Винокур уни кулги қироли деб тан олган. Аския устаси Мамасиддиқ Шераев билан интервью

1154
(Янгиланган 10:28 18.02.2021)
Таниқли сўз устаси Мамасиддиқ Шераев Sputnik Ўзбекистон мухбири билан суҳбатда ўзбек миллий қизиқчилигининг бугунги ҳолати, рус юмористи Райкин тақдирида ўзбек аскиячиси қандай роль ўйнагани ва "Миллион" гуруҳи камчиликлари хусусида ўз фикр-мулоҳазаларини билдирди.

Таниқли кулги устаси, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист Мамасиддиқ Шераев 1946 йилда Марғилон шаҳрида туғилган. Тошкент театр ва рассомчилик институтини тамомлаган.

- Мамасиддиқ ака, суҳбатимизни пандемия ҳақидаги саволдан бошласак. Аскияни ишқибозлари кўплигини биламиз, карантин чоралари туфайли, мухлисларсиз зерикиб қолмадиларингизми?

- Дарҳақиқат, халқимиз аския томоша қилишга ишқибоз, аския шинавандалари кўп. Концерт қилсак, 30 минглаб одам келарди.  Чойхоналарда чойларни дамлаб, ошларга буюртма бериб, ҳатто каравотларни олдиндан банд қилиб қўйишарди.

Sputnik
Острословисты

Пандемия сабабли бундай йиғинлар тўхтади. Аммо пандемияни бир томони маъқул келди. Икки метр масофада ётганимиз учун хурсанд бўляпман (бу аскиядан сўнг кулги кўтарилади). Худо хоҳласа, бу кунлар ўтиб, кўрмагандай бўлиб кетамиз.

Зерикиш бўлгани йўқ. Пандемия шароитида халқни руҳиятини кўтариш мақсадида сиз билан суҳбатлашиб турган мана шу – Марғилон шаҳар "Мусиқали мақом ва аския" театрида, шунингдек, Қўқондаги театрда шогирдлар билан томошабинсиз концертлар уюштириб турдик.

- Аския санъати фақат ўзбекларда бор, дунёда бошқа ҳеч бир миллатда йўқ, деган фикрга қандай қарайсиз? Нега шунақа? 

- Аския санъати узоқ тарихга эга, аммо алоҳида жанр сифатида ўн бешинчи асрдан бошлаб шаклланган ва бугунги кунгача давом этяпти. Бу санъат тури бошқа давлатда йўқ бўлгани учун ҳам россиялик сўз усталари, устоз санъаткорлар тан олиб гапиришган-да.

РСФСР халқ артисти, россиялик дўстимиз Владимир Винокур "Ҳозиржавоблик – бу аския санъати. У фақат Ўзбекистонда, Фарғона водийсида бор. Аскиячи – бу кулги қироли, у Мамасиддиқ Шераев" деганлар.

Машҳур рус қизиқчиси Аркадий Райкин ҳам аския устаси – Ўзбекистон халқ артисти Юсуфжон қизиқ Шакаржоновни "устозим" дея тан олган, улуғлаган, ҳурмат қилган. Устоздан аския, миниатюраларни ўрганиб, кейинчалик сатира театрини очган.

Барчага машҳур Юрий Никулин циркда бирга ишлаган устоз Юсуфжон қизиқдан конферансликни ўрганган. Устоздан бундай сабоқларни олган Никулин кам бўлмаган, СССР халқ артисти бўлган.

Бугунги кўп ёшлар қизиқчиниям аскиячи дейди, масҳарабозниям. Аскиячи билан латифачини орасида ер билан осмонча фарқ бор, ахир. Аския – илоҳий санъат, аскиячи тилнинг кенг имкониятларини, сўз ўйини, қочирим, кесатиқ, ўхшатиш, муболаға сингари ҳажв санъати воситаларини пухта эгаллаган бўлиши лозим. Чунки аския тайёргарликсиз қилинади. Мавзусини айтсангиз – бўлди, буёғи кетаверади.

- Аския санъатининг юзага келишига балки ўзбеклар айрим масалаларда очиқ гаплашишдан уялиб, айрим сўзларга икки хил маъно бергани, рамзлар ва ишоралар билан гаплашишга ўргангани сабаб бўлганмикин? 

- Ўзбек тили сермаъно, бой тиллиги учун ҳам ҳар битта гап остида кулги ётади.

Дейлик, эр-хотин уришиб қолса, хотин "мани тўйдирвордингиз" дейди. Ёки маҳалладан келин олдингиз. Уйга келсангиз, келин ҳам, невара ҳам йўқ. "Келин қани?", десангиз,  "Ҳозир онасиникига кириб кетди", дейишади.

Sputnik
Зрители на представлении аския

Академик, шоир Ғафур Ғуломнинг "аския – бу эркакларнинг ҳаммоми" деган гапи бор.

Яна кулдиришнинг ичида энг қийин, энг нафиси – бу аския, деган гапни ҳам шу киши айтганлар.

- Бугунги кунда тўрт-беш киши бир бўлиб олиб, ўзларини фалончи гуруҳ деб номлаб, қизиқчи номига даъвогарлик қилиб, концерт бераётганлар сони кўп. Сиз бу ҳолатга қандай қарайсиз?

- Яқинда 580 йиллиги нишонланган ҳазрат Алишер Навоий бобомизда шундай сатрлар бор:

Кулгики ўз ҳаддидин ўлди йироқ,

Йиғламоқ андин кўп эрур яхшироқ...

Афсуски, саҳналарда чиқиш қилаётган ўша "Миллион", "Дизайн" деган гуруҳлар ўзбек миллий қизиқчилиги ўзи нима, аския нима, масхарабозлик нима яхши тушунишмайди. Ота-боболаримиздан қолган бир нақл бор: устоз кўрмаган шогирд ҳар мақомда йўрғалар.

Юқорида айтдим, ўзбек тили бой тил, халқ орасида тагдор аскиялар кўп, деб. Лекин бугун биз нари борса таржима қилинган латифаларга куляпмиз. Сунъий кулдиряпмиз. Натижада бачканалашиб кетди ҳажв санъати ҳам.

"Миллион"ми, бошқасими, биронта раҳбари келиб, "Мана шуни халққа олиб чиқмоқчимиз, устоз, кўриб, камчиликларини айтсангиз", демаган.

Бизни давримизда саҳнага чиқишдан аввал коллегия бўларди, ўнлаб улуғ устозлар “Кимни шеъри бу?”, “Кимни мусиқаси?” дея савол беришарди. Шундан ўтса, телевидениега қўйиларди, радиога чиқарди.

Олий саҳнани ўзига яраша қонун-қоидаси бўлади. Саҳнага цензура билан чиқиб, халққа тарбиявий аҳамиятга эга нарсаларни етказишимиз керак. Залда оталаримиз, онахонларимиз, ёш ўғил-қизларимиз ўтирган экан, қуюшқондан чиқиш ярамайди.

Биз аския қилишдан аввал залда кимлар йиғилганига эътибор берамиз. Оналаримиз, қизларимиз бўлса, дастуримиз шунга мослаб танланади.

Sputnik
Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист Мамасиддиқ Шераев билан интервью жараёни.

Чойхона учун бошқа дастурларимиз бор. Наврўз, Мустақиллик сингари байрамларимиз учун ҳам алоҳида мавзуларда аския кетади.

"Гап экан", деб, деб ҳар хил гапни гапириб, элни назаридан қолишдан ёмони бўлмаса керак. Қудуқни игна билан қазгандай қазасиз, аммо уни бир пасда кўмиб юбориш мумкин.

Суҳбатдан олдин ташкиллаштирилган концертда шогирдларимизни аскиясини эшитдингизми?

"Хавсана, хой хавсана, умид билан ўқишга кирибсану, дарсларга келмаяпсан-а", ё "Хавсана, жон хавсана, синфга сардор бўптуриб, келинглар, кутубхонага кириб, домла берган дарсларни қайтарайлик демаяпсана", деяпти.

Бу гаплар тагида катта маъно бор.

Қизиқчиликдан мақсад фақат кулдириш эмас, балки кулдириб, тарбиялаш.

- Умуман, аския санъатининг келажагини қандай кўрасиз? Уни санъат сифатда тарғиб этиш керакми?

- Албатта! Аския келажак авлодга қолиши керак. Шу мақсадда давлат раҳбари олдимизга катта вазифа қўйганлар. Президентимиз 2019 йил май ойида Фарғона вилоятига келганларидан сўнг 19 та маданият марказлари қошида “Ёш аскиячилар” тўгараги ташкил қилинган эди. Мени уларга раҳбар этиб тайинлашди. Сўнг, ўтган йили февраль ойида “Ўзбек халқининг аския ва қизиқчилик санъати” номли китоб тақдимотини ўтказдик. Ўзбекистон халқ артисти, Фарғона давлат университети профессори Султонали Маннопов билан биргаликда аския дарслик китобини ёздик.

Энди ёш аскиячилар тўгараклари филиалларини республика бўйлаб ташкил қилиш режамизда бор. Чунки ёш талантлар кўп ёшларимиз орасида, уларни излаб топишимиз керак.

Ҳозирда Маданият вазири Озодбек Назарбеков билан бирга тўгаракларни тамомлаган энг иқтидорлиларига Қўқондаги маданият институти филиалига йўлланма бериш амалиётини йўлга қўймоқчимиз.

Ҳозирда 9 нафар шогирдим бор, аммо 34 миллион халқ учун бу ниҳоятда кам. Иқтидорли ёшлар орасида ҳар мингтасидан биттасида талант бўлса, бошимиз осмонга етарди.

Юртбошимиз бизни олдимизга қўйган вазифани охирига етказишимиз керак.

1154
Свадебные кольца

Ўзбекистонда никоҳга кириш муддатини узайтириш таклиф этилмоқда

108
Таъкидланишича, ҳозирги кунда ФҲДЁга ариза топширганидан сўнг бир ой ўтиб оила қуриш мумкин. Ваҳоланки, бу муддатда икки ёш ҳатто бир-бирини таниб олишга ҳам улгурмайди, дейилади хабарда

ТОШКЕНТ, 27 фев - Sputnik. Жиноят ишлари бўйича Юнусобод тумани суди, Фуқаролик ишлари бўйича Мирзо Улуғбек туманлараро суди, Тошкент туманлараро маъмурий суди ҳамда Тошкент туманлараро иқтисодий суди томонидан жиноятларни жиловлаш, жиноятчилик профилактикасини янада такомиллаштириш борасида амалга оширилган ишлар юзасидан брифинг ташкил қилинди, деб хабар беради ЎзА.

Маълум қилинишича, Фуқаролик ишлари бўйича Мирзо Улуғбек туманлараро судида 2020 йил давомида жами 11 276 фуқаролик иши тамомланган. Кўрилган ишларнинг 7393 таси битимларга доир низолар бўлса, 1485 таси никоҳдан ажратиш билан боғлиқ бўлган. Қолганларини меҳнат, мулк ҳуқуқи ва бошқалар ташкил этган.

"Ажрашишнинг асосий сабабларидан бири – аксарият ёшларимиз оила қуришга тайёр эмас. Ажримлар сонини камайтиришга эришиш ва мустаҳкам оилани шакллантириш учун никоҳга кирувчиларга эътибор кучайтирилиши мақсадга мувофиқ", — дейилади хабарда.

Тадбирда никоҳга кириш жараёнини мураккаблаштириш зарурлиги таклиф этилган.

Таъкидланишича, ҳозирги кунда ФҲДЁга ариза топширганидан сўнг бир ой ўтиб оила қуриш мумкин. Ваҳоланки, бу муддатда икки ёш ҳатто бир-бирини таниб олишга ҳам улгурмайди.

Шу боис никоҳга кириш муддатини бир ой эмас, уч ойга узайтириш лозимлиги таъкидланган. Никоҳдан ўтиб, сўнг фарзандини тирик етим қилгандан кўра, уч ойлик муддатда бир-бирига маъқул келмаса, ўз йўлида давом этгани маъқул.

108
Председатель объединения VETERAN Талъат Мурадов

Муродов афғон урушида бедарак кетган яна олти аскар қабрлари топилганини маълум қилди

529
VETERAN бирлашмаси раиси Талъат Муродов Афғонистонда жанг қилган ветеранлар коронавирус пандемияси вақтида қандай қўллаб-қувватлангани, Афғонистон Ислом Республикаси ҳудудида уруш вақтида бедарак йўқолган жангчиларни қидириш ишлари қандай кечаётгани ҳақида гапирди

Талъат Муродовнинг сўзларига кўра, коронавирус пандемияси вақтида VETERAN бирлашмаси ўз ходимларини қўллаб-қувватлаш учун бир қанча чоралар кўрган.

"Биргаликда биз кучмиз!" жамғармаси билан биргаликда бирлашма пандемия давомида Ўзбекистонда истиқомат қилувчи афғон жангчиларига ёрдам бериб келган.

"Ўтган йилнинг май ойида республикамизда рўй берган фожиа - Сардоба сув омборида юз берган ўпирилиш вақтида бизнинг 18 нафар ходимимиз ҳам жабр чеккан. Бирлашмамиз томонидан уларга янги буюмлар: пойабзал, иссиқ кийим-кечак, ёпинчиқлар етказиб берилди, сабаби, улар бошпанасиз қолишган эди", — деб ҳикоя қилди Талъат Муродов Sputnik Ўзбекистон мухбирига берган интервьюсида.

Афғонистондаги урушда Ўзбекистондан 65 000 нафар ветеранлар иштирок этган, улардан 2000 нафари ногирон бўлиб қайтишган, кейинчалик ногиронлар сони 5000 нафарга етган, 1 565 минг ўзбек ўғлонлари бу урушда ҳалок бўлишган, 33 нафари бедарак кетган. Мустақиллик йилларида бедарак кетган ҳисобланган аскарларнинг тўрт нафари тирик топилган ва ватанга қайтарилган. Аммо 29 нафар аскар топилган эмас, уларни ота-оналари, яқинлари ҳалигача кутишади. Ўтган йилнинг ёз фаслида Ўзбекистон ҳукумати афғон урушида бедарак кетган аскарларни қидириш ишларини молиялаштириш ҳақида қарор қабул қилган.

Муродовнинг айтишича, жорий йил февраль ойининг бошида байналминал жангчилар қўмитаси вакилларидан иборат делегация Афғонистонга учган. Афғонистонда ташкил этилган учрашувлар натижасида делегация аъзоларига тўртта қабр кўрсатилган. Шунингдек, татар диаспораси томонидан яна иккита қабр аниқлангани маълум қилинган.

"Бедарак йўқолган аскарларни қидириш ишлари олиб бориляпти ва сўнгги аскарни топгунга қадар давом эттирилади", - деди Муродов.

Эслатиб ўтамиз, бугун Тошкент шаҳрида афғон уруши ветеранлари "Байналминал-жангчи" орденлари билан тақдирландилар.

529
Мавзу:
Афғонистон: 30 йил тинчлик илинжида

Латвияда совет жангчиларига қўйилган яна бир ёдгорлик таҳқирланди

0
Совет аскарлари хотираси устидан навбатдаги даҳшатли таҳқирлаш ҳолати Латвиянинг Екабпилс шаҳрида юз берди. Тунда маҳаллий мемориал жойидан пушка ғойиб бўлди.

Кимдир пушкани жойидан қисмларга ажратиб, номаълум йўналишда олиб кетган. Видеокузатув камералари тракторни суратга олган. Кадрларда трактор ковшида ўша пушка олиб кетилаётгани акс этган.

Совет жангчиларига мемориални ким таҳқирлади? Миллатчилар бу хабарни қандай қарши олди? Латвиядаги вандалларни кимдир тўхтата оладими? Бу саволларга ҳамон ҳеч қандай жавоб йўқ. Маҳаллий аҳоли ўз тахминларини билдирмоқда - кадрларни томоша қилинг.

0