба бериши учун турли иғволар ташкил қилишда чарчамаяпти.

Эрон бўлса бир неча йилдан буён бутун дунёга атом бомбаси яратиш ниятида эмаслигини айтиб келмоқда. Аятолла Ҳомайни 2013 йилда “ядровий қурол исломга мувофиқ эмас”, деб фатво чиқарган эди.  

Лекин Эрон барибир санкциялар остида яшашга мажбу бўлмоқда. Улар нафақат қурол-яроғ балким нефт савдоси ва иқтисоднинг бошқа соҳаларига ҳам таалуқли бўлиб қолмоқда. Лекин чекловларга қарамасдан Эрон қўшни Ливанда ўз позицияларини кучайтириб, Сурияга ёрдам бериш учун қўшинлар юборди.

2015 йилда Россия ёрдами билан Эрон ядровий дастури имзоланган эди. Эрон санкциялардан озод бўлишига бир баҳя қолганди, Ироил Трампни гиж-гижлаб АҚШни ушбу шартномадан чиқаришга муваффақ бўлди. Январда эра Трамп Сулаймонийни ўлдиришга буйруқ берди. Ушбу қотиллик – аслида бутун дунёга жуда қимматга тушиши мумкин бўлган провокация эди.

Эрон АҚШ ва Исроил каби ўзини “беақл” тутганида, генрерал ўлими учун қасос олишга киришарди ва янги жаҳон уруши бошланиши мумкин эди. Лекин Эронда юқориджаги икки давлат каби “жазосизлик” ҳисси йўқ ва асосийси, унда – узоқ муддатли стратегия бор: Эрон келажакда ислом дунёнинг етакчисига айланиши мумкин.

Нега деганда, Ғарб – Яқин Шарқдан барибир кетади. Уларга дўст тутинган бадавлат араб давлатлари раҳбарлари эса ўзларнинг ҳаёт тарзи, америкаликлар “ноғораси остида ўйнаши”  билан – ўз халқлари ва бошқа мусулмонлар орасида ҳурматини йўқотиб бўлган. Улардан ҳеч бири Ал-Қудс учун курашаётгани йўқ.

Эрондан бошқа фақат Туркия президенти бугунги кунда умумисломий қадриятлар ҳақида гапирмоқда. Лекин Америка ва Ғарб Туркияни осонгина енгиш мумкин деб ҳисоблайди. Уларнинг фикрича у ерда президентни алмаштирса – иш битади. Шу сабабли улар Туркияда давлат тўнтариш ва сайлов уюштиришга ҳаракат қилишмоқда. Эрон эса – ўнта президент алмашса ҳам ўз йўлидан қайтмайди. Шу сабаб у ерда Сулаймони ва Фахризаде каби кишиларни ўлдиришмоқда.

Лекин Фахризоданинг ўлдирилиши ҳам ҳеч нарсани ўзгартирмайди. Унинг ўрнига бошқаси келади ва унинг ишини давом эттиради. Эрон ракета дастурларини ривожлантиришда давом этади. Демак Эронда бир кун келиб атом бомбаси барибир яратилади.

Ундан ушбу қотилликдан қандай фойда? Аслида бу ҳақиқий провокация. Исроил Эрон ушбуга жавобан бирор ҳужум уюштиришини жуда ҳам хоҳламоқда. Агар шундай бўлса АҚШнинг Эронга жавоб зарбаси оқланган бўлади. Нетаньяху мана 15 йилдан буён АҚШни ана шундай зарбага гиж-гижлаб келмоқда. Лекин бу сафар ҳам унинг режалари амалга ошмайди.

Биринчидан Эрон бу иғво эканини жуда яхши тушуниб турибди. Иккинчидан Трам Яқин Шарқдан қўшинларни олиб чиқишга ва умуман АҚШ аралаш бўлган ҳарбий можаролар сонини камайтиришни ваъда берган. Ундан ташқари АҚШнинг бошқа йирик сиёсатчилари, масалан собиқ вице-президент Дик Чейни, ҳам Эронга зарба бериш – Армагеддон бошланиши эканини яхши тушунишади.

Эронга ҳужум – Яқин Шарқда катта уруш бошланишига олиб келади ва ушбу урушда барча, жумладан унинг бошланишига сабабчи бўлганлар ҳам куйиб кул бўлиши аниқ.

Эрон эса ўз йўлидан тўғри кетишда – ислом дунёсида Фаластин ва Ал-Қудс учун курашаётган кучларни қўллаб-қувватлашда давом этади. Эртами кечми Исроил океан ортидаги дўстидан маҳрум бўлади ва бу жанг унинг мағлубияти билан тугайди.

Уни атом бомбаси эмас – ноҳақлик ўлдиради.

17