Пушкиннинг Дантес билан дуэли, Алексей Наумов картинаси

Пушкинни ўлдирган дуэль тарихи

2269
(Янгиланган 16:44 10.02.2017)
1837 йилнинг 8 февралида Петербург яқинидаги Қора сой ёнида буюк рус шоири Александр Пушкин ва француз фуқароси Жорж Дантес ўртасида дуэль бўлиб ўтган. Дуэлда олган жароҳати туфайли 10 феврал куни Пушкин ҳаётдан кўз юмган

ТОШКЕНТ, 10 фев — Sputnik. Пушкин ва унинг рафиқаси Наталья Гончарова шаънига доғ туширадиган аноним ҳақоратнома дуэл сабабчиси бўлган.

Маълумотларга кўра, 1836 йилнинг 16 ноябрида Пушкин 3 нусхада аноним хатлар олади. Уларда Пушкиннинг гўсхўр эр экани, рус армиясига хизматга қабул қилинган (голландиялик элчи барон Геккерн томонидан ўғил қилиб асраб олинган) чет эллик  поручик барон Жорж Дантес шоирнинг хотинига хушторлик қилаётганига шаъма қилинганди.

Пушкин Дантесни дуэлга чақиради. Француз аввалига чақириққа рози бўлади, аммо барон Геккерн орқали дуэлни 15 кунга кечиктиришни сўрайди. Бу вақт давомида Дантеснинг ўз қайнсинглиси — Екатерина Гончаровага совчи қўйгани ҳақида билиб қолган Пушкин ўз чақириғини қайтиб олади. 1837 йилнинг 22 январида тўй бўлиб ўтади.

Аммо миш-мишлар болалашдан тўхтамайди. Пушкин суюкли ёри Натальянинг кўнглини овлашда давом этаётган Дантесга ва икки ўртада фитна қўзғаётган барон Геккернга нисбатан нафратини жуда кескин намойиш эта бошлайди. 

Охир-оқибат сабри тугаган шоир Геккернга ўта ҳақоратли мазмунда хат йўллайди. Геккерн эса Дантес номидан уни дуэлга чорлайди.

8 феврал куни Петербург яқинидаги Қора сой ёнида, кеч соат бешда дуэль рўй беради. Дантес томонидан Франция элчихонасининг котиби — виконт Лоран дАширак, Пушкин томонидан эса шоирнинг лицей давридаги ўртоғи — подполковник Константин Данзас секундантлик қилишади.

Рус шоирининг қатъий талаби — дуэл албатта ўлим билан якун топиши ва рақибларнинг биронтасига жон сақлаб қолиш имконини бермаслиги лозим эди: Пушкин ва Дантес ўртасидаги тўсиқ оралиғи ўн қадамни ташкил қилиб, тўсиққача бўлган исталган масофадан ўқ отишга рухсат берилганди.

Дантес биринчи бўлиб ўқ узади ва Пушкинни қорнининг ўнг томонидан яралайди. Шоир ўта оғир жароҳат олади. У йиқилади, аммо сал ўтмай қўлига таяниб, ўрнидан туради ва Дантесни тўсиқ яқинига чорлайди.

Мўлжалга олиб, ўқ узади. Рақиби йиқилганини кўргач, "Офарин!", дея қичқиради. Аммо Дантеснинг жароҳати хавфли эмасди; кўксига қарата узилган ўқ, Дантеснинг қўлини ялаб ўтганди, холос (француз кўксини қўли ёрдамида тўсиб қолган эди).

Яраланган Пушкин ўз квартирасига олиб келинади. Шоир суюкли рафиқаси ҳавотир олдирмаслик учун чекаётган заҳматларини унга билдирмасликка ҳаракат қилади. Сал вақт ўтиб таклиф қилинган шифокорлар фожиа муқаррарлигига иқрор бўладилар ва Пушкинга ҳақиқатни айтадилар.

Шоирнинг уйига руҳоний чақирилади.

Икки кунлик азоб-уқубатни матонат билан ўтказган Александр Пушкин 10 феврал куни дўстлари даврасида ҳаётдан кўз юмади.

Шоирнинг жасади солинган тобут икки кун квартирада қолдирилади, бу вақт оралиғида турли табақага мансуб инсонлар Пушкин билан хайрлашишга келадилар.

Пушкиннинг ўлими аксарият россияликлар томонидан миллий фожиа сифатида қабул қилинган, ва бу ҳолат Михаил Лермонтов, Федор Тютчев, Алексей Кольцов сингари шоирларнинг ижод маҳсулларида ўз ифодасини топган.

Александр Пушкин билан дуэли учун Дантес-Геккерн расман отувга ҳукм қилинган бўлса-да, аммо бу кейинчалик Россиядан депортация қилиш қарорига алмаштирилган.

Турмуш ўртоғининг дуэлдаги иштирокидан хабарсиз қолган Наталья Гончарова эса шоир ўлимидан етти йил ўтиб, 1846 йилда генерал Петр Ланскойга турмушга чиққан…

Таржимон Дилшода Раҳматова.

2269
Теглар:
дуэль, Дантес, Пушкин

Курскда 17 ёшли қиз 30 нафар йигитни военкоматга олиб келди

708
(Янгиланган 13:20 23.10.2020)
Россия ҳарбийлари ёшларни ҳарбий хизматга жалб этишнинг антиқа услубини топишди. Илк тажрибада янги чора 100 % самарали эканини намойиш қилди.

ТОШКЕНТ, 23 окт — Sputnik. Россиянинг Курск шаҳрида 17 ёшли ўқувчи қиз 30 нафар йигитларни ҳарбий хизмат учун военкоматга олиб келишга ёрдам берди, деб хабар қилмоқда РИА Новости. 

Ўқувчи қиз уйма-уй юриб чақириқ ёшига етган йигитларга "повестка" топширишда ёрдам берган. Йигитлар эшик ортида турган қизни кўриб, иккиланмасдан эшикни очишганда уларнинг қўлига военкомат повесткаси тутқазилган.

"Мен ҳарбий хизматни ўтаб келган ёшларга ҳурмат билан қарайман. Буни шарафли мажбурият деб ҳисоблайман ва ушбу ишни амалга оширишда ёрдам бердим", - дейди у қиз боланинг ўзи.  

Хабарда айтилишига кўра, повестка олган йигитларнинг барчаси ўз вақтида ҳарбий муассасага етиб келган. 

Военкомат эса ушбу тажрибадан мамнун. Улар келажакда ҳам бундай амалиётдан фойдаланишлари мумкинлигини хабар қилишган. Ёрдамчи қизга эса - миннатдорлик қоғизи топширилган. 

708
Скелет древного животного

Ер тарихидаги энг даҳшатли фалокат тафсилотлари маълум бўлди

996
(Янгиланган 14:43 22.10.2020)
Германия олимлари илк марта Ерда 252 миллион йил олдин содир бўлган глобал фалокат тафсилотларини тасвирлаб беришди.

ТОШКЕНТ, 22 окт — Sputnik. Германиядаги Океан тадқиқотлари маркази ва Гельгольц номидаги Геология фанларини ўрганиш маркази олимлари илк марта Ерда 252 миллион йил олдин содир бўлган глобал фалокат тафсилотларини тасвирлаб беришди. Бу ҳақда РИА Новости EurekaAlert’га асосан хабар қилди.

Ердаги фалокат натижасида денгиз ҳайвонларининг 95 фоизи ва қуруқликдаги ҳайвонларнинг 75 фоизи қирилиб кетган эди. Бунга ҳозирги Сибир ҳудудида Перм ва Триас даврлари чегарасида вулқон фаол ҳаракати сабаб бўлган деб тахмин қилинади, аммо бунга аниқ далиллар йўқ эди.

Тадқиқотда немис олимлари 252 миллион йил олдин Тетис океанининг шелф денгизлари тубидаги қазилма брахиоподларнинг қобиғидан фойдаландилар. Қобиқдаги бор элементининг изотопларини ўлчаш орқали улар турларнинг оммавий қирилиб кетишидан олдин ва кейин денгиз сувининг pH кўрсаткичларининг ўзгаришини аниқлашга муваффақ бўлишди. pH даражасига атмосферадаги карбонат ангидрид миқдори таъсир қилганлиги сабабли, ушбу маълумотни ҳам қайта тикланди.

Маълум бўлишича, магманинг кўламдор оқими жуда кўп миқдорда парник газини чиқарди. Унинг атмосферада тўпланиши бир неча минг йилларга чўзилиб, океаннинг кучли исиши ва кислоталилигини келтириб чиқарди. Бу денгиз калсификация қилувчи организмларнинг йўқ бўлиб кетишига олиб келди.

Парник эффекти қуруқликдаги ҳарорат ва кимёвий об-ҳавонинг ошишига олиб келди. Кўп миқдордаги озуқа моддалари океанга тушди, уларни ортиқча уруғлантирди ва кислородсиз ўлик зоналар ҳудуди кенгайди. Бир вақтнинг ўзида бир нечта омилларнинг таъсири ҳайвонларнинг турли гуруҳларини йўқ қилди.

Гидрат метаннинг эриши - фалокатнинг яна бир сабаби сифатида эҳтимолдан йироқ эди.

Тадқиқот гуруҳи раҳбари Хана Юрикова тушунтиришича, қадимги вулқон отилишини антропоген углерод чиқиши билан таққослаш керак эмас: барча қазиб олинадиган ёқилғилар ёқилиши атмосферада CO2нинг Перм ва Триас даврлари чегарасида бўлгани каби кўпайишига олиб келмайди.

"Шу билан бирга, ҳозирги кунда парник газининг тўпланиш суръати Ер тарихидаги энг катта биологик фалокат пайтида кузатилган кўрсаткичдан 14 баравар юқори эканлиги хавотирга сабаб бўлмоқда", - деб қўшимча қилди олим.

996

Ўзбекистон энергетика соҳасига энг илғор тажрибалар жорий этилади - Алишер Султонов

132
Ўзбекистон энергетика соҳаси уч босқичда ислоҳ этилади. Соҳада рақамли технологияларни кенг жорий этиш, инсон капиталига ва "яшил" энергия ишлаб чиқаришга қаратилган чора-тадбирлар ҳам белгилаб олинмоқда, дея қайд этди Энергетика вазири Алишер Султонов

ТОШКЕНТ, 23 окт - Sputnik. Ўзбекистон энергетика секторида энг яхши, замонавий ва илғор тажрибаларни жорий этиш режалаштирилмоқда. Бу ҳақда мамлакат энергетика секторини янада ислоҳ қилишга бағишланган давра суҳбати давомида Энергетика вазири Алишер Султонов маълум қилди, деб хабар бермоқда Sputnik Ўзбекистон мухбири.

Султоновнинг айтишича, Ўзбекистон энергетика секторида муаммоларни аниқлаш ва ислоҳотларни режалаштириш жараёнида Халқаро молия институтлари экспертлари ва обрўли халқаро консалтинг ташкилотлари салмоқли ҳисса қўшиб келмоқдалар.

Хусусан, жорий йил бошидан Жаҳон банки, Осиё тараққиёт банки, Европа тикланиш ва тараққиёт банкининг бевосита кўмаги остида, халқаро экспертлар ва маслаҳатчилар ёрдами билан бизнес юритишнинг халқаро амалиётини жорий этган ҳолда электр энергияси ва нефть-газ тармоқларини янада ислоҳ қилиш бўйича тавсиялар, ва бу тавсияларни амалиётга жорий этиш бўйича аниқ ишлар режаси тайёрланган.

"Белгилаб олинган ислоҳотлардан пировард мақсадимиз - электр энергияси ва табиий газни истеъмолчиларга кафолатли етказиб бериш, энергетика сектори корхоналарининг иқтисодий барқарорлигини ва рақобатбардошлигини таъминлаш, альтернатив ёқилғи турларига ўтишни жорий этиш, электр энергияси ва табиий газ ишлаб чиқаришда ва истеъмолида энергия тежамкорлигини таъминлашдан иборат", - деди Алишер Султонов.

Вазир таъкидига кўра, белгилаб олинган ишларнинг ҳуқуқий асосини таъминлаш мақсадида, биринчи навбатда, норматив-ҳуқуқий ислоҳотлар, корхоналар молиявий барқарорлигини таъминлаш учун бир қатор молиявий ислоҳотлар, нархларнинг эркин шаклланишини ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилишни таъминловчи бозор ислоҳотлари, тармоқ корхоналарини бошқаришда бутунлай янги тизимни назарда тутувчи институционал ва бошқарув ислоҳотлари, давлат улуши юқори бўлган корхоналарда, энг аввало, ташкилот манфаатини назарда тутувчи қарорларнинг қабул қилиниши таъминловчи корпоратив ташкилий ва бошқарув ислоҳотлари амалга оширилиши назарда тутилмоқда.

Шу билан бир қаторда, соҳада рақамли технологияларни кенг жорий этиш, инсон капиталига ва «яшил» энергия ишлаб чиқаришга қаратилган чора-тадбирлар ҳам белгилаб олинмоқда.

 

132