Эркин Шагаев во время олимпиады 80 в Москве

Биринчи ўзбекистонлик Олимпиада чемпиони: Эркин Шагаевнинг Москвадаги зафари

468
Олимпиада-80 да сув полоси бўйича СССР терма жамоаси барча рақибларини доғда қолдириб, иккинчи марта “олтин”ни қўлга киритди, афсуски, сўнгги марта. Ушбу ғолиб жамоа таркибида Ўзбекистон ССРда туғилган, республиканинг биринчи олимпиада чемпиони Эркин Шагаев ҳам бор эди.

Марина Чернышова-Мельник. 

Янгиланган жамоада Олимпиада сари

Эркин Шагаев Тошкентнинг “Меҳнат” клубида сув полоси билан шуғулланишни бошлаган. Жамоа СССРнинг Олий лига чемпионатида иштирок этган. Шагаев бу жамоага тантанали ғалабалардан сўнг уни машҳур совет клубларига таклиф қилишларига қарамасдан спортдаги фаолияти давомида содиқ қолган. Уни ЦСК ВМФ, “Динамо” ва МГУ клублари ўз сафларига чорлашган эди.

“Ўзбекистонда юқори тезликда ҳужум уюштирадиган ўйинни тарғиб қилувчи ўзига хос сув полоси мактаби бор эди. Республика турнирларида энг яхши натижаларга эришардик: ўсмирлар жамоаси ҳатто Совет Иттифоқи биринчилигини қўлга киритган эди, катталар терма жамоаси эса 1983 йилда СССР халқлари Спартакиадасида бронза медалларга эга чиққан. Шу билан бирга терма жамоа кўп миллатли эди: Ўзбекистон, Қозоғистон, Эстония, Грузия, Украина ва мамлакатнинг бошқа ҳудудларидан ўйинчилар бор эди”, - дея эслайди спортчи.

Илк бор Шагаевни терма жамоага 1976 йил декабрь ойида, Монреалдаги (8-ўрин) Ўйинлардаги муваффақиятсизликдан сўнг таклиф қилишди. Кейинги тўрт йил мобайнида 52 нафар номзод саралашдан ўтди. Улар қаторида тошкентлик 18 ёшли Эркин ҳам бор эди.

Эркин Шагаев во время олимпиады 80 в Москве
Из личного архива Эркина Шагаева
Эркин Шагаев во время олимпиады 80 в Москве

Унинг терма жамоа таркибидаги биринчи турнири 1977 йил августдаги Европа чемпионати бўлган. Унинг биринчи дебюти муваффақиятли бўлганига қарамасдан жамоа 4-ўринни ишғол этган. Кейинги Жаҳон чемпионати (1978) ва Жаҳон кубогида (1979) ҳам бундай ҳолат кузатилган.

“Бу биз учун жуда оғир дамлар эди. Жаҳон чемпионатида менга юқори тезликда чидамлилик етишмади. Ўша йили мен жуда ғайрат билан шуғулланардим, лекин доимо чарчоқ сезардим. Кейинроқ шифокорлар менг бу юкламанинг нотўғри тақсимланиши ва номувофиқ машғулот жадвали эканини айтишди. Инсон ўз организмини ҳис қилишни ўрганиши лозим. Хайрият, 1979 йил ёзига келиб мен жисмоний қийинчиликни енгдим ва натижада олимпиада терма жамоаси таркибига кирдим”, - дея ҳикоя қилади Эркин Шагаев.

Келажаги порлоқ тошкентлик ўйинчи мамлакатнинг асосий жамоасига тасодифан келиб қолмаганини исботлади: Италиянинг Больяско шаҳарчасидаги олимпия ўйинларидан олдинги мусобақада Шагаев энг яхши ўйинчи мукофотига лойиқ деб топилди.

Муҳит энг кучли рақибларни доғда қолдиришда кўмаклашди

Эркин Шагаев во время олимпиады 80 в Москве
Из личного архива Эркина Шагаева
Эркин Шагаев во время олимпиады 80 в Москве

Олимпиада-80 нинг барча иштирокчиларини Подмосковьедаги дам олиш уйларига жойлаштиришди.

“Бирор нарса машғулотдан чалғитмаслини учун бизни атайлаб шаҳар шовқинидан ажратишди. Мусобақа арафасида ягона жадвал бор эди: тонг саҳарда уйғониш, нонушта, машғулот, истироҳат, иккинчи машғулот, кечки овқат, уйқудан олдинги истироҳат. Лужниковский бассейнида тайёргарлик кўрардик. У ерда олимпия мусобақанинг дастлабки ўйинлари бўлиб ўтиши лозим эди. Жамоа бир кунда икки марта у ерга автобусда борарди – бир томонга йўл 40 км”, - дея хотирлайди Шагаев.

Эркин Шагаев во время олимпиады 80 в Москве
Из личного архива Эркина Шагаева
Эркин Шагаев во время олимпиады 80 в Москве

Олимпия шаҳарчаси ҳақидаги таассуротлари

“Шаҳарча муҳташам эди, барча турар жой объектлари ва спорт иншоотлари махсус Олимпиада учун қурилган. Москва бўйлаб сайр қилишга вақт бўлмаганлигига қарамасдан биз Жанговар шон-шараф музейига ташриф буюрдик. Бундан ташқари, дам олиш кунлари оғир машғулотлардан сўнг жонли мусиқадан баҳраманд бўлишимиз учун артистлар олиб келинган эди.  Бу кайфиятни кўтарарди. Ташкилий жиҳатдан ўша Ўйинлар уларни ўтказишдаги тарихидаги энг яхшиси деса ҳам бўлади. Ҳаммаси аниқ-равшан ўтказилган: мусобақалар, машғулотлар, хавфсизлик, дам олиш, маиший масалалар”, - дея ишонч билан айтади спортчи.

Олтин медаль сари интилиш

Июль ойида Олимпиада бошланди. Ўйин мезбонлари гуруҳ босқичидаги саралаш ўйинларини асосан кечки пайт ўтказишарди. Якуний ўйин бўлиб ўтган “Лужники” бассейни трибуналари ва Мир хиёбонида минглаб томошабинлар тўпланарди.

“Воқеанинг аҳамиятлиги муҳити уфуриб турарди. Биз жуда яхши шайланган ва руҳланган эдик, масъулиятни ҳис этардик. Бунинг учун мураббийларга ташаккур. Мен Тошкентдаги клубда намойиш этган ўйин услуби терма жамоадагидан фарқ қиларди. У икки ерда мен “ҳаракатчан ҳужумчи” позициясида ўйнардим. Гап турли шериклар ва рақиб даражасида эди”, - дея тушунтиради Шагаев.

Гуруҳ босқичида СССР жамоасига Италия, Испания ва Швеция жамоалари рақиблик қилган. Руҳий жиҳатдан италияликлар, амалдаги жаҳон чемпионлари билан ўйин жуда муҳим эди. Ўшанда бу мусобақалар ҳам тўрт йилда бир маротаба ўтказиларди, демак, унвол ҳам жуда аҳамиятли эди.  1978 йилги Ғарбий Берлиндаги биринчиликда СССР терма жамоаси шоҳсупага кўтарилишига бир қадам қолганди. Ўз уйида реванш олиш муҳим эди. Биринчи баҳсда мезбонлар ғолиблик илиб кетди. Муваффақият билан бошланган ўйин янада ишонч бағишлади.

XXII Олимпийские игры. Водное поло. Финальный турнир. Матч СССР - Нидерланды. Момент игры у ворот сборной команды СССР
© Sputnik / Александр Макаров
XXII Олимпийские игры. Водное поло. Финальный турнир. Матч СССР - Нидерланды. Момент игры у ворот сборной команды СССР

Финал ўйинларида асосий баҳс венгрларга қарши эди. Монреалдаги Ўйинлар ғолиби, 1977 йилги Европа чемпиони ва 1979 йилги Жаҳон кубоги соҳиблари – улар Москадаги мусобақанинг фаворитларидан бири ҳисобланишарди.

“Ўша даврда расмий ўйинларда биз венгрларга ютқазардик, шу боис жуда ҳаяжонландик. Тўғри, рақибларимиз ҳам асабийлашишарди. Бунинг исботи: Тамаш Фараго – дунёдаги энг яхши ўйинчилардан бири, моҳир отиш қобилиятига эга, - пенальтидан тўп киритолмади. Бироқ биз ҳам имкониятимиз бой бердик. 1980 йилда Венгрия термаси “юлдузли жамоа”, совет термаси эса – “жамоа-юлдуз” эди: биз ҳаммасиз бир-биримизни тўлдирардик ва рақибни 5:4 ҳисобида таслим қилишга эришдик. Мен икки ғалаба голи муаллифи эдим. Бу ғалабадан сўнг мен олтин медаллага эга чиқиш имкониятиз доирасида эканини ҳис қилдим”, - дея тан олади Эркин Шагаев.
Летние XXII Олимпийские игры 1980 года. Бассейн спорткомплекса Олимпийский. Матч по водному поло между сборными командами СССР и Югославии. Болельщики поздравляют сборную СССР с победой.
© Sputnik / Александр Макаров
Летние XXII Олимпийские игры 1980 года. Бассейн спорткомплекса "Олимпийский". Матч по водному поло между сборными командами СССР и Югославии. Болельщики поздравляют сборную СССР с победой.

Кейин СССР термаси Испания, Куба, Нидерландия, финалда эса Югославия терма жамоалари устидан ишончли ғалабага эришди.

“Биз эйфория ҳолатида эдик, шунчаки еттинчи осмонда: бахт, енгиллик, ғурур. Ғалабани ватанимизда қўлга киритганимиз қувонч устига қувонч ато этарди. Бу совет терма жамоаси тарихида кескин бурилиш эди: 1970 йиллан ўртасидан жамоа қайта тузилган, Москвадаги ғалабадан сўнг биз ютиш керак нарсаларни ютдик. Очиғи, мен Олимпия чемпиони бўлганимни бироз вақт ўтиб англадим”, - дейди Москвадаги Ўйинлар чемпиони.

Шагаев деярли тўлиқ иштирок этган саккиз ўйиндан иборат қизғин турнир зое кетмади – спортчи шу кунлар давомида уч килограммга озди.

Ғалабадан сўнг спортчилар Олимпиада якунлангунига қадар бир неча кун қолишган. Сайр қмлиш ва спорт байрамидан баҳро олиш имкони бор эди, лекин Эркин оиласини соғинган эди ва шунинг учун зафарнинг эртаси куниёқ жонажон Тошкент шаҳрига учиб кетди.

Уйда уни қаҳрамонлардан кутиб олишди. Эрталабки соат 4 даги рейсга қарамай уни кутиб олгани дўстлари ва республика раҳбари тўпланганди.

Бутун август ойида Эркин Шагаев уйда дам олди, сентябрда эса Тошкент жамоаси билан Литвага янги мусобақага отланди. У Ўзбекистоннинг фахри бўлди ва фахрий меҳмон сифатида мактаб, завод ва фабрикалардаги меҳнат коллективларига ташриф буюрарди.

“Мен ҳамиша ёшларни ғалабамиз билан илҳомлантиришга ҳаракат қилдим. Асосийси одам севган ишида муваффақияига эриши керак, нафақат спортда. Мен спортдан шунча мамлакатлар ва бутун Совет Иттифоқини айланиб чиққаним учун миннатдорман”, - дейди у.

Олимпия ўйинлари бўлиб ўтган “Лужники” бассейнида мармар тахтачи савлат тўкиб турибди: унда олтин медални қўлга киритган жамоа ўйинчиларининг исми ўйиб ёзилган.

Спортдан кейин ҳаёт

Олипиада-80 дан сўнг ғолиб жамоа яна бир неча йиллар дунёдаги энг кучлиси эди: совет сув полоси спортчиларининг Европа чемпионати (1983 й.), икки маротаба Жаҳон кубоги (1981 ва 1983 йилларда) ҳамда кўплаб халқаро мусобақаларда қўли баланд келган. 1984 йилдаги Ўйинлар бойкоти туфайли Москва муваффақиятини такрорлаш насиб этмади. Бироқ совет спортчилари муқобил “Дружба” мусобақаси чемпионлари бўлишди. Шундан сўнг Эркин Мақсудович спортдан кетишга қарор қилди.

“Мен ўзини сиқиб суви чиқарилган мевадек ҳис қилардим: ҳар қалай терма жамоа таркибида саккизда қизҳин мавсумда ўйнадим. Оддий бўлмаган, жуда кучли жисмоний машғулотга қарамасдан энг қизиқарли йиллар эди. Эҳтимол, ярим йил танаффус олиб, ором олиб куч тўплаганимда кейинги олимпиадада иштирок этишни хоҳлаган бўлишим мумкин эди. Лекин дам олишнинг имкониятини йўқ эди, ва мен 25 ёшимда спортдаги фаолиятимни якунладим”, - дейди Шагаев.

Бир неча йилдан кейин Эркин Мақсудович спорт мавзусига оид номзодик диссертацияни муваффақият билан ёқлади, лекин уни амалий мураббийлик иш ўзига жалб қилди.

Семья Шагаевых в Австралии
Из личного архива Эркина Шагаева
Семья Шагаевых в Австралии

Аввалига жонажон Ўзбекистонида меҳнат қилди, кейинчалик уни Австралияга таклиф қилишди. У Сиднейга 1991 йил ёзда хотини ва икки нафар кичик фарзанди билан келди. Спорт туфайли ўзи кўрган дуёни уларга кўрсатмоқчи эди. Аввалига Шагаев Австралиянинг сув полоси бўйича эркалар жамоасининг маслаҳатчиси эди. 1992 йилда жамоа Олимпиадада 5-ўринни эгаллади. Шундан кейин унга ўсмирларни тарбиясига олишни таклиф қилишди. У ўсмирлар билан Жаҳон чемпионатида (1999 й.) кумуш медалга соҳиб чиқди. Тез орада Шагаев Австралиянинг катталар жамоасини бошқарди. Унинг раҳбарлиги остида жамоа ўзининг энг яхши натижасига эришди – ярим финал босқичи ва 1998 йилдаги жаҳон чемпионатида 4 –ўрин.

Шунингдек, Эркин Мақсудович Сингапур терма жамоасининг директори ва бош мураббийи бўлган, Хитойда сув полоси бўйича аёллар жамоасини тайёрлаган. 2014 йилдан 2016 йилгача Россия эркаклар жамоасига мураббийлик қилган.

Эркин Шагаев с внуком в Австралии
Из личного архива Эркина Шагаева
Эркин Шагаев с внуком в Австралии

Бугунги кунда олимпия чемпиони спорт  маслаҳатчиси сифатида ишлашда давом этмоқда. Унга дунёнинг турли мамлакатларидан талаб катта, лекин у кўп вақтини ватанида ўтказади.

“Мен Ўзбекистонни жуда яхши кўраман: қаерда ишмайин, қалбим билан уйдаман. Бу ерда, онам, синглим ва унинг оиласи, амаки-тоғаларим, амма-холаларим, дўстларим бор. Эсимда, бир неча ой илгари Тошкентга келиб, шаҳар бўйлаб сайр қилгандим. Бу ерда профессионал жиҳатдан ҳам фойдам тегишини истайман: кучим, ғайратим ҳали ҳам бор. Эҳтимол, қачондир спортдаги йўлим ҳақида автобиография ёзарман. Совет сув полоси спортчилари йирик мусобақаларда иштирок эта олмаган давр жуда қийин эди. Мен учун “қон, тер ва кўз ёшлар” ва “машаққатлардан юлдузлар сари” ифодалари ҳақиқий маънога эга. Лекин биз натижада жамоадаги дўстларим билан асосий мукофотни қўлга киритдик. Демак, барча зое кетмаган”, - дея хулоса қилади Эркин Мақсудович.

Биринчи ўзбекистонлик Олимпиада олтин медали соҳибининг ишончи комил: бу спортнинг келажаги ва ватандошларининг бошқа спорт турларидаги муваффақияти ҳали олдинда.

468
Мавзу:
Олимпиада-80: ҳаммаси қандай бўлган эди? (20)
Спортивный журналист Тимур Низаев

Низаев: илк олимпия муҳаббати, икки марта тўланган ҳисоб ва амалга ошмай қолган интервью

77
Таниқли спорт журналисти Тимур Низаев Sputnik Ўзбекистон мухбирига Москва Олимпиадасидаги матбуотнинг фаолияти ҳақида сўзлаб берди.

СССР халқларининг спартакиадаси: асосий ўйинларга қандай тайёргарлик кўрилган

Олимпиада-80 дан бир йил олдин Москвада СССР халқларининг VII-ёзги спартакиадаси бўлиб ўтди. Айнан шу пайтда спорт иншоотлари биринчи бор синовдан ўтказилди, ҳакамларнинг иши ва спортчиларнинг тайёргарлигига баҳо берилди. Бу ерда журналистлар ҳам ўрганишган. Бу кўп жиҳатдан келажакда, ўйинларнинг ўзида ёрдам берди.

"Биз Спартакиадага 6-7 кишилик гуруҳ бўлиб бордик. Спортнинг барча турларини ўзаро тақсимлаб олган эдик. Бу пайтга келиб мен "Физкультурник Узбекистана" газетасида учинчи йил ишлаётган эдим ва мен учун бу жуда ҳодиса бўлди. Мен биринчи бор ичига 30 ҳилдан ортиқ спорт турини олган комплекс мусобақаларни шарҳладим. Бизнинг муҳарриримиз Давлат Тимурович Фаттахов бизни Олимпия ўйинларига йўлланмани ва аккредитация Спартакиадада энг яхши ишлаган одамга берилиши билан умидлантирди. Натижада мен танландим", - дейди Низаев.

Олимпиада бошланишидан олдин ташкилий қўмита барча иттифоқ республикаларидан журналистларни йиғди. Ўшанда Ўзбекистон ССРдан тўрт киши бўлган: Москвага Тимур Низаевдан ташқари, "Совет Ўзбекистони" ("Советский Узбекистан") газетасидан Ҳайдар Носиров, Сафар Остонов - "Ёш ленинчи" ("Молодой ленинец") ва Олег Якубов "Правда Востока"дан йўл олдилар.

Шаҳар даражасидаги коммунизм ва журналистика айёрлиги

Суҳбатдошнинг сўзларига кўра, Москвадаги Ўйинларда ажойиб муҳит ҳукмронлик қилган ва СССР пойтахтида бир мунча вақт ҳақиқий коммунизм ҳукм сурди: мисли кўрилмаган мўл-кўлчилик, Олимпия ўйинлари қатнашчилари, меҳмонлари ва ташкилотчилари учун бепул ичимликлар ва транспорт.

"Ҳамма жой тоза ва саранжом эди. Ўшанда барча кераксиз шахслар 101-километрдан нарига кўчирилганди. Дўкон расталарида ҳамма нарса бор эди, ҳатто олдин сотилмаган ёки сотиб олиш қийин бўлган нарсалар ҳам бор эди. Мен жуда кўп сувенирларни жуда арзон нархда сотиб олганим эсимда", - деб эслайди Тимур Таджиевич.

Турар жой ва иш шароитларидан ҳам мамнун эдик: матбуот Москва марказидаги "Россия" меҳмонхонасининг шинам хоналарида жойлаштирилди, журналистлар яқин масофада - Лужникидаги замонавий ва шинам матбуот марказида ишладилар. Шу ернинг ўзида бошқа мамлакатлардан келган минглаб ҳамкасблари билан ҳам суҳбатлашишган. Бунга ўнлаб пиво навлари сотиладиган матбуот барнинг муҳити ҳам таъсир қилган.

"Бир марта эслайман, Грузиянинг "Лело" спорт газетаси бош муҳаррири Тенгиз Гачечиладзе билан барда ўтирган эдик. Гаплашиб ўтирдик, ичиб бўлиб ташқарига чиқдик ва иккаламизга қанчадан тушганини сўрамаганига ҳайрон бўлдим. Шундай бўлиб чиқдики, мен ҳам, у ҳам бир-биримиз учун билдирмай тўлаб қўйган эканмиз. Муҳит ана шундай дўстона бўлган", - дея хотирлайди Тимур Таджиевич.

 

Архивные фотографии журналиста Тимура Низаева
© Sputnik / Рамиз Бахтияров
Архивные фотографии журналиста Тимура Низаева

 

Бироқ, иш пайтида рақобат ҳам бор эди. Низаевнинг сўзларига кўра, аввало белоруссиялик ҳамкасблар билан рақобат бўлган, гарчи уларнинг ҳар бири ўз мамлакати ҳақида ёзган. Бу рақобат руҳида эмас, балки ўз спортчилари, спорт турлари, республикаларининг тарғиботига ўхшар эди.

"Мен ҳам ўз кузатувларим ва қарашларимнинг бир нечтасини захирада сақлаб турдим. Бу миллатчилик хусусиятига эга эмасди, аксинча бу профессионал ҳийла эди", - дея қўшимча қилди спорт мухбири.

У 25 кун сезилмай ўтиб кетганига иқрор бўлади. Владимир Высоцкийнинг тўсатдан ва бутун мамлакатни ҳайратда қолдирган дафн маросими хотирада қолди. Низаев кордондан ўта олмади ва маросимни узоқдан кузатди.

Бундан ташқари, ўн минглаб меҳмонлар ва спортчилар, миллионлаб телетомошабинлар каби Тимур Таджиевичнинг кўнглида ҳам осмонга учиб кетган Олимпия айиқчаси қолди. Ҳамманинг кўзига, ўзлари хоҳламаган ҳолда ёш келди. Алоҳида шаҳардаги коммунизм спорт эртаги билан якун топди: эртаси куни меҳмонхонадаги хизматчилар доимгидай меҳмонлардан нолий бошладилар.

Ғолиблар билан учрашувлар ва телефон орқали янгиликлар

Москвадаги 1980 йил Ўйинларига ўзбекистонлик спортчилар максимал рекорд сони билан етиб келишди - 15 нафар.  Ҳар бир спортчи учун Низаев улар ўйнаган спорт турларини ва таржимаи ҳолини синчковлик билан ўрганиб, олдиндан чизмалар тайёрлаган. "Физкультурник Узбекистана" газетаси ҳафтада уч марта нашр этиларди, тўрт саҳифадан учтаси Олимпиадага бағишланганди. Материалларнинг деярли барчаси нашр этилган.

"Москвада содир бўлганларнинг барчаси – ёрқин, кўркам, гўзал бўлган. Ҳар бир аренада субпресс-марказлари бор эди: Крылатскоедаги эшкак эшиш каналида, "Битца" от спорти марказида. Хотирамда айниқса Мытищи қолди. У ерда стендли отишма бўйича мусобақалар ўтказилган эди ва унда Рустам Ямбулатов кумуш медалини қўлга киритди. Худди шу "Битца"да от спорти бўйича умумжамоа ҳисобида Юрий Ковшов чемпион бўлди. Ватандошларимиздан бири Собиржон Рўзиев кумуш медал совриндори бўлди. У ҳақида бир неча бор хабарлар ёзгандим. Велотрекда сирдарёлик Александр Панфилов "кумуш"ни қўлга киритди", - дейди суҳбатдош.

Унинг сўзларига кўра, энг муваффақиятли интервью Собиржон Рўзиев билан бўлди. У спортчини Москва Ўйинлардан ҳам олдин билар эди, ундан илк интервьюни 1977 йилда олган эди. Рўзиев доим чет элларда юрар эди, шунинг учун унинг чиқишларини ҳар доим ҳам жонли томоша қилиш имкони бўлмасди.

"Мен Иттифоқ даврида ҳеч қачон ташқарига боролмаганман. Кейинчалик мустақиллик йилларида дунё бўйлаб саёҳат қилишга муваффақ бўлдим. Рўзиевнинг қиличбозлигини фақат Олимпия Ўйинларида кўрдим. Унинг ҳал қилувчи зарбани беришгача бўлган қунтини унутиб бўлмайди", - деб эслайди Тимур Низаев.

Шунингдек, чавандоз Юрий Ковшов ва ўқчи Рустам Ямбулатов билан материаллар ҳам бўлган.

"Мен билан гаплаша олмаган ягона одам бу Лариса Павлова бўлди. У аёллар волейбол жамоаси таркибида Олимпиада чемпиони бўлди. Нимагадир бунинг иложиси бўлмади", - дея таъкидлади журналист.

Мусобақалардаги ишини эслаб, Низаев бундан 40 йил олдин технологиялар бутунлай бошқача бўлганини таъкидлайди. Тошкентга у янгиликларни телефон орқали узатарди, стадионлар ва спорт мажмуаларида суратга олишни, албатта, матбуотнинг ҳозирги имкониятлари билан таққослаб бўлмайди.

"Пекиндаги Олимпия стадионида 36 та камера бор эди, Москвада эса, адашмасам, атиги 12 та камера бўлган. Энди эса дронлардан ва йирик планда суратга олишади. Бунда спортчининг ҳис-туйғулари кўринади, экранда қайтаришлар намойиш этилади. У пайт эса бу кабилар ҳақида гап бўлмаган ҳам. Технологик силжиш ҳайратга солади", - дея қўшимча қилди журналист.

Шу билан бирга, тўртта Ўйинларда қатнашган Низаев, айнан Олимпиада-80ни ўзининг фаолиятидаги илк Ўйин сифатида бошқача қадрлайди.

За работу на соревнования самого высокого уровня Тимур Низаев был удостоен множества престижных наград и памятных медалей
© Sputnik / Рамиз Бахтияров
За работу на соревнования самого высокого уровня Тимур Низаев был удостоен множества престижных наград и памятных медалей

"Мен жуда кўп жойларда бўлдим: Осиё ўйинларида ҳам ва қолган учта олимпиадаларда ҳам. Пекинга мени бу сафар Ўзбекистондан эмас, балки ХОҚ раҳбарияти томонидан таклиф қилишди, ҳатто "Спорт ва матбуот" номинациясида мукофот ҳам тақдим этишди. Ҳамма жой ўз ҳолича ажойиб эди, лекин биринчи Ўйинлар биринчи муҳаббатга ўхшайди: бундай нарсани унутиб бўлмайди", - дея иқрор бўлади у.

Дунёни спорт қутқариб қолади

Тимур Таджитович, спортга бефарқ бўлмаган кўплаб одамлар сингари, коронавирус пандемияси туфайли Олимпия ўйинларининг 2021 йилга кўчирилиши ҳақидаги хабарни афсус билан қабул қилди. У бундай қатъий чоралар тарихда бешинчи бор жорий этилаётганини эсга олди. Шу билан бирга, у спортнинг нафақат халқаро муносабатларнинг маданий-гуманитар таркибий қисмига, балки ҳар қандай мамлакат иқтисодиётига ҳам қўшадиган улкан ҳиссасини эсга олди.

Спортивный журналист Тимур Низаев освещал четыре олимпиады и несколько Азиатских игр, а также десятки других международных турниров
© Sputnik / Рамиз Бахтияров
Спортивный журналист Тимур Низаев освещал четыре олимпиады и несколько Азиатских игр, а также десятки других международных турниров

"Халқаро Олимпия Қўмитаси президенти Томас Бахнинг Европанинг меҳнатга лаёқатли аҳолисининг уч фоизи спорт соҳасида бандлиги ва Европа ЯИМнинг икки фоизи спорт бизнесига тўғри келишини айтгани бежиз эмас. Бу катта сонлар ва у соҳанинг муҳимлигидан далолат беради", - деб ишонч билдиради Низаев.

Унинг фикрига кўра, пандемия одатий дунёни ўзгартирди, янги муносабатларни ўрнатди. Журналистнинг фикрича, ушбу мураккаб воқеликда айнан спорт бутун инсоният учун бирлаштирувчи тамойилга айланиши керак.

77
Мавзу:
Олимпиада-80: ҳаммаси қандай бўлган эди? (20)
Андрей Серенко

Серенко: фақат "фантазёрлар" АҚШнинг толиблар билан битимига оптимизм билан қарайди

203
Россиянинг замонавий Афғонистонни ўрганиш маркази етакчи эксперти Андрей Серенко регион атрофидаги фантазиялар ва реаллик ҳақида гапирди

Охирги ой давомида АҚШ Афғонистоннинг тўртта провинциясида "Толибон" радикал уюшмаси позициялари бўйлаб зарба берди. Уюшма аъзолари, Вашингтон февраль ойи охирида толиблар билан имзолаган ва 20 йилдан буён давом этиб келаётган қуролланган можарога чек қўйиши лозим бўлган тинчлик битимини бузганини ишонч билан таъкидлашмоқда.

Россиянинг замонавий Афғонистонни ўрганиш маркази етакчи эксперти Андрей Серенко фикрича, АҚШ умуман олганда - америка ҳарбийларининг толибларга қарши ва аксинча жанговар ҳаракатларда иштирок этмаслиги билан - шартнома бўйича энг муҳим мажбуриятлардан бирини бузди.

Эслатиб ўтамиз, АҚШ ва НАТО мамлакатларининг бошқа муҳим мажбурияти - бу Афғонистондан 14 ой давомида ўз қўшинларини чиқариб кетилиши эди.

Серенко фикрича, ушбу, бир қарашда олдиндан келишилган график ҳозирда "муаллақ" турибди ва бу ҳолат америка линияси боши берк кўчага кириб қолганини англатади.

"Ушбу битим борасида аллақандай оптимизмни сақлаб қолиш учун том маънода фантазёр бўлиш керак. Реалист бўлиб, "Толибон" ҳеч қачон урушни тўхтатмасли, ҳеч қандай қўшинни чиқариш билан уюшмани тинчлантириб бўлмаслиги ҳақида ўз-ўзингизга ҳисоб бермоғингиз лозим. Шундай экан, қўшинларни чиқаришни вақтинча тўхтатишга тўғри келар эҳтимол, толиблар яна америка қўшинлари ва НАТО кучларига ҳужум қилишлари мумкинлигини билган ҳолда", — деди сиёсатшунос Sputnik Тожикистон билан суҳбатда.

Экспертнинг таъкидлашича, бу сингари сценарий ҳеч қандай наф келтирмайди, биринчи навбатда, толибларнинг ўзига фойда бермайди, сабаби, бу ҳолатда ўз тарафдорларига нега АҚШ билан битим барбод бўлгани хусусида тушунтириш беришга тўғри келади.

Эришилган тинчлик битимининг барбод бўлиши "Толибон" етакчилари шаънига берилган зарбадир, дейди Серенко.

Ушбу ҳолатдан манфаат кўрадиган ягона куч - бу афғон ҳукумати бўлиб, у аввал ҳам бир неча маротаба худди шундай сценарий рўй бериши ҳақида огоҳлантирган.

203
Мавзу:
Афғонистон: 30 йил тинчлик илинжида

Лукашенконинг собиқ рақиби дунёнинг 32 етакчисига мактуб ёзди

30
Президентлик пойгасида Александр Лукашенконинг рақиби бўлган Валерий Цепкало 30дан ортиқ давлат етакчиларига мактуб ёзди ва унда айни вақтда Беларусь ҳукумати мамлакатда сайлов жараёнининг эркин ва адолатли ўтказилишига фаол тўсқинлик қилаётгани ҳақида баён этди

ТОШКЕНТ, 4 авг — Sputnik. Беларус президенти лавозимига даъвогарлик қилган собиқ номзод, Юқори технологиялар парки собиқ раҳбари Валерий Цепкало дунёнинг 32 давлат етакчиларига республикада эркин сайловларни ташкил этишда ёрдам сўраб мактуб йўллади, деб хабар бермоқда РИА Новости.

Айни вақтда Беларусда сайлов кампанияси бўлиб ўтмоқда, асосий овоз бериш куни 9 августга белгиланган. Муддатдан олдин овоз бериш 4 август куни бошланади. Президент лавозимига беш киши даъвогарлик қилмоқда, улар орасида олтинчи марта ўз номзодини президентликка илгари сурган амалдаги давлат раҳбари Александр Лукашенко ҳам бор.

"Бутун Беларус халқи номидан овоз бериш ва овозларни санашда халқаро кузатувни ташкил этишда қўллаб-қувватлашингизни, давлатингиз ҳудудида истиқомат қилувчи Беларус фуқаролари учун ҳам ушбу овоз бериш жараёнининг ўтказилишини қўллаб-қувватлашингизни сўрайман", - деб ёзган Цепкало.

У шунингдек, Беларусь оппозицияси мақсади - Светлана Тихановская ғалабаси эканлигини айтган. Сиёсатчининг сўзларига кўра, Тихановская давлат раҳбари этиб сайланган тақдирда, олти ойгача бўлган муддатда янги президент сайловлари ўтказилади ва унда барча номзодлар, жумладан, қамоқда бўлганлари ҳам иштирок этади.

Икки ҳафта бурун Цепкалонинг шошилинч тарзда Москвага йўл олгани хабар қилинган эди. Сиёсатчининг рафиқаси Беларусда қолган. РИА Новости билан суҳбатда, Цепкало, айни вақтда ҳибсга олиниши хавфи борлиги учун ватанга қайтиш нияти йўқлигини маълум қилган. Ўтган ҳафтада сиёсатчи Украинага етиб келган.

30