Олимпиада-80 сирлари: трибуна қандай жонлангани ва айиқча қаерга учиб кетгани ҳақида

1322
Гувоҳлар хотирасида Москвада XXII ёзги Олимпия ўйинларининг очилиши ва ёпилишининг ўзига хослиги: от гўнги, илғаб бўлмас хавфсизлик ходимлари, АҚШлик энг кекса мухлис ва Мишканинг тасодифий кўз ёши.

Москвада XXII ёзги Олимпия ўйинларининг очилиши ва ёпилишининг иштирокчилари ва гувоҳларининг кўплари, ҳатто қирқ йил ўтгач ҳам, ўйинларнинг очилиши ва ёпилишидаги кўлам, бажарилишининг гўзаллиги ва барча хизматларнинг бенуқсон мувофиқлаштирилишидан ҳайратда ва фахрланадилар.

Алексей Стефанов, Лев Рыжков

Иккала маросим ҳам Лужникидаги В.И. Ленин номидаги Марказий стадионининг Катта спорт аренасида бўлиб ўтди.

Стадиондаги гўнг

Олимпиада-80 нинг тантанали очилиш маросими чиройли бошланган эди - арендадан ўтаётган қадимий юнонча кийим кийган йигит-қизлар билан, жами 12та от қўшилган учта арава бирга ўтган. Қоғозда сценарий мукаммал кўринса-да, лекин аслида биринчи машғулотда жиддий муаммо кузатилди - отлар ўтганидан кейин, ортидан уларнинг ҳаётий фаолияти излари қолиши маълум бўлди.

“Муаммо жуда нозик эди - отлар табиий эҳтиёжларини чиқариши том маънода ҳаракатнинг ўзига ноўрин тус бериши мумкин эди. Шунда спорт аренаси атрофида ўзига хос “окоп” ўйлаб топишди, унда қизлар от орқасидан дарҳол тозалаш учун белкурак ва супурги билан жойлашган. Акс ҳолда Олимпия ўйинларининг минглаб иштирокчилар аравалари ўтиб кетгандан кейин, бу “қувонч”ни бутун спорт аренаси бўйлаб тарқатиши мумкин эди”, - деб эслайди Олимпиада-80 очилиш ва ёпилиш маросимининг хавфсизлигини таъминлаш штаби ходими, ФХХнинг захирадаги генерали Александр Михайлов.

© Sputnik / Владимир Вяткин
Фрагмент танцевальной сюиты "Дружба народов" на торжественной церемонии открытия Игр XXII Олимпиады. Центральный стадион имени В.И. Ленина 19 июля 1980 года.

Давлат ҳавфсизлиги кўринмас ходимлари

Олимпиада-80 ўйинларида хавфсизлик ҳақида жуда кўп ўйлашган, гарчи ташқи кўринишидан умуман махсус хизматлар йўқдай туюлиши мумкин эди. Мисол учун, ўйинлар очилиши ва ёпилишида футбол майдонида тузатиш гуруҳини жойлаштиришга қарор қилинди. Ҳар бир бурчакда оқ олимпия костюмлари ва оқ кроссовка кийган 18 нафар бақувват йигит турарди.

"Биз уларни кутилмаган вазият рўй берганда таъсир эта олишлари учун деярли барча бўлинмалар бўйича танлаб олдик. Масалан, рақс дастурига бир вақтнинг ўзида майдонда бўлган 4,5 минг киши киритилган. Ҳар қандай ҳолат рўй бериши мумкин эди - жароҳатлар ва бошқа муаммолар рўй берганида тузатиш гуруҳининг йигитлари ўз вақтида чоралар кўриб ёки одамни майдондан эвакуация қилишлари керак эди ёки бирон бир тарзда бутун тантана учун минимал йўқотишлар билан унга ёрдам беришлари керак эди”, - деб давом этади Александр Михайлов.

Москва Олимпиадасида иштирок этган журналист Станислав Таратиновнинг таъкидлашича, Олимпиада ўйинларида махсус хизматларнинг мавжудлиги ҳеч қанақасига сезилмаган: “Ҳаммаси шунчалар пардага ўралгандай эдики, улар умуман йўқдай туюлган. Дарвоқе, томошабинлар трибуналарга ҳеч қандай текширувсиз чиқишган, аммо махсус хизматлар борлиги сезилса ҳам, лекин ўзларини билдиришмаган”.

Сценарий ўта махфий сақланган

“Олимпия ўйинларининг очилиши ва ёпилишини тайёрлаган режиссёрлар жамоаси ўзларининг барча ғояларини сир сақлашган, бу биз учун жуда кўп ёқимсиз дақиқаларни келтириб чиқарган, чунки бизнинг вазифамиз шоунинг ҳар бир элементига ўз тузилмаларимизни мослаштириш эди. Нуфузимиз ва аҳамиятимизга қарамай, анча узоқ вақт сценарийни олишнинг имкони бўлмади”, - дейди Александр Михайлов.

Ўша пайтда “Комсомольская правда” газетаси спорт бўлимида ишлаган документалист-ёзувчи Николай Долгополов ҳам, оҳирги вақтгача ҳеч ким Олимпиада ўйинларини бойкот қилган мамлакатдан ташриф буюрган спортчилар қайси байроқлар остида ўтиши ва ўйинларни очилиши ва ёпилиши дастурлари қандай бўлишини билмагани ҳақида гапириб берди.

“Одатда марказий нашрларда бу ҳақда олдиндан ва батафсил маълумот бериларди, аммо бунда ҳаммаси сўнгги дақиқагача сир тутилди. Олимпиада очилишидан бир неча кун олдин “Правда”, “Известия”, “Комсомольская правда”, АПН, ТАСС ва бошқаларнинг ўнлаб журналистлари Ўйинларнинг бош репетициясига таклиф қилинди, аммо уларга ўз нашрларида бу ҳақда ҳатто эслатиб ўтиш ҳам қатъиян ман этилди”, - деб эслайди бир неча йиллардан кейин Россия Спорт журналистлари федерацияси раҳбари Долгополов.

У дастурнинг кўлами, спортчиларнинг ҳайратланарли синхронлиги, минг кишилик ансамблларнинг чиқишларидан ҳайратда қолди. Шунингдек, журналистлар хонаси ва VIP-трибунаси рўпарасидаги Шарқий трибунадаги минглаб одамлар сигнал орқали картон қоғозларни ўгириб, кепкалар ва шарфларни алмаштириб, натижада ранг-баранг жонли расмлар пайдо бўлган жонли панелдан ҳам ҳайратда қолди.

© Sputnik / А. Князев
Торжественное открытие XXII Олимпийских игр в Москве 19 июля 1980 года. На трибуне - символ Олимпиады-80 - Медвежонок.

Буни қанча одам амалга оширгани номаълум - баъзи манбаларда 4,5 минг одам, бошқалари эса беш минг одам эканлиги айтилади. Александр Михайловнинг таъкидлашича, “жонли суратлар”ни саккиз минг аскар яратган.

“Бош репетиция пайтида, биз - журналистлар ва суратларини ўзгартираётганлардан ташқари, стадионда ҳеч ким бўлмаган - трибуналар бўш эди. Аммо ҳаммаси шу қадар уйғун ва аниқ эдики, Олимпиада очилиши ўша пайтдаёқ ўтказилиши мумкин эди. Мен оловни дўстим - Совет Иттифоқининг энг яхши баскетболчиси Серёжа Белов ёқади деб умид қилган эдим. Ушбу умид билан мен ундан интервьюни олдиндан олдим, аммо ҳаммаси ўзгариб кетиши мумкин эди. Бироқ репетиция пайтида менинг “Комсомольская правда”даги мақолам нашр этилиши ва иш бажарилиши маълум бўлди”, - деб мағрурланади Николай Долгополов...

Брежневнинг куёвидан танбеҳ

Бош репетиция тугагач, журналистларни чиқиш йўлига кузатишди, лекин Николай Долгополов ва унинг ҳамкасби бироз ушланиб қолди, йўқолиб қолишига оз қолди, уларга хизмат дарвозаси орқали йўл кўрсатилди. Ва шунда улар умр бўйи хотираларида ўйиб ёзилган “ибратли тасвир”га шоҳид бўлдилар.

“Подполковник унвонидан паст бўлмаган юзлаб зобитлар сафга ростланган, уларнинг рўпарасида эса уларни қаттиқ ҳақоратли сўзлар билан сўкиб, хавфсизлик ёмонлиги учун танбеҳ бераётган генерал турар эди. Ва бу менинг наздимда ҳаммаси жуда яхши ташкиллаштирилган бўлганида ҳам. Подполковник ва полковникларга бақирган бу ким бўлди?! Ва ҳамкасбим: “Ҳақиқатан ҳам кимлигини билмайсанми? Бу Юрий Чурбанов - Ички ишлар вазирининг ўринбосари, Галина Брежневанинг эри. У хавфсизликни таъминлаган. Ва мен: агар Чурбанов ҳозир репетицияда бирон бир хатони топган бўлса, тантанали очилишида ҳеч қандай хато бўлмайди, деб ўйладим”, - деб эслайди Долгополов.

© Sputnik / Владимир Акимов
Журналисты во дворе здания Главного пресс-центра XXII летних Олимпийских игр (19 июля - 3 августа) на церемонии открытия пресс-центра. Зубовский бульвар, дом 4.

Унинг сўзларига кўра, бош репетиция пайтида стадионни ҳарбийлар қуршаши режалаштирилган, аммо маросим очилишига бу ғоядан воз кечишга қарор қилинган.

Дарвоқе, Совет Иттифоқи миллий жамоаси ичида ҳам хавфсизлик пинҳона таъминланган. Олимпия машъалини ташувчиларидан бири енгил вазн тоифасидаги боксчи, Хельсинки Олимпиадасининг кумуш совриндори Леонид Каратаев бўлган. Шу билан бирга, у нафақат спортчи, балки КГБ подполковниги ҳам бўлган.

Тўҳтатилган одат - америкаликлар байроқни олишмади

Олимпия протоколига мувофиқ Лужникида байроқ устунида тўртта байроқ кўтарилиши керак эди:  ҳаммасидан баландроқ ва каттароқ Халқаро Олимпия қўмитаси ва учта стандарт байроқ - Ўйинлар ватани Греция, мезбон мамлакат - СССР ва кейинги Олимпиада мезбони - АҚШ байроқлари. Бироқ, Американинг Москвадаги ўйинларини бойкот қилгани сабаб, анъана бузилди.

“Москвадаги Олимпиадада кўзимга тушган нарса АҚШ давлат байроғи ўрнига кўтарилган, ўртасига герб муҳри урилган ноодатий ва қувноқ байроқ бўлди. Бу кейинги Олимпия ўйинлари ўтказиладиган Лос-Анжелес шаҳрининг байроғи бўлиб чиқди. АҚШ мадҳияси ҳам янграмади - унинг ўрнига Олимпия мадҳияси янгради. Ҳатто Америка шаҳарининг мэри ҳам келмади”, - дейди Станислав Таратинов.

Олимпия ўйинлари якунида, Олимпия байроғи эстафетаси бўлиб ўтиши керак эди. Протоколга кўра, байроқ Ўйинлар тугаган шаҳар мэридан Халқаро олимпия қўмитаси раисига, унинг қўлидан эса кейинги Олимпия ўйинлари ўтказиладиган шаҳар вакилига берилади. Аммо Лос-Анжелес мэри Москвага келмаганлиги сабабли, бу анъана ҳам тўхтатилди.

Олимпия ўйинларини қолдирмаган бўйсунмас америкалик

Станислав Таратинов Олимпиада пайтида кўплаб совет ва ғарб нашрлари америкалик Ник Пол ҳақида ёзганини эслайди. Ва у, бу афсонавий шорти кийган кексани кўришга муваффақ бўлди - ўша пайт америкаликнинг ёши 88 да эди.

© Sputnik / А. Князев
Торжественное открытие Олимпиады-80: внос олимпийского флага.

Ник Пол, замонавий тарихдаги биринчи - 1896 йилдагига ота-онаси уни болалигида олиб борганидан бошлаб деярли ҳамма Олимпиадада қатнашганлиги билан танилган. У фақат Берлин-36 ва Токио-64дан воз кечди, чунки бу ўйинларни у сиёсий восита деб ҳисоблаган. Аммо шу билан бирга у СССР пойтахтига учиб келиб, Москвага бойкот қилишдан бош тортди ва ҳатто 21-ёшли Дэн Паттерсон билан бирга ўз президентига бўйсунмади.

“Президент Картер Москва Олимпиадасида АҚШ байроғини намойиш қилишни тақиқлади, - деб ёзган The New York Times журналистлари. - Аммо Брежнев келишидан қирқ беш дақиқа олдин Огайо штати Ховард шаҳри фуқароси Дэн Паттерсон ва Нью-Йорклик Ник Пол олти футли АҚШ байроғини очиб узатилган қўлларида намойиш қилишди. 103 минг кишини сиғдира оладиган стадион томошабинлари уларни қарсаклар билан олқишлашди”.

Нега Мишка йиғлади?

Олимпиада-80 ёпилиш маросими шунча кўламли бўлди. Биз билан суҳбатлашган СССР барча Олимпиада чемпионлари, ўйинларнинг иштирокчилари ва меҳмонлари очилиш нақадар катта бўлганидан, Совет Иттифоқининг Ўйинларни қандай ўтказганидан ғурурлаганган бўлса, бунга қўшимча равишда ёпилиш маросими шунчалар таъсирли бўлганини таъкидлашди. Кўпчиликни Ўйинлар режиссёри томонидан бошқарилган, юқорида айтилган тирик тасвирда Олимпиада Мишкаси кўзидан кўз ёши оқиши ҳайратда қолди.

Аммо афсонавий кўз ёшлари режада бўлмаган ва тасодифан пайдо бўлди. Постановка гуруҳи аъзоси Олег Орловнинг сўзларига кўра, Мишка кўзи жойлашган жойда ўтирган йигит репетиция пайтида байроқчани очишни унутган. Бадиий фонни бошқарган Лев Немчик эса буйруқ беришни бошлади – “фалон қатор ва ўрин, байроқни очинг”, бу ерда тушунмовчилик рўй берди ва байроқларни бир неча киши ўгиришди. Немчик “стоп” деб буюрди ва такрорлашни сўради – шунда у байроқлар аста-секин юқоридан пастга ўгирилганда, ҳудди айиқчанинг кўзидан кўз ёшлари оқаётганидай жараённи кўрди.

© Sputnik / Сергей Гунеев
Знаменосцы стран-участниц, с флагами Международных и национальных олимпийских комитетов. Торжественное закрытие XXII летних Олимпийских игр. Центральный стадион имени Ленина (Лужники).

Топилма ноёб эканлиги аён бўлди - синхронликни ишлаб чиқиш қолган эди, холос. Олимпиада айиқчасининг кўз ёшлари Ўйинлар ёпилишининг биринчи таъсирли жиҳати бўлди.

Айиқнинг парвози сир сақланган

“Ишонч билан айта оламан – бошқа ҳеч қаерда бизнинг ёпилиш маросимидагидақа бўлмаган, мен расман 13 та Олимпия ўйинларида қатнашганман. Бу мен кўрса бўладиган эмас, балки тасаввур қилиб бўладиганнинг энг яхшиси бўлган. Биз бошланишини ухлаб қолиб ўтказиб юборишимзга оз қолган – мен дўстим ва “Комсомолка”даги ҳамкасбим, журналист, Олимпиададан қайдларини шеър тариқасида ёзган Александр Шумский билан ўша кунларда жуда кўп ишладик, ниҳоятда чарчаганимиздан, ҳали бўш турган стадионга олдиндан келиб, матбуот трибунасида сукутда ухлаб қолипмиз. Ўйғонганимизда атрофимиздаги ҳамма нарса тўлган ва маросим аллақачон бошланган эди”, - деб эслайди Долгополов.

Унинг иқрор бўлишича, стадионга ўша таниқли саккиз метрли Мишка, том маънода стадионга сузиб кириб, Лев Лещенко ва Татьяна Анциферова “До свиданья, Москва” (Кўришгунча, Москва-таҳр.)  қўшиғини куйлашни бошлаганида ва айиқча осмонга кўтарила бошлаганида, кўз ёшларини ушлаб туролмай қолди.

“Биз журналистлар сурбетмиз, Саша Шумский эса ҳар доим бизнинг Совет воқелигимиз устидан куларди. Ва бирдан Мишка учди, ва ҳисоблашимча, барча замон ва халқларнинг энг яхши спорт қўшиғи янграй бошлаганида менда ҳам кўз ёшлар оқа бошлади. Қарасам - Алик ҳам йиғлаб юборди. “Долгополов - сен ҳам йиғлаяпсанми? Сенку майли, аммо мен нимага йиғлаяпман?”- деб шунчаки савол берди у. Атрофга боқдик - кўплаб журналистлар, чет элликлар ҳам кўз ёшларини артиб туришипти”, - дейди Долгополов.

“Ўйинларнинг ёпилиш вақти қизиқарли танланган. Маросим бошланганида ҳали бери кун ёрқин эди, Мишка пайдо бўлганида эса, қоронғи тушган эди ва, эҳтимол, режалаштирилганидек, унинг парвози ёрқинроқ кўриниши учун прожекторлар ёрдамида чиройли ёритилди”, - дея қўшимча қилди унинг сўзларига Станислав Таратинов.

Ҳаво шари сирлари

Олимпиада ёпилиши маросимида гаройиб воқеа рўй берди, ва у ўша пайтда ҳазиллар нишонига айланди. Парвоздан бироз олдин, битта ҳаво шари Олимпиада айиқчасидан узилиб, юқорига кўтарилиб кетди.

“Мишка учиб кетиши ҳақидаги маълумот махфий эди, - дейди СССР Олимпия қўмитаси Президиуми аъзоси Андрей Кислов. - Бу сюрприз бўлди. Аммо бу парвоз анчадан бери тайёрланаётган эди. Шунингдек, юқори идораларда келишилган эди. Бунга қарши фикрлар ҳам бўлган. Кимгадур бу парвоз Исо Масиҳнинг кўтарилишини эслатган. Бу эса айиқча!”

© Sputnik / Сергей Гунеев
Торжественное закрытие XXII летних Олимпийских игр. Центральный стадион имени Ленина (Лужники).

Аксарият томошабинлар айиқчадан узилиб чиққан шарга эътибор бермади.

“Мен бу ҳақда жуда кўп гапларни эшитганман: “Шарманда! Маросим пайтида шар узилиб кетмаслиги учун маҳкамроқ боғлай олишмабди! Шунақаям тартибсиз халқ бўладими!” - деб эслайди Андрей Кислов. - Энг тили заҳарлар бу шар ўзи узилиб, ҳамманинг кулгисига сабаб бўлди деб ҳисоблаган. Аммо у узилиб кетмаган! Шарни илмий ҳодимнинг ўзи учириб юборди. Бори шу! Сўнгги лаҳзада, шу шарик орқали стадионда шамол бор-йўқлигини, қанчалик кучли ва қайси томонга эсаётганини аниқлашган”.

Гап шундаки, шарлар газ билан тўлдирилган. Улар Мишкани тўғри юқорига учириши керак эди. Аммо тўсатдан шамол эсиши ҳар қандай фалокатга олиб келиши мумкин эди.

“Шамол Мишкани Олимпия олови косаси томон учириши мумкин эди, ва шунда портлаш рўй бериши мумкин эди, - дейди Андрей Кислов. - Учиш тезлиги олимлар томонидан ҳисоблаб чиқилган. Шу билан бирга, тезлик паст бўлиши керак эди, ахир бу милтиқдан ўқ узиш эмаски. Мишка аста секин кўтарилиши керак эди. У Олимпия алангасидан юқорига кўтарилиб ёниб кетмаслиги керак эди – ахир у ерда даҳшатли ҳарорат бўлган. Ва кўтарилгандан сўнггина, айиқча эркин парвозга қўйиб юборилди”.

Мишка қаердан топилди

Мишка айнан қаерга тушганлиги ҳақида афсоналар ҳамон мавжуд. Баъзилар, айиқ Москванинг турар-жой туманидаги пиво дўконига қулаб тушган, уни деярли бузиб бу дўкон чўпқатларини қўрқитиб юборган деб таъкидлашган. Кимдир у Ленин хиёбони атрофида қўнган дейишади. Бошқалар эса Мишка Можайск сув омбори атрофида қўнаётганини ва ундан олдин Олимпиада тимсолидан ҳавони чиқариб юбориб, ирғиб чиққан учувчини кўрганлари ҳақида миш-мишлар тарқатишган.

Аммо бир неча йил ўтгач, Мишканинг ишлаб чиқарилишини назорат қилган, Резина саноат илмий-тадқиқот институти Загорск филиалининг пневматик иншоотлар бўлими бошлиғи Владимир Шпаков айиқни бошқариш мумкин эмаслигини ва унинг ичида ҳеч ким жойлаша олмаслигини маълум қилди - гелий туфайли унда нафас олиш учун ҳеч қандай шароит бўлмаган. Ҳатто Мишкани стадионга киргизиш учун ундан ҳавони чиқариб юбориш керак эди - у кириш йўлагига сиғмаган, кейинчалик унга дарҳол ҳаво тўлдирилган.

© Sputnik / Дмитрий Донской
Олимпийский огонь на Центральном стадионе им. В.И.Ленина во время торжественной церемонии закрытия Игр XXII Олимпиады.

“Ўйинларнинг ёпилишининг эртасига эрталаб биз Мишкани тасодифан топдик. Менга бир ўқувчимиз қўнғироқ қилди: “Сиз Олимпиада ҳақида жуда кўп ёзгандиз, мен фамилиянгизни яхши биламан. Шунинг учун биринчи бўлиб сизга қўнғироқ қилдим - Мишка ВДНХда ётибди”. Мен дарҳол у ерга ёш мухбирларимиздан бирини юбордим. Ва “Комсомольская правда” биринчи бўлиб Мишкамиз қаерга тушгани ҳақида хабар берди. Ҳар ҳолда менга шундай туюлди ва бундан кейин биздан кўчиришлар бошланди”, - дейди Николай Долгополов.

“Бу яхши хотима бўлди”, - дея қўшимча қилди у.

1322
Мавзу:
Олимпиада-80: ҳаммаси қандай бўлган эди? (22)
Кандидат в президенты США Джо Байден

"Руслар Трампнинг рақиби обрўсни тўкишмоқда" ва улар буни жуда яхши уддалашмоқда

89
Жо Байденда муаммолар пайдо бўлди: океан орти ОАВлари таянаётган Америка махсус хизматларидаги манбаларга кўра, уни обрўсизлантириш билан Россия шуғулланмоқда.

Агар бу назариядан келиб чиқадиган бўлсак, Байденнинг штаби Москвадаги рақиблар катта ютуқларга эришганликларини тан олишга мажбур бўлади.

Ҳозирда янгиликлар лентаси Байден ўзига вице-президентликка номзод сифатида қора танли сенатор Камала Харрисни танлагани ҳақида хабарларга тўла. Эҳтимол, Байденни шу қадамни ташлашга мажбур қилишган.

Гап шундаки, яқинда йирик социологик компаниялар томонидан ўтказилган икки сўров натижаларига кўра, Байден ва Трамп тарафдорлари ўртасидаги олдинги тафовут тўсатдан эриб, одатий статистик хатолардан фарқланмайдиган даражага тушди.

Breitbart хабар қилади: "Чоршанба куни эълон қилинган Hill-HarrisX сўров натижалари Трампнинг 40 фоизидан фарқли ўлароқ, Байден 43 фоиз тўплаганини кўрсатди. Худди шу куни эълон қилинган Rasmussen Reports сўрови натижалари (Трампнинг) 45 фоиз овозига қарши Байден 48 фоиз овоз олганини кўрсатди. Иккала сўровда ҳам Байден кўрсаткичлари одатий статистик нуқсонлардан бироз ошганлиги кўриниб турибди".

Бир ой олдин, Америка ахборот майдонида Трамп рақибидан 10-12 фоиз ортда қолаётганини кўрсатган сўровлар фаол муҳокама қилинганди. Агар шундай давом этса, демократлар номзоди штаби алами ичида қолган тарафдорларига Америка сайловларига бу каби шафқатсиз аралашган рус агентларининг исмлари, жойлашув жойи ва фамилиялари рўйхатини зудлик билан тақдим этишига тўғри келади. Бу, эҳтимол, амалга оширилар ҳам, лекин агар ҳақиқий сайловчилар кайфиятларини афсонавий рус аралашуви билан боғлаб кўрсак, жуда кулгили манзара намоён бўлади.

Бир томондан, Байденнинг рейтингини Чикаго ва Нью-Йоркдаги тартибсизликлар билан боғлиқ вазият эзмоқда. Мисол учун, Чикагода ўтказилган ижтимоий адолат учун курашнинг энг сўнгги мисоли қуйидагича: "Чикаго полицияси душанба куни эрта тонгда Чикагонинг Magnificent Mile савдо ҳудудида ва шаҳарнинг бошқа қисмларида юзлаб одамлар ойналарини синдириб, дўконларни талон-тарож қилиб, полиция билан тўқнашувларда қатнашганидан сўнг 100 киши ҳибсга олингани ва 13 нафар полиция ходими жароҳатлангани ҳақида хабар берди", - дея хабар беради USA Today газетаси.

Чикаго ва Нью-Йорк шаҳар мэрлари президентнинг оммавий тартибсизликларни бостириш учун федерал куч тузилмаларидан фойдаланилишига қарши чиқаётгани ва вандализм ва оммавий талончиликларни “тинч намойишлар” деб атаб, уларга қарши кураш учун ҳеч бўлмаганда қандайдир қатъий чоралар кўришни рад этаётган таниқли демократлар эканлигини ҳисобга олган ҳолда, электоратнинг салбий реакцияси Трампнинг рейтингини ошишига ва Байден рейтингининг пасайишига айланмоқда. Муаммо шу қадар жиддийки, у нафақат ижимоий  сўровларда, балки реал воқеликда ҳам ўз аксини топмоқда: Нью-Йоркдан солиқ тўловчилар том маънода қочиб кетмоқдалар (шаҳардан кўчириш билан шуғулланадиган компаниялар хизматларининг нархлари осмонга кўтарилиб кетди) ва мэр (ўзи ҳам демократ ва Байден тарафдори) исёнчилардан ҳимояни эмас, балки уларга ўз ҳисобидан ичимлик ваъда қилиб, қайтиб келишларини ўтиниб сўрамоқда.

Тўғри, тартибсизликлар ва талончиликлардан азият чекаётган шаҳар ва штатларнинг мэрлари ва губернаторларини Кремль фойдасига ишлаётганликларига даъво қилса бўлади, аммо уларнинг партиявий мансублигини ҳисобга олган ҳолда, бу иш бериши даргумон. Россияни Чикагога дўконларини талон-тарож қилгани провокаторларни жўнатганликда айблашга уриниб кўрса бўлади (бу ҳеч қанагасига мэрнинг бепарволигига сабаб бўла олмайди), аммо ҳибсга олинган Чикаголик қароқчиларнинг териси ранги ҳисобга олинса, уларнинг келиб чиқиши Россиядан эканлиги ҳақидаги версияси жуда шубҳали кўринади.

Байденнинг рейтинги билан боғлиқ муаммоларнинг бошқа манбаи унинг соғлиғидир. Яқинда Rasmussen Reports ўтказган сўров натижаларига кўра, "АҚШ сайловчиларининг 59 фоизи вице-президент (Байден билан бирга сайловда қатнашадиган - таҳр.) бу кузда ғалаба қозонса, ўзининг тўрт йиллик ваколат муддати тугашидан олдиноқ президент бўлишига ишонади, шу билан бирга  39 фоизнинг бунга ишончи комил".

Қўпол қилиб айтганда, бўлажак сайловларда овоз бермоқчи бўлган америкалик сайловчиларнинг аксарияти Джо Байденни сиёсий жиҳатдан эмас, балки  биологик жиҳатдан тирик мурда деб аташади,  ва бу унинг рейтингига босим ўтказмай қўймайди, ва сайловчиларнинг ҳаммаси ҳам Оқ уйга деярли катафалкда кириб бориши ва ўз лавозимини вице-президентга мерос сифатида қолдириши мумкин бўлган  номзодга овоз беришга тайёр эмас.

Байденнинг ўзи яқин келажакда вице-президентликка номзодини тақдим этишни ваъда қилди ва бу (замонавий сиёсий мода руҳида) албатта латофатли аёл бўлишини таъкидлади. Ушбу кўламли қадамни унинг кўплаб тарафдорлари дастлаб режалаштирилганидан ҳам кенгроқ талқин қилишди ва натижада Демократик партия электоратининг энг радикал қисми бу нафақат шунчаки аёл, балки ирқий озчиликнинг вакили бўлишига ишонч ҳосил қилишди.

Аммо Байденнинг сиёсий технологлари, эҳтимол, сайловчилар қора танли аёлни деярли президенти сифатида фақатгина ирқий ва жинсий хусусиятлари туфайли сайлашга тайёр эмаслар деб тахмин қилишди ва матбуотга эҳтимолий вице-президент бўлиши мумкин бўлган оқ танли аёл – Мичиган штати губернатори штабга келиб-кетгани ҳақида хабарлар тарқатилди. Бунга муносабат ўзини кўп ҳам куттирмади: "Дам олиш кунлари Мичиган губернатори Гретхен Уитмер, оқ танли аёл, Байден билан вице-президентликни муҳокама қилиш учун учиб келгани ҳақида хабар пайдо бўлганидан кейин, қора танли аёл-демократлар, шу жумладан, аёл яшайдиган штатнинг айрим яшовчилари тушкунлик ва умидсизликка тушишди", деб хабар беради Politico.

Ва энди - қора танли фаоллар босими остида ва тўкилаётган рейтингдан қўрқиб, танлов ўзгартирилди ва Байден Калифорния собиқ бош прокурор Камала Харриснинг шериги ва эҳтимол вориси деб эълон қилди.

... Ушбу жанжалнинг ташкилотчиларига Байденнинг рейтингини зил келтирганлиги учун медал билан тақдирласа ҳам бўлар эди, аммо бир лекини бор: демократлар номзоднинг ёши Россия махсус хизматларининг провокацияси эмас, унинг вице-президентликка номзодни танлаши атрофидаги PR-ҳалокатни эса ўз сиёсий технологлари уюштирган, ва улардан ҳеч бирига Россия агенти тамғасини босиб бўлмайди.

Бундан келиб чиқмоқдаки, бизнинг океан орти ҳамкорларимиз эски, синаҳта тактикаларга мурожаат қилишлари ҳамда америка ижтимоий тармоқларида миллионлаб америкаликларни ақлдан оздириб, электорал преференцияларни ўзгартириб юбораётган афсонавий рус троллари ҳақида уйдирмаларни ўйлаб топишларига тўғри келади. Тақдирнинг қалтис ҳазили шундаки, бу айбловларнинг илгари сурилиши Байденг рейтингига янада кўпроқ босим ўтказади: америкалик сайловчилар, ўз нуқсонларига қарамай, уларни аҳмоқ, деб ўйлашларини ёқтиришмайди.

89
Евгений Примаков

“Россотрудничество”га хорижликларга тушунарли бўлган ном керак Примаков

74
Ном ўзгариши, МДҲ талабалари учун квоталар кўпайтирилиши ва таниқли артистлар билан ҳамкорлик – бу агентлик янги стратегиясининг кичик бир қисми, холос.

ТОШКЕНТ, 12 авг — Sputnik. Данара Курманова. Жорий йил июнь ойи охирида Давлат думаси депутати ва тележурналист Евгений Примаков “Россотрудничество” агентлиги раҳбари этиб тайинлангани маълум бўлди.

Лавозимга тайинланганнинг биринчи куниёқ Примаков ОАВга энди идорани “катта ўзгаришлар” кутаётганини маълум қилган эди. Аммо тафсилотларни очиқламаган эди. 11 август куни у ўзининг онлайн маърузаси вақтида ушбу ўзгаришлар борасида батафсил тўхталиб ўтди. Sputnik агентлиги янги дастурининг энг муҳим тафсилотларини ҳақида ҳикоя қилади.

Ҳеч қандай юмшоқ куч йўқ

Аввало “Россотрудничество” янги раҳбари агентлик ҳамкорларига “юмшоқ” куч терминидан воз кечишни таклиф қилди, чунки унинг тан олишича, бунга тоқат қилолмайди.

“Бу аллақандай тушунарсиз ва биз томондан ўйлаб топилмаган”, - деди Евгений Примаков маъруза бошида. Ва тушунтиришга киришди: “Россотрудничество” мақсади аввалдан куч қўллашдан эмас, балки халқаро қулайлик ва осойишталикни таъминлашдан иборат бўлган. Маданият ва таълим дастурлари орқали агентлик Россиянинг ўзи учун ҳам, ҳамкор давлатлар учун ҳам ривожланиш учун қулай шароитлар яратади".

Режалар улкан: Примаковнинг сўзларига кўра, “Россотрудничество” гуманитар хизмат ғоясидан ҳам йироқлашади. “Бу эски концепт, - дея қарорини тушунтирди у. – Биз гуманитар хизматдан тинчликни сақлашга ёрдам берувчи гуманитар таъсирга ўтишимиз керак”.

Шунга ўхшаш таъсир мисоли тариқасида Байрутдаги фожиани келтирди. Агентлик жабрланганларга ёрдам бериш учун шифокорларни юборишда илк маротаба иштирок этган. Примаков ушбу акция рамзий маънога эга эканлиги айтди ва қўшимча қилди: айнан шундай тадбирлар хорижда Россияга янада дўстона муносабатда бўлишига кўмаклашади. Улар агентлик фаолиятида ҳеч қандай куч йўқлигини кўрсатади, бирдамлик сари интилиш, холос.

Нон-стоп режимидаги иш

Очиқ маъруза ўтказишдан аввал Евгений Примаков бир ойча “Россотрудничество” ишини ўрганган ва шундай хулосага келган: агентликдаги ислоҳотларни рус клублари тармоқларидан бошлаш зарур.

“Улар тадбирдан тадбиргача эмас, балки доимий равишда ишлашлари даркор, - деди Примаков. – Бу иштирокчилар хоҳлаган пайтида кела оладиган, бир-бири билан суҳбатлашадиган, китоб ўқийдиган айнан клуб тизими бўлиши керак. Ахир бу марказлар чет элда Россия билан мулоқот қилишда муҳтож бўлганлар учун ишлайди”.

Примаковнинг фикрича, ҳар бир клуб нафақат ёшларга, балки катта ёшдагиларга мўлжалланган бўлиши керак. Чунки хорижда СССРда туғилганлар, нафақа ёшига етиб қолган кам эмас. Шу билан бирга, ҳар бир тоифадагилар учун инвидивуал фаоллик талаб этилади.

“Бизга меҳмонларни чой билан сийлаб, хўжа кўрсин учун тадбирлар формати керак эмас, - деди Евгений Примаков ва агентлик ходимларини “Рус мусиқаси куни” ёки “Рус чучвараси байрами” услубидаги ғоялардан максимал узоқлашишга чақирди”.

Аммо рус клубларининг иш режимидаги ўзгаришда бир муаммо бор: кўп рус марказлари Россия элчихонаси биносида жойлашган ва у ерга шунчаки кириш мумкин эмас. “Шу боис ҳозир янги тизимни йўлга қўйиш мумкин бўлган марказлардан ишни бошлаймиз”, - деди Примаков.

Юлдузлар кўмаги

“Россотрудничество”га тегишли талабларга мувофиқ ишлайдиган продюсерлик керак бўлади. Агентликнинг асосий тингловчилари ёшлар саналади, ёшларга поп-маданият қизиқ: замонавий мусиқа, китоб, фильм ва сериаллар. Буларнинг барчаси орқали бўлажак талабалар умуман рус маданиятига муҳаббат қўйиши мумкин, деб ҳисоблайди Примаков.

Унинг фикрига кўра, ёшларни мумтоз адабиёт билан таништириш муҳим. Лекин ёшликка хос қизиқиш ва ҳавасни бир четга суриб қўйиш ярамайди. “Замонавий болалар учун тил – бу аввало ижтимоий ва иқтисодий имкониятлар”, - деди Примаков.

Шунинг учун “Россотрудничество” чет элдаги тадбирларга кўпроқ таниқли артистларни таклиф қилиши керак, деди Примаков. “Бу ҳамма танийдиган кишилар бўлиши шарт”, - дея хулоса қилди.

Барчаси янгитдан

“Россотрудничество” номининг ўзи ёшларга хос бўлмаган ва рус тилини билмайдиган учун тушунарсиз, дея фикр билдирди Примаков. Шу боис агентликка ребрендинг лозим ва нафақат идорани, балки Россия фан ва маданият марказларини ҳам (РЦНК) қайта номлаш зарур.

“РЦНК – бу “Россотрудничество” сўзи сингари умуман жуда қийин қисқартма сўз. Чет эллик уни талаффуз қилиши мушкул”, - дея фикр юритди Примаков.
Шу билан бирга унинг расмий номини – “Федеральное агентство по делам Содружества Независимых Государств, соотечественников, проживающих за рубежом, и по международному гуманитарному сотрудничеству” – сақлаб қолади. Рус бўлмаган аудитория учун ташқи брендни ўзгартириш даркор, холос. Рус тилида сўзлашадиганларни “Россотрудничество” сўзи қўрқитмайди. Агентлик учун янги ном яратиш кўплаб кераксиз харажатларни келтириб чиқаради. Бу пулларни фойдали нарсаларга сарфлаш мумкин, деб ҳисоблайди Евгений Примаков.

Умуман, мувофиқлик ва тежамкорлик Примаков стратегиясидаги асосий мезонлар бўлгандек туюлади. Янги қисқартма сўзни яратиш учун у бренд менежерларни ҳам ёллашни режалаштирмаяпти. Бунинг ўрнига у “Россотрудничество” орқали бир пайтлар Россия университетларига ўқишга кирган талабалар ўйлаб топиши учун очиқ танлов ўтказмоқчи. Примаковнинг ўзи бу ғояни қуйидаги тушунтиради: лойиҳанинг бевосита иштирокчиси бошқаларга кўра бренд концепциясини жуда яхши ҳис қила олади. Танлов ўтказиш мантиғи ҳам шундан келиб чиққан.

МДҲга алоҳида эътибор

“Россотрудничество” янги лойиҳалар билан шуғулланиб, Россия таълимини тарғиб қилишни ташлаб қўймайди, дея маъруза охирида тинчловчиларни ишонтиришга шошилади Примаков. “Россия президенти фармонига кўра яқин бир неча йил ичида хорижлик талабалар учун бепул таълим олиш квоталари икки бараварга кўпайтирилади. Ҳозир уларнинг ҳажми 15 мингни ташкил этади”, - деди у. Қолаверса, агентлик Россия ва рус тили билан боғлиқ ҳар қандай таълим лойиҳаларини қўллаб-қувватлашга ҳаракат қилади. “Ҳатто агар кимдир чет элда ҳовлисида гуруҳ ташкил этиб, рус эртакларини ўргатса, бу жуда ажойиб”, - дейди Примаков.

Шунингдек, “Россотрудничество” замонавий ёшларни нима қизиқтириши янада яхшироқ билиш учун таҳлилга кўпроқ эътибор беради. Бунинг учун агентлик сайтни тубдан ўзгартиришни ният қилган. “Одамларга Россиянинг гуманитар фаолиятини кузатиш қизиқ бўлиши лозим, ҳозирги кўринишдаги сайтимизга соғлом ақлли ҳеч ким эрмак учун кирмайди, - дейди Евгений Примаков. – Сайт ўқувчилари сонини кўпайтириш керак”.

Ушбу ҳамма хатти-ҳаракатлар, шубҳасиз, вақт талаб этади, чунки агентлик қатъий доирада ишлайди – ҳар бир лойиҳани камида бошланишидан бир йил олдин тасдиқлаш керак. Шунга қарамасдан, “Россотрудничество” раҳбари киритилаётган янгиликлар сабаб ташкилот янада очиқроқ бўлишига ваъда бермоқда. “Бу айрим хатти-ҳаракатлар туфайли агентлигимизга нисбатан бирор кишида пайдо бўлиши мумкин бўлган эски стереотипларга қарши курашда ёрдам беради”, - дея хотима қилди Примаков.

74

Самарада мигрантларнинг чегара олдида тўпланишига йўл қўйилмайди

2
Россия-Қозоғистон чегарасида тўпланган меҳнат мигрантлар ватанига қайтарилди. Бироқ минтақа ҳукумати шунга ўхшаш ҳолат яна қайтарилмаслиги учун чора кўрмоқда.

ТОШКЕНТ, 12 авг — Sputnik. Россия чегаралари ва Самара вилоятидан 7 август ҳолатига кўра жами икки мингдан зиёд Ўзбекистон ҳамда юзга яқин Тожикистон фуқаролари олиб кетилди. Бу ҳақда Sputnik Тожикистон нашрига Самара вилояти Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили Ольга Гальцова маълум қилди.

Чет эл фуқароларини олиб кетиш босқичма-босқич амалга оширилган. Шунингдек, улар учун барча зарурий шароитларга эга бўлган чодирли лагерь ташкил этилган.

Тожикистон фуқаролари Қозондан 28 июль куни самолётда, Ўзбекистон фуқароларининг сўнгги гуруҳи 7 август куни ватанига жўнатилган.

Лекин шундай эҳтимол борки, мигрантлар фирибгарлик тузоғига илиниб, яна Россия чегаралари яқинига келишга уринишади.

“Самара вилояти Большая Черниговка тумани ҳудудида чет эл фуқаролари тўпланишининг олдини олиш ҳамда уларнинг Оренбург вилояти ҳудудига ўтиш уринишини олдини олиш мақсадида ЙПХ (ДПС) қўйилган”, - дейилган хабарда.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Россия-Қозоғистон чегарасида тўпланган жами 1850 нафар Ўзбекистон фуқаролари қайтарилган эди. Уларнинг 920 нафари Оренбург вилоятининг “Бузулук”, 930 нафари эса Самара вилоятининг “Кинел” станциясидан поездларда ватанга олиб келинди.

2