Сооронбай Жээнбеков

Жээнбеков Атамбаев ҳақида: унинг тақдирига бефарқ эмасман

978
Қирғизистон президенти собиқ давлат раҳбари Алмазбек Атамбаевнинг ҳибсга олинишига муносабат билдирди ва унинг тақдирини суд ҳал қилишини қайд этди.

ТОШКЕНТ, 25 дек — Sputnik. Қирғизистон президенти Сооронбай Жээнбеков собиқ давлат раҳбари Алмазбек Атамбаевнинг ҳибсга олинишига муносабат билдирди, дея ёзади Sputnik Қирғизистон.

“Бу осон эмас. Мен президент бўлдим ва бирор марта унинг оммавий ҳужумларига муносабат билдирмадим. Мен учун давлат яхлитлиги муҳимроқ. Ўзингиз баҳо берасиз. Мамлакатни ажратиш, ҳокимиятни эгаллашга чақириқлар бўлди.  Мен унинг ўзи тўхташини кутдим, лекин Атамбаев барчани боши берк кўчага киритиб қўйди. Энди ҳаммасини қонун ҳал қилади. Бу савол менинг ваколатимга кирмайди. Ҳаммасини иккаламиз биргаликда ҳал қилишимиз мумкин бўлган чегара аллақачон босиб ўтилган ”, - деди Жээнбеков матбуот анжуманда.

Қирғизистон раҳбари инсонлар гуруҳи манфаатларини эмас, балки халқ манфаатларини ҳимоя қилишини айтган. Президент Худодан қўрқиши ва тўғри ишлашга ҳаракат қилишини қўшимча қилган.

Атамбаевнинг ҳисбга олиниши

7 август куни кечқурун Кой-Таш қишлоғида Атамбаевни қўлга олиш бўйича амалиёт амалга оширилди, аммо у унинг тарафдорлари томонидан йўққа чиқарилди. 8 август куни ҳуқуқ тартибот органлари такрорий амалиётни амалга оширдилар, оқибатда сиёсатчи таслим бўлди. Худди шу куни 26 август санасига қадар Атамбаевни ГНКБ СИЗОсида қолдириш қарори қабул қилинди. Шунингдек, унинг бир неча тарафдорлари ҳам ҳибсга олинган. Ҳозирда Атамбаевга қатор жиноятларни содир этганликда айбловлар қўйилган.

978

Букри кит тимсоҳларга тўла дарёга тасодифан сузиб келди

273
(Янгиланган 23:25 21.09.2020)
Австралияда букри кит тимсоҳларга тўла дарёга тасодифан сузиб келди. Икки ҳафтадан сўнг у очиқ денгизга қайтишга муваффақ бўлди.

ТОШКЕНТ, 21 сен — Sputnik. Австралиянинг Какаду миллий боғида букри кит тимсоҳлар тўла дарёга тасодифан сузиб келди. Икки ҳафтадан сўнг кит очиқ денгизга қайтишга муваффақ бўлди. ABC телеканали хабарига асосан.

Олдинроқ дарё бўйида балиқ овлашга кетган денгиз экологлари 2 сентябрь куни учта букри китни кўришганди. Кейинчалик улардан иккитаси денгизга қайтишга муваффақ бўлди. Таъкидланишича, тарихда илк бор Какаду миллий боғнинг дарёсида 20 километр нарида китни кўришганди.

Жума куни кит саёзликка сузиб келганда, олимлар ташвишга тушдилар.

"Кит лойга ботган эди, аммо кўриниши яхши эди", - дейди Кэрол Палмер, Австралия Шимолий Ҳудуди ҳукумати олими.

Олимлар китни қутқаришнинг кўплаб вариантларини, шу жумладан уни қўрқитиш ва орқага сузиш учун баланд товушлардан фойдаланиш усулларини кўришганди. Яхшиямки, кит якшанба куни денгизга қайтишга муваффақ бўлди.

273
Вакцина против новой коронавирусной инфекции впервые в мире зарегистрирована в России 11 августа

ЖССТ коронавирусга қарши вакцина учун Россияга миннатдорчилик билдирди

926
(Янгиланган 17:04 21.09.2020)
Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти Россияга коронавируснинг янги штаммига қарши ишлаб чиқилган вакцина учун миннатдорчилик билдирди.

ТОШКЕНТ, 21 сен — Sputnik. Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти коронавируснинг янги штаммига қарши ишлаб чиқилган вакцина учун Россияга миннатдорчилик билдирди. Бу ҳақда ЖССТнинг Европа минтақавий бюроси раҳбари Ханс Клуге маълум қилди.

ЖССТ вакили Россияда яратилган вакцина хавфсизлиги ва самарадорлигига эътиборни қаратди.

“Мен Россияга хавфсиз ва самарали вакцинани яратиш бўйича ажойиб ҳаракатлар учун миннатдорчилик билдирмоқчиман”, - деди Клюге.

Россия шу йилнинг январь ойида коронавирусга қарши вакцинани ихтиро қилишга киришди. Россия Соғлиқни сақлаш вазирлиги август ойида дунёдаги биринчи COVID-19  вакцинасини рўйхатдан ўтказди.

Мутахассислар тадқиқот натижаларига кўра, вакцинани хавфсиз деб тан олишди ва у коронавирусга қарши иммунитетни шакллантиришга имкон беришини таъкидлашди.

ЖССТ бошидан Россиянинг коронавирус вакцинасига қизиқиш билдирган. Сентябрь ойининг бошларида машҳур тиббиёт журнали The Lancet Россия “Спутник V” вакцинаси клиник синовларининг икки босқич натижаларини эълон қилди.

926
Мавзу:
COVID-19 умумжаҳон пандемияси
Газовый супер танкер

2020 йилда газ бозоридаги нархларга нималар таъсир қилмоқда?

47
(Янгиланган 03:07 22.09.2020)
Бу йил суюлтирилган ва қувурли газ бозори учун оғир келди: нефт нархини пастлиги ва талаб ўмаётгани СТГ бозорига инвестицилар киритишни тўхтатиб қўйди.

Газ бозори аста-секин тикланмоқда: Европа ва Осиё-Тинч океани биржаларида суюлтирилган табиий газ нархи минг кубометр учун 130 ва 150 долларни ташкил этмоқда, деб ёзади РИА Новости муаллифи Александр Собко.

Нархлар ўсишига ҳам таклиф томондан ҳам талаб томондан сабаблар бор. Ушбу йилнинг дастлабки 8 ойида ўтган йилнинг ушбу даврига нисбатан СТГ импорти ҳжми 1,3%га бўлса-да кўпроқ бўлди. Ҳиндистон ва Хитойда СТГ импорти ҳажми кескин ўсиши кузатилмоқда.

Оддий ҳисоб қилганда айни дамда СТГга бўлган талаб, қувурли газга талаб пасайишига қарамасдан (бу Россия – Европа ва Марказий Осиё – Хитой газ қувурлари ҳажмидан кўриниб турибди),  ўтган йилнинг ушбу давридаги  даражасида сақланиб қолмоқда. Лекин СТГ бозори ҳам ортиқча қувватга эга, чунки олдинги сармоялар тўлқинида қурилган корхоналар (асосан АҚШ) ишга туширилган.

Шу сабабли талабнинг барқарор сақланиб қолишига ҳам таклиф томонидан содир бўлаётган муваффақиятсизликлар: масалан Австралияда Prelude сузувчи заводи техник сабабларга кўра ҳали ҳам ишга тушгани йўқ. Ундан ташқари суюлтирилган газ ишлаб чиқарувчи Gorgon LNG корхонасининг ҳам битта линияси тўхтатилган.

АҚШ ҳам ҳам муаммолар кам эмас. Яқинда содир бўлган нархлар қулаши туфайли, даромадлар  ҳатто операцион харажатларни қоплашга ҳам етмади. Езда газ етказиб бериш ҳажми заводлар қуватининг тенг ярмигача бўлган миқдорга қадар қулади. Ҳозир экспорт аста-секин тикланиб олиши керак, лекин нархлар ўсиши билан бир қаторда бўронлар мавсуми тезда олдинги ҳажмларга қайтишга халал бермоқда. Яқин вақт ичида Америка экспорти ўсиши яна нархларга босим ўтказа бошлайди.

Яъни котировкалар қайта тикланиши ҳозирча унчалик мустаҳкамдек туюлмаяпти. Устига устак газ сақловчи омборлар ҳам тўлиб кетган. Лекин айрим прогнозлар СТГнинг Осиё бозориди нархи 200 $ гача кўтарилишини башорат қилмоқда. Ушбу нархлар барча ишлаб чиқарувчилар кўнглини хотиржам қилади. Лекин ушбу даражадаги нархлар йил давомида бўлиши керак, фақат  қишги эмас.

Лекин 2020 йил анча мураккаб, бошқа йилларга ўхшамаган, келди, барча келажак, истиқбол билан қизиқмоқда. Ушбу борада энг қизиғи: бу йил ҳозирга қадар сўнгги 20 йил ичида биринчи маротаба суюлтирилган газ ишлаб чиқарувчи заводга бирорта ҳам йирик сармоя киритилмади. Йил охирига қдар кутилаётган прогнозлар 0дан 2та заводгача. Эслатиб ўтамиз, ўтган йилда ушбу соҳада рекорд даражасидаги инвестицион қарорлар қабул қилинган эди. Бу 2016-2018 йилларда содир бўлган “жимжитликдан” кейин амалга ошган эди. “Жимжитлик” эса ўз навбатида 2011-2015 йиллардаги фаол инвестициялардан кейин амалга оширилган эди.

Нега бундай бўлмоқда? Оддий жавоб аниқ: барча нефть-газ компаниялари даромадлари жиддий камайган шу сабабли ҳам ўз саромояларини камайтирмоқда. Лекин инвестициялар бор-йўғи 3/1 қисмга камайди, шундан бирор нима ҳама СТГ соҳасига киритилиши керак эди.

Жавобнинг бир қисми шундан иборатки – СТГ сўнгги йилларда парадокс тартибида ривожланмоқда. Бир томондан бир ортиқча газни кўрмоқдамиз, иккинчи томондан эса – келажакда содир бўладиган кучли рақобатни. (Катар, АҚШ, Россия, Шарқий Африка), буларнинг барчаси юқори нархлар шаклланишига ва инвестицияларга йўл очилишига  йўқ қўймайди. Шу билан бир вақтда газ бозори жуда истиқболли ҳисобланади,чунки инсоният энг экологик тоза ва “яшил” равишда ривожлангнанида ҳам, газга талаб доимо ортиб боради. Ушбу бозор ривожланишининг драйвери - унда ушбу соҳасда ишлайдиган транс-миллий нефт-газ компанияларининг “кетаётган” нефтдан “келаётган” СТГ соҳасига ўтиши бўлди.

Натижада – нефт қиммат бўлсаган вақтда нефт-газ компаниялари умумий ҳамёндан олиб суюлтирилган газ корхоналарига пул тикишди.

Ҳозир бўлса, нефт нархи тушганидан сўнг, ТМК бунинг учун маблағ йўқ. Ундан ташқари уларнинг айримлари бирдан “яшиллар” сафига ўтиб қолганини хабар қилишмоқда. Ўз соҳасига содиқ қолган компанияларда ҳам вазят осон эмас. Маслан ҳозир ExxonMobil компаниясининг молиявий аҳволи яхши эмас.

Ушуб компания иккита йирик СТГ лойиҳаларига пул тикиш режаси бор эди. Булар: АҚШдаги Golden Pass LNG (Qatar Petroleum билан ҳамкорликда) ҳамда Мозамбикда Rovuma LNG. Айни дамда уларнинг иккаласи ҳам орқага сурилган. Америкадаги завод бўйича қарор қабул қилиш камида 1 йилга, Мозамбир заводи 2023 йилга қадар ортга сурилган. Папуа-Янги Гвинеядаги заводини кенгайтириш режаси ҳам орқага суриладиган бўлди.

Американинг қолган корхоналари ҳам қарор қабул қилишга шошилмаяпти, ахир бугунги кунда СТГни узоқ муддатли шартномалар билан кафолатлаш жуда мушкул иш. Шарқий Африкада ҳам ишлар яхши кетмаяпти. Мозамбик, Танзания шельфида жойлашган корхона қурилишига ҳудудда ҳаракат қилаётган жангарилар гуруҳлари доимий равишда халал бериб келмоқда. Танзанияда завод қуриш ҳақидаги режалар умуман унутилган.

Бундан хулоса шуки, биз ўрта муддатли келажакда таклиф дефицитини кўришимиз мумкин. Айнан шундай бўлиши эҳтимоли муайян бўлиб турган вақтда, Қатар бир неча йирик оррхоналар қуришга қарор қилди. Расмий инвестқарор ҳали қабул қилинмаган бўлса-да, дастлабки ишлар олиб борилмоқда. СТГнинг паст таннархи Қатарга тайёр маҳсулот нархи қандай бўлишидан қатъий назар завод қуриш имконини беради.

Вазиятга номаълумлик киритаётган факторлардан яна бири бу – нарх ҳосил бўлиш механизмидир. Ривожланган спот бозори мавжуд бўлишига қарамасдан, охирги вақтларга қадр  нефт нархига боғлиқ бўлиши СТГ ишлаб чиқрувчилрига ўзиини ўзи қоплаш кафолатини бераётган эди.

Қиммат нефт ва СТГсоҳасидаги рақобат туфайли сўнгги йилларда ушбу боғлиқлик коэфиценти доимо пасайиб келди. Ҳозир нефт жуда арзон, лекин харидорлар олдинги юқори коэфицентларга қайтиши амри маҳол. Нефт 45 доллар бўлганда, энг сўнгги боғлиқлик коэфицентига (0,11) мувофиқ, СТГ – миллион БТЕ учун бор йўғи 5 доллар ёки 1 минг метр 3 учун – 180 $ бўлиб қолмоқда. Шу билан бирга харидорларни спот нархлар кщпроы қизиқтирмоқда. Устига-устак, Қатарнинг узоқ муддатли СТГ шартномалари тугаши билан ушбу давлатдан янада кўпроқ ҳажмда СТГ биржа бозорига чиқади.

Эслатиб ўтамиз, Осиёнинг ривожланаётган бозорлари,  катта миқдорда табиий газ истеъмол қилиши мумкин, минг кубига 200 долларгача ёки ундан камроқ нархларда бўлган паст нархларда,. Сўнгги 15 йилда ушбу бозор ҳажми 2 баравар ошиши ҳам ана шунга боғлиқ.  

Ушбу омиллар СТГ бозорида ўзига хос ривожланиш парадокслари келтириб чиқармоқда. Табий газ ва СТГ жуда истиқболли ёнилғи бўлиб қолмоқда, лекин рақобат кучли бўлган бозорда. Бундай шароитда талаб фақат паст нарх бўлганда ўсади.

47