Иракские шиитские протестуют против казни шейха Нимра аль-Нимры в Сайдовский Аравии. Архив сурат

"Ғингшиди ва йиғлади". Нега "ИД" етакчиси ўлимидан ҳамма, ҳатто террорчилар ҳам манфаатдор

2587
(Янгиланган 13:48 29.10.2019)
Ал-Бағдодий ҳаётми-йўқми - бироқ у шафқатсиз, мутаасиб ва серғайрат давомчига эга. Ворис тор-мор қилинган террористик ташкилотни қайта тиклай оладими-йўқми, РИА Новости материалида ўқинг.

ТОШКЕНТ, 29 окт — Sputnik, Галия Ибрагимова. АҚШ махсус хизматлари "Ислом давлати" етакчиси Абу Бакр ал-Бағдодийнинг йўқ қилингани ҳақида эълон қилишди. "Ҳалифат" етакчисини бир неча маротаба дафн этишган. Аммо у ҳар сафар қайта тирилар ва ўз сафдошларини ўз ўлими ҳақидаги ёлғонга шиддатли ҳужумлар билан жавоб қайтаришга чорларди. Ал-Бағдодий ҳаётми-йўқми - бироқ у шафқатсиз, мутаасиб ва серғайрат давомчига эга. Ворис тор-мор қилинган террористик ташкилотни қайта тиклай оладими-йўқми, РИА Новости материалида ўқинг.

"Биринчи рақамли террорчи" енгилди

Вашингтон ал-Бағдодийнинг йўқ қилиниши нафақат мамлакатда, балки бутун дунёда жамоатчилик орасида оламшумул шов-шувларга сабаб бўлишини кутган эди. Сабаби, саккиз йил олдин - "биринчи рақамли террорчи" - Усама бен Ладеннинг ҳалок бўлгани ҳақидаги хабар - оммавий шод-хуррамликка сабаб бўлганди.

Оқ уй олдида кутилмаганда тартибсиз митинг рўй берган эди. Унинг иштирокчилари қўлларида "Террорчиларга ўлим", "АҚШ - буюк держава", "Биринчи рақамли террорчи - йўқ қилинди" каби шиорлар ёзилган плакатлар ва транспарантларни кўтариб олишган эди. Линкольн мемориали ёнида намойишчилар ўзгача бир завқ ила: "Биринчи рақамли душман енгилди", "А-Қ-Ш", дея шиорларни дона-дона ўқишарди.

Президент Барак Обама бу пайтда иккинчи муддатга қолиш учун, сайловолди кампаниясига тайёргарлик кўрарди. Террорчининг йўқ қилиниши борасидаги махсус операциянинг тўғридан-тўғри эфирга узатилиши ўшанда унга сайловолди пойгасида ёрдам берганди. Трамп қанчалик ҳаракат вилмасин, шу кечаю-кундузда Обаманинг муваффақиятини такрорлай олмади.

Американча дежавю

АҚШ президенти ал-Бағдодий ҳаётининг сўнгги дақиқаларини ёрқин рангларда тасвирлаб берди - гўёки махсус-операцияга шахсан гувоҳ бўлгандек. "Бошқаларни қўрқитиб келган жиноятчи, сўнгги дақиқаларни ваҳима ва қўрқувда ўтказди, — деб хабар қилди давлат раҳбари. — Америка ҳарбийлари ҳужумидан даҳшатга тушиб, у тоннелдаги тупиккача югуриб борди. Йўл-йўлакай у ғингшир, йиғлар ва бақирарди. Тоннел охиригача етиб бориб, у ўзини портлатди. Ўзини ва уч нафар болани ўлдирди. У худди итдек ва қўрқоқдек ўлди".

© Sputnik / Илья Питалев

Бугун Трампга таъсирчан махсус операциялар жуда зарур. Сайловолди кампанияси авжида ва амалдаги президент яна бир муддат ўзида ушбу лавозимни сақлаб қолмоқчи. "ИД" раҳбари устидан ғалаба оппозиция томонидан бўладиган танқидларни йўққа чиқариши лозим. Айниқса, Россия ва Туркия Яқин Шарқда ўз муваффақиятини белгилаб олгач, Трампга унинг Яқин Шарқдаги сиёсати туфайли айбловлар ниҳоятда кучайган эди.

Бироқ скептиклар ҳам жим туришмади. "Исломчилар етакчисининг йўқ қилиниши "ИД" устидан ғалаба қозонилганини англатмайди", - дея таъкидлади вакиллар палатаси спикери Нэнси Пелоси — у амалдаги президент администрациясининг асосий ғанимидир. Демократик партияда эса, Трамп энг биринчи бўлиб уларни операция ҳақида хабардор этмаганлигидан норози бўлишди, бироқ бир вақтнинг ўзида ҳамкорлик учун Россия ва Туркияга миннатдорлик билдиришди.

Ал-Бағдодийнинг йўқ қилиниши Трамп тарафдорларида ҳам катта таассурот уйғотмади. Оддий америкаликларнинг Оқ уй олдидаги қувончга тўла намойишлари рўй бермади, сиёсатчилардан мақтов ҳам янграмади. Давлат раҳбарининг рейтинглари ҳам ўзгармади: Трампга ҳали ҳам фуқароларнинг 55 фоизи ишонмайди.

Шубҳали операция

"ИД"га қарши кураш олиб борувчи халқаро коалиция иштирокчилари муносабати ҳам ноаниқ. Туркия ҳукумати махсус операцияга Яқин Шарқда терроризмга қарши курашда бурилиш ясайдиган нуқта, дея таъриф беришди. Россия Мудофаа вазирлигида хулоса чиқаришга шошилишмаяпти.

"Америка авиациясига ушбу операция давомида Идлиб деэскалация ҳудуди ҳаво бўшлиғига учиб ўтишига ёрдам берилгани ҳақида бизга маълум эмас", — деб қайд этди Россия мудофаа идораси вакили Игорь Конашенков.

Ал-Бағдодийнинг йўқ қилингани тўғрисида илгари ҳам хабар берилган. "ИД" етакчиси ҳақиқатда йўқ қилингани ҳақида қандайдир салмоқли далиллар эса ҳозирча йўқ.

Трамп таъкидига кўра, генетик экспертиза айнан ал-Бағдодий ўлдирилганини исботлаган. Аммо бен Ладен йўқ қилингач, махсус хизматлар унинг жасади акс этган фотосуратларни тарқатишган эди. Ҳозир шу ҳам йўқ.

"Ҳалиф"ни бир неча маротаба дафн этишган. Ғарб коалицияси "ИД" етакчиси авиазарбалар натижасида ўлдирилганлиги ҳақида ҳисобот берар, шундан сўнг "Ислом давлати" медиа бўлинмалари унинг сафдошлар томон йўллаган навбатдаги мурожаатини оммага эълон қиларди. Сўнгра, исломчилар "кофир"лар яна ёлғонда фош этилгани ҳақида тушунтирардилар. Оддий жангарилар эса ўз қўмондонининг кучли ва қўл етмайдиган етакчи эканлигига яна-да қаттиқроқ ишона бошлардилар.

Куз бошланишида араб ОАВлари ал-Бағдодий ўлим талвасасида ётгани ҳақида ёзган эдилар. Ҳатто унинг вориси кимлигини ҳам маълум қилишди: у етакчининг шогирди ва рақиби Абдуллоҳ Қардош эди. Баъзи маълумотларга кўра, у фақатгина ироқ йўналишидаги ишлар учун жавоб берарди.

Янги "ҳалиф" шахси жуда катта қизиқишлар уйғотарди. Аввалига, у собиқ саддам армиясининг хизматдаги офицери эканлиги тўғрисида маълумот пайдо бўлди. Америка Ироққа бостириб киргач, кўплаб офицерлар ва сунний-амалдорлар таъқибларга учраб, охир-оқибат радикал оқимга қўшилишга мажбур бўлганди. Исломчиларнинг муваффақияти ҳам айнан улар таркибида хизматдаги ҳарбийлар борлиги билан изоҳланарди.

Сўнгра ушбу маълумотлар рад этилди: Қардош - язидларни шафқатсизларча жазолаш тарафдори, "ИДнинг энг қаҳри қаттиқ қўмондонлари билан бирга ўқиган" шариат бўйича мутахассис эди. Нима бўлган тақдирда ҳам, шу аниқ эди-ки, ал-Бағдодий ўрнини мутаассиб, шафқатсиз ва куч-қувватга тўла, охирги лаҳзага қадар курашишга тайёр етакчи эгалларди.

Айтишларича, ал-Бағдодийнинг шахсан ўзи Қардошга "Ислом давлати"ни бошқаришга фотиҳа берган эмиш. Бу орада террорчиларнинг йўқ қилинмаган қисми Сурия ва Ироқдан Африка ва Жанубий Осиёга кўчиб ўтди. Экспертларнинг аксарияти айнан шу регионларда "Ҳалифат" қайта туғилишини кутишмоқда.

"Сахий образ"

Ал-Бағдодий — у тирикми ёки ўлик — "ИД"нинг ягона ва шак-шубҳасиз обрўли кишиси сифатида қабул қилинмаган ва қабул қилинмайди. Унинг "Ал-Қоида"да барча ҳал этувчи қарорларни қабул қилган, деб ҳисобланувчи Усама бен Ладендан асосий фарқи ҳам шунда.

"Ал-Бағдодий ва бен Ладенни бирлаштирувчи ягона жиҳат, - иккаласи ҳам ўта яшовчан бўлганлигида. "ОАВлардаги дафн маросимларидан сўнг" улар яна қайта жонланар эди", — деб тушунтиради РИА Новостига исломий ташкилотлар бўйича мутахассис Андрей Серенко.

Эксперт иккала террорчининг ҳам ғоявий қарашлари турли муҳитларда шаклланганлигига эътибор қаратади. Агар бен Ладенга Афғонистондаги совет кампанияси таъсир кўрсатган бўлса, ал-Бағдодийнинг дунёқарашини америкаликларнинг 2013 йилда Ироққа бостириб кириши белгилаб берган эди.

"Бағдодий — бу шунчаки рамзий бир фигура. Ироқлик ўта камгап диндор, Ироқ урушида Саддам Ҳусайн томонида қатнашган, у ҳеч қачон таровати билан ажралиб турмаган. Ҳатто "ИД" гуллаб-яшнаган даврда ҳам уни ҳеч қачон асосий устоз сифатида эъзозлашмаган. Художўйлик ва бутун дунёда ҳалифатни барпо этиш ғояси туфайли у ўзи атрофида эргашувчиларни тўплай олган эди", - деб ҳикоя қилади Серенко.

Эксперт эътиборни қаратаётган яна бир омил, бу "ИД"нинг иерархик эмас, балки тармоқли тузилмасидир: "Ушбу террористик ташкилотнинг қарор қабул қилувчи ягона маркази мавжуд эмас. Террористлар ячейкалари бир-биридан мустақил ҳаракат қилади ва ҳар бирининг ўз етакчиси бор".

Сиёсатшунос фикрича, бордию, ал-Бағдодий ўлими ҳақидаги хабар ўз тасдиғини топадиган бўлса, унинг эргашувчилари шундан ҳам ташвиқот мақсадида фойдаланишга ҳаракат қилишлари мумкин. "Афсоналаштирилган сахий бир образни яратишади ва у "ИД"нинг мафкуравий жиҳатдан мустаҳкамланишига хизмат қилади. Бағдодий ҳақида бутунжаҳон ҳалифати бошида турган бекаму-кўст бир ҳалиф ҳақида каби гапира бошлайдилар", - дея прогноз қилади Серенко.

Халқаро масалалар бўйича Россия кенгашининг Яқин шарқ бўйича лойиҳалари координатори Руслан Мамедовнинг фикрича, "ИД" Сурия ва Ироқнинг каттагина қисми устидан назоратни йўқотгач, ал-Бағдодий шак-шубҳасиз обрўли киши бўлмай қолган.

"Бутунжаҳон ҳалифати ғояси шунга асосланардики, исломий террорчилар ҳудудлари мунтазам равишда кенгайиб бориши лозим эди. Ал-Бағдодий ўзини барча эгаллаб олинган ерлар ҳалифи дея эълон қилди. Аммо Сурия ва Ироқда "ИД" сони йўқотилиши туфайли унинг титули аҳамияти ҳам пасайиб борди", - дея тушунтиради сиёсатшунос.

Бу ерда асосий масала: террорчилардан тозаланган территорияларда давлатчиликни қайта тиклашнинг иложи бор-йўқлигида.

"ИД" террористик ташкилот сифатида ироқ кампаниясидан сўнг, барча сиёсий кучлар давлат қурилиши жараёнига жалб этилмагани натижасида ташкил топган эди. Сунний сиёсий гуруҳлар бунда четда қолиб кетди. Ва айнан улар бутунжаҳон ҳалифати ғоясини қўллаб-қувватлаган эдилар", - дея аниқлик киритади Мамедов.

Давлатчилик институтларини қайта тиклаш ғоятда муҳим. "Регионлар марказлашган тизимдан марказлашмаган тизимга ўтказилиши шунга олиб келадики, турли гуруҳлар, дейлик ўзининг шартли ал-Бағдодийси бошчилигида у ерда ўз қоидаларини ўрната бошлайдилар. Бу террористик ташкилотлар ташкил топишига олиб келиши мумкин. Фақатгина мамлакатни бирлаштириш ва барча кучларни сиёсий жараёнларга интеграллаштириш орқали янги радикаллар пайдо бўлишининг олдини олиш мумкин", - деб якун ясайди Мамедов.

2587
Работа нефтяных станков - качалок

Қудратли нефт давлати устида қора булутлар қуюқлашмоқда

477
(Янгиланган 13:39 06.07.2020)
Осойишта ва сербарака пайтларда ҳамма бир-бирига дўстдир, миллий иқтисодиёт хавф остида бўлган даврда эса - ҳамма ўз имконига қараб омон қолишга ҳаракат қилади.

Углеводородлар бозори узра яна булутлар қалинлашди. The Wall Street Journal хабар беришича, бу сафар Саудия Арабистони энди Нигерия ва Ангола билан муносабатларнинг янги кескинлашувига ўтишга тайёрланмоқда, деб ёзади РИА Новости муаллифи Сергей Савчук.

Нашр манбаларининг таъкидлашича, июн ўрталарида, онлайн-конференцияда қиролликнинг Энергетика масалалари вазири, шаҳзода Абдул-Азиз ибн Салмон ушбу икки мамлакат вакилларига қатъий ултиматум билан мурожаат қилиб, нефт қазиб олишни қисқартиришни ва ОПЕК+ сўнгги келишувига биноан олинган мажбуриятларни бажаришни талаб қилди.

Агар Абужа ва Луанда ишлаб чиқаришни қисқартирмаса, Саудияликлар демпинг сиёсатини қўллаб, уларни асосан Нигерия ва Ангола нефтини оладиган Осиё бозоридан сиқиб чиқариш ҳуқуқини сақлаб қолади.

ОПЕК+ нинг баҳорги келишуви 1 майдан бошлаб ишлаб чиқарувчи мамлакатлар нефт қазиб олишни қисқартиришини ва бу ўз навбатида энергия нархини кўтарилиши орқали бозорларни тўйинтиришни енгиллаштиришини назарда тутади.

Қутқариш режаси дастлабки даврда (май – июн ойлари) жами ишлаб чиқаришни кунига 9,7 миллион баррелга, кейинчалик эса (июл – декабр ойларида) 7,7 миллионга қисқартирилишини ва 2021 йилнинг биринчи ярмида ўртача нархларни ушлаб туриш учун атиги 5,7 миллионга қисқариш етарли бўлишини кўзда тутади.

Келишувнинг ўзида иккита жиҳат қизиқ, дейди РИА Новости колумнисти. Биринчиси: ОПЕК+ доирасида битим тузишни ташаббускори айнан Ар-Риёд бўлган, у қишдаёқ Москвага қарши нархлар урушини эълон қилган ва шунга ўхшаш ултиматумларни қўйган эди.

Иккинчи қизиқ томони шундаки, апрел келишуви барча имзоловчилар учун ихтиёрийдир. Яъни, улар буни бажаришлари ҳам бажармасликлари ҳам мумкин.

Айтиш керакки, ОПЕКнинг асосий таркибий қисми бўлган Нигерия ва Ангола келишувни бошиданоқ амалга оширишга тўсқинлик қилишган, аммо бошқалар қаторида улар энг ашаддий рад этувчилардан узоқроқ бўлишган.

Май ойи натижаларига кўра, ишлаб чиқаришни қисқартириш режасига қониқарсиз амал қилинаётгани маълум бўлди: масалан, Ироқ ва Габон уни ярмига бажарди, Қозоғистон, Нигерия ва Ангола эса учдан икки қисмига бажарган. 18 июн куни вазирлар назорати қўмитасининг йиғилишида қозоғистонликлар етмаётган ҳажмни қоплашни режалаштирганлигини эълон қилган бўлса, Африка қитъаси вакиллари эса нархларни камида минимал фойда даражасига олиб чиқишга имкон бермайдиган даражада қазиб олишни давом эттирмоқдалар.

Қўшимча қилиш керак: апрел ойида, элликта танкер етказиб бериш тўхтатилгани фонида, Нигерия фаол равишда ўзининг Bonny Light ва Qua Iboe навларини Брент-дан ўртача уч долларга арзонроқ нархда сотишни бошлади. Бу билан у ўз  мажбуриятларидан қочаётганини намойиш қилди ва  Саудия Арабистони томонидан эътирозларга сабаб бўлди, чунки паст нархлар қироллик бюджетига жуда оғриқли зарар етказаётган эди.

Бу йил саудияликлар учун жуда умидли бошланган эди. Декабр - январ ойларида Saudi Aramco давлат гигантининг акциялари улуши рекордли 29 миллиард долларга сотилди, нефтнинг бир баррели эса етмиш доллардан сотилган эди.

Қироллик бюджети тўлиқ бажарилиши учун нефтнинг бир баррели - 80 доллардан сотилиши керак, лекин нефтнинг жорий нархи - 40 доллар. Нефт ва газ даромадлари ялпи ички маҳсулотнинг ярмини ва экспорт даромадининг 70 фоизини ташкил этадиган Саудия Арабистони бозорни тиклашдан энг биринчи манфаатдор экан мантиқан тўғри. Ахир йил охирига келиб, Fitch маълумотларига кўра, Саудия бюджети тақчиллиги 15% дан ошиб, 100 миллиард долларга етади.

Мавжуд вазиятни енгиб ўтишда асосий қийинчилик - самараси шубҳали бўлган ультиматумлар дипломатиясидан ташқари, Нигерия ва Ангола ҳам худди шундай қийинчиликларни бошдан кечираётганидир. Уларнинг олдида оддийгина танлов бор: онгли равишда ўз иқтисодини бўғиб қўйиш ёки Россиядан ўрнак олиб, саудияликлар билан қарама-қаршиликка бориш.

Асосий кўрсаткичларни ўрганиб чиқсак танловнинг танқислиги аён бўлади: Нигерия нефт қазиб олиш бўйича дунёда саккизинчи ва Африкада биринчи ўриндадир, кунига икки миллион баррел қазиб олинади. Углеводород экспорти ялпи экспорт тушумининг 90% дан ортиғини ташкил этади.

Ангола ҳам ундан ортда қолмаяпти, у ўнлаб йиллар давом этган қонли фуқаролик урушидан кейин Конго ҳавзасидаги нефтига асосланган тизимли ривожланишга ўтишга муваффақ бўлди. Кунига бир ярим миллион баррел ишлаб чиқарадиган Анголанинг нефт бозори ExxonMobil, Total, Chevron ва British Petroleum томонидан эгаллаб олинган ва ишлаб чиқаришнинг пасайишидан бу компаниялар унча мамнун бўлмайдилар.

Ер ости бойликлари бу ерда ялпи ички маҳсулотнинг 37 фоизини, давлат даромадларининг 75 фоизини ва (Нигерияга ўхшаб) экспорт тушумининг 90 фоизини ташкил қилади. Шунга қарамай, охирги тўрт йил ичида Ангола иқтисодиёти салбий ўсиш суръатларини кўрсатмоқда.

ОПЕК-нинг ушбу икки аъзоси ўзларининг ягона ликвид маҳсулоти – энергия ташувчиларни таклиф қилиб, омон қолиш учун курашаётганларидан ҳайратланарли ҳол эмас.

Саудияликлар картел бўйича ўз ҳамкорларини ишлаб чиқаришни қисқартиришга мажбурлаш усули алоҳида кўриб чиқишга арзийди, чунки бу ўйин ультиматум муаллифларининг кутганларидан кўра бутунлай бошқача якунланиши мумкин.

Бу иккала мамлакатдан ҳам икки баравар кўп нефт ишлаб чиқарадиган Саудия Арабистони Ангола ва Нигерияни Осиё-Тинч океани минтақаси бозорларидан фақатгина назарий жиҳатдан сиқиб чиқариши мумкин.

Чунки Хитой ва Ҳиндистон бозори нафақат африкаликлар учун, балки саудияликлар учун ҳам манфаатли ва муҳимдир. Айнан Осиё-Тинч океани минтақасига экспортнинг ўттиз фоизга қисқариши, биринчи чоракда қироллик бюджети 11 миллиард долларни йўқотишига олиб келди. Олти ойлик маълумотлари ҳали йўқ, аммо улар яхшироқ натижани кўрсатмайди.

Осиё бозорини рақобатчилардан бир неча долларга арзонроқ нефт билан тўлдириш - бу боши берк кўчага юриш билан тенг. Чунки Ҳиндистон касаллар сонининг кескин ошиши сабабли яна чуқур карантинга чўкади, Хитой эса, тикланишга ўтган ягона иқтисодиёт сифатида, бошқа таклифлар ичидан хортиржам танлаши мумкин.

Дунёда нефт нафақат Яқин Шарқда қазиб олинади, АҚШнинг ўзида нефт омборлари рекорд даражагача тўлдирилди. Эталонли Brent ва WTI-ларнинг 540 миллион баррели ўз харидорини кутмоқда, ва шубҳа йўқ, америкаликлар ҳаддан ташқари ишлаб чиқариш тузоғидан қутулиш мақсадида, уни катта мамнуният билан ҳар кимга сотиб юборади.

Айрим давлатлар халқаро ҳамжамият билан ультиматумлар тили ёрдамида алоқа ўрнатишга уринаётгани самарасиздир, ва бу ҳар кимни ҳам чўчитмай қўйди. Бироқ, Ангола ва Нигерия нефт ўйинининг қоидаларини қабул қилиш-қилмаслигидан қатъи назар, кескинлик фақат кучаяди.

Ҳеч бўлмаганда глобал пандемия тугаб, саноат яна миллионлаб баррел ва миллиард кубометр ёқилғига эҳтиёжни сезмагунча.

Бу осойишта ва сербарака пайтларда ҳамма бир-бирига дўстдир, миллий иқтисодиётнинг омон қолиши хавф остида бўлган даврда эса ҳамма ўз имконига қараб омон қолишга ҳаракат қилади.

477

Қрим кўприги яна АҚШ томоғидаги суякка айланди

535
АҚШ Қора денгиздаги навигациядан шунчалик ташвишланмоқдаки, Қрим кўприги уларнинг томоғида суяк каби туриб қолди. Бирор жойда биронта муаммо чиқса, бунинг давоси битта: санкциялар. Вашингтон уларни юмшатмайди. Гўё кимдир бундан умид қилаётгандек.

Қрим кўприги бўйлаб юк поездлари ҳаракати бошланганига ҳали бир ҳафта бўлмади, АҚШнинг Киевдаги элчихонаси эса бунга ўз муносабатини билдирди. Гўёки, Россиянинг қитъа ва Қримни боғлайдиган “рухсатсиз” кўприги “навигацияга халақит бермоқда”. Америкаликлар Қора денгиздаги айнан қайси кемалар бўйича хавотирга тушгани аниқ эмас. Мабодо, унга вақти-вақти билан кириб турадиган эсминецлардан хавотирда эмасмикин?

​Эмишки, кўприк АҚШга ҳар куни “Қримни ноқонуний босиб олиниши ва оккупация”ни эслатиб турар экан, бу эса “кучли санкциялар”ни сақлаб қолишга сабабдир. Биринчидан, Қрим аҳолининг хоҳиш-истагига биноан, референдум натижасида Россия таркибига қайтган. Иккинчидан, ҳеч ким АҚШнинг санкцион амбицияларидан шубҳаланмайди. АҚШ бу билан ҳайратлантирмади. Аммо элчихонани тушунса бўлади, твиттерда бирор муносабат билдириш керак-ку ахир. Бунинг ўзи Американинг сиёсий қарамлигини кўрсатади.

Вашингтонни, шунингдек, юк поездлари Қримга қурилиш материалларини олиб келиши ҳам қайғуга солмоқда. Бу эса ижтимоий аҳамиятга эга объектлар қуриб битказилишини англатади. Дон, нефть маҳсулотлари, қурилиш материаллари, кимёвий ўғитлар ва металлни ташиш нархи ўртача икки бараварга камаяди. Бўшаган маблағлар эса россияликлар орасида сайёҳлик йўналиши сифатида катта талабга эга бўлган минтақани ривожлантиришга йўналтирилиши мумкин. Чет элликлар ҳам унга эътиборини қаратишмоқда.

Муаллиф Мила Журавлева, Sputnik радиоси

535
Японец в костюме ниндзя

Японияда илк бор ниндзя-устаси дипломи берилди - фото

41
(Янгиланган 21:09 06.07.2020)
Қирқ беш ёшли япониялик Женичи Мицухаси дунёда биринчи марта ниндзя-магистри дипломини қўлга киритди.

ТОШКЕНТ, 6 июл — Sputnik. Қирқ беш ёшли япониялик Женичи Мицухаси дунёда биринчи марта ниндзя-магистри дипломига сазовор бўлди. Бу ҳақда Japan Times хабар қилди.

Эркак биринчи ниндзя - кланининг тарихий ватанида жойлашган - Ми университети аспирантурасида икки йил давомида таҳсил олди. У ҳужжатларни ўрганиб, маърузаларни тинглади ва "жанг санъати амалий жиҳатларини тўлиқ ўрганди".

"Ниндзялар эрталаб деҳқончилик қилишини, тушдан кейин эса жанг санъати билан шуғулланишларини ўқидим. Мен нафақат кўп машқ қилдим, балки сабзавот ҳам етиштирдим. Қора кийимли ёлланма қотиллар ҳар томонлама омон қолиш қобилиятига эга бўлганлар", - деди Мицухаси.

У кунг фу ва серинжи-кэмпо номи билан танилган япон жанг санъатини ўрганди. Энди уста бошқаларга нинзя маҳоратини ўзининг шахсий дожосида ўргатмоқда (япон жанг санъати бўйича машғулотлар, мусобақалар ва имтиҳондан ўтказиш жойи), маҳаллий меҳмонхонани бошқаради ва бир вақтнинг ўзида докторлик диссертацияси устида ишлайди.

2017 йилда Ми университетида дунёда биринчи ниндзя тадқиқот марказини ташкил қилинди ва бир йилдан сўнг магистратура очилди. Япония тарихи профессори Южи Ямада Мицухасининг ўз вазифасига содиқлигини алоҳида эътироф этди.

Олийгоҳга ўқишга кириш учун талабалар Япония тарихи ва тарихий ҳужжатларни ўқиш қобилиятига эга бўлиши бўйича имтиҳондан ўтади. Таълим муассасаси раҳбари таъкидлашича, ҳар йили фақат уч нафар  абитуриент ўқишга киради.

41