"Ҳиндлар шокда эди": Россия танклари нималарга қодир

2052
Саноат ва савдо вазири Денис Мантуров Сурияда охирги Т-14 Армата танки синовдан ўтганлигини маълум қилди.

ТОШКЕНТ, 23 апр - Sputnik, Николай Протопопов. Ҳар хил ўқ-дорилар билан шафқатсиз отиш, двигателни чўққи режимларда ишлатиш, минглаб аскарли маршлар ва қуролдан юзлаб ўқ отиш - янги танклар хизматга қабул қилинишидан олдин қаттиқ синовлардан ўтади. Иложи бўлса, ҳарбий техника ҳақиқий жанговар ҳаракатлар зонасига юборилади. Яқинда Саноат ва савдо вазири Денис Мантуров Сурияда сўнгги Т-14 Армата танкининг синовдан ўтганлигини айтди. Танк "имтиҳонлари" тўғрисида - РИА Новости материалида.

Назариядан амалиётга

Янги танкни тактик ва техник хусусиятларга мувофиқлигини текшириш баъзан бир йилдан кўпроқ вақтни олади. Зирҳли транспорт воситалари бир нечта давлат стандартлари бўйича синовдан ўтказилади: таркибий қисмлари, таркибий элементлар ва маҳсулот бутун борича. Синовлар заводнинг ўзидаёқ бошланади - мудофаа саноати қомплексининг ҳар бир корхонаси ўз маҳсулотларини мустақил равишда текширишга мажбурдир.

Кейин танк давлат синовларига юборилади. Бу энг қизиғи: зирҳли машиналар ҳар хил ўқ-дорилар билан ўққа тутилади, барча таниқли танкларга қарши қуроллар билан, миналарда ва қўлбола мосламаларда портиллатилади, ёнида ҳаво бомбалари, артиллерия снарядлари портиллатилади, радиация ва бактериологик моддаларнинг таъсири ўрганилади.

Биринчи навбатда, отиш пайтида тажриба намуналарининг зирҳ плиталари ва пайвандланган бўғинларнинг , шунингдек корпуснинг алоҳида қисмларининг парчаланиши текширилади. Яна бир муҳим босқич - бу иқлимий босқич.

"Техника минус 50 дан 50 даражагача бўлган ҳарорат оралиғида ишлашга қодир бўлиши керак, - дейди Виктор Мураховский, "Арсенал Отечества" журналининг бош муҳаррири, РИА Новости билан суҳбатда. – Заводларда маҳсус климатик камералар мавжуд, унинг ичида танклар узоқ вақт давомида ўта иссиқ ва ўта совуқ ҳароратларда текширилади.

Машиналар мамлакатнинг турли минтақаларида юргизилади - музли Арктикада ва ёзда 40-45 даража жазирамали жанубда. Бундан ташқари, двигател, ёнғинни бошқариш тизими ва қуроллар тоғларда синовдан ўтказилади.

Минглаб километрлар

Узоқ вақт давомида машиналарнинг чидамлилигини нафақат двигател ва трансмиссиясининг, балки бошқарув ва алоқа тизимларининг текширилишига алоҳида эътибор қаратилади.

"Кунига 300-400 километр масофали уч кунлик юриш нафақат ҳаракатланувчи элементларга таъсир қилади, - дейди Мураховский, - Шундан кейин ўт очишни бошқариш тизими қандай ишлаши, ўқ-дориларнинг аҳволи, экипаж аъзолари умуман ўзини қандай ҳис қилаётгани - улар ишлаш қобилиятини йўқотадими- йўқми, тушуниб етиш муҳим. Яъни, эргономика синовдан ўтказилади".

Мудофаа вазирлиги Зирҳли автотранспортлар бош бошқармаси собиқ бошлиғи генерал-полковник Сергей Маевнинг сўзларига кўра, Совет даврида танклар бутун мамлакат бўйлаб бир неча кунлаб синовларда юргизилган.

"Истиқболли машиналарнинг сафлари бир ярим-икки минг километрни босиб ўтишарди, - деб эслайди генерал. - Ҳар бир танкга ишлаб чиқувчи институти ёки Зирҳли танк техникалари қўшинлар Академиясининг мутахассиси бириктирилган. Улар жанговар фойдаланиш ва самарадорликни таъминловчи барча параметрларни баҳолаганлар. Одатда бундай операциялар ошкор қилинмаган - барча машиналар қопланган бўлган, аҳир янги ишланма".

Маҳаллий танк қуриш саноатида минглаб километр юриш узоқ тарихга эга. Ҳеч бўлмаганда, 1940 йилда афсонавий "ўттиз тўртинчи"нинг синовларини эслайлик. Икки тажриба машина Харьковдан Москвага мустақил етиб бориб орқага қайтишган. Ушбу юришда Т-34 лойиҳаси раҳбари, конструктор Михаил Кошкин шахсан иштирок этган.

Онгли танлов

Синов дастурининг якуни - бу тажрибавий жанговар операция. Шундан кейингина, давлат комиссияси хизматни ўташ учун янги танкни қабул қилиш учун тавсия далолатномасини имзолайди.

"Қўшинлар танкнинг ишончлилигини батамом аниқлайдилар, унинг бехавотирлиги тўғрисида, ёки, аксинча, инжиқлиги, фойдаланиш имкониятлари ва бунинг учун зарур техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш воситалари тўғрисида хулоса чиқаришади, - дейди Мураховский. - Совет даврида ўз пайтида янги Т-64, Т-72, Т-80 айнан шу тарзда ҳизматга қабул қилинган. Ҳозирда Мудофаа вазирлигининг "Армата" танклари, БМПлар ва зирҳли тиклаш-эвакуация машиналарига буюртмалар мавжуд".

Шунга қарамай, танк ҳизматга қабул қилинишига қарамай, унинг синовлари давом этаверади. Экспорт машиналари алоҳида босқичдан ўтади. Чет элга етказилиш бўйича асосий рақобатчилар орасида қиёсий синовлар бошланади.

Масалан, ҳудди шу ҳолат Россия 90-йилларда Грецияга таклиф қилган Т-80 билан рўй берган. Тендерда АҚШ, Германия, Франция, Украина, Буюк Британия ва Россиядан олтита танк иштирок этган. Сергей Маевнинг сўзларига кўра, машиналар жуда оғир синовлардан ўтди, шу жумладан 2,5 минг километр масофага юришни. Аммо унда Греция бошқа бир ишлаб чиқарувчининг техникасини танлади.

Маев яна бир мисол келтирди - Т-90 танкини Ҳиндистон қуролли кучларига сотиш. Ҳиндистон аллақачон танлаб бўлган, аммо барибир шартнома тузишдан олдин машинани текширишни хоҳлади.

"Россиялик мутахассислар иштирокида учта танк Покистон билан чегарадаги Тар саҳросига уч ой муддатга жўнатилди, - айтиб беради генерал. - Шу билан бирга, ҳиндлар 1000 от кучига эга двигателни талаб қилишди, аммо бизда атиги 840 от кучилиги бор эди. Биз тез фурсатда Б-92 двигателини яратдик, қувватини оширдик, синовдан ўтказдик ва машинага ўрнатдик".

Ҳиндистондаги синовлар жуда оғир бўлди. Умуман олганда, Т-90 дастурни муваффақиятли якунлади, фақат битта танк қизиб кетди. "Ҳиндистонлик механик-ҳайдовчи такрорий огоҳлантиришларга қарамай, уни ҳаддан ташқари қиздириб юборди, - деб тушунтирди Маев. – Аммо, афтидан унга шундай вазифа топширилган - у совутиш суюқлиги ҳароратини бир неча бор мумкин бўлмаган даражага келтирган ва двигател оқа бошлаган".

Бироқ, ушбу ҳолат россиялик мутахассисларга қўл келди. Улар двигателни тўлалигича ўзгартириб ўтирмадилар, гарчи заҳирада яроқлилари бўлса ҳам. Оддий завод таъмирлаш тўпламидан фойдаланиб, "дала"нинг ўзида тикладилар. Атиги 15 соат ичида носоз мотор ерга туширилиб, резина зичлантирувчилари алмаштирилиб, яна жойига қайтарилди. Шундан кейин машина яна 1500 километрни босиб ўтди.

"Шу билан биз ҳиндларга уни хизматга қабул қилинишида ҳал қилувчи омил бўлган Т-90 нинг юқори чидамлилиги ва таъмирга енгиллигини тасдиқладик", - дейди Маев.

Ҳаммаси жангда маълум бўлади

Ҳар қандай қуролнинг энг яхши синови бу ҳақиқий жангдир. СССР кўп янги техникасини Афғонистонда синовдан ўтказган. У ерда ўнлаб зирҳли транспорт воситалари, қуроллар, самолёт ва вертолётлар, алоқа ва радиолокацион разведка воситалари ва ўқ-дориларни синовдан ўтказилди.

Бугунги кунда Россия қуроллари учун асосий жанговар полигони - Сурия. Ҳарбий операция давомида замонавий ва такомиллаштирилган қуролларнинг икки юздан ортиқ намуналари синовдан ўтказилди. Шу жумладан, энг янги денгиз ва ҳавода жойлаштирилган қанотли ракеталар, юқори аниқликдаги ўқ-дорилар, авиацион комплекслар, ҳаводан мудофаа, радиоэлектрон кураш ва алоқа тизимлари.

Сурияда Т-90А асосий жанговар танкининг негизида қурилган "Терминатор" танкларни жанговар қўллаб-қувватлаш воситаси жангда қатнашишга муваффақ бўлди, араб республикаси осмода бешинчи авлод Су-57 қирувчи самолётлари бир неча бор учишди, жангарилар объектларини такомиллаштирилган Ми-28НМ "Ночной охотник" вертолётлари йўқ қилишди. Россия ҳарбийлари Сурияда энг сўнгги роботлашган миналардан тозалаш воситалари ва учувчисиз учиш аппаратларидан фойдаланишди.

Мудофаа вазирлигининг маълумотларига кўра, ҳарбий ҳаракатлар натижасида Россиянинг истиқболли ўндан ортиқ турларини янада ривожлантириш ва ишлаб чиқарилиши тўхтатилди, яна уч юз қурол намуналари такомиллаштирилди.

2052

Қрим кўприги яна АҚШ томоғидаги суякка айланди

79
АҚШ Қора денгиздаги навигациядан шунчалик ташвишланмоқдаки, Қрим кўприги уларнинг томоғида суяк каби туриб қолди. Бирор жойда биронта муаммо чиқса, бунинг давоси битта: санкциялар. Вашингтон уларни юмшатмайди. Гўё кимдир бундан умид қилаётгандек.

Қрим кўприги бўйлаб юк поездлари ҳаракати бошланганига ҳали бир ҳафта бўлмади, АҚШнинг Киевдаги элчихонаси эса бунга ўз муносабатини билдирди. Гўёки, Россиянинг қитъа ва Қримни боғлайдиган “рухсатсиз” кўприги “навигацияга халақит бермоқда”. Америкаликлар Қора денгиздаги айнан қайси кемалар бўйича хавотирга тушгани аниқ эмас. Мабодо, унга вақти-вақти билан кириб турадиган эсминецлардан хавотирда эмасмикин?

​Эмишки, кўприк АҚШга ҳар куни “Қримни ноқонуний босиб олиниши ва оккупация”ни эслатиб турар экан, бу эса “кучли санкциялар”ни сақлаб қолишга сабабдир. Биринчидан, Қрим аҳолининг хоҳиш-истагига биноан, референдум натижасида Россия таркибига қайтган. Иккинчидан, ҳеч ким АҚШнинг санкцион амбицияларидан шубҳаланмайди. АҚШ бу билан ҳайратлантирмади. Аммо элчихонани тушунса бўлади, твиттерда бирор муносабат билдириш керак-ку ахир. Бунинг ўзи Американинг сиёсий қарамлигини кўрсатади.

Вашингтонни, шунингдек, юк поездлари Қримга қурилиш материалларини олиб келиши ҳам қайғуга солмоқда. Бу эса ижтимоий аҳамиятга эга объектлар қуриб битказилишини англатади. Дон, нефть маҳсулотлари, қурилиш материаллари, кимёвий ўғитлар ва металлни ташиш нархи ўртача икки бараварга камаяди. Бўшаган маблағлар эса россияликлар орасида сайёҳлик йўналиши сифатида катта талабга эга бўлган минтақани ривожлантиришга йўналтирилиши мумкин. Чет элликлар ҳам унга эътиборини қаратишмоқда.

Муаллиф Мила Журавлева, Sputnik радиоси

79
Драка

"Арматуралар жанги": Бухорода ёш йигит кекса отахонни уриб ўлдирди

488
Спиртли ичимлик истеъмол қилиш оқибатида отахон ва ёш йигит ўртасида жанжал юзага келган. Йигит отахоннинг қўлидан арматура бўлагини тортиб олиб, уни бош, кўкрак, қорин соҳаларига бир неча маротаба уриб, тан жароҳати етказган

ТОШКЕНТ, 4 июл - Sputnik. Бухорода кекса ва ёш йигит бир-бирини дўппослади, деб хабар бермоқда Ўзбекистон ИИВ ҳузуридаги Тергов департаменти матбуот-хизмати.

Хабарда таъкидланишича, 2 июль куни эрта тонгда Шофиркон тумани ИИБга туман касалхонаси томонидан 24 ёшли М.Ф. ва 65 ёшли Я.Н., лар тан жароҳатлари олиб, мурожаат қилганликлари тўғрисида хабар берилган.

Мазкур хабар асосида ҳодиса содир бўлган жойга тергов-тезкор гуруҳи юборилган.

Олиб борилган терговга қадар текширув ҳаракатлари давомида аниқланишича отахон ўз уйида ёш йигит билан спиртли ичимлик истеъмол қилгач, ўрталарида келишмовчилик ва жанжал келиб чиққан. Чол жанжал давомида темир арматура бўлаги билан М.Ф., ни бош қисмига бир неча маротаба уриб тан жароҳати етказган. 

Шундан сўнг М.Ф. Я.Н., нинг қўлидан темир арматура бўлагини тортиб олиб, уни ҳам  танасининг бош, кўкрак, қорин соҳаларига бир неча маротаба қасддан уриб, тан жароҳати етказган, Я.Н. туман тиббиёт бирлашмасига олиб келиниб, кўрсатилган тиббий муолажаларга қарамасдан жонлантириш бўлимида вафот этган. 

Ҳолат юзасидан Шофиркон тумани ИИБ ҳузуридаги Тергов бўлими томонидан М.Ф., га нисбатан Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 104-моддаси 3-қисми “д” банди (жабрланувчининг ўлимига сабаб бўлган қасддан баданга оғир шикаст етказиш) билан жиноят иши қўзғатилган.

Ҳозирда дастлабки тергов ҳаракатлари олиб борилмоқда.

488
Президент РФ Владимир Путин

Путин СССРнинг 1924 йилдаги Конституциясини “ҳаракати кечиктирилган мина” деб атади

40
Владимир Путин СССР конститциясида мавжуд бўлган республикаларнинг иттифоқ таркибидан ажралиб чиқиши ҳуқуқи - келажакда унинг тарқалиб кетишига замин яратганини айтиб ўтди.

ТОШКЕНТ, 6 июл - Sputnik. Владимир Путин Совет Иттифоқи Конституциясида мавжуд бўлган, республикаларнинг иттифоқ таркибидан ажралиб чиқиши ҳуқуқи - клажакда унинг парчаланишига замин яратганини айтиб ўтди. 

“Бу Совет Иттифоқи ташкил топаётган пайтда, 1922 йилда ишга туширилган “ҳаракати кечиктирилган мина бўлган”, - деди Путин “Россия 1” телеканали эфирида.

Президент, шунингдек, замонавий Россия бунга йўл қўймаслиги кераклигини таъкидлади. Айнан шунинг учун Конституцияга ўзгартиришлар ишлаб чиқилдики, бу Путиннинг фикрича, мамлакатни сценарий такрорланишидан огоҳлантиришга ёрдам беради.

Эслатиб ўтамиз: РФ Конституциясининг янгиланган матни 4 июл кунидан кучга кирди. Бу 25 июндан 1 июлгача бўлиб ўтган Асосий қонунга ўзгартиришлар киритиш тўғрисида умумроссия овоз беришидан кейин мумкин бўлди.

100% протоколлар кўриб чиқилганидан, якуний иштирок 67,97 фоизни ташкил этди. Ўзгартиришларни иштирокчиларнинг 77,92% (деярли 58 миллион россияликлар) маъқуллади, 21,27% (тахминан 16 миллион киши) қарши овоз берди.

40