Узбекские школьники

Ўзбекистонда таълим ислоҳотлари: боғчадан талабаликкача

1861
(Янгиланган 13:52 17.10.2017)
Ўзбекистондаги ислоҳотларнинг ўзига хос ҳусусиятларидан бири шундан иборатки, улар ҳар доим кичик, мансабдор шахслар атаганидай "тажрибавий" қадамлар билан бошланиб тизимда кўплаб ўзгаришлар амалга оширилади. Кейин эса бутун тармоқни қурилиш бошланади.

ТОШКЕНТ, 17 окт — Sputnik, Антон Курилкин. Худди шундай ҳолат мактаб таълим тизимида содир бўлди. Шу йил июн ойи ўртасида Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев Тошкент шаҳрининг Учтепа туманидаги умумтаълим мактабидаги шароитлар билан танишган чоғида Ўзбекистонда 11 йиллик таълимни қайта тиклаш таклифини олға сурганди.

Ушбу тажриба бутун мамлакат бўйлаб тезкорлик билан тарқалиб кетди. Республика бўйлаб барча умумтаълим мактабларида битирувчилар ва ота-оналарнинг ушбу масала юзасидан фикри ўрганилган эди. (Кўпчилик эски кўп босқичли тизимдан воз кечишга овоз берди).

Ҳукумат янги шаклдаги мактабларни ташкил этиш лойиҳасига киришган бўлса, Халқ таълим вазирлиги эса лицейлар сонини қисқартиришни бошлади.
Олий ва ўрта таълим вазири Ином Мажидов 2 август куни 144 та лицейлардан 67 та қолдириш фикрини билдирди. Вазир сўзларига кўра, бундай ёндошув таълим муассасалар билан университетлар билан алоқаларни мустаҳкамлаш мақсадида қилинмоқда.

"Биз энди ҳар бир олийгоҳга фақатгина битта лицей бириктирилишидан келиб чиқмоқдамиз. Мамлакатда 60 олийгоҳлар мавжуд, бу 60 лицей бўлади дегани. Бундан ташқари, айрим хорижий олийгоҳлар, шулардан РДУнинг Губкин номидаги нефт ва газ филиали, Халқаро Вестминстер ва Турин политехника университетлари ва бошқа айрим олийгоҳлар ўз лицейларига эга эмас. Уларнинг сони 7 тани ташкил қилади, юқоридаги рақамлар мана шундан келиб чиққан", — деган вазир.

Ҳукумат томонидан нафақат лицейлар сони қисқартилди, балки ўқиш муддати ҳам қисқартирилди. Энди шу шаклдаги муассасаларда талабалар 3 йил ўрнига 2 йил таълим оладилар.

Шундай бўлса ҳам, ўқитувчилар етишмаслиги туфайли 11 йиллик таълимга тезлик билан ўтиб бўлмайди. Кадрлар етишмаслиги муаммоси сентябр ойида юз берган можаро долзарб эканлигини намоён қилди. Ушбу можаро дарслар айрим ҳолларда кутубхоначи, фаррош бўлиб ишлаётган ходимлар ёки катта синф ўқувчилар томонидан олиб борилганлиги бўйича юзага келган.

Ўқитувчиларнинг етишмаслиги 10 ва 11 синфларни ташкил этилиши билан юзага келганлигини Халқ таълими вазири Улуғбек Иноятов таъкидлади. Ушбу ислоҳот туфайли қўшимча тарзда 22 минг ўқитувчиларни ишга олиш эҳтиёжи юзага келди. Фақат лицей ходимларни қисқартириш ҳисобига юзага келган эҳтиёжни тўлдириб бўлмайди, ушбу иш ўринларни олийгоҳ битирувчилари билан ҳам тўлдириш керак бўлади.

Ўқитувчилар сонини кўпайтириш қайта тайёрлаш дастури ҳисобидан амалга ошириш режалаштирилмоқда. Жорий йил август ойида президент педагогик йўналиши бўйича 15 та олий таълим муассасаларида сиртқи бўлимларни очилиши ҳақида қарор имзоланганди.

Ўқитувчилар сифати ва сони билан боғлиқ муаммолардан ташқари синф хоналар етишмаслиги муаммоси ҳам бор. Шунинг учун кўп мактабларда иккинчи сменалар жорий этишган.

Ўқитувчини ўқит

Республикада янги ўқитувчи кадрлар тайёрлашдан ташқари, ишлаётган ўқитувчиларнинг малакасини оширишга астойдил киришиш ҳам назарда тутилган. Бугунги кунда, мансабдор шахслар фикрига кўра, ўқитувчилар илмий-тадқиқот ишлар билан кам шуғулланади. Уларнинг ўқитувчилик фаолиятларини баҳолаб бўлмайди.

Ўқитувчилар учун қўшимча таълимини такомиллаштириш мақсадида ҳукумат томонидан қайта тайёрлаш малака ошириш бўйича махсус минтақавий ўқув марказларини ташкил этиш бўйича қарор қабул қилинганди.

Янги таркибий тузилма Тошкент давлат педагогика университетига бўйсуниб, унинг асосий олийгоҳи бўлади.

Халқ таълим вазирлиги фаолиятининг яна бир йўналиши — бу порахўрлик ва таъмагирлик билан курашишдир. Ўқув йили бошланишидан аввал Халқ таълими вазирлиги бош бошқармаси бошлиғи Дилшод Кенжаевнинг фикрига кўра, "мактаб эҳтиёжлари" учун пул йиғишларга қарши курашишга ота-оналарни чақирганди.

Бироқ, Дилшод Кенжаев ушбу масалада айбни директор ва ўқитувчиларга эмас, балки ота-оналар қўмиталарига тўнкаганди. Унинг сўзларига кўра, "қулай" шарт-шароитларни яратиш учун маблағларни мактаб ходимлари томонидан эмас, балки ота-оналар ташаббуси билан йиғилаяпти.

Лекин, олийгоҳларга ўқишга қабул қилиш жараёни шуни кўрсатдики, таълим тизимидаги коррупциянинг асосий илдизи бу ўқишга кириш имтихонларидир. Шу йил ёзида республиканинг ИИВ ва МХХ ходимлари томонидан талабаликка пора эвазига киритиб қўйишга ҳаракат қилган институт ва университет ходимларини "пачкалаб" қўлга олдилар. "Бункерлар" очилиши ва топшириқларни пул эвазига ечиб берилиши ўқитувчилар билан алоҳида жанжалларни келтириб чиқарганди.

Ушбу муаммони кескин усул билан ҳал қилишга қарор қилинди. Яъни эски тизимдан мутлақо воз кечиб, ҳар бир олийгоҳ ўзининг қабулини ташкил этадиган бўлди. Энди бутун республика бўйича Россия, Қозоғистон ва Европа мамлакатлари сингари марказлашган ҳолда топшириладиган Ягона давлат имтиҳонлар жорий этилади.

Мактаб боғчадан бошланади

Мактаб ёшигача бўлганлар ҳам четда қолмади. Ёш болаларни тарбиялаш ва боғчалар иш фаолияти билан алоҳида вазирлик шуғулланади. Халқ таълими вазирлигининг ваколатларнинг бир қисмини янги давлат тузилмасига ўтказиб берилди.

Болаларни боғчаларга қабул қилиш ёшини 2 ёшдан 3 ёшгача кўтаришди. Халқ таълими вазири Улуғбек Иноятовнинг фикрига кўра, 3 ёшдан боғчага қабул қилиш — жаҳон етакчи амалиётларига тўлиқ жавоб берадиган энг мақбул қарордир.

"Барча ривожланган мамлакатларда боғчаларга қабул қилиш ёши 3 ёшдан бошланади. 3 ёшгача болалар кўп касал бўладилар ва жамоат жойларига қийинчилик билан кўнадилар. Шу ёшдаги болалар билан таълим ва тарбияси ота-оналари билан биргаликда уйда ўтказишса мақсадга мувофиқдир. Бундай ёндошув ижобий натижаларни бермоқда", — деб таъкидлади вазир.

Келгуси вақтларда боғчалар сони ошириш режалаштирилмоқда. Республикада 50 та янги мактабгача тарбия муассасалари очилади. Шунингдек, 1167 та боғчалар қайта ва 983 таси капитал таъмирланади.

Энди болаларни тарбиялаш ва мактабга тайёрлаш нафақат давлатга суяниш керак бўлади. 2018 йилда Ўзбекистонда хусусий боғча ва мактаблар ташкил этилиши мумкин. Ушбу муассасаларда иқтидорли болалар учун грант тизими ҳам жорий этилади.

Ислоҳотларнинг натижадорлиги ҳақида бир неча йиллардан сўнг, яъни 11 синфларини биринчи битирувчилари чиққан пайтда сарҳисоб қилса бўлади. Хусусий мактаблар ва янги боғчалар тизими эса бир неча ўн йил вақт ўтгандан сўнг биринчи натижаларини баҳолаш мумкин бўлади.

1861
Президент Франции Эммануэль Макрон стоит в ожидании президента Узбекистана Шавката Мирзиеева перед встречей в Елисейском дворце в Париже во вторник, Октябрь. 9, 2018

Ишончдан чиқди: Макрон нега Путин билан суҳбатини матбуотга сиздирди

590
(Янгиланган 19:44 26.09.2020)
Икки президент ўртасида бўлиб ўтган суҳбат тафсилотлари шу ҳафтада Le Monde нашрида эълон қилинди. Франция президенти Макрон Владимир Путин билан муносабатларда "Меркель лаҳзасини" бошидан кечирмоқда, дея изоҳ беради бунга европа матбуоти

Петр Акопов

Франция президенти Макрон Владимир Путин билан муносабатларда ўзининг "Меркель лаҳзаси"ни бошидан кечирди, дея ишонтирмоқда европа матбуоти. Гап 14 сентябр куни икки президент ўртасида бўлиб ўтган суҳбат, — аниқроғи, мулоқотнинг Алексей Навальныйнинг ғалати заҳарланишига тегишли қисми ҳақида бормоқда. Суҳбат тафсилотлари шу ҳафта Le Monde нашрида пайдо бўлди — аммо аввалига "Меркель лаҳзаси" нима эканлигини ёдга олсак.

2014 йилнинг иккинчи март санасида немис канцлери Украина ва Қримдаги тўнтаришдан кейин юзага келган вазиятни муҳокама қилиш учун Владимир Путинга қўнғироқ қилди. Меркель, табиийки, Майдан ғалабасини тўнтариш дея ҳисобламас эди - уни фақатгина Мустақил Украинадан ажралиб чиқишни истаётган Қримни Россия ўзига қайтариб олиши мумкинлиги масаласи ташвишга соларди.

Путиннинг нима дегани аниқ аён эмас (аммо Россия президенти Меркельга Европа Киев тўнтаришига реакция қилмаётгани борасида ўзининг кескин норозилигини билдирган бўлишини тахмин қилиш мумкин), бироқ у билан суҳбатдан сўнг Меркель Барак Обама билан боғланди ва америка президентига "Путиннинг реалликни адекват идрок қилишидан шубҳадалигини" ва умуман "Путин бошқа дунёда яшаётгани" ҳақида сўзлаб берди. Суҳбатнинг ушбу тафсилотлари The New York Timesда чоп этилди — яъни маълумот Оқ уйдан чиққан эди. Немис амалдорлари кейинчалик америка газетасидаги хабарни Меркель бу каби гапларни айтмаган, дея норасмий тарзда рад этган бўлсаларда, канцлернинг бу жумласи тарихда қолди.

Ғарб учун "Меркель лаҳзаси" — бу реалликдан узилган Путин билан тўқнашувни англатади. Энди кўриниб турибдики, навбат Макронга келди: Libération нашри ёзишича, "Эммануэль Макрон ўтган ҳафтада "дунёдан узилган, фил суягидан ясалган қасридан чиқмайдиган ва шахсий ташвиқотидан сармаст Владимир Путинни кўриб" ўзининг "Меркель лаҳзаси"ни бошдан кечирди. Ёки бўлмаса, очиқчасига ҳеч нарса ҳақиқиймас ва ҳамма нарса мумкин дея, сиёсий сурбетликнинг янги даражасига кўтарилди.

Аслида нима рўй берди? Гап шундаки, худди 2014-йилдаги каби махфий суҳбат мазмуни оммага эълон қилинди, аммо ўша вақтда гап Меркель Путин ҳақида Обамага нима дегани ҳақида борган бўлса, шу кунларда рўй берган ҳолатда шахсан Путиннинг суҳбати оқизмасдан такрорланган эди. Путиннинг Макрон билан суҳбати мазмуни аллақандай тарзда Le Monde нашрига етказилди: гап Беларус, Украина, Ливия ҳақида борган. Аммо мақола бош мавзуси сифатида негадир Навальный кўрсатилган эди.

Газетанинг ёзишича, Путин Навальный ҳақида "беписандлик" билан гапирган ва уни "оддий интернетдаги осудалик бузғунчиси", дея атаган, у гўё ноқонуний хатти-ҳаракатларга йўл қўйган ва ўзи томонидан яратилган Коррупцияга қарши кураш фондидан амалдорлар ва депутатларни шантаж қилиш учун фойдаланган. Путин гўёки Макронга Навальный бундан аввал ҳам муғомбирларча ўзини турли касалликларга солганлигини айтиб, "оғуни ҳам ўзи қабул қилган" бўлиши мумкинлигини қўшимча қилган (нима сабабданлигини айтмаган). Бундан ташқари, Путин, "Новичок" ҳамма гапираётгани каби у қадар мураккаб модда эмаслиги, унинг қўлланилгани, умуман олганда, ўз тасдиғини топмаганини таъкидлаган. Россияда федерал тергов олиб борилмаганини эса "француз ва немис экспертларининг россиялик ҳамкасблар билан маълумотни бўлишишни истамасликлари" билан далиллаган. Бундан ташқари, Путин, "бошқа, масалан, айни вақтда "Новичок" ихтирочиси яшаётган Латвияга олиб бораётган изларни кўриб чиқиш имкониятлари ҳақида гапирган". Моддани ишлаб чиқишда бир неча совет олимлари иштирок этишган бўлиб, улардан бирининг чет элда бўлиши, уни ишлаб чиқариш имкони борлигини англатмайди, чунончи бунга арзирли сабаб бўлмаганини ҳисобга олганда.

Le Monde нашри Путиндан эринмай иқтибослар келтирган, аммо гап Макронга келганида, бу сўзамолликдан асар ҳам йўқ: "Макрон "Новичок" хусусий ташкилот томонидан ишлатилган бўлиши мумкин эмаслиги айтди ва ушбу ҳолат расмий тушунтиришларни талаб қилишини таъкидлади. <...> Эммануэль Макрон, ўз навбатида, дарҳол "латвия изи" ва оғуни Навальный ўзи қабул қилгани ҳақидаги таъкидларни рад этди".

Суҳбат чоп этилганидан сўнг, унинг мазмуни, қолаверса, махфий мулоқотнинг эълон қилингани сабабли жанжал авж олди. Le Monde ҳикоясида нима рост, нима йўқ, текширишнинг имкони йўқ. Кремль шу пайтнинг ўзида эълон қилган муносабатида "газета жумлаларни аниқ ёзмагани" ҳақида маълум қилди, энг асосийси эса, "газета бу мулоқотни аниқ, дея айта олмаслиги ҳам рост, ахир акс ҳолда, бу француз шерикларимиз икки президент суҳбатини онгли равишда бўлишганини, бу эса дипломатик амалиётга тўғри келмаслигини", таъкидлади. Россия президенти матбуот-котиби ҳатто нодипломатик тилга ўтди: "Биз, Елисей саройи онгли равишда икки президент суҳбатини, русча айтганда, матбуотга сиздирганига ишона олмаймиз. Ахир бу Франция. Франция бундай ишга қўл уролмайди".

Афсуски, қўл ура олади. Гарчи Франция ТИВ сал кейин "махфий ҳужжатларнинг ҳар қандай ички утечкасига йўл қўйилмаслиги" ва Le Monde даги мақола юзасидан "тергов олиб борилаётгани", ҳақида баёнот берган бўлсада, аммо мулоқот мазмуни айнан Елисей саройидан матбуотга сиздирилгани борасида деярли шубҳа қилмаса ҳам бўлади. Ва бу иш катта эҳтимол билан айнан Макрон ташаббуси билан амалга оширилган. Ахир у Le Mondeда мақола эълон қилинган куни БМТ Бош Ассамблеясида олдиндан ёзилган нутқи билан чиқиш қилар экан, Франция "кимёвий қуролнинг - Европа, Россия ва Сурияда қўлланилишига тоқат қилмаслиги" ҳақида гапирди ва Россия "нерв-фалаж "Новичок" моддасини қўллаш орқали Россия сиёсий муҳолифатчига суъиқасдни амалга оширишга уриниш ҳодисасига ойдинлик киритиши. Бу ишни, у "тез ва бенуқсон" амалга ошириши кераклиги, сабаби, французлар "улар томонидан ўрнатилган "қизил чизиқлар"га амал қилинишига астойдил уринишларини" қўшимча қилди.

Макрон Путинга ҳужум қилмоқда — бу сингари сиздиришлар орқали эса, камига, ўрталарида бўлган ишонч қолдиқларини ҳам йўқ қилмоқда. Яъни, худди Меркель сингари ҳаракат қилмоқда, - ҳақиқий, бу сафар Путинга нисбатан "Меркель лаҳзаси" ҳам шунда ифодаланади. Бизнинг президент худди 2014 йилда Меркель ва Обама ўз сўзлари устидан чиқишмасликларига амин бўлгани сингари - Макрон билан ҳам очиқ гаплашиш мумкинмаслигига ишонч ҳосил қилди.

Олти йил олдин, Путин Ғарб раҳбарлари ундан Януковични Майдан раҳбарлари билан конституциявий ислоҳотлар ва муддатидан олдинги сайловлар тўғрисида битим имзолашга кўндиришни сўраганликлари ҳақида кўп маротаба ҳикоя қилган эди. Оқибатда, ушбу битим Германия, Франция ва Польша вакиллари иштирокида имзоланади. Орадан икки кун ўтиб келишув бузилади: Олий рада Януковични ҳокимиятдан четлатади, Ғарб эса ўзини ҳеч қандай битим бўлмаган ва ҳеч қандай тўнтариш рўй бермагандек тутади. Яъни Россияга ўз ҳақиқатини ўтказишга ҳаракат қилади — бу реалликда Украина евроинтеграллашув ва атлантизацияга йўлиқтирилиши лозим эди.

Президент Украины Владимир Зеленский во время визита в Донбасс
CC BY 4.0 / Администрация Президента Украины

Русларнинг ўз тарихи ва реаллик ҳақидаги тасаввури табиийки, бошқача эди — Қрим ҳам, Ғарб билан кейинги конфронтация ҳам шундан аслида. Меркель ва Путиннинг реаллик ҳақидаги тасаввурлари фарқланади — худди ўз атрофида ягона Европани тўплаш бўйича немис режаси ва русларнинг постсовет майдонига реинтеграцияси, тарихий Россиянинг ўз атрофида (Малороссия - Украина ҳақида гапирмаган тақдирда ҳам) рус ҳудудларини тўплаши режаси фарқлангани сингари. Россия ўз келажагини ўзи ҳал қилади - ва "европа танлови", "демократия" ва "реалликни тан олиш" сингари гаплар билан ўзининг ғарбий ерларини олиб кетишга қаршилик кўрсатаверади.

Орадан олти йил ўтгач Россиядан Навальнийни заҳарлаганлик учун тазарру қилишни талаб қилишмоқда - камига кимёвий қуролни қўллаш йўли билан. Аммо бунга жавобан Москва "Новичок" моддаси ҳақида ҳайқиришга асос бўлаётган экспертиза маълумотларини кўрсатишни талаб қилса - биз сизсиз ҳам ҳаммасини аниқлаб бўлдик, сизнинг ишингиз ўз айбингизни тан олиб, тавба қилиш, дегандек, уни гўёки эшитмаганга олишяпти. Украина билан ҳам худди шундай бўлган, ҳеч қандай тинчлик ҳам йўқ, ҳатто Янукович ҳам, энди фақат Турчинов ва Яценюк бор, улар Украинани евроинтеграллашув сари етакламоқда, сиз эса ўзингизнинг Москвангизда ўтиринг ва қимирламанг.

Навальнийнинг заҳарланиши воқеасидан Россияга очиқ босим ўтказиш ва Европа-Россия алоқаларига путур етказиш учун фойдаланилмоқда — ўйин ошкора қаллоблик ва сурбетларча олиб борилмоқда. Шу билан бирга европалик етакчилар ўз оммавий баёнотларида қатъиян чекланганлар — энди улар "Новичок" ишлатилганидан шубҳа қила олмайдилар — ахир бу "исботланганку", қолаверса "Путин ҳар доим шундай йўл тутади". Табиийки, Макрон, худди Меркель сингари Путиннинг заҳарланишга алоқадорлигига ишонмайди — аммо иккаласи ҳам Навальнийни "Кремльний аллақандай кўнгилли ёрдамчилари" ўлдиришга уринганини айтади. Шу боис, Путин уларга Россия-Европа муносабатларини қутқаришга ёрдам беришларини исташмоқда - бунинг учун Путин Россия айбини тан олиши, воқеага аниқлик киритиб, айбдорларни жазолаши лозим. Аммо нимада айбдорларни? Кимёвий қуролдан фойдаланганликдами? Аммо бу россиялик врачлар томонидан ўз тасдиғини топмаган ва Ғарб томонидан бўлаётган асоссиз айбловлардир. Айнан шу учун Путин заҳарлаш билан боғлиқ воқеага фитнага қарагандек қарайди - гарчи ҳали у ким томонидан амалга оширилгани тушунарсиз бўлиб турган бўлсада. Ва бу ҳақда Макронга айтади - турли версияларни тилга олган ҳолда. Яъни, бунда Путиннинг ҳақиқати Макрондаги "Новичок"нинг аниқ аниқлангани" сингари ҳақиқатидан ҳаққонийроқ кўринишга эга. Кимёвий қуролдан фойдаланиш? Ҳа, албатта, Суриядаги фитналар ҳали эсимиздан чиқмаган — ғарб разведкасига алоқадор бўлган "Оқ каскалар" Асад томонидан кимёвий қурол қўлланилгани ҳақида ноғора чалган ва кейинчалик бу ғарб томонидан ташкиллатирилган постановкалар эканлиги очиқланган эди.

Макрон раҳбарлигидаги Франция Европада етакчи позицияга интилмоқда — қолаверса, Россия билан муносабатларда ҳам ёш президент атлантик қопқондан чиқишга уринган эди. 2017-йилнинг май ойида, лавозимга киришганидан атиги икки ҳафта ўтиб, у Владимир Путинни Версалда қабул қилди — шундан кейин ҳам кўплаб маротаба Европа учун Россия билан муносабатлар қанчалик муҳимлиги ҳақида такрорлаб, бу муносабатларни ривожлантиришга даъват қилиб келди. "Мулоқот зарур, агар ирода бўлса, кўплаб нарсаларни ўзгартириш мумкин", - бу Макронга тегишли сўзлар. Эммануэлда ирода мавжудлиги борасида Кремлда бундан олдин ҳам гумон бўлган, аммо мулоқот ҳам энг камида жимитдек ишонч бор бўлсагина амалга ошиши мумкин — матбуотга Путин билан бўлган суҳбатини сиздириб эса, Макрон ўша ишончнинг қотган-қутганини ҳам йўқ қилмоқда. Бу виждонсизликми? Ҳа, аммо асосийси - ўта калтабинлик.

590
Президент США Дональд Трамп в Овальном кабинете Белого дома

Трамп Навальний билан боғлиқ "шубҳали воқеа"га аралашмоқчи эмас - сиёсатшунос

351
(Янгиланган 19:28 25.09.2020)
Алексей Навальний билан юз берган воқеа туфайли бир гуруҳ америкалик сенаторлар Россияга қарши санкциялар тўғрисидаги қонун лойиҳасини тақдим этишди.

Sputnik радиосининг эфирида сиёсатшунос Владимир Можегов буни "баландпарвоз ва ҳеч қандай акс этмайдиган" ташаббус деб атади ва нима учун бундай ҳисоблашини тушунтирди.

Бир гуруҳ америкалик сенаторлар Алексей Навальний билан юз берган ҳодиса юзасидан Россияга қарши санкциялар тўғрисидаги қонун лойиҳасини тақдим этишди, бу ҳақда республикачи сенатор Марко Рубио веб-сайтида хабар берилган.

Ҳужжат, муаллифларнинг фикрига кўра, "халқаро ҳуқуқни очиқдан-очиқ бузиш билан шуғулланган", шу жумладан Навальнийнинг "заҳарлашга" алоқадор бўлган Россия амалдорларига чекловлар қўйишни назарда тутади.

Қонун лойиҳаси Россия президенти Владимир Путин ва унинг атрофидаги шахсларнинг молиялари тўғрисида Америка ҳукуматидан Конгрессга ҳисобот беришни талаб қилади. Бундан ташқари, у Оқ уйни, унинг фикрига кўра, Россия АҚШнинг кимёвий ва биологик қуроллардан фойдаланишни тақиқловчи қонунларини бузганми, деган саволга жавоб беришга мажбур қилади.

Марко Рубиодан ташқари, ҳужжатни: республикачи сенатор Митт Ромни, шунингдек демократлар Крис Кунс, Бен Кардин ва Крис Ван Холлен маъқулладилар.

Қонун лойиҳасини қабул қилиниш учун Сенат ва Вакиллар Палатаси томонидан қўллаб-қувватланиши ва АҚШ президенти томонидан имзоланиши керак.

Sputnik радио эфирида сиёсатшунос Владимир Можегов сенаторларнинг ташаббуси юзасидан изоҳ берди.

“Бу шунчаки оммавий иш. Қандай ҳисоботлар бўлиши мумкин? Бу мутлақо бўлмайдиган нарсалар. Буларнинг ҳаммаси - сайлов олди васвасасини кескин ошириш оҳанги, бефойда гаплар. Кейин эса: Навальний иши – бу демократларнинг кун тартиби. Республикачилар унга қўшилишни унча хоҳлашмайди. Менимча, улар энди буни қўллаб-қувватламайдилар. Қандай бўлмасин, Трамп буни ҳаммасини жуда эҳтиёткорлик билан ва узоқдан олиб келди. Ва (Давлат котиби Майк) Помпео содир бўлган ҳолат юзасидан барча фактлар маълум бўлгандан сўнг муносабат билдириш кераклигини айтди, ва ҳозирча нима бўлаётгани аниқ эмас”, - дейди Владимир Можегов.

Унинг фикрига кўра, америкаликлар Навальний ҳақида немислардан маълумот олишлари мумкин эди, аммо улардан ҳеч қандай сўров келиб тушмади.

“Бу санкциялар учун қандайдир асос бўлар эди, аммо ҳозирча бундай сўровлар келиб тушмади. Шунинг учун, менимча, буларнинг барчаси – баландпарвоз ва ҳеч қандай акс этмайдиган ташаббус ... Бу қандайдир шубҳали воқеа, шунинг учун Трамп унга аралашишни истамаяпти - демократларнинг фирибгарлиги, унга йиқилиб тушишни хоҳламаяпти. Назаримда демократлар ушбу кун тартибини фаол равишда тарғиб қилишади ва Трамп буларнинг барчасидан бир оз четда туради", - деб ҳисоблайди сиёсатшунос.

Алексей Навальний 20 август куни самолётда ўзини ёмон хис қилгандан кейин Омскдаги касалхонага ётқизилди. Шифокорлар модда алмашинуви бузилиши, қонда шакар даражасининг кескин пасайишига олиб келди. Бунга нима сабаб бўлганлиги ҳали аниқ эмас, аммо Навальнийнинг қони ва сийдигида заҳар излари топилмади.

Кейинчалик Навальний даволаниш учун Германияга олиб кетилади. Сентябрь ойи бошида Германия ҳукумати россиялик "Новичок" жанговар моддаси билан заҳарланганлигини эълон қилди. Москва Берлин лабораториясидан олинган таҳлиллар натижалари батафсил маълумот олиш учун сўровнома юборди, аммо жавоб келмади.

Шу билан бирга, Германия BND-разведка хизмати 1990 йилдан бери бошлаб ушбу моддадан фойдалана олгани маълум. Ушбу модда, шунингдек, 20та ғарб давлатлари, хусусан, Буюк Британия, АҚШ, Швеция, Чехия томонидан ўрганилган. Россия 1992 йилдаги президент фармонига биноан кимёвий қурол соҳасида ишланмаларни тўхтатган, 2017 йилда эса бу сингари моддаларнинг барча захирасини йўқ қилган, бу ҳолат ОЗХО томонидан тасдиқланган.

351
Монеты России

МБ Ўзбекистон халқаро захиралари қанчани ташкил қилишини маълум қилди

238
Ўзбекистон халқаро захиралари 2020 йил бошига нисбатан 5,4 миллиард АҚШ долларига ошиб, 1 сентябрь ҳолатига 34,6 миллиард АҚШ долларини ташкил этди.

ТОШКЕНТ, 26 сен - Sputnik. Ўзбекистон халқаро захиралари бўйича маълумот Халқаро валюта жамғармаси томонидан тасдиқланган методологияга мувофиқ шакллантирилади. Ушбу маълумотлар Марказий банк томонидан мунтазам равишда эълон қилинади.

Захиралар таркибига монетар олтин, чет эл валютаси, чет эл валютасидаги қимматли қоғозлар, ХВЖнинг маблағ жалб қилишга доир махсус ҳуқуқлари ва захира позицияси ҳамда халқаро стандартларга мувофиқ халқаро захиралар таркибига киритиладиган бошқа активлар киритилади.

Ўзбекистон халқаро захиралари 2020 йил бошига нисбатан 5,4 млрд. АҚШ долларига ёки 19 фоизга ошиб, 1 сентябрь ҳолатига 34,6 млрд. АҚШ долларини ташкил этди.

2020 йил бошидан COVID-19 падемияси оқибатида жаҳон иқтисодиётида инқирозли ҳолатларнинг кузатилиши олтин нархининг 30 фоизгача кескин ошишига сабаб бўлиб, август ойида ўзининг тарихий энг юқори даражасига етди. Олтин нархларидаги бундай кескин ошиш суръати фақатгина 2008 йилдаги молиявий инқироздан кейинги даврда кузатилган.

Мазкур қулай шароитдан келиб чиқиб, Марказий банк томонидан август ойининг ўзида 2,5 млрд. АҚШ доллари миқдорида олтин экспорти амалга оширилган. Таъкидлаш жоизки, бунда халқаро захиралар таркибидаги олтин миқдорининг камайиши билан бир вақтнинг ўзида валюта активларининг мос равишда ошиши кузатилади. Бу каби амалиёт захираларнинг умумий ҳажми ўзгаришига таъсир қилмайди.

2020 йилнинг ўтган 8 ойи таҳлил қилинадиган бўлса, Марказий банк томонидан 5,8 млрд. АҚШ доллари миқдоридаги олтин экспорти амалга оширилди. Мазкур валюта тушумининг асосий қисми мамлакатимизда фаолият юритувчи корхона ва ташкилотларга тижорат банклари орқали валюта биржаси савдоларида сотилади.

Қонунчиликка мувофиқ, Марказий банк Ўзбекистон Республикаси халқаро захираларини тўлдириш учун давлатнинг олтин сотиб олишга бўлган устувор ҳуқуқини амалга оширадиган давлат идораси бўлиб, мамлакатда ишлаб чиқариладиган олтиннинг асосий харидори ҳисобланади.

Марказий банк томонидан ишлаб чиқарувчи корхоналардан олтинни ҳарид қилишда тўловлар олтиннинг жаҳон бозорларидаги ўртача нархидан келиб чиққан ҳолда ҳар ойда миллий валютада тўлаб берилади. Ўз навбатида, мазкур маблағлар корхоналар томонидан бюджет олдидаги мажбуриятларни бажаришга ҳамда ишлаб чиқариш ва инвестицион фаолиятини амалга оширишга йўналтирилади.

Бунда Марказий банк томонидан олтиннинг миллий валютада сотиб олиниши иқтисодиётда пул массасининг ошишига ҳамда инфляция даражаси ўсиши хавфининг кучайишига таъсир этиши мумкин.

Шундан келиб чиқиб, 2017 йил сентябрь ойидан бошлаб пул-кредит сиёсатининг макроиқтисодий барқарорликни таъминлашдаги ролини ошириш мақсадида Марказий банк валюта бозорида “нейтраллик” тамойиллари асосида иштирок этади.

“Нейтраллик” тамойилига кўра, ишлаб чиқарувчи корхоналардан сотиб олинган олтин эквивалентидаги валюта маблағлари Марказий банк томонидан ички валюта бозорига йўналтирилади. Бунда қимматбаҳо металларни сотиб олиш натижасида муомалага чиқарилган пул маблағларининг иқтисодиётдаги пул-кредит шароитига таъсирини стерилизация қилиш мақсадида валюта сотиш ҳисобига муомаладан қайтариб олинади. Олтин ишлаб чиқарувчи давлатларда мазкур принципга амал қилиниши пул-кредит сиёсатининг таъсирчанлигини ошириш ва инфляциянинг жиловланишида муҳим аҳамият касб этади.

"Нейтраллик" тамойилининг қўлланилиши натижасида халқаро захиралардаги монетар олтиннинг улуши деярли ўзгаришсиз қолмоқда. Жумладан, олтиннинг улуши 2018 йил 1 январь ҳолатига 50 фоизни ташкил қилган бўлса, бу кўрсаткич 2020 йил 1 сентябрь ҳолатига 54 фоизга етди, дейилади хабарда.

238