Сўнгги 20 йилда бундан даҳшатлиси бўлмаган “Беслан” фильми режиссёри

342
(Янгиланган 15:17 03.09.2020)
"Россия 1" телеканалида 3 сентябр куни Беслан фожеаси ҳақида янги ҳужжатли фильм намойиш этилади. РИА Новости премьера арафасида ушбу фильм режиссери Александр Рогаткин билан суҳбат қилди.

ТОШКЕНТ, 2 сен — Sputnik. 2004 йилнинг 1 сентябрида Шимолий Осетиянинг Беслан шаҳрида террорчилар гуруҳи 1-сонли мактабда 1100 нафар мактаб ўқитувчилари, ўқувчилари ва уларнинг ота-оналарини гаровга олган эди. 3 кун давомида олиб борилган музокаралардан сўнг спецназ кучлари мактаб биносига ҳужум қилган, террорчилар портловчи мосламаларни портлатган ва оқибатда юзлаб фуқаролар қурбон бўлган.  

— Александр, томошабинлар фильмингиздан ушбу фожеа ҳақида қандай янги маълумотларни билиб олишлари мумкин?

— Бу воқеадан 16 йил ўтган бўлса-да, ҳалиям у жамоатчилик орасида турли миш-мишларга сабаб бўлмоқда. Бизнинг энг янги тарихимизда бундан даҳшатлироқ ҳодиса бўлмаган. Шунинг учун бу албатта ҳали ҳам кўп журналистларнинг эътиборини тортади.

Лекин сўнгги вақтларда жуда кўп одамлар ушбу фожеа орқали ўзига диққат-эътибор қаратишни истамоқда. Улар турли муқобил версияларни олға суриш, янги афсона ва уйдирмаларни ўйлаб чиқаришмоқда. Ушбу ёлғонларнинг аксарияти воқеани тергов қилган комиссия аъзоси, "Родина" фракцияси депутати Юрий Савельевнинг ҳисоботига асосланган. Савельев комиссия ҳисоботига имзо чекишни истамай ўзининг 7 томдан иборат муқобил версиясини чоп этган эди. Унинг айтишича, гўёки "террорчиларда портловчи мосламалар бўлмаган ва спецназ террорчиларни ўлдиришга қарор қилган ва гранатомёт ва олов пуркагичлардан фойдаланган. Бунинг оқибатида гаровга олинганларнинг кўпчилиги қурбон бўлган".  Айнан мана шу версияни бизнинг либерал ва мухолифат ОАВлар ҳамда Ғарб томонидан шунча йиллардан бери тинимсиз чайнаб келинмоқда.

— Бу версияни кўп маротаба инкор этишган эди-ку...

— Прокуратура буни текширди. Ҳатто ўша қуролларни ишлаб чиқарган "Базальт" илмий ишлаб чиқариш уюшмаси ҳам уларнинг гранатомётлари 2 ғишт қалинлигидаги деворни тешиб ўта олмаслигини исботлашди. Бунинг учун улар полигонда худди Бесландаги мактаб деворидек девор қуриб, унга спецназ ўша вақтда фойдаланган гранатомётдан, пулемётлардан ўқ узишди. Лекин ушбу қуроллар 2 ғишт қалинлигидаги деворни тешиб ўта олмади.

Кейин улар ушбу девор ёнида стул устига ўрнатилган қўлбола портловчи мосламани портлатишди. Деворда ҳужум вақти пайдо бўлганидек тешик ҳосил бўлди.

Шунга қарамасдан "Новая газета", "Эхо Москвы" ва "Радио Свобода" Савельев ҳисоботига асосланган кўплаб журналист текширувларини чоп этишмоқда. Улар йилдан-йилга ҳеч нарсага асосланмаган ушбу афсонани такрорлаб келишмоқда.

Биз ушбу фильмда кўплаб ана шундай афсоналарни эсга олдик ва уларни далил ва исботлар билан рад этдик. Худога шукрки, воқеанинг тирик гувоҳлари, фотосуратлар, ўша ерда ишлаган кўплаб мутахассислар бор.

— Фильмни суратга олишда бирор муаммога дуч келдингизми?

— Йўқ, ҳеч қандай қийинчилик бўлмади. Гувоҳлар кўп. Ўша ерда гаровга олинганлар орасида ҳам. Айримлари эслашни хоҳламайди, лекин бошқалар воқеа тафсилотларини айтиб беришга тайёр. Лекин фильмга барчанинг муносабати яхши. "Беслан оналари" қўмитаси ҳам бизга ёрдам берди. Айрим масалаларда улар профессор Савельев нуқтаи-назарини қўллаб-қувватлашса-да, аммо аксарият саволларимизга жавоб беришди.

— Ушбу мавзуда китоб ёзишни истайсизми?

— Билмадим. Ҳозирча бу ҳақда ўйлаганим йўқ.

  • Траурные мероприятия в Беслане
    © Sputnik / Денис Абрамов
  • Траурные мероприятия в Беслане
    © Sputnik / Денис Абрамов
  • Траурные мероприятия в Беслане
    © Sputnik / Денис Абрамов
  • Траурные мероприятия в Беслане
    © Sputnik / Денис Абрамов
1 / 4
© Sputnik / Денис Абрамов
Траурные мероприятия в Беслане
342

Путин Нобел тинчлик мукофотига номзод этиб кўрсатилди

124
(Янгиланган 15:04 24.09.2020)
Нобель тинчлик мукофоти - Альфред Нобель фонди томонидан ҳар йил топшириладиган нуфузли 5та мукофотлардан бири бўлиб, дунёда тинчликни мустаҳкамлаш учун қўшган ҳиссаси учун берилади.

ТОШКЕНТ, 24 сен - Sputnik. Россия президенти Владимир Путин Нобель тинчлик мукофотига номзод этиб кўрсатилди, РИА новости хабарига асосан. 

Ушбу ташаббус Россиялик журналист ва ёзувчи Сергей Комков томонидан амалга оширилган. Комков Путин номзодини 2021 йил нобель тинчлик мукофотига номзод сифатида расмий аризани 10 сентябр куни Осло шаҳрига юборган. 

Маълумот учун, Россия президентини биринчи маротаба ушбу мукофотга номзод этиб кўрсатилаётгани йўқ. 2013 йилда ҳам Владимир Путин Дунё халқлари бирлиги академияси президенти томонидан ушбу мукофотга номзод этиб кўрсатилган эди. 

Нобель тинчлик мукофоти - Альфред Нобель фонди томонидан ҳар йил топшириладиган нуфузли 5та мукофотлардан бири бўлиб, дунёда тинчликни мустаҳкамлаш учун қўшган ҳиссаси учун берилади.

Турли йилларда ушбу мукофотга Барак Обама, Альберт Гор, Кофи Анан, Ким Де Жун, Нельсон Манделла, Михаил Горбачев ва бошқалар муносиб деб топилган. 

 

124
Стюардесса

Шпагат очган соҳибжамол стюардесса Insta-фойдаланувчиларини мафтун қилди

431
(Янгиланган 13:42 24.09.2020)
Стюардессанинг сурати бир неча кун ичида Instagram ижтимоий тармоғида 3,7 минг лайк тўплашга улгурди.

ТОШКЕНТ, 24 сен — Sputnik. Самолёт ўриндиқлари орасида шпагатга ўтирган стюардесса акс этган сурат Instagram фойдаланувчиларини ўзига мафтун қилди.

Сурат flight___love аккаунтида чоп этилди. Стюардесса Алисса Корааг Transavia авиакомпания кийимида суратга тушган.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от aviation love (@flight___love)

Фойдаланувчилар стюардессанинг растяжкасини юқори баҳолаб, уни балет раққосаси билан таққосладилар. Баъзилар унинг бир вақтнинг ўзида "модел ва гимнастикачи"га  ўхшашлигини ёзишган.

Айни пайтда пост 3700 дан ортиқ лайк тўплаган.

431

Москва АҚШни энг катта хатодан огоҳлантирмоқда

0
(Янгиланган 16:54 24.09.2020)
Россия АҚШ билан тузилган Стратегик ҳужумкор қуролланишни янада қисқартириш ва чеклаш тўғрисидаги шартномани узайтириш тарафдори. Бироқ Вашингтон янги талаб қўйиб, вақтни чўзмоқда.

ТОШКЕНТ, 24 сен — Sputnik. Галия Ибрагимова, Софья Мельничук. Россия Стратегик ҳужумкор қуролланиш тўғрисидаги шартномани (ДНСВ-3 – кейинги ўринларда) сақлаб қолиш тарафдори ва АҚШни буни узайтиришга чақирмоқда. Музокаралар ёз ойидан бери давом этмоқда. Вашингтон ҳужжатни қайта кўриб чиқишни талаб қилмоқда, Москва бирор бир нарсани ўзгартиришдан бош тортмоқда. Муаммо аслида нимада – РИА Новости ўрганди.

Испытательный запуск ракеты Trident II D5 с подводной лодки Небраска у побережья Калифорнии
U.S. Navy photo by Mass Communication Specialist 1st Class Ronald Gutridge

“Биз муносабатларни кўрмаяпмиз”

“Зудлик билан ҳал қилиш мумкин ва зарур бўлган биринчи навбатдаги масала, - бу, албатта, жуда тез орада, 2021 йил февраль ойида муддати ўз ниҳоясига етаётган Россия ва АҚШнинг Стратегик ҳужумкор қуролланиш тўғрисидаги шартномасидир. Биз америкалик ҳамкорларимиз билан музокаралар олиб бормоқдамиз”, - деди Владимир Путин БМТ Бош Ассамблеясининг 75-сессияси очилиш маросимида.

Россия президенти мамлакатларни янги ракета тизимларини кенгайтиришда ҳам вазминликка чақирди. Ўтган йили Қўшма Штатлар Ўрта ва қисқа масофага учувчи ракеталарни йўқ қилиш шартномасидан (ДРСМД) чиқди, шундан сўнг Москва Европада уларнинг жойлаштирилишига мораторий эълон қилди. Путин таъкидлади: “АҚШ бундай чоралардан ўзини тийиб турмаганга қадар”.

“Биз, афсуски, таклифимизга оид муносабатни на америкалик ҳамкорАҚаримиз, на уларнинг иттифоқдошларидан эшитдик”, - дея қўшимча қилди у.

СНВ-3 муддатини узайтиришни Антониу Гутерриш ҳам бир неча бор тавсия қилганди. АҚШнинг шартномага Хитойни ҳам жалб қилиш талабига эса БМТ бош котиби салбий муносабат билдирди. Россия доимий вакили Василий Небензя ҳам америкаликларни “катта хатодан” огоҳлантирганди.

Стратегик хавфсизлик таянчлари

ДСНВ-3 – ядровий технологиялар устидаги назорат соҳасида энг муҳим ҳужжат. Москва ва Вашингтон уни 20210 йилда имзолаб, стратегик қурол-аслаҳаларини қисқартириш мажбуриятини зиммасига олган эди. Жараён етмишинчи йиллар бошида бошланганди. Ўшанда совуқ уриш душманлари биринчи Стратегик қуролланишни чеклаш тўғрисида шартнома (ОСВ-1) тузганди. Ўшандан буён бу борада еттита икки томонлама битим қабул қилинган.

АҚШ буларни ҳеч қачон шубҳа остига қўймаган эди, лекин Дональд Трамп президентлиги ҳаммасини ўзгартирди. Оқ уй раҳбари келишувларни замонавий реалликка мослаштиришга интилмоқда, янги қуролланиш пойгаси истиқболи эса уни қўрқитмаяпти.

2019 йил август ойида АҚШ ДРСМДдан чиқиш қарорини Россияга бўлган эътироз билан тушунтирди. Асосий эътироз – гўёки Москва ҳужжат билан тақиқланган SSC-8 ракетасини синовдан ўтказган (Россия таснифида – 9М729).  Америкаликлар аниқ равшан далиллар тақдим этишмади.

Шундай бўлса ҳам, норасмий суҳбатларда улар тан олишганди: муаммо Москва хатти-ҳаракатларида эмас. Пентагон Хитойни ўрта ва қисқа масофага учувчи ракеталар ясашда гумон қилди ва Хитой ҳукуматини стратегик қуролланишга оид музокараларга қўшилишини талаб қилди. Пекин бу хоҳишларни эътиборсиз қолдирди.

2020 йил май ойида АҚШ Очиқ осмон шартномасидан чиқди ва яна Москвани айблади. Эмишки, руслар назорат парвозларига тўсқинлик қилмоқда. Россия Мудофаа вазирлиги буни рад этди. Вазирлик америкаликлар космосни фаолроқ ўзлаштириш ниятида экани ва Очиқ осмон шартномаси уларни қўлларини боғлаб турганини тахмин қилди.

Ядровий тенглик

“АҚШ ва НАТОни Хитойнинг ядровий дастури жадаллик билан ривожланиб бораётгани ташвишга солмоқда. Афтидан, хитойликлар бу масала бўйича Вашингтон ва Москва билан бараварликка эришиш ниятида”, - дея тушунтирди ёз ойида қуролланиш устидан назорат бўйича АҚШ махсус вакили Маршалл Биллингсли.

ДСНВ-3 Россиянинг тактик ядровий салоҳияти ошишини чекламаслиги ҳам Вашингтонни норозилигига сабаб бўлмоқда. Биллингсли стратегик қуролланиш верификацияси жорий механизмини ҳам танқид қилди.

Мунозаралар бошланган, лекин америкаликлар навбатдаги шартларни илгари суришди. “АҚШ суҳбатга энг янги Россия қуроллашини қўшишни талаб қилмоқда, бу кўра била туриб ўзини билмасликка олишни англатади”, - деди Россия вазири.

“Яхши таклиф”

Учрашувларнинг иккинчи босқичи сентябрь ойида якунланди – олдинга силжиш йўқ. АҚШда янги талаб – қўшимча битим қабул қилиш.

Америкаликлар унга нафақат стратегик, балки тактик ядровий қурол-яроғларни киритишни таклиф қилишмоқда. Ягона ён бериш – Вашингтон музокаралар жараёнига Хитойни қўшишни вақтинчи кейинга суришга рози бўлди.

“Биз Россияга яхши таклиф билдирдик”, - деди Биллингсли.

Россия ТИВ Москва шартномани фақат ҳозирги кўринишида узайтиришини маълум қилди. Унинг амал қилиш муддати бир неча ойдан кейин тугайди, ва бирор бир нарсани ўзгартиришга вақт йўқ. Вазирлик келишиб олиш жараёнини америкаликларнинг ўзи чўзиб юборганини таъкидлади.

“АҚШ манфаатлар мувозанати асосида бирор бир янгилик ишлаб чиқишга тайёр бўлса, унда битимни имзолаш мумкин. Бироқ вақт талаб этилади”, - дея вазиятни изоҳлади Россия ТИВ раҳбари ўринбосари Сергей Рябков.

“АҚШ имтиёзлар ортидан қувмоқда”

“Муқобиллар кўп эмас: ёки ДСНВ-3 ни ўзгаришсиз узайтириш, ёки батамом ундан воз кечиш”, - дея ҳисоблайди қуролланиш устидаги назорат масалалари бўйича мутахассис Евгений Мясников.

У шартноманинг асосий аҳамиятга эга жиҳатини стратегик қуролланиш верификацияси тизимда кўрада. “Авваллари бир-бирини ҳаракатларини назорат қилиш қийин эди. Томонлар энг ёмон сценарийдан келиб чиқишарди ва бу кескинликни кучайтирарди. Агар тизим қуласа, ўтмишнинг такрорланиши хавфи ўсади”, - дея огоҳлантиради эксперт.

Россия сиёсий тадқиқотлар марказининг (ПИР-Центр) янги технологиялар ва халқаро хавфсизлик бўйича дастури директори Вадим Козюлиннинг шубҳаси йўқ: шартномани узайтиришади. АҚШ талабларини у тиккан пулни ошириш ўйини сингари баҳолайди.

“Трамп унга мос келадиган ролда: битим тузишдан олдин кўпроқ имтиёзларга эга бўлмоқчи. Лекин вақт деярли қолмади, америкаликлар эса муддатни узайтиришга рози бўлишади. Янги шартлар – кейинги муҳокамалар мавзуси. Бунинг устига Россиянинг ҳам тактик ядровий қурол-яроғ ва Европада америка қуролига доир таклифлари бор”, - дея фикр юритади эксперт.

У ДНСВ-3га учувчисиз учадиган тизимлар киритилмаслигини айтади, бироқ уларни ядровий қурол ташувчилари сифатида ҳам кўриш мумкин.

“Учувчисиз учадиган қурилмалар Россиянинг кўплаб саволларига сабаб бўлади. Бундай олиб қаралса, бу қанотли ракеталар – кўп марта фойдаланиш туфайли жиддий хавф туғдиради. Лекин ДНСВ-3 бўйича учрашувлар доирасида Москва бу мавзуни ҳозирча жадаллаширмаяпти”, - дейди Козюлин.

Унинг сўзларига кўра, назорат тизимини сақлаб қолиш ҳозир асосан АҚШга боғлиқ. Агар АҚШ мулоқотларга рози бўлса, келажакда унга Хитой, Франция, Буюк Британия, Ҳиндистон, Покистон – ядро қуролига эга бўлган давлатларни жалб қилиш мумкин.

0