Узбекские школьники

Ўзбекистонда таълим ислоҳотлари: боғчадан талабаликкача

1841
(Янгиланган 13:52 17.10.2017)
Ўзбекистондаги ислоҳотларнинг ўзига хос ҳусусиятларидан бири шундан иборатки, улар ҳар доим кичик, мансабдор шахслар атаганидай "тажрибавий" қадамлар билан бошланиб тизимда кўплаб ўзгаришлар амалга оширилади. Кейин эса бутун тармоқни қурилиш бошланади.

ТОШКЕНТ, 17 окт — Sputnik, Антон Курилкин. Худди шундай ҳолат мактаб таълим тизимида содир бўлди. Шу йил июн ойи ўртасида Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев Тошкент шаҳрининг Учтепа туманидаги умумтаълим мактабидаги шароитлар билан танишган чоғида Ўзбекистонда 11 йиллик таълимни қайта тиклаш таклифини олға сурганди.

Ушбу тажриба бутун мамлакат бўйлаб тезкорлик билан тарқалиб кетди. Республика бўйлаб барча умумтаълим мактабларида битирувчилар ва ота-оналарнинг ушбу масала юзасидан фикри ўрганилган эди. (Кўпчилик эски кўп босқичли тизимдан воз кечишга овоз берди).

Ҳукумат янги шаклдаги мактабларни ташкил этиш лойиҳасига киришган бўлса, Халқ таълим вазирлиги эса лицейлар сонини қисқартиришни бошлади.
Олий ва ўрта таълим вазири Ином Мажидов 2 август куни 144 та лицейлардан 67 та қолдириш фикрини билдирди. Вазир сўзларига кўра, бундай ёндошув таълим муассасалар билан университетлар билан алоқаларни мустаҳкамлаш мақсадида қилинмоқда.

"Биз энди ҳар бир олийгоҳга фақатгина битта лицей бириктирилишидан келиб чиқмоқдамиз. Мамлакатда 60 олийгоҳлар мавжуд, бу 60 лицей бўлади дегани. Бундан ташқари, айрим хорижий олийгоҳлар, шулардан РДУнинг Губкин номидаги нефт ва газ филиали, Халқаро Вестминстер ва Турин политехника университетлари ва бошқа айрим олийгоҳлар ўз лицейларига эга эмас. Уларнинг сони 7 тани ташкил қилади, юқоридаги рақамлар мана шундан келиб чиққан", — деган вазир.

Ҳукумат томонидан нафақат лицейлар сони қисқартилди, балки ўқиш муддати ҳам қисқартирилди. Энди шу шаклдаги муассасаларда талабалар 3 йил ўрнига 2 йил таълим оладилар.

Шундай бўлса ҳам, ўқитувчилар етишмаслиги туфайли 11 йиллик таълимга тезлик билан ўтиб бўлмайди. Кадрлар етишмаслиги муаммоси сентябр ойида юз берган можаро долзарб эканлигини намоён қилди. Ушбу можаро дарслар айрим ҳолларда кутубхоначи, фаррош бўлиб ишлаётган ходимлар ёки катта синф ўқувчилар томонидан олиб борилганлиги бўйича юзага келган.

Ўқитувчиларнинг етишмаслиги 10 ва 11 синфларни ташкил этилиши билан юзага келганлигини Халқ таълими вазири Улуғбек Иноятов таъкидлади. Ушбу ислоҳот туфайли қўшимча тарзда 22 минг ўқитувчиларни ишга олиш эҳтиёжи юзага келди. Фақат лицей ходимларни қисқартириш ҳисобига юзага келган эҳтиёжни тўлдириб бўлмайди, ушбу иш ўринларни олийгоҳ битирувчилари билан ҳам тўлдириш керак бўлади.

Ўқитувчилар сонини кўпайтириш қайта тайёрлаш дастури ҳисобидан амалга ошириш режалаштирилмоқда. Жорий йил август ойида президент педагогик йўналиши бўйича 15 та олий таълим муассасаларида сиртқи бўлимларни очилиши ҳақида қарор имзоланганди.

Ўқитувчилар сифати ва сони билан боғлиқ муаммолардан ташқари синф хоналар етишмаслиги муаммоси ҳам бор. Шунинг учун кўп мактабларда иккинчи сменалар жорий этишган.

Ўқитувчини ўқит

Республикада янги ўқитувчи кадрлар тайёрлашдан ташқари, ишлаётган ўқитувчиларнинг малакасини оширишга астойдил киришиш ҳам назарда тутилган. Бугунги кунда, мансабдор шахслар фикрига кўра, ўқитувчилар илмий-тадқиқот ишлар билан кам шуғулланади. Уларнинг ўқитувчилик фаолиятларини баҳолаб бўлмайди.

Ўқитувчилар учун қўшимча таълимини такомиллаштириш мақсадида ҳукумат томонидан қайта тайёрлаш малака ошириш бўйича махсус минтақавий ўқув марказларини ташкил этиш бўйича қарор қабул қилинганди.

Янги таркибий тузилма Тошкент давлат педагогика университетига бўйсуниб, унинг асосий олийгоҳи бўлади.

Халқ таълим вазирлиги фаолиятининг яна бир йўналиши — бу порахўрлик ва таъмагирлик билан курашишдир. Ўқув йили бошланишидан аввал Халқ таълими вазирлиги бош бошқармаси бошлиғи Дилшод Кенжаевнинг фикрига кўра, "мактаб эҳтиёжлари" учун пул йиғишларга қарши курашишга ота-оналарни чақирганди.

Бироқ, Дилшод Кенжаев ушбу масалада айбни директор ва ўқитувчиларга эмас, балки ота-оналар қўмиталарига тўнкаганди. Унинг сўзларига кўра, "қулай" шарт-шароитларни яратиш учун маблағларни мактаб ходимлари томонидан эмас, балки ота-оналар ташаббуси билан йиғилаяпти.

Лекин, олийгоҳларга ўқишга қабул қилиш жараёни шуни кўрсатдики, таълим тизимидаги коррупциянинг асосий илдизи бу ўқишга кириш имтихонларидир. Шу йил ёзида республиканинг ИИВ ва МХХ ходимлари томонидан талабаликка пора эвазига киритиб қўйишга ҳаракат қилган институт ва университет ходимларини "пачкалаб" қўлга олдилар. "Бункерлар" очилиши ва топшириқларни пул эвазига ечиб берилиши ўқитувчилар билан алоҳида жанжалларни келтириб чиқарганди.

Ушбу муаммони кескин усул билан ҳал қилишга қарор қилинди. Яъни эски тизимдан мутлақо воз кечиб, ҳар бир олийгоҳ ўзининг қабулини ташкил этадиган бўлди. Энди бутун республика бўйича Россия, Қозоғистон ва Европа мамлакатлари сингари марказлашган ҳолда топшириладиган Ягона давлат имтиҳонлар жорий этилади.

Мактаб боғчадан бошланади

Мактаб ёшигача бўлганлар ҳам четда қолмади. Ёш болаларни тарбиялаш ва боғчалар иш фаолияти билан алоҳида вазирлик шуғулланади. Халқ таълими вазирлигининг ваколатларнинг бир қисмини янги давлат тузилмасига ўтказиб берилди.

Болаларни боғчаларга қабул қилиш ёшини 2 ёшдан 3 ёшгача кўтаришди. Халқ таълими вазири Улуғбек Иноятовнинг фикрига кўра, 3 ёшдан боғчага қабул қилиш — жаҳон етакчи амалиётларига тўлиқ жавоб берадиган энг мақбул қарордир.

"Барча ривожланган мамлакатларда боғчаларга қабул қилиш ёши 3 ёшдан бошланади. 3 ёшгача болалар кўп касал бўладилар ва жамоат жойларига қийинчилик билан кўнадилар. Шу ёшдаги болалар билан таълим ва тарбияси ота-оналари билан биргаликда уйда ўтказишса мақсадга мувофиқдир. Бундай ёндошув ижобий натижаларни бермоқда", — деб таъкидлади вазир.

Келгуси вақтларда боғчалар сони ошириш режалаштирилмоқда. Республикада 50 та янги мактабгача тарбия муассасалари очилади. Шунингдек, 1167 та боғчалар қайта ва 983 таси капитал таъмирланади.

Энди болаларни тарбиялаш ва мактабга тайёрлаш нафақат давлатга суяниш керак бўлади. 2018 йилда Ўзбекистонда хусусий боғча ва мактаблар ташкил этилиши мумкин. Ушбу муассасаларда иқтидорли болалар учун грант тизими ҳам жорий этилади.

Ислоҳотларнинг натижадорлиги ҳақида бир неча йиллардан сўнг, яъни 11 синфларини биринчи битирувчилари чиққан пайтда сарҳисоб қилса бўлади. Хусусий мактаблар ва янги боғчалар тизими эса бир неча ўн йил вақт ўтгандан сўнг биринчи натижаларини баҳолаш мумкин бўлади.

1841

Европа иттифоқи бош дипломати Америка асри тугаганини эълон қилди

149
Европа Иттифоқи ташқи сиёсий маҳкамаси раҳбари Жозеп Боррель дунё сиёсатида машҳур бўлган: вақтида сотиш, олдиндан кўра билишни англатади, деган нақлни амалда намойиш қилди.

Европанинг кўзга кўринган дипломати, эҳтимолки, геосиёсий майдондаги вазиятга яхшилаб назар солиб, Европа Иттифоқининг янги стратегик курсини белгилаш айни вақти эканлигини тушунган кўринади. Бу курс катта эҳтимол билан "Осиё асри бошланди!" шиори остида ўтади.

Аслида, жаноб Боррель, яқинда немис дипломатлари билан бўлган учрашувда "Осиё даври" бошлангани ҳақида гапирган эди. Бундан ташқари, Европа дипломатияси версиясига кўра, америка бошқарувида бўлган дунё тартиботи якун топди, тарихий тараққиётнинг янги саҳифаси очилаётган бир вақтда, Европа Иттифоқи энди ўзи учун севимли бўлган америка мустамлакаси роли билан кифояланишни ёки омади чопса, коллектив Эски Дунё неоколониализм билан шуғулланиши учун Африка, яқин Шарқ ва Шарқий Европа сингари анъанавий "ов жойлари"ни дариғ тутмайдиган Вашингтоннинг кичик шериги роли билан чекланишга рози эмас.

Брюссель кўпроғини хоҳламоқда ва унинг бу журъати оддий изоҳланади: Вашингтон кучдан қолди, Европа Иттифоқи кучлар мувозанати жой алмашганини ва Вашингтон - Пекин линиясидаги ўта шафқатсиз можаро Европа Иттифоқи учун улкан имкониятлар дарчасини очаётганини, бирлашган Европа ўртасида турган америкалик сателлитлар норозилигига қарамай у бу имкониятлар дарчасига сакраб кириб олиши кераклигини тушунмоқда.

Британиянинг The Guardian нашри жаноб Боррельнинг чиқишида ўз ифодасини топган журъатли тезисларни келтириб ўтмоқда.

"Аналитиклар америка (халқаро муносабатлари - таҳр.) тизими ниҳоясига етгани ва Осиё даври бошлангани ҳақида узоқ гапиришди. Ҳозир бу бизнинг кўз ўнгимизда рўй бермоқда", — дея баёнот берди Еропанинг бош дипломати. Шу билан бирга, Европа Иттифоқига ҳозирда Вашингтон томонидан ҳам, Пекин томонидан ҳам улкан дипломатик босим ўтказилаётганига шама қилди.

Европа иттифоқи етакчи амалдорининг "тарафкашлик масаласида босим ўтказилаётгани" ҳақидаги арзлари ўз-ўзидан можаролидир. Биринчидан Европа давлатларини бошқарувчи мамлакатларда айрим эркин шаклдаги ирода борлигини англатади, иккинчидан, Европа иттифоқи умумий қадриятлар, трансатлантик бирдамлик ва НАТО шаклида умумий хавфсизлик тизимига тааллуқлилиги ҳақидаги гапларга қарамай, фундаментал геосиёсий можарода Хитой томонига ўтишини ва америка билан баррикадаларнинг қарама-қарши томонида бўлади.

Лекин бунда энг қизиғи - Европа иттифоқининг бош дипломати танлов масаласини қандай ҳал этишни таклиф қилаётганидадир. У бераётган таклифга кўра, сайёранинг бош державаси мақомига даъвогар икки номзод можарода Брюсселнинг Пекин ёки Вашингтон ёнини олишдек бевосита иштирокисиз ўзаро муносабатларга ойдинлик киритиб олишлари керак.

Катта ҳисоб билан Европа иттифоқи ўзининг етакчи дипломати орқали суверенитет тўғрисида декларация берди.

Боррель версиясига кўра, европаликлар "ўз шахсий манфаатлари ва қадриятларига амал қилиши, у ёки бу томон инструментига айланишдан қочиши зарур", бундан кўриниб турибдики у Пекин қўлида пешкага айланмоқчимас ёки Вашингтон қўлидаги пешка мақомида ҳам қолмоқчи эмас.

Дональд Трамп геосиёсий баталиялар майдонидан блок иштирокидаги бундай дезертирликдан мамнун бўлади, дейиш мушкул, ахир у (назарий жиҳатдан) АҚШнинг энг содиқ вассали бўлиши ва американинг барча геосиёсий авантюраларини қўллаб-қувватлаши лозим. Америка президентига яқин доирадаги одамлар кўп бора такролаганидек, Pax Americana ҳимояси - бу америка таъсири ва америка гегемонияси ҳимоясини англатади - энг устувор жиҳат ҳам шу, унга нисбатан муроса қилиб бўлмайди.

Шу маънода Боррельнинг америка даври тугагани, худди шу вақтдан Осиё даври бошланаётгани ҳақидаги таъкиди хоинликдан бошқа қабилида қабул қилинмаслиги ҳам аниқ, бунинг учун (сиёсий ўзбошимчалик жанрида чиқиш қилган) аниқ бир дипломатни эмас, Европа сиёсий элитасининг барча сегментини жазолаш керак. Ахир уларку "ўзимизга бошқа хўжайин топиш вақти келмадими", деб ўйлаб Пекин билан ўйнашмоқда ёки ўтмишдаги буюклиги ёдига тушиб, Европа иттифоқини янги кўпқутбли дунёда мустақил "куч қутби" сифатида эълон қилиш ҳақида хаёл сурмоқда.

Шуни ҳам қайд этиш жоизки, Хитойга нисбатан ҳам Боррель илиқ сўзлар топа олгани йўқ, у кооперация ўрнига конфронтацияни маъқул кўришига шама қилди ҳам. "Бизга Хитойга нисбатан янада қаттиқроқ стратегия зарур, Осиёнинг демократик қисми билан муносабатлар ҳам яхшиланишни талаб этади", - деди у.

Хитой билан маълум тўқнашувлари (ёки ҳақиқий қайноқ нуқталари) бўлган Пекинга қўшни давлатларга Европа иттифоқидан кутилмаганда дипломатик, иқтисодий, шунингдек, эҳтимол, технологик ва ҳарбий кўмак кела бошласа, бу Пекинга ёқиб тушиши амримаҳол.

Европа иттифоқини Осиёга қайтариш сингари амбицияли стратегиянинг бош муаллифи, умуман олганда, Франция президенти Макрон эканлигини ҳисобга олиб, шундай гумон пайдо бўлиши мумкинки, гўё Европа иттифоқи ҳозиргига қараганда халқаро саҳнада жуда катта мартаба ва таъсирга эга бўлган XX асрнинг совуқ уруши давридаги "шарафли кунларига" қайтишга ҳам эмас, балки бирданига Европа державалари Осиё мустамлакаларини ўзаро бўлиб, ўзларининг мустамлака лойиҳаларида ақл бовар қилмас пул шлаган XIX асрга қайтишни қўмсаётгандек.

Хитойнинг Вашингтон билан муносабатда маълум мураккабликларга эга бўлган қўшниларига аллақандай альтернатив геосиёсий "крышани" таклиф этиш айрим европалик сиёсатчиларга гениал фикрдек туюлиши мумкин - "Осиё асри" "Хитой асри" бўлиши шарт эмас, ахир. Европа иттифоқи нуқтаи-назаридан келиб чиқадиган бўлсак, бунда Эски Дунё ушбу минтақада жуда кўп фойда олиши мумкин, ахир замонавий шарт-шароитда ҳарбий куч қўлламаса ҳам бўлаверади.

Бир томондан Европада бу сингари геосиёсий амбицияларнинг фавқулодда уйғониши кишини хурсанд қилмай қўймайди: "коллектив Ғарб" тамомила дарз кетади, Европа иттифоқи эса бир эмас, бир йўла икки фронтда - Хитой билан дипломатик кураш ва АҚШ билан савдо урушида ўзига саргузашт изламоқда. Лекин иккинчи томондан, бизда XX асрдан қолган (қурилишида буюк бобокалонларимиз иштирок этган) халқаро алоқалар ва муносабатларнинг қайсидир маънода стабил тизими учун бир оз ҳавотир ҳисси пайдо бўлди — ўзаро зиддиятларни радикал йўл билан ҳал қилиш истагида ёнаётган йирик геосиёсий ўйинчилар истакларини инобатга олган ҳолда, бу тизим кўп яшамайди, деган хатар мавжуд.

149
Группа узбекских врачей отправилась в Таджикистан, чтобы помочь в борьбе с коронавирусной инфекцией

Коронавирусни жиловлаган Ўзбекистон: ўзбек шифокорлари Тожикистонга қандай ёрдам берди

572
(Янгиланган 15:51 27.05.2020)
Ўлат, карантин, ўта хафли ва юқумли касалликлар муҳофаза маркази врач-эпидемиологи, тиббиёт фанлари номзоди, олий тоифали врач Ғофиржон Таджибаев Sputnik'га берган интервьюда ўз ҳамкасблари билан Тожикистонда COVID-19га қарши курашда қандай ёрдам бергани ҳақида сўзлади.

- Ўзбекистон қандай қилиб коронавирусни жиловлади?

- Ўзбекистонни бу масала юзасидан тажрибаси кўп. Бутунжаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти маълумотларига қараганда, янги турдаги  COVID-19 коронавирус инфекцияси тўлиқ ўрганилмаган, шунинг учун касалликка самарали қарши кураш учун бутун дунёдан шифокорларнинг тажриба алмашинуви жуда муҳим.

Врач-эпидемиолог Центра чумы, карантина, защиты от особо опасных и инфекционных заболеваний Республики Узбекистан, кандидат медицинских наук Гофирджон Таджибаев
© Foto : Из личного архива Гофирджона Таджибаева
Врач-эпидемиолог Центра чумы, карантина, защиты от особо опасных и инфекционных заболеваний Республики Узбекистан, кандидат медицинских наук Гофирджон Таджибаев

Коронавируслар – РНК-занжиридан ташкил топган 40 вирусдан иборат бўлган гуруҳ ҳисобланади, уларнинг 4 таси инсон организмида касаллик қўзғатиш хусусиятига эга. Улардан бири шундай хавфли вирус Хитойда аниқланди ва у тезда бутун дунёга тарқалди.

Пандемия эълон қилинмасидан ва ҳатто шу касаллик бошқа давлатларда секин тарқалаётган вақтда Ўзбекистон профилактика ва чегара эпидемназоратни кучайтирди.

Республика сўнгги йилларда вирусга қарши самарали тизимни ишлаб чиқди, шунинг учун, масалан “Товуқ”, “Чўчқа”, пандемик грипплари Ўзбекистонга кириб келмади.

Сабаби - айнан вирус касалликлари ҳозирги кунда бошқа юқумли касалликларга нисбатан бош кўтараётгани, бу касалликнинг аҳоли орасида кенг кўламда тарқалиб бораётгани Ўзбекистон амалиётига, Ўзбекистонни илм ходимларига маълум эди.

Мана шу нуқтаи назардан ҳам ҳозирги коронавирус инфекциясини Ўзбекистон раҳбари Шавкат Мирзиёев бошчилигида январ ойининг 29 числосида бу масалага жиддий муносабат бўлишди, ўрганилди. Масала анча жиддий эканлигини инобатга олиб, бутун Ўзбекистон бўйича давлат комиссияси ташкил этилди.

Бу давлат комиссиясига айнан шу касалликнинг олдини олишда иштирок этиши мумкин бўлган барча турдаги хизмат вакиллари кирдилар.

Ўша ИИВ, мудофаа, Миллий гвардия, соғлиқни сақлаш ходимлари, ҳокимлар, молия каби барча мутасаддилар шу комиссиянинг аъзоси бўлдилар ва ўзлари дахлдор бўлган масала бўйича ишни йўлга қўйдилар.

Шуни натижасида Ўзбекистонда бу касалликка нисбатан эътибор кучайди. Давлат раҳбарлари томонидан бир неча қарор-фармойишлар чиқди, комиссиянинг 21та ҳолатда баённомаси қабул қилинди.

Ҳар битта баённомада шу касалликнинг олдини олиш, касалликни даволаш, қўшимча ўринларни ташкил этиш, дезинфекция тадбирларини амалга ошириш, карантин, моддий техник базани кучайтириш ва шунга ўхшаш янги вазифалар белгилаб берилди.

Натижада эса касалликнинг жилови қўлга олинди.

Бу касалликка нисбатан бизнинг миллий стратегиямиз пайдо бўлди бу стратегия ўзини оқлади ва бутунжаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти томонидан бу сиёсат маъқул кўрилди.

Бу Ҳамдўстлик мамлакатлари ичида ягона Ўзбекистон сиёсати ўзини оқлаганини кўрсатди.

- Бир гуруҳ ўзбекистонлик шифокорлар икки ҳафта Тожикистонда бўлиб, у ерда ҳамкасбларга коронавируснинг олдини олиш ва даволаш бўйича ишларни ташкил этишга ёрдам беришди. Сафарингиз ҳақида сўзлаб беринг.

Амалиётда эришган ютуқларимизни тожикистонлик ҳамкасблар билан биргаликда кўриб чиқиш, ютуқларимизни ҳамжиҳатликда маслаҳатлашиб улар билан чора-тадбирларни биргаликда тажриба алмашинув кўринишида амалга ошириш масаласи иккита давлат раҳбарлари ўртасида келишув бўлган эди. Бунда Ўзбекистон Республикаси томонидан мутахассисларни юбориш ва ўша ерда биргаликда ишларни йўлга қўйиш масаласи таклиф қилинганди.

Работа узбекских врачей в Таджикистане
© Foto : Из личного архива Гофирджона Таджибаева
Работа узбекских врачей в Таджикистане

Ўзбекистондан Тожикистонга 8 нафар мутахассис бордик. Улар ичида анестезиолог, реаниматолог, пульмонолог, эпидемиолог, вирусолог ва ҳамшира бор эди.

14 кун мобайнида Тожикистондаги мутахассислар биргаликда тажриба алмашилди.

Бунда 3  йўналишларда ишлар олиб борилди:

Биринчидан: эътибор беморларга нисбатан кўрилиши керак бўлган стратегия, яъни беморни даволаш учун қилинаётган хатти-ҳаракатларга қаратилди.

Бунда эришилган катта ютуқлардан бири шуки, Тожикистон Республикасининг барча даволаш-профилактика муассасалари, районлари, вилоятлари, шаҳарларидаги бўлаётган ҳолат онлайн-система орқали очиқ мулоқот кўринишида муҳокама қилинди.

Работа узбекских врачей в Таджикистане
© Foto : Из личного архива Гофирджона Таджибаева
Работа узбекских врачей в Таджикистане

Бунда ўша ердаги врачлар бемор ҳолати юзасидан ўз мулоҳазасини айтади. Яъни унинг қачон ва қандай ҳолатда олиб келингани, ҳозирги кундаги ҳолати, уни даволаш учун берилаётган дори воситалари, унинг рентген, лаборатория-таҳлил натижалари айтилгач, бизнинг мутахассисларимиз беморнинг лечениесига корректировкалар киритишди. Дейлик, "Мана бу дори воситасини мана бунча дозада мана шу муддатда бериб туринг", "мана бундай қўшимча лаборатория таҳлил ишларини ўтказинг" қабилида. Энг қувонарлиси, мана шу онлайн тавсиялар ташкил қилинган кундан бошлаб уч-тўрт куни ўтиб уринишларимиз ўз самарасини, натижасини бера бошлади. Беморларнинг аҳволи яхши томонга ўзгараётганини биз тожикистонлик ҳамкасбларимиздан эшитдик.

Иккинчи қилган ишимиз – коронавирусга чалинган беморларга маслаҳат бериш учун Call-центр фаолияти йўлга қўйилди. Марказга мурожаат қилаётганлар билан мулоқот қиладиган гуруҳ ташкил этилди. Шу орқали Тожикистоннинг барча туманлари билан алоқа қилиш имконияти пайдо бўлди.

Учинчидан: Тожикистондаги вирусологик лабораториялар ишини таҳлил қилдик.

Работа узбекских врачей в Таджикистане
© Foto : Из личного архива Гофирджона Таджибаева
Работа узбекских врачей в Таджикистане

Бу лабораториялар фаолиятига алоҳида эътибор қаратилди, Тожикистонда бугунги кунгача фаолият юритаётган вирусология лабораториялари моддий техник базаси ҳамкасбларимиз илтимоси асосида ўрганиб чиқилди.

Эпидемиолог ва вирусологларимиз вазиятни ўрганиб, уларнинг моддий-техник базаси, таъминоти, лабораторияларда яратилган шароит, мутахассислар савияси ўрганиб чиқилди ҳамда ўзимиз билан инсонпарварлик ёрдами сифатида олиб борган тест наборлари билан қандай ишлаш бўйича уларни ўқитдик.

Ана шу кўникмалар асосида биз боргунимизгача битта лаборатория ишлаб турган бўлса, ҳозирги кунда тўртта лаборатория ташҳисларини амалга оширмоқда.

Группа узбекских врачей отправилась в Таджикистан, чтобы помочь в борьбе с коронавирусной инфекцией
Министерство здравоохранения Узбекистана

Яна бир томони, касалликнинг аҳоли ўртасида кенг кўламда тарқалиб кетмаслиги, ёки Республикага кириб келаётган одамлар ўртасида касаллик кўрсаткичларини таҳлил қилиш бу врач эпидемиологларнинг вазифаси.

Шу маънода Тожикистонда врач-эпидемиологлар аудиторияси билан жуда ҳам кенг кўламда тажриба алмашилди. Бунда касалликнинг четдан кириб келиш ҳолатларини аниқлаш, эпидемиологик жиҳатдан ноҳуш вазият бўлиб турган давлатлардан келаётган фуқароларни лаборатория усулларида текшириб, агарда инфекция аниқланганда уларни шифохоналарга ётқизиш, карантин тадбирларини амалга ошириш, врачлар учун мўлжалланган кийимни қандай кийиш ва қандай ечиш юзасидан ўз тавсияларимизни бердик.

Қолаверса, Ўзбекистонда касаллик қайд этилганидан кейин бемор билан оиласида, ишхонасида, қўни-қўшни, қариндош-уруғи орасида яқин мулоқотда бўлганлар ўртасида эпидемиологик суриштирув ишларини амалга ошириш учун махсус харита ишлаб чиқилган. Эпиксуриштирув жараёнида олинган маълумотлар ушбу харитага туширилади: яъни бемор қайд этилмасидан ўн тўрт кун аввалги ҳолати, ўн тўрт кун аввал қаерга борганлиги, ким билан мулоқотда бўлганлиги, қачондан бошлаб касаллик аломатлари унда юзага чиққанлиги, қачондан бошлаб врачга мурожаат қилганлиги, қанақа даволаш курсларига йўналтирилганлиги тўғрисидаги маълумотлар.

Шунингдек, бемор билан мулоқотда бўлганларнинг сони уларнинг бирламчи, иккиламчи, учламчи контакда эканлиги, улар ким эканлиги, қайси контингентдалигига қараб эртанги кун  стратегияси белгиланади. Яъни айнан шу бемор бўйича яна нима иш қилиниши керак, қайси мулоқотда бўлинган одамлар билан ишлаш керак каби.

Мана шу харитани тожикистонлик ҳамкасбларимизга кўрсатганимизда, у ердаги мутахассисларда катта қизиқиш пайдо бўлди.

Эпид-карталарни тожик ва рус тилларига таржима қилиб бердик ва у секин – аста жойларда йўлга қўйилди.

Ўзбекистонда эпидемиологлар бемор билан бир қаторда аҳолининг саломатлигини муҳофаза қилиш ишларига алоҳида аҳамият қаратадилар. Бунда эпидемик нохуш бўлган ҳуддуддан келаётган фуқароларни алоҳидалаш масаласи, уларни изоляторга ётқизиш, 14 кун инкубацион даврда уларда тиббий назоратни амалга ошириш, кунда уч маҳал тана ҳарорати ўлчаш, агар тана ҳароратида ўзгариш: озгина шамоллаш, йўтал ёки ҳолсизлик кузатиладиган бўлса, уларни провизор госпиталга ётқизиш ишлари амалга оширилади. Бу госпиталь Ўзбекистонда яхши отработка қилинган, бу ерга касаллик аломати бор, лекин лаборатория тасдиғини бермаган беморлар жойланади.

Агарда касаллик аломати билан бир қаторда лаборатория тасдиғи берилган бўлса бемор тўғри госпиталга ёки юқумли касалликлар шифохонасида ташкил этилган ихтисослашган хоналарга жойлаштирилади.

Мана шу 3та босқич Ўзбекистонда жуда ҳам яхши ташкил этилган, мана шу борада эришган ютуқларимизни Тожикистонлик мутахассислар билан ўртоқлашдик.

Айтганча, Ўзбекистонга қайтанимизда карантинга олиндик. Мана ҳозир изоляторда ётибман, иссиқ чойим бор, овқатим бор, ётоқ жойим бор, кўришимга телевизор бор, овқат сақлаш учун холодильниким бор, электр бор, сув бор, чўмиладиган жойдан тортиб, санузелгача бор. Бу нафақат менга балки изоляторда ётганларнинг барчасига Ўзбекистон ҳукумати мана шундай шарт-шароитни яратиб берган. Ҳеч ким билан мулоқот қилмаймиз. Карантиннинг ҳам асосий мақсад-мазмуни шу-да. Шундагина вирусни бошқариш имконияти қўлимизда бўлади.

- Тожикистондаги эпидемиологик вазиятни қандай баҳолайсиз?

Тожикистондаги эпидемик ҳолат ҳақидаги саволга вирусолог баҳо беришни хоҳламади. "Биз улардан бу ҳақда сўрамадик, улар ҳам биздан сўраган эмас", деди у ва сўнг касаллик битта бўладими, мингта бўладими ёки 2 мингта – барибир қайд этилади дея қўшимча қилди.

Пандемия ҳолатида касалликнинг кўрсаткичига эмас, таҳлилига эътибор қаратиш керак, дея таъкидлайди Таджибаев.

Яъни нохушлик бўлган пайтда касаллик таҳлилига қараб, касалликнинг тарқалиб кетмаслиги бўйича стратегияни амалга ошириш жуда муҳим.

"Мана шу тадбирларни амалга ошириб, касаллик тарқалиб кетмаслигига эриша олсак, касаллик жиловини қўлимизга олган бўламиз. Мен ишонч билан айтишим мумкин-ки, Ўзбекистон коронавирусни жиловлай олди ва бугунги кунда бу касалликни мамлакат бошқара оладиган даражада. Бу бизнинг энг катта ютуғимиз ҳам шунда", - дейди врач.

Встреча врачей, вернувшихся их Таджикистана
Пресс-служба министерства здравоохранения Узбекистана
Встреча врачей, вернувшихся их Таджикистана

Ўзбекларда бир нақл бор, қўшнинг тинч – сен тинч деган. Тожикистонга берган ёрдамимиз биринчи галда биз учун ютуқ. Тожикистон эпидемик жиҳатдан тинч бўлса, бу биз учун ҳам яхши. Чунки ўша ерда келиши мумкин бўлган нохуш вазиятларни аввалдан олдини олган бўламиз.

Юқорида айтганимдек, бу ўрганилмаган вирус бўлгани учун уни енгиш учун қанча кўп ишласангиз мутахассис сифатида фақат тажрибангиз ортади. Қолаверса, бу борадаги тажрибамиз тожикистонлик мутахассисларга жуда асқотди, деб ўйлайман.

Бизни кутиб олиш ва кузатиш ҳам ўта юқори даражада ўтди. Халқнинг миннатдорлиги сезилиб турди, асосийси.

Тажриба алмашиш борасидаги ишларимиз Тожикистон билан чекланиб қолмайди, албатта. Агар шунга талаб бўлса, таклиф қилишса, ўз тажрибамиз билан бошқа давлатлар билан бажонидил ўртоқлашишга ҳамиша тайёрмиз ва бу учун имкониятимиз етарли.

Сентябрь ойида вакцина пайдо бўлиши кутилаётган бир вақтда вакцина пайдо бўлгунга қадар Ўзбекистон ҳукумати томонидан аҳоли орасида касалликнинг олдини олиш бўйича қўлланилаётган чоралар ўзини оқлаяпти.

Ўлим ҳолати Ўзбекистонда саноқли. Бу тиббиёт соҳамиз учун жуда ҳам катта ютуқ. Сабаби, шифокорларимиз коронавирус инфекциясига чалинган беморларни оғир ҳолатда эмас, барвақт аниқлаётганини билдиради.

Шифокорларимиз касаллик ҳали енгил формада кечаётган вақтда беморни витаминизация қилиш ва бошқа курашиш усуллари ёрдамида уни оёққа турғазиб, чиқариб юборишмоқда. Барвақт аниқланмаса касаллик у секин ўзини асоратларини бериб, вазият анча оғир ҳолатга келиб қолиши мумкин.

Шу учун ҳам баралла айтишим мумкин-ки биз инфекцияни калавасини учини топа олганмиз ва ҳеч қачон қўйиб юбормаймиз, биз уни бошқарамиз.

572
Мавзу:
COVID-19 умумжаҳон пандемияси
Открытие памятника князю Владимиру на Боровицкой площади

Москва МДҲ давлатлари етакчиларига Ғалаба парадига таклифномаларни янгилайди

29
(Янгиланган 17:33 27.05.2020)
Ҳозирги вақтга қадар Қозоғистон, Молдова ва Абхазия президентлари Владимир Путиннинг Парадга таклифномасини қабул қилганлиги маълум

ТОШКЕНТ, 27 май - Sputnik. Москвада 24 июнь куни бўлиб ўтадиган Ғалаба парадига таклифномалар МДҲ давлатлари етакчилари учун янгиланади, деб хабар қилди журналистларга РФ президенти матбуот-котиби Дмитрий Песков.

"Ҳозирча МДҲ давлатлари раҳбарларига Ғалаба Парадига таклифномалар янгиланади, деган критерий тарафдоримиз", - деб айтган Песков чет эл етакчиларидан кимлар 24 июнь куни бўлиб ўтадиган Парадга таклиф этилган, деган саволга жавоб берар экан.

Украина МДҲдан чиқдими, деган саволга жавобан Кремль вакили: "Агар бу сиз учун тушунарсиз бўлса, бизга қандай тушунарли бўлиши мумкин?", - дея айтган.

Ҳозирги вақтга қадар Қозоғистон, Молдова ва Абхазия президентлари Владимир Путиннинг Парадга таклифномасини қабул қилганлиги маълум.

29