Иранцы сжигают американский флаг во время демонстраций против американских преступлений в Тегеране

Трамп ва Эрон можаросида Путин ғалаба қозонди америка ОАВлари

5505
(Янгиланган 14:47 10.01.2020)
АҚШ ОАВлари Яқин Шарқда сўнгги кунларда юз бераётган воқеаларга ўзларига хос услубда баҳо беришди. Уларнинг аксарияти ушбу "тўқнашувда" Путин ғалаба қозонганини таъкидлашмоқда.

ТОШКЕНТ, 10 янв – Sputnik. Яқин Шарқдаги инқироз, Вашингтон-Теҳрон можаросини авж олишини (ёки олмаслигини) етарли даражада тахмин қилиб бўлмайди. Вазиятнинг кўп жиҳатлари жуда тез ўзгариб кетиши мумкин, деб ёзади РИА Новости колумнисти Иван Данилов.

Қарама-қарши томонларнинг раҳбарлари қарор қабул қилишда фойдаланадиган жуда кўп омиллар ҳозирча оммага ошкор қилинмайди. Бироқ, барча бу чекловлар бизнинг ғарблик ҳамкасбларимизни тўхтата олмайди: Америка манбалари ўзларининг ўқувчилари ва тингловчиларига тақдим этаётган АҚШнинг Ироқ ва Эрондаги хатти-ҳаракатлари ҳақидаги хулосаларини таҳлил қилсак, уларнинг нуқтаи назари бўйича ғолиб аллақачон аниқланган - бу Владимир Путин.

Ғарб ахборот майдонида Россия АҚШ-Эрон можаросидан қандай фойда кўриши тўғрисида бирор аниы тўхтамга келинмаган, лекин чет эл ОАВлари ўз ўқувчиларига турли хил вариантлар, усуллар ва сценарийларни таклиф қилишмоқда.

Адолат юзасидан шуни таъкидлаш керак-ки, бу позиция маълум бир эволюция натижасидир, яъни Нью-Йорк ва Вашингтон нашрларида дастлабки таассуротлар умуман бошқача эди. Масалан, 7-январ куни Дональд Трампни унчалик ёқтирмайдиган Блумберг бизнес-маълумот агентлиги, ўзига хос бўлмаган материални нашр қилди. Материалнинг асосий мазмуни: "Путинга ҳозир Эрон бўйича "Б” режаси керак. Қосим Сулаймонийнинг ўлими Россиянинг Сурия, Эрон ва Туркия бўйича ҳисоб-китобларидаги ўзгаришларга олиб келиши мумкин”.

Google қидирув тизимида эса ушбу мақола "Трамп Путиннинг Яқин Шарқ бўйича бош режасини йўққа чиқарди" деб номланган жарангдор сарлавҳаси остида пайдо бўлди.

Трампнинг агрессив хатти-ҳаракатлари туфайли Россиянинг Яқин Шарқдаги режаларини барбод бўлишига ишонганларнинг мантиғини тушуниш мумкин. Иложи борича схематик тарзда айтсак, ҳисоб-китоб қуйидагича эди: Сулаймонийни ўлдиргандан сўнг, Теҳрон шунчаки иложи борича қаттиқроқ жавоб беришга мажбур бўлади, бу эса Трамп маъмуриятини Эронга янада қаттиқ зарба беришга мажбур қилади. Эскалациянинг ривожланиши охир оқибат Эронга шунчалик зарар келтирадики, бу минтақадаги етакчи мамлакат ролини ўйнашга мутлақо имкон бермай қўяди. Блумберг таъкидлаган ушбу сценарийда Россия Сурияни ва унинг раҳбари Башар Асадни "таслим қилинишига қўйиб беришдан" бошқа чораси қолмайди деб тахмин қилмоқда.

Амалиёт назариядан кўра мураккаброқ бўлиб чиқди ва Россиянинг Яқин Шарқ режалари учун апокалиптик сценарийси бир вақтнинг ўзида иккита муҳим нуқтада муваффақиятсизликка учради. Биринчидан, Эрон "жарроҳлик" жавоб усулини танлади осонгина ўзининг ҳарбий имкониятларини баён қилиб. Иккинчидан, Дональд Трамп маъмурияти нуфузли республикачиларнинг чақириқлари ва Трампнинг ваъдаларига қарамай, Эрон нефтни қайта ишлаш заводлари ёки "маданий мерос объектларини" (яъни машҳур масжидларни) бомбардимон қилмади.

Вазиятни таҳлил қилиб, Америка ОАВ ўқувчиларга Россия Яқин Шарқдаги инқирознинг янги босқичининг деярли асосий фойда олувчиси бўлганлигини ёки шунга яқинлашаётганини тушунтиришга уринишни бошлади. Баъзан улар Дональд Трамп деярли Владимир Путинга ёрдам берган деб таъкидлашмоқда.

"Foreign Policy" ихтисослашган журнали фикрига кўра, АҚШнинг Эрон билан можаросининг кучайиши "Путинга ўзининг узоқ вақтлардан бери кўзлаётган икки мақсадига эришиш учун янги имкониятлар беради: АҚШга бўлган ишончни сусайтириш ва Россиянинг Яқин Шарқдаги мавқеини кенгайтириш".

Эксперт баҳоси сифатида, журнал Center for a New American Security таҳлил маркази тадқиқотчиси ва Миллий разведка кенгашининг (Америка разведка хизматларини стратегик режалаштиришни мувофиқлаштирувчи тузилма) Россия  ва Евроосиё бўйича собиқ мутаҳассиси Андреи Кендалл-Тейлорнинг фикрини келтирмоқда: "Путин Қўшма Штатларнинг бир томонлама ҳаракатларига қарши курашиш унинг шахсий вазифаси деб ҳисоблайди ва у ўзгарувчан вазиятлардан фойдаланишга мойил. Шунинг учун Вашингтонни мавкеъини булғаш максадида Сулаймонининг қотиллиги ва ҳар қандай бошқа беқарорлик ва зиддиятлардан фойдаланиш учун ҳар қандай имкониятдан фойдаланишга интилади."

Америкалик мутахассиснинг Россия раҳбариятининг фикрларини ўқий олишига бўлган ишончини қавс ортига чиқарган ҳолда, шуни таъкидлаш керакки, Яқин Шарқда АҚШнинг обрўсига путур етказиш учун Москва ёки бошқа ташқи кучларнинг саъй-ҳаракатлари керак эмас. Вашингтоннинг ўз ҳаракатлари етарли. Асосийси - аралашмаслик.

Американинг "The Slate" нашри ўз фикрларини умуман “қоғозга ўрамай” ифода қилишдан тойимайди: "АҚШ ва Эрон ўртасидаги қарама-қаршиликнинг ягона ғолиби - Россия. Бу Владимир Путин учун жуда мос бўлган инқироз" деб ёзган нашр.

"The Slate" муаллифларининг позицияси мантиқий ва анча изчил. Улар Сулаймонийнинг ўлдирилишининг эҳтимолий оқибатларидан бири маҳаллий ҳокимият босими остида АҚШ қўшинларини Ироқдан олиб чиқиб кетишидир. Ва кейинчалик оқибатларни таҳмин қилиш осон. "Агар Ироқда қўшинлар бўлмаса, АҚШнинг Суриядаги (ҳарбий) иштирокини сақлаб қолиш қийин бўлади. Бу бўшлиқ Москвага жиддий сиёсий таъсирга эга минтақавий ўйинчи сифатида ўз мавқеини мустаҳкамлаб, минтақада маневр қилиш учун кенг имконият яратиши мумкин.

Россиянинг минтақадаги мавқеъини кучайтирилишидан ташқари Сулаймонийнинг ўлдирилиши Россиянинг мақсадларига ёрдам беради - Вашингтон ва унинг шериклари ўртасида келишмовчилик юзага келтириш, шунингдек, АҚШни олдиндан ҳатти-ҳаракатларини таҳмин қилиб бўлмайдиган ва ҳамиша урушга ўч давлат сифатида бутун дунёга тарғиб қилиш. Россия АҚШнинг Яқин Шарқдаги шериклари билан алоқаларига дарз кетишига аллақачон эришди”. Яъни, Қўшма Штатлар учун, улар ўз аскарларини Ироқда ушлаб турган тақдирда ҳам муваффаққиятсизликлар бошларига тушади.

Россия президентисиз АҚШнинг ғарбий иттифоқчилари Вашингтонни жуда беқарор, ишончсиз, худбин ва геосиёсий майдонда ўта тажовузкор ўйинчи, деган хулосага кела олмаганликлари ажабланарли даражада. Умуман олганда, бундай хулосаларга келиш учун Москва билан яқин алоқалар керак эмас: шунчаки янгиликларни ўқишингиз ва Давлат департаменти ва Пентагон вакилларини тинглашингиз, шунингдек, Трампнинг твиттери билан танишишингиз кифоя.

Associated Press агентлиги аслида кимнидир ишонтиришга ва биронта ишга жалб қилишга уринаётган Кремль эмаслигини, балки Европа (ва нафақат Европа) раҳбарлари Россияга мурожаат қилишаётганини, эҳтимол бизнинг мамлакатимизда мулоқот учун ишончли ва башорат қилинадиган шерикни кўраётганини кўрсатмоқда:

"Путиннинг сешанба куни Сурияга ташрифи сўнгги ойларда вужудга келган воқеликни рамзидир: АҚШнинг Яқин Шарқдаги стратегияси кўплаб АҚШ иттифоқчилари учун сирдир ва Россия эса ҳар қандай бўшлиқни тўлдиришга тайёр. Вазиятнинг бундай ўзгариши АҚШ иттифоқчиларини кўплаб қийинчиликларга дучор қилди – ва ёки уларни шерик излаш мақсадида Россияга мурожаат қилишга мажбур қилди. Франция президенти Эммануель Макрон жума куни Американинг дрон ҳужуми ҳақида эшитганидан кейин Путин билан гаплашган биринчи дунё раҳбари бўлди. Айни шу дамда, Германия канцлери Ангела Меркель Яқин Шарқ муаммосини муҳокама қилиш учун Кремльга сафар уюштирди."

Ғарблик мухолифларимизнинг ахборот уруши ҳақидаги башоратлари қай даражади амалга ошишига қарамай, АҚШнинг хатти-ҳаракатлари ҳатто ўзининг энг яқин шериклари орасида ҳам олдингидай қўллаб-қувватланмаётганлиги аниқ. Америка расмийлари ҳам бундан шикоят қилмоқдалар, аммо улар айнан шундай вазиятга кўникишлари керак. Эртами-кечми Вашингтоннинг хатти-ҳаракати барча жабрланганлар (шу жумладан иттифоқчилар) Қўшма Штатлардан узоқлашиш ва ўзини хаммадан устун қўйишлиги , иқтисодий шантаж ва ҳарбий саргузаштлари билан кечадиган Америка худбинлигидан ҳимоя қилишига олиб келиши керак эди.

Ушбу тенденция нафақат келгуси йил, балки кейинги ўн йилликлардаги геосиёсий мувофиқлаштиришга жиддий таъсир кўрсатади. Бу борада чет эллик мутахассислар фикрига қўшилмасликнинг иложи йўқ - бундан Россия фақат фойда топади.

5505
Мавзу:
АҚШ – Эрон можароси (36)
Ситуация в Нагорном Карабахе

Суриялик туркманлар Қорабоғда: уруш мақсадидаги сафарбарликми ёки катта кўчиш?

63
Суриялик кўчманчи-жангарилар урушдан кейинги Қорабоғ ҳақиқатига айланиши мумкин. Бунинг муқобили тарихда бўлган: Усмонийлар империяси даврида албанларнинг сербия Косовосига кўчиб ўтишини эсга олайлик.

Туркия учун бу ташкиллаштириган миграция - яъни Жанубий Кавказда жиддий ва узоқ вақтга мустаҳкам ўрнашиб олиш учун қўшимча имкониятдир.

Тоғли Қорабоғдаги қуролланган можаро бир неча минг суриялик ёлланма жангариларни жалб этди, улар жанговар ҳаракатлар зонасига Туркия воситачилигида кириб келиб, Озарбайжон томонидан жанг қилишди. Уч томонлама битим имзолангач ва уруш якун топгач, бугунги кунга қадар террорчи-сайёҳларнинг ватанга қайтганлиги хусусида ҳали ҳеч нарса маълум эмас. Сурияликлар ўз оилалари билан Озарбайжонга қайтарилган туманларда уй-жой қилиши эҳтимоли юқори.

Sky News Arabia телеканали маълумотларига кўра, турк ҳукумати туркман оилаларнинг Сурия шимоли-шарқидан Тоғли Қорабоғ ҳудудларига кўчиб ўтишларига ёрдам бериб келмоқда (кўчиб ўтувчиларга Озарбайжон фуқаролиги ваъда қилинмоқда). Буларнинг барчаси минтақа демографиясини ўзгартириш учун амалга оширилмоқда. Туркия Африн шаҳрида (Сурия шимоли-шарқида) шундай трансформация бўйича тажрибага эга бўлган, у ерда ҳозирда туб аҳолининг 7%дан камроқ қисми истиқомат қилишади.

Сурия шимоли-шарқидаги Автоном администрация вакили Шафан ал-Хабурий Sky News Arabiaга берган интервьюсида турк ҳукуматининг суриялик оилаларни Тоғли Қорабоғ минтақасига кўчириш ташаббуси ҳақидаги маълумотларни тасдиқлади. У, Турк раҳбарияти 1923-1929 йилларда Қорабоғ ҳудудида пойтахти Лочин шаҳрида бўлган "Қизил Қурдистон Республикаси" бўлгани ҳақидаги фактни унутмаслигини қайд этиб ўтди.

Бу лойиҳанинг ҳеч қандай фантастик жиҳати йўқ. Террористик тажрибага эга бўлган кўчманчи-турклар (Усмонийлар салтанати ташкил топишидан олдин Яқин Шарқда яшаган турклар тўлқинлари авлоди) камроқ маблағ эвазига ҳам қаерда ва кимга қарши бўлишидан қатъий назар жанговар ҳаракатларда иштирок этишга қодир бўлган тайёргарликдан ўтган "ҳарбий контингент"ни ташкил этади. Тахминан оладиган бўлсак Қорабоғнинг гўёки "кавказ косовоси"га айлантирилиши Анқарага қардош халқ ҳимояси учун бош кўтариш имконини беради. Турк парламенти Озарбайжонга қўшинлар юборилишини маъқуллади, ва бу Жанубий Кавказда РФда таъқиқланган "ЖАбҳат ан-Нусра", "Фиркат Хамза", "Султон Мурод", ва бошқа экстремистик қурд уюшмалари иштирокида катта геосиёсий ўйин бошланишидир.

Кавказнинг янги "янычарлари"

Турк томони ёлланма кучларнинг Озарбайжонга юборилишини расман рад этмоқда, шу билан бир вақтнинг ўзида Арманистон ўн йиллардан буён турк ҳукуматига қарши курашиб келаётган Қурдистон ишчилар партиясини қўллаб-қувватлаётгани ҳақида маълум қилмоқда. Боку таъкидига кўра, Сурия ва Ливандан келган ёлланма жангарилар Арманистон томонида жанг қилмоқда, бу технологик жиҳатдан иложсиз, аммо айни вақтда долзарб ҳам эмас. Мўрт дунё вақт синовидан ўтмоқда. Қорабоғ тупигидан чиқиш у ерга шубҳали ўтмишга эга яқин шарқ "колониячиларини" кўчириш эмас, балки дипломатик ёндашувларни изламоқ даркор.

Эслатиб ўтмоқчиман, Латакия ва Алеппо провинцияларида 100 минг атрофида сурия туркманлари истиқомат қилиб, улар САР ҳукумат қўшинлари билан узоқ йиллар давомида жанг қилиб келаётган қатор террорчилик ташкилотлари билан боғлиқдир.

Туркия ҳукумати туркманларнинг қуролланган гуруҳларини қўллаб-қувватлайди. Аfrinpost медиа-ресурси 23 ноябр куни турк ҳукумати Сурия шимолидаги Афин қурд регионида Тоғли Қорабоғга, "озарбайжон армияси томонидан эгалланган ҳудудга" кўчиб ўтиш истагида бўлган оилаларни рўйхатга олиш учун иккита офис очгани ҳақида хабар берди. Ва ҳозирда бу офисларда (асосан Хомс провинциясидан) туркманлар оилаларидан иборат узун-узун навбатлар юзага келган. Бу одамларнинг барчасини мотивациялашгани эҳтимолдан ҳоли эмас. Мигрантларни Тоғли Қорабоғга жўнатишдан олдин турк разведкаси улар ҳақидаги маълумотларни ўз базасига киритмоқда.

Озарбайжон "Ронаи" қурдлар маданияти маркази раҳбари Фахраддин Пашаевнинг сўзларига кўра, бугун Озарбайжонда 240 мингга яқин курдлар истиқомат қилишади, аммо Туркия Тоғли Қорабоғга Яқин Шарқ қурдларини эмас, балки фақат туркманларни (оилалари билан биргаликда) кўчириш истагида. Арманистон аҳолисини инобатга олмаган тақдирда ҳам, бунинг Озарбайжонга нафи бўлармикин?

1923 йилдаги аҳолини рўйхатга олиш ишларига мувофиқ, Тоғли-Қорабоғ автоном вилоятида армянлар 94%ни ташкил қилган, аҳолининг қолган 6%и асосан озарбайжонлар бўлган. Қурдлар ва руслар озчиликни ташкил этишган. Совет ҳукумати йилларида Қорабоғдаги арман аҳолиси 77%гача камайган, озарбайжонликлар эса 21%дан ортган. 1990 йй бошидаги уруш ўз тузатишларини киритган. Истиқболда демографик таркиб қандай бўлишини олдиндан тахмин қилиш қийин.

Армия кундалик ҳаёти

Тоғли Қорабоғнинг арман қисмида Россия тинчликпарвар кучлари урушдан кейинги ҳаётни қайта изга солиш учун бор имкониятни қўлламоқда. Муҳандис-сапёр бўлинмалари инженер разведкасини амалга ошириб, йўлларни миналардан тозалашмоқда, умумий фойдаланиладиган йўллардан ёниб кетган техникани эвакуация қилишмоқда. Степанакертда йўл ҳаракати тикланган, фуқаро инфратузилмаси ижтимоий объектларига электр ва сув келган, инсонпарварлик маркази фаолият юритмоқда, аэромобил госпитал ишламоқда. Россиялик тинчликпарварлар қочқинлар автобусларини кузатиб қўйишмоқда, бир неча минг аҳоли шу вақтгача уйига қайтишга муваффақ бўлди.

Озарбайжон Республикаси, Россия Федерацияси президентлари ва Арманистон Республикаси Бош вазири томонидан 9-ноябр куни имзоланган уч томонлама баёнотга кўра, 25-ноябр куни Озарбайжон армиясининг бўлинмалари Келбажар ҳудудига киришди, 20-ноябр куни Агдам ҳудуди, ва кўп ўтмай (1-декабр куни) Лочин вилояти ҳам Боку назорати остига ўтди. Россия тинчликпарвар кучлари воситачилигида ҳудуднинг Озарбайжон томонига берилиши - 1992 йилги қочқинларнинг зудлик билан қайтишини кўзда тутмайди.

Қорабоғнинг кейинги тақдири кўп ҳолатларда армия ва Озарбайжон Республикаси ҳарбий-сиёсий раҳбариятига боғлиқ. Еттита туманнинг Арманистон "хавфсизлик ҳудудидан" худди шундай кам сонли аҳоли яшайдиган ва хавфли озарбайжон зонасига трансформация қилиниши – мутлақо тавсия этилмайдиган иш. Еттита ҳудудга сурия туркманлари кўчиб келиши эҳтимоли бор. Аммо 28 йилдан сўнг янги жойга кўникиб бўлган озарбайжонлик қочқинларни "ҳеч қаёққа" қайтариш - жуда мураккаб масала.

Бу хилда бир халқнинг иккинчиси билан "қўлаки" алмаштирилиши юз бериши мумкин.

Сал олдин Озарбайжон президенти Илҳом Алиев Туркия Мудофаа вазири Хулуси Акар, ТИВ раҳбари Мевлют Чавушоглу, разведка етакчиси Хакан Фидан ва пиёда қўшинлари қўмондони Умит Дюндар билан мулоқотда Россия ва Туркия можарони ҳал этишда "тенгҳуқуқли ролга эгалиги" ҳақида баёнот берган эди. Турк ҳарбий маслаҳатчилари мамлакатда кенг тақдим этилган. Уларнинг кўпчилиги Қорабоғдан олисда, аммо Арманистон билан чегарадош Нахичеван автономиясида бўлиб туриши Боку ва Анқаранинг "арман фронтида" олдиндан катта урушга тайёрлигидан далолат беради. Россия тенглик асосда жанговар ҳаракатларни тўхтатди, ва бундан ҳамма ҳам мамнун эмас.

Турк мудофаа вазири Хулуси Акар 24 ноябрь куни РФ билан музокаралар давом этаётганини ва уч томонлама битимга эришилгач, Қорабоғдаги кузатув пунктлари ўртасида турк патрули режалаштирилаётгани ва энг муҳими: "Биз буни Озарбайжон билан музокараларимизга монанд равишда амалга оширамиз", дея баёнот қилган эди.

Бу ерда гап ҳамкорликдаги мониторинг маркази ҳақида бормаётгани аён. Анқара минтақа манфаатлари ва можаро томонларини тинчлантириш мантиғига зид бўлса-да, ҳаракат қилишга тайёр. Эҳтимол, Қорабоғдаги "янги тинчлик" кимгадир жуда тинчлик бермаяпти.

63
Трубоукладочное судно Солитэр

“Шимолий оқим 2” учун ҳал қилувчи жанг бошланди

426
(Янгиланган 20:04 26.11.2020)
Вашингтон Европа компанияларига қўнғироқ қилиб, вақт борида лойиҳадан чиқиб олинглар, янги йилдан сўнг санкция остида қоласизлар. Бу лойиҳа барибир амалга ошмайди, деб шантаж қилмоқда.

ТОШКЕНТ, 26 ноя — Sputnik, Наталья Дембинская. Байден ҳали ОҚ уйга келмасдан туриб, америка раҳбарияти “Шимолий оқим – 2” лойиҳасида иштирок этаётган Европа компанияларига қўнғироқ қила бошлади. Улар компанияларни 2021 йилнинг январида кучга кирадиган АҚШ санкциялар ҳақида огоҳлантириб, шунга қадар лойиҳадан чиқишни талаб қилишмоқда.

Немислан бундан жуда норози: улар ушбу санкцияларни шу вақтгача қўлланилган санкциялар орасида энг қаттиққўли деб аташди. Уларни бугунга қадар ушбу газ қувурига ўта салбий муносабатда бўлган демократ – Жо Байден амалга ошириши керак. Янги АҚШ президенти “Шимолий оқим-2”ни тўхтатиб қола оладими?

Дастлабки безовталик

Январда Трамп томонидан имзоланган ҳужжатлар кучга кириши керак. Унга кўра, Россия газқувури лойиҳасига бир миллион доллардан ортиқ сармоя киритган компаниялар санкциялар остига тушади. Ушбу чеклов логистика билан шуғулланувчи компанияларга ҳам тегишли бўлади.

“Газпром” таъкидлашига кўра “Шимолий оқим-2” санкциялар эълон қилинишидан олдин сармояларни олган эди. Александр Медведев айтишига кўра Engie, OMV, Shell, Uniper ва Wintershall компаниялари сармояларни киритиб бўлган ва маблағлар керакли мақсадларга йўналтирилган. Германиянинг ВUniper компанияси эса хавфсиз ёнилғи етказиб бериш тизими учун лойиҳанинг аҳамиятини ҳисобга олган ҳолда, уни қўллаб-қувватлашини эълон қилди.

Вашингтон бўлса жон-жаҳди билан уни тўхтатиб қолишга ҳаракат қилмоқда. Германиянинг энг йирик ОАВи DPA Оқ уйдаги манбаага асосан хабар қилишига кўра, америкаликлар лойиҳа иштирокчилиарига “огоҳлантириш” мақсадида қўнғироқ қилишни бошлаган. 

“АҚШ Европа компанияларига қарши санкциялар киритишни истамайди. Биз уларни огоҳлантириш учун қўнғироқ қилиб лойиҳалан чиқиш учун вақт бераяпмиз. Бу қувур ишга тушмайди” – дейишмоқда америкаликлар.

Бундай тактика АҚШ учун одатга айланган. Биринчи санкциялар киритилиши биланоқ Швейцариянинг Allseas қувур ётқизувчи кемали лойиҳани тарк этган эди. Лекин Россиянинг ўз қувур ётқизувчи кемалари бўлгани сабабли айни дамда қурилиш деярли тугатилган.

Германия эса АҚШ пўписаларини умуман тушунишмаяпти. “Ахир иттифоқчилар орасида бундай ёндашув мутлақ бўлмаслиги керак. <…> АҚШ ўз ҳудудидан ташқарида қўллаётган санкциялари – бу йўл қўйиб бўлмайдиган даражада халқаро ҳуқуққа аралашиш демакдир”, - деди Германия шарқий иқтисодиёт қўмитаси раҳбари Оливер Хермес.

Немислар саросимада

Вашингтондан қилинган қўнғироқлар немислар хавотирини янада кучайтирди: Ҳукумат алмашганидан сўнг ҳам АҚШ муносабатининг ўзгаришига умид қилишнинг фойдаси йўқ. Яқин ойлар ичида Байден “санкцияларни янада кучайтиришни режалаштирмоқда”. Бу дегани Германия 3 миллиард евро сармоя киритган “Шимолий оқим-2” лойиҳаси - муталқ гўрга кўмилади дегани”, - деб ёзади Bild нашри.

АҚШ ҳатто лойиҳада иштирок этган сертификат берувчи ва суғурта компанияларини ҳам жазолаш истаги айниқса таажубли. Байден деярли тайёр бўлган “Шимолий оқим-2” лойиҳасини йўқ қилишга тайёр, деб ёзади нашр.

Янги санкциялар Конгресс томонидан маъқулланган ва 2021 йил давлат бюджетига ҳам киритилган. Олдинги санкцияларни, ҳеч ким, албатта бекор қилмайди.

“Натижада суғурта компаниялари қувурни қуриб битказишда кўрилган зарарни қоплай олмайди, сертификатловчи корхоналар эса – ишга туширишдан олдин қувурнинг ишончлилигини текшира олмайди. Трамп бунга улгурмаса, Байден буни амалга оширади”, - деб ҳисоблайди мустақил саноат эксперти ва иқтисодчи Леонид Хазанов.

Дастлаб ўз уйини тартибга келтириш керак

Европаликлар босими кучайиб бораётган ва Оқ уй тўғридан-тўғри шантажга ўтган бўлса-да, барча ҳам ваҳимага тушиб қолгани йўқ.

“Америка саноати Европа бозорига муҳтож. Вашингтоннинг Шимолий оқимга кўрсатаётган ушбу қаршилиги Европа Иттифоқи ёки унинг алоҳида аъзолари томонидан ҳам жавоб санкциялари киритилишига олиб келиши мумкин. Иккинчидан америкаликлар НАТО бўйича сиёсий иттифоқдошларини йўқотишлари ҳам мумкин” – дейди Хазанов.  

Яна бир нарса: Байден биринчи навбатда ички муаммоларни ҳал қилиши керак бўлади. Бунга анча вақт кетиши мумкин. Америка иқтисодининг аҳволи ҳам оғир. Иккинчи кварталда ЯИМ мисли кўрилмаган 33% га тушиб кетди. Иқтисодчилар бундай хавфли пасайиш Буюк депрессия вақтидан буён бўлмаган эди, дейишмоқда.

Янги ҳукумат келганидан сўнг, доллар босиб чиқарувчи машинкани ишга солмасдан илож йўқ  - ахир кичик ва ўрта бизнесга ёрдам учун 2,5 триллион доллар ажратиш керак. Бу эса ўз навбатида долларнинг еврога нисбатан 10% пасайишига олиб келади. Бундай вазиятда Байден маъмурияти “Шимолий оқим-2”  билан шуғулланишга вақт топиши амримаҳол.

Кўмишга ҳали эрта

Объектив ва иқтисодий факторларни ҳам ҳеч ким бекор қилгани йўқ: Россия газига талаб ҳали ҳам жуда юқори, кузда Европа газ бозорида нархлар ўсиши буни яна бир бор тасдиқлади.

“Россияда газ қазиб олиш август ойидан буёш ошиб келмоқда. Октябрда деярли 63 миллиар метр куб ёнилғи қазиб олинди. Бу сентябрдагидан 13%га кўп. Демак хорижда талаб ошмоқда", — дейди "Альпари" таҳлилий маркази раҳбари ўринбосари Наталья Мильчакова.

“Газпром” учун Байденнинг “яшил” энергетика сиёсати ҳам зарарли бўлиши мумкин. Демократлар 2035 йилгача экологик тоза энергетикага ўтиш учун 2 триллион доллар  сарфлашни режалаштиришмоқда. 2050 йилда эса улар СО2 чиқинди газлари миқдорини нольга етказмоқчи. Лекин яшил энергетика “Шимолий оқим-2” учун ҳам фойдали бўлиши мумкин. Ахир ушбу қувур орқали нафақат газ, балким водород ҳам етказиб бериш мумкин. Келажакда Европада водород ёнилғисига талаб жуда катта бўлиши мумкин.

Энг асосийси эса – АҚШ янги маъмуриятига Европа билан жанжаллашиш – умуман керак эмас. Инагурациядан сўнг Байден Европа билан бузилган муносабатларни тиклаши керак бўлади. Биринчи навбатда Германия билан- ахир усиз НАТОни мустаҳкамлашнинг имкони йўқ”, - дейди Мильчакова.

Бугунги кунда АҚШда ҳам янги президент “Шимолий оқим-2”га қарши барча санкциларни оширишига гумон қиладиганлар бор. Виргиния штати собиқ сенатори Ричард Блэк айтишига кўра, Байден бу борада ими-жимида Москва билан келишиб олиши ҳам мумкин. Яъни Вашингтон учун бирор фойда эвазига санкциялардан воз кечиши ҳам мумкин.

426