Жасур Жалолиддинов

Она орзуси: Жасур Жалолиддиновнинг муваффақият йўли

563
(Янгиланган 15:14 26.10.2020)
2020 йил ёзида ўзбек футболчиси Жасурбек Жалолиддинов Россиянинг “Локомотив” клубига ўтди. Трансфер ўзбек ва рус спорти дунёсида катта шов-шувга сабаб бўлди. Sputnik ҳозир ижара ҳуқуқи асосида “Тамбов”да тўп сураётган футболчининг муваффақияти тарихини сўраб билди.

ТОШКЕНТ, 25 окт — Sputnik. Марина Чернышова-Мельник. Ўзбекистоннинг энг иқтидорли ёш футболчиларидан бири Жасур Жалолиддинов 2020 йил ёз ойидан буён нафақат ўзбекистонлик мухлислар диққатини ўзига қаратмоқда. У Россияга келгандан сўнг у ҳақидаги хабарлар ОАВда тез-тез пайдо бўла бошлади.

Она орзуси ва ҳаётини ўзгартирган таклиф

Жасурбек Навоийда таваллуд топган. Болакайнинг онаси ўғли футболчи бўлишни орзу қиларди. Унинг энг яхши кўрган футболчиси “Ливерпуль”, "Манчестер Юнайтед" ва "Реал Мадрид"да тўп сурган таниқли англиялик ҳужумчи Майкл Оуэн эди. Минг афсуски, Жасурбек гўдаклик чоғида онаси вафот этди, бироқ унинг орзусини ўғли барибир рўёбга чиқарди.

“Уйимиз олдида катта стадион бор эди, мен у ерда барча бўш вақтимни ўтказардим. Катта ёшли футбочилар жамоаси машғулот ўтказарди. Аввалига барча ўйинлар ва машғулотларни катта қизиқиш билан кузатардим, кейин ўзим тўп ўйнашга уриниб кўрдим. Тез орада катталар менга эътибор қаратишди ва ўргата бошлашди. Жуда ҳаракат қилардим, кўп шуғулландим, вақт ўтиб мени жамоага қабул қилишди”, - дейди Жасурбек.

Жалолиддинов 8 ёшга тўлганида унинг ҳаёти тубдан ўзгариб кетди. Навоийда “Бунёдкор” академиясининг республика турнири бўлиб ўтаётган эди. Жасур тўп сураётган маҳаллий жамоа пойтахтнинг машҳур клубига қарши ўйнади. Улар ютқазишди, рақиб мураббийи эса истеъдодли футболчини кўз остига олиб қўйди ва турнирдан сўнг уни ўз жамоасига ўтишни таклиф қилди. Болакай ўзида йўқ хурсанд эди, ахир “Бундёдкор” мамлакатдаги энг яхши спорт академияларидан бири саналади. Бироқ машғулотлар учун Тошкентга кўчиш керак эди.

“Бувим мени қўйиб юборишни хоҳламас эди. Ахир мен кичик бир бола эдим, уйда икки тоғам менга ғамхўрлик қиларди, пойтахтда эса ҳеч қандай қариндош ва таниш йўқ эди. Лекин мен кетишни жуда ҳам хоҳлардим: бу катта имконият эканини англардим. Уйда мен йиғладим, натижада бувим тақдирга тан берди”, - дея эслайди футболчи.

Пойтахтдаги ҳаёт ва дебют

Тошкентда у республиканинг турли шаҳарларидан келган болалар яшайдиган “Бунёдкор” академиясига жойлашди. Жасур оддий маҳаллий мактабда таҳсил олган, лекин асосий вақтини машғулотларда ўтказган. Академияда энг кичиги у эди, қолган ўйинчилар 8-9-синфларда ўқишарди. Қаҳрамонимиз бир муаммога дуч келади: рус тилини билмасди ва бу машғулот жараёнига халал берарди. Гап шундаки, жамоа мураббийи русийзабон эди ва барча дарсларни бу тилда олиб борарди. Шу боис ҳар бир ўйинчи рус тилини билиши шарт эди, Жасур эса аввалига унинг олдига қўйилган вазифаларни тушунмасди.

Жасур Жалоллидинов на тренеровке в ФК Бунёдкор
Жасур Жалоллидинов на тренеровке в ФК "Бунёдкор"

У тилни ўргана бошлади ва жамоадошлари билан ҳамиша бу тилда сўзлашиб, муваффақиятга эришди. Ҳеч қандай дарс олиб, курсга қатнамаган. Фақат тил муҳитига шўнғиган ҳолда ўрганган. Каттароқ ёшдаги ўйинчиларга бошида у адашиб қолмаслиги учун Жалолиддиновни бир ўзини сайр қилишга қўйиб юбормаслик топширилган.

Жасур қарийб ўн йил “Бунёдкор” шарафини ҳимоя қилди. У ҳам маҳаллий, ҳам республика, ҳам халқаро турнирларда қатнашарди. Жамоа таркибида Украина, Малайзия ва бошқа мамлакатларга борган. Жамоа иштирок этган турнирларда у энг яхши бомбардир деб топиларди.

16 ёшида футболчининг фаолиятида янги буралиш юз берди: у “Бунёдкорнинг” “Пахтакорга” қарши биринчи ўйинида қатнашди. У захирадан майдонга тушиб, ярим соатдан зиёд ўйнади. Ўзини муносиб равишда кўрсатди, ўйиндан сўнг асосий жамоа мураббийи Миржалол Қосимов Жасурбекни ўз жамоасига чақирди.

“У шунчаки мен биринчи жамоа яшаётган академиянинг учинчи қаватига кўчишимни айтди. Мен ажойиб бир шок ҳолатида эдим. Ахир улар мен авваллари сўрашишни орзу қилган болалар. Энди эса менинг ҳамкасбларим ва бир майдонда тўп сурамиз. Лекин мураббий мен меҳнат қилишим ва босар-тусаримни билмасдан қолмаслигим кераклигини айтди. Биринчи ўйинларда мен захирада ўтириб кузатардим. Кейин Миржалол Қўшоқович майдонга чақирди. Мен чигилни ёзишдан кейин энди формамни кийган эдим, ... 8 дақиқада томошабинлар қаршида тўп сурдим. Ўзбекистон чемпионатидаги илк ўйиним шундай кечди. Буларнинг бари имконсиз бўлиб туюларди, мен жуда бахтиёр эдим. Мен миллий чемпионат тарихида энг ёш футболчи бўлдим”, - дейди Жалолиддинов.

2010 йилда клубга Вадим Абрамов, Ўзбекистон миллий терма жамоасининг ҳозирги бош мураббийи раҳбарлик қилди. У Жасурни деярли ҳар бир ўйинда асосий таркибда майдонга чиқарарди. Абрамов унга ишонарди ва ҳамиша қўллаб-қувватларди.

“Ҳатто мен ёмон ўйнаганимда, мен ишончга сазовор эмасман деб ўйлардим. Лекин менга барибир имконият беришарди. Мавсумнинг учинчи ўйинида мен гол урдим ва ўзбек футболи тарихида энг ёш гол муаллифига айландим. Ўтган мавсумда мен ҳамиша майдонга тушардим ва Ўзбекистон чемпионатида мени энг яхши ёш ўйинчи деб топишди”, - дея ёдга олади у.

Трансфер ва Россия клуби

Ёш ва иқтидорли футболчи ҳар ерда кўзга ташланади. Сўнгги йилларда турли жамоа мураббийлари Жалолиддиновга қизиқиш билдиришди, унинг трансфери ҳақида сўрашди. Лекин аввалига ҳаммаси агентлар билан музокаралар даражасида эди. Баҳор ойида қаҳрамонимиз у Москванинг “Локомотив” раҳбари назарига тушганини билган. Ўзи илгари бу жамоа ўйинларини кузатмаган.

“Ватандошимиз Элдор Шомуродов “Ростов”га ўтгандан кейин бутун Ўзбекистон Россия футболини кузатишни бошлади”, - дея аниқлик киритди футболчи.

Жорий йил ёзида ёш ўйинчининг “Локомотив”га трансфери тўғрисида расмий таклиф келиб тушди. “Бунёдкор”да молиявий қийинчиликлар бор эди, сўнгги йил фақат академия тарбияланувчилари қолганди. Шунинг учун клуб унинг трансферига розилик билдирган.

Янги жамоада Жасурни яхши қарши олишди, бунинг устига у ерда аллақачон кўплаб легионерлар бор эди. Спортчи ўзбек ва рус футболи ўртасидаги фарққа эътибор қаратган: унинг республикасида ўйин техникасига катта эътибор қаратилади, Россияда эса кучга эътибор катта.

Афсуски, “Локомотив”нинг жорий мавсумида Жасур захирада бўлди ва майдонга тушмади.

“Албатта, трансфер вақтида ҳеч ким менинг янги жамоадаги позицияим ҳақида кафолат бера олмайди. Мен дарҳол асосий таркибда ўйнамаслигимни билган эдим, холос. Лекин ҳеч киси йўқ, ҳаммаси олдинди. Шомуродов ҳам “Ростов” шарафини ҳимоя қилиш учун дарҳол майдонга тушмаган эди, қарийб бир йил захирада эди”, - дейди Жасур.

Октябрда “темирйўлчилар” уни “Тамбов”га ижарага бериб юборди. Ҳозир жамоа стадион тайёр эмаслиги сабаб Саранскда ўз майдонидаги баҳсларни ўтказмоқда. Ўзбекистонлик футболчи “Динамо-Брянск”га қарши кечган ўйинда дебют қилди.

Жорий мавсумда футболчи кейинги йил “Локомотив”га юқори тайёргарлик билан қайтиш учун ўз олдига кўпроқ ўйнаш ва тайёрлигини оширишни мақсад қилиб қўйган.

“Мамлакат чемпионатида иштирок этмоқчи бўлсанг, жамоангда ўзингни яхши кўрсатишинг керак”,  - деб ишонади Жасур.

Унинг учун майдондаги энг қулай позиция ярим ҳимоянинг ўнг қаноти ҳисобланади.

Ўзбекча ош ва кумирлар

Спортчи бўш вақтларини уйда компьютер ўйинларини ўйнаш билан ўтказади. Баъзан шаҳар бўйлаб сайр қилади.

У ҳақиқий ўзбек сифатида ҳаётини ошсиз тасаввур қила олмайди. Ҳафтасига камида бир марта маҳаллий кафега ошхўрликка боради.

“Бунёдкор”да ўйиндан бир кун олдин ҳамиша ош танаввул қилардик, дам олиш кунлари ҳам. Бу ерда агентлардан маслаҳат сўрадим: яхши ўзбек ресторани қаерда бор? Улар топишди ва мен бу ерда ватанимни эслаш учун келаман. Чойхонада ватандошларимни кўриш ёқимли. Улар мен футболчи эканимни билишади ва ҳамиша илиқ қарши олишади”,  - дейди спортчи.

Мавсумнинг биринчи ярми “Тамбов” учун 18 декабрда якунланади. Ёш футболчи бўш вақтини ватанида, Навоийда ўтказмоқчи. У бувиси ва тоғаларини соғинган.

Элдор Шомуродов ўзбек футболидаги унинг кумиридир. Улар баъзан гаплашиб туришади, Шомуродов ватандошига маслаҳатлар бериб туради.

Россиялик футболчилардан яқинда Италиянинг “Аталанта” клубига ўтган ва “Локомотив”нинг собиқ ярим ҳимоячиси Алексей Миранчук.

“У менга ўхшаб чапақай. Унинг ўйин услуби, ҳамиша ўрганиш ва маҳоратини ошириш иштиёқи ёқади. Интервьюларимнинг бирида Алексейни жуда ҳурмат қилишимни айтганман. Шундан сўнг у менинг олдимга келиб сўрашди ва ўшандан буён машғулотларда ёрдам берди”, - дейди у.

Асосий мақсадларидан бири хорижда улкан спорт ютуқларини қўлга киритишдир.

563
Основатель веб-сайта Bellingcat Элиот Хиггинс

Фейклар фабрикаси ва унинг ҳақиқий эгалари

33
Сўнгги вақтларда Bellingcat ахборот агентлиги тез-тез эсга олинмоқда. ОАВда агентлик ташкилотчиси сифатида тилга олинадиган "Эллиот Хиггинс" китоб чоп этди. Унинг шериги "Христо Грозев" ёки "Морис Ракушицкий" (иккаласи ҳам битта одам) янги фош этишларни ваъда берган.

Виктория Никифорова
Ушбу фош этишлар баҳоси эса аллақачон маълум — Донбассда уриб туширилган Боинг, Гутадаги кимёвий ҳужум, Скрипаллар ва Навальнийнинг заҳарланиши ҳақидаги фейклар муаллифлари ҳеч қачон ҳақиқатни айтиш учун ўзларини қийнамаганлар.

Бу уйдирмалар ҳақида жиддий гапириш мумкинмас — уни журналистик суриштирув жанрига компромат деб аташ мумкин ҳатто. Аммо Bellingcat агентлигининг дунёга келиши тарихи анча қизиқ. Ушбу фейклар фабрикаси қай тариқа юзага келган?

2010-йилнинг бошида Афғонистондаги америка ҳарбий разведкаси бошлиғи Майкл Флинн "Разведка қандай созланади?" мавзусида жуда қизиқ докладни эълон қилади.

Партизанлар уруши ўз чақириқларини илгари сурар ва бесўнақай разведтузилмалар уларни эплай олмай қолган эди. Флинн ҳаммуаллифлар билан биргаликда ўз ҳамкасбларига маълумот беришни истаганларнинг барчасидан - хоҳ у маҳаллий аҳоли бўлсин, хоҳ журналистлар, ННТ вакиллари ёки аёллар ташкилотлари бўладими ёхуд БМТ ходимлари, ё фаоллар - хуллас, ҳамма-ҳаммадан маълумотлар олишни таклиф қилди.

Маълумотларни фақатгина ҳарбий мавзудагина эмас, балки мамлакатда рўй бераётган барча ҳолатлар ҳақида тўплаш талаб қилинаётган эди. Йўл-йўлакай мавжуд сирларни фош қилиш, тўпланган ахборотларни НАТО бўйича иттифоқдошлар, журналистлар, ННТлар ва барча-барчага тақдим этиш режалаштирилганди.

Тўғри форматланган ва узатилган ахборот қуролга айланарди. У маҳаллий аҳолига оккупантлар улар ҳақида қандай қайғураётганлигини кўрсатар ва халқни партизанлардан узоқлаштирарди. Четдан қараганда эса Яқин Шарққа қонун ва тартибни олиб келган америка демократиясининг ёрқин образини намойиш этишга имкон берарди.

Маълумотларни махсус танлаб олинган таҳлилчилар сортировка қилишлари керак эди — Флинн "энг иқтидорли ва очларни" танлаб олишни маслаҳат беради. Улар барча икир-чикирларга эътиборли бўлишлари, геолокация ва очиқ манбалар билан ишлай олишлари керак эди. Доклад якунида муаллифлар америка разведкаси ветерани Сэмюэл Уилсондан иқтибос келтирганлар: "Маълумотларнинг 90 фоизи, - деган АҚШ Мудофаа вазирлиги Разведка бошқармасининг собиқ раҳбари - очиқ манбалардан келади. <…> Разведканинг ҳақиқий қаҳрамони — Жеймс Бонд эмас, балки Шерлок Холмсдир".

Тахминан худди шу вақтда Британия армияси зобити Боб Сили Афғонистонда хизмат олиб борарди. Инглиз нашрларида улар разведкачилар, сифатида тилга олинади, аммо бунга далиллар келтирилмаган ҳеч қачон. Эҳтимол, 2008-йилдан 2017 йилгача Ироқ, Афғонистон, Ливия ва Сурияда Боб Сили чиндан ҳам бошқа нарсалар билан шуғуллангандир.

Нима бўлганда ҳам мана бугун таниқли сиёсатчига айлангандан сўнг ҳам Сили ўзини Штирлиц каби тутишда давом этмоқда. У ўз яқинлари, ота-онаси ёки сирли рафиқаси акс этган биронта фотосуратни ҳеч қачон эълон қилмаган. Пэрлар китобида "Ната Расимас" сифатида тилга олинган эса-да, аммо ахборот майдонида у ҳақда ҳеч қандай маълумот мавжуд эмас. Сили ҳамма жойда якка ўзи кўриниш беради, ҳа, айтганча, у бачабозлар ҳуқуқларининг ашаддий ҳимоячиларидан бири сифатида ҳам ном қозонган.

Унинг таржимаи ҳоли аввалгидек катта қизиқиш уйғотиб келади. Силининг оиласи бир аср олдин Aнглиянинг энг бадавлат олий мартабали оилаларидан бири бўлган. Унинг насл-насаби тарихи худди достон сингари ўқилади - ундан барону, баронеталар, губернаторлар, вазирлар, парламент аъзолари ўрин олган. Ўғилларининг ҳаммаси Хэрроуда ўқиган, гоҳ Уинстон Черчилл, гоҳ шаҳзода Филипп уларнинг чўқинтирган отасига айланишади. Силилар оиласи яқинда таниқли актёр - машҳур аслзода - Бенедикт Камбербатч билан қариндошлик ришталарини боғлади. Уайт оролидаги энг йирик ер эгаси сифатида маҳаллий аҳоли 2017 йилда Силини парламентга сайлади - бу оилавий анъаналардан бири саналади. У ерда консерваторлардан депутат бўлган Сили Россияга қарши агрессив кун тартиби тарғиботи билан шуғулланмоқда.

1990-йиллар бошида Хэрроуни тамомлаган Боб Сили собиқ совет иттифоқи ҳудудида стрингер сифатида фаолият юритган. У Киев, Тирасполь, Чеченистондан репортажлар тайёрларди. Унинг асосий иш берувчиси The Times нашри эди.

“Спутник V” ўз самарадорлигини исботлади. Нима учун Ғарб унга қарши ахборот урушини олиб бормоқда?
Ruptly / RT / пресс-служба БАЭС / Роспотребнадзор / @sputnikvaccine

2012-йиллар бошида интернет маконида "Қорамағиз Моисей" (Brown Mozes) блоги пайдо бўлади. Бу Фрэнк Заппа қўшиғи номи эди. Сили рок-мусиқани яхши кўради, маълум вақт Британия MTV сида ишлаган ва гитарани қойилмақом чала олади.

Кейинчалик "Қорамағиз Моисей"ни ОАВ "энг зўр блогер" дея атайди, аслида эса унинг ёзганларини ўқиб бўлмайди. Бу шунчаки газеталарда чиққан ўзга муаллифлар мақолалари асосида тўқилган нарсалар эди - зерикарли, бирёқлама ва бачкана.

Аввалига "Моисей" Руперт Мердокнинг News Corporation нидан шахсий маълумотлар ўғирланиши билан боғлиқ жанжални ёритади. Ўшанда жамоатчиликда австралиялик медиамагнатга махсус хизматларнинг порахўр ходимлари ишлаган, деган жиддий гумонлар пайдо бўлган. "Моисей" блоги эса муштарийларни бу мавзудан астойдил узоқлаштиришга интилар, барча ишораларни Скотленд-Ярдга бурар эди. Аммо ҳеч ким бу материалларни ўқимасди. "Зўр блогер" ўз аудиториясидан нари борса иккита изоҳ олиши мумкин эди.

Орадан вақт ўтиб "Моисей" Сурия темасига қизиқиб қолади. Номаълум блогер, афтидан, Флин докладидаги "иқтидорли ва оч" аналитик қилиши лозим бўлган ишларни қиларди. У Суриядан YouTube га юкланган видеоларни кўриб чиқиб, уларни мос сарлавҳалар билан номлаган ҳолда тақдим этади. Масалан: "Шрапнель (артиллерия қуроли тури)дан ўқ еган 12 тага яқин гўдаклар жасади" сингари.

Аммо блогер маълумотларни таҳлил қилмайди, балки барчасини жавобга яқин олиб келади. У Хуладаги фожиада шак-шубҳасиз Сурия ҳукуматини айблайди, гарчи кейинги тергов ишлари оммавий қотилликлар жангарилар томонидан содир этилганини кўрсатган бўлсада. Бу ҳеч қандай разведка эмас, балки тозаланган пропаганданинг ўзи эди.

Мана шу ерда The New York Times мухбири, собиқ денгиз пиёда аскари, бир вақтлар газетанинг Москва бюросига раҳбарлик қилган Си Жей Чиверс уни "кашф қилади" ва жамоатчиликка таништиради. У Хорватиядан Сурияга қурол экспорти тўғрисидаги суриштирувларни чоп этади. Унинг мақоласида таъкидланишича, материаллар "Қорамағиз Моисей" тахаллуси остида ижод қиладиган блогер томонидан тақдим этилган. Аслида эса унинг исми "Элиот Хиггинс"дир.

Британия ва америка ОАВлари завқ-шафқ билан Эллиот Хиггинсни машҳур қилишга киришиб кетадилар. "Камтар кўзойнакли йигит", "зиёли ботаник", "гик" — ва шу билан бирга у сурия режимининг "жиноятларини" фош этади. Исми машҳур шоирникига уйғун, фамилияси эса "Пигмалион" қаҳрамони Шоуникидек — тез ёдга қоладиган. Аммо Хиггинс ОАВларда мана саккиз йилдан бери тушмай келаётган бўлсада, унинг ота-онаси ҳақида ҳеч нарса маълум эмас.

Шундай қилиб, унинг исми ва фамилияси осонликча ўйлаб топилган бўлиши мумкин — шерикларимиз яхши кўриб айтадиган бир гап борку - highly likely.

Аслида унинг Лестерда турк-рафиқаси ва икки фарзанди билан яшаши ҳақида ҳеч қандай далил йўқ. Aгар у куну-тун YouTube да ўтирган бўлса, қандай қилиб пул ишлагани умуман тушунарсиз. Ипотекага олинган уйи ва яшаш ҳаражатларини ким қоплаган - наҳот, почта бўлимида ишлаб, қўшимча пул топган рафиқаси? Энг асосийси, олий таълим масканини ўқиб битиролмаган, барча иш жойларидан ҳайдалган, ҳеч қандай чет тилларини билмаган, армияда хизмат қилмаган ва ўзининг иқрори бўйича "қуролларни  Х-Box-ўйинчисидан яхшироқ билмайдиган" бу талаба қандай қилиб тўсатдан профессионал ҳарбий таҳлилчига айланиб қолди?

Кўп нарсаларни Хиггинснинг ўзи ҳам тушунтира олмасди. 2013-йилда унга хайрихоҳлик билдирадиган "Нью-Йоркер" мухбири ундан нега ўз блоги учун бундай ном танлаганини сўрайди. "Тасодифан", - дейди бу саволга жавобан блогер.

Bellingcat агентлигини Хиггинснинг номига ўтказишади, унда барча янги Россияга қарши "фош этишлар" эълон қилина бошлайди. Аммо уларнинг ҳеч бири далиллар билан асосланмаган эди. Аммо ҳар бир мақола Россияга қарши ахборот хуружлари ва навбатдаги санкциялар учун асос бўла олган.

Бу вақт оралиғида Боб Сили машҳур сиёсатчига ва обрўли ҳарбий таҳлилчига айланди. Парламентарий тобора жанговар руҳдаги ҳарбий матнларни тўқимоқда. Brexit дан сўнг, унинг фикри бўйича Британия "глобаллашиши" кутилмоқда - яъни шундан кейин у ўз бошқарувини барча "шерикларга" ўтказа олади. Британиянинг асосий душмани ролига Сили Россияни тайинлаган. У ўзининг барча қўрқувларини бизнинг мамлакатимизга проекциялаган — гоҳ Россия ўзининг жосусларини юборади, гоҳ дезинформация билан шуғулланади, гоҳ "бизга қарши учинчи жаҳон урушини олиб боради ва ғолиб чиқади!".

"Тажовузкор Россияда ҳимояланишнинг ўнта усули", "Россиянинг Ғарбга қарши гибрид урушда қўллаган элликта инструменти" - Силининг рус мавзусидаги фиксацияси мана шундай носоғлом кўриниш касб этади. Эҳтимол, 90-йилларда, собиқ совет иттифоқи маконида у билан нимадир рўй берган бўлса керак.

Ҳарбий аналитик сифатида у "ноконвенциал уруш" - яъни, дезинформация, пропаганда, фитна, ижтимоий тармоқлардаги фаол тадбирлар мавзулари устида ишлайди. Bellingcat ҳам ахборот маконида худди шундай ишлар билан шуғулланади.

2018-йилда Сили сиёсий каминг-аутни амалга оширади. У Bellingcat учун парламентда Скрипаллар воқеаси бўйича "матбуот-анжумани" ўтказади. "Мана, замонамизнинг Шерлок Холмслари, — дея таништиради у ҳамкасбларга Хиггинс ва Грозевни - уларнинг рақамли детектив суриштирувлари шунчаки ноёб".

Ўша вақтдан буён парламентарий очиқчасига Bellingcat нинг маънан раҳнамосига айланган. У Элиот Хиггинсни Атлантик кенгаш ва Генри Жексон кембриж ҳамжамиятига олиб кирди — энг агрессив русофоб аналитик марказларга. "Лестерлик гик" ва Уайт оролидаги аслзодани қандай муносабатлар боғлаб туришини Худо билади, аммо уларни Россияга қарши нафрат ҳаммасидан ҳам кўра кучлироқ бирлаштириши аниқ.

Боб Силининг энг ёрқин аждодларидан бири Моттистоуннинг биринчи барони, бир умр Черчилл билан дўст бўлган ва мамлакатда юқори лавозимларни эгаллаган генерал Жон Сили, Германияга бориб келгач, фюрерга мафтун бўлиб қолади: "Жаноб Гитлер, — дея ҳикоя қилган у қайтиб келгач Англия пэрларига — мутлақо тўғрисўз, самимий ва худмин эмас". Эҳтимол, Гитлернинг "Драх нах Остен" ғояси Силига мерос тариқасида ўтгандир.

Bellingcat бўйича унинг шериги сирли медиаменежер Христо Грозевнинг патрони ҳам бизнинг мамлакатга нисбатан илиқ туйғуларни туймайди. Грозев бир умр дўстлашиб келган Карл Габсбург-Лотарингский ҳанузгача аждодлари мулкларини йўқотиб қўйганидан ўзига келолган эмас. Габсбурглар уйига раҳбар бўлгач, у ўзининг отасидан фарқли ўлароқ, империя ерларига бўлган ҳуқуқдан воз кечмаган. У учун собиқ совет иттифоқи майдони — бу бой берилган отамерос мулкдир. Айтганча, Габсбургнинг рафиқаси Франческа Тиссен — Гитлернинг ҳукуматга келиши ва унинг қурол-аслаҳаларини сахийлик билан молиялаштирган афсонавий немис саноатчисининг набирасидир.

Ғарбнинг элита оилалари кланлари учун Россия атрофидаги ҳудудлар лимитрофлари - бу шунчаки эгасиз ерлар, овчилар маконидир. Маҳаллий аҳоли ҳам - тараққий этганлиги ёки қолоқлигидан қатъи назар - шунчаки флора ва фауна кўринишларидан бири. Bellingcat сингари инструментлар эса — гибрид уруш учун идеал қурол ҳисобланади.

33
Ракетный комплекс Искандер-М

Яхши раққосга "Искандер"лар ҳалал бермоқда

1223
Юқори технологияли ва юқори аниқликдаги қурол-яроғ тизимларидан жанговар фойдаланиш - мутахассис-операторлардан тегишли тайёргарлик, ишончли разведка ва зарба контури ташкил қилиш, шунингдек, сиёсий донишмандлик ва қабул қилинган қарорлар учун жавобгарликни талаб этади.

Бошқа координатлар тизимида энг тўкис ракеталар ҳам "бошқа тизимдан" бўлиб қолиши, старт олмаслиги, нишонлар ёнидан учиб ўтиши ёки "10 фоизга" портлаши мумкин.

1in.am нашрига берган интервьюсида Тоғли Қорабоғда яқинда рўй берган жанговар ҳаракатлар якунларига баҳо берар экан, Арманистон Республикаси бош вазири Никол Пашинян Россия қуролининг ишончлилиги ва жанговар қобилиятига шубҳа билдирди. Унинг сўзларига кўра, "Искандер" тезкор-тактик мажмуа ракеталари ё умуман портламаган, ё "10 фоизга" портлаган (бу борада аниқлик киритилмаган). Шу билан бирга, Пашинян армияда - унинг тузилмалари ҳамда қурол-аслаҳалар борасида сезиларли ислоҳотларни амалга оширмоқчилигини маълум қилган.

Арманистон Республикаси Мудофаа вазирлигида бош вазирнинг "Искандерлар" ҳақидаги турлича талқин қилиниши мумкин бўлган гапларига изоҳ беришдан бош тортишди. Эҳтимол, Пашинян етарлича маълумотга эга бўлмаган, ёки маслаҳатчиларидан бири томонидан унга янглиш маълумотлар етказилган. Россия ракета мажмуалари тактик-техник характеристикалари ва обрўси шу даражада юқорики, профан(ҳар қандай соҳадан бехабар бўлган шахсга нисбатан ишлатилади - тарж.)лар ҳимоясига у муҳтож эмас. Россия томонидан жаҳон қурол бозорининг учдан бир қисми назорат қилиниши ҳам бежиздан эмас. 2020 йилда Россияда қурол-аслаҳалар экспорти ҳажми 13 млрд. долларни ташкил этди. Ушбу рақам ва фактлар аксарият мамлакатлар машаққатли меҳнатидан топган маблағлари эвазига, тўлиқ баҳосида харид қиладиган мудофаа маҳсулотларининг сифатидан далолат беради.

Моҳир қўлларга тушган "Искандер" ТТРМ (тезкор-тактик ракета мажмуаси) Кавказ тоғлари ва денгизларда (ўқув машқларида), жанговар ҳолатларда эса — Сурия ва Африка шимолида нишонларни муваффақиятли забт этади.  Бундай қуролни ўнлаб мамлакатлар сотиб олишни хоҳлаган, ва улардан айримларигина "Искандер-Э"нинг экспорт модификациясини қўлга киритиш имкониятига эга бўлган. Арманистонга омад кулиб боқди, сабаби квазибалликтик маневрларни амалга оширадиган, душман томоннинг ҳаводан ҳужумига қарши тутқич бермас, учиш масофаси ва аниқлилиги бўйича таққослаш мумкин бўлган ракеталар мавжуд эмас.

Квазибаллистик васваса

Россия ўзининг юқори технологик имкониятларини барча мамлакатлар билан баравар баҳам кўрмайди. Шу фонда Пашиняннинг интервьюси очиқ кунда чақнаган чақмоқдек бўлди. "Искандер-М" мажмуаси 2006 йилда Россия армияси қуроллари сафига қабул қилинган, ўз синфида сайёрадаги "энг яхши" деб тан олинган ва шу боис "80-йиллар қуроли" сифатида баҳоланиши - масхаралашдек туюлади.

Арманистон бош вазирининг Россия ОТРМга нисбатан очиқчасига айбловли баёноти бир нечта тахминлар ва хулосалар чиқаришга имкон беради. Бу ерда соҳадан бехабарлик ёки дезинформация энг ёмон сценарий бўлмаслиги мумкин (бу жуда оддий кўринмоқда). Эҳтимол, Россия қуролларини оммавий равишда обрўсизлантириш - "стратегик танлов масала", Арманистон армиясини таркибий ва сифат жиҳатидан ислоҳ қилиш бўйича аллақандай дастурнинг бир қисми бўлиши мумкин, саволлар мана шундагина туғилади. Яқин келажакда Ереван қандай қуролларга эга бўлишни ният қилмоқда, қайси стандартларга мувофиқ мудофаа қобилиятини кучайтирмоқчи? Ва, энг муҳими, ҳарбий қурилишнинг янги босқичи қандай пировард мақсад билан бошланмоқда?

Қорабоғдаги кузги жанглардан сўнг хулосалар чиқарилган ва режалар тузилган деб тахмин қилиш мантиқан тўғри. Бироқ, эскитдан қолган: "Ғалабанинг ҳар доим кўп оталари кўп бўлади, мағлубият эса ҳамиша етимдир", деган нақл бор. Пашиняннинг интервьюсидан хулоса қилиш мумкинки, Мудофаа вазирлиги ва Бош штабда "уруш тўғрисида бутун ҳақиқатни исботлаш, аниқлаш, кўриш" бўйича кўплаб таҳлилий ишлар олиб борилмоқда, шу билан бирга 1000 дан ортиқ жиноий ишлар қўзғатилган. Бу ерда нима кўпроғини тушуниш қийин - ҳақиқатни излаш ва стратегияни тузатишми ёки кейинги репрессиялар учун "айбдорларни тайинлаш". Ва мағлубиятнинг асосий "оталари" жавобгарликдан қочишлари учун, уларнинг сони объектив равишда нолларсиз сонлар билан чеклантирилган.

Интервью матнининг миллий хавфсизлик масалаларига бағишланган каттагина қисмида "КХШТ мажбуриятлари Арманистоннинг халқаро тан олинган чегараларида шакллантирилиши" ҳақидаги реверансдан сўнг Ташкилот билан муносабатлар ҳеч қаерда бирорта қатор билан бўлса ҳам ёдга олинмаган. КХШТ (ОДКБ) эса - Арманистон учун урушдан кейинги нотинчлик ва Қорабоғдаги заиф тинчлик шароитида ягона ишончли суянчдир. Тез-тез ишлатиладиган "инқилоб" ва "Конституция" сўзлари ўз-ўзидан ҳеч нарсани тартибга солмайди, мамлакат хавфсизлигини кафолатламайди. Армия - ҳар қандай давлатнинг тинчлиги, барқарорлиги асосидир, аммо аниқ режасиз "муҳим ислоҳотлар" ҳақидаги фикрлар деструктив (ҳалокатли) кўринишга эга. Худди Россия қуролининг паст салоҳияти, миллий армиядаги енгиб бўлмас коррупция ва Ҳарбий техник ҳамкорлик линияси бўйича туташ поставкаларга шама тариқасида билдирилган саёз фикрлар сингари.

Тутқич бермас ва жуда кучли

"Искандер-М" ракета мажмуаси 500 км масофада юқори аниқлик билан душманнинг жуда муҳим объектлари (ҳарбий базалари, қўмондонлик пунктлари ва алоқа узеллари, ракета мажмуалари, аэродромлардаги самолёт ва вертолётлари)ни йўқ қилишга мўлжалланган (Арманистон 300 км масофадан нишонга олишга қодир "Искандер-Э" ТТРМ экспорт варинатларига эга.

Мажмуанинг асосий афзалликлари: стратегик мобиллик, ҳарбий навбатчиликни яширин тарзда олиб бориш ва ракета зарбаларини бериш имконияти, автоматик ҳисоб ва учиш топшириғини киритиш, оловли ва радиоэлектрон қаршилик шароитларида ҳам жанговар вазифаларни катта эҳтимол билан бажаришга қодирлик.

Жанговар самарадорлик икки турдаги - баллистик ва қанотли ракеталардан фойдаланиш эвазига оширилган. Маршдан биринчи ракетанинг учирилиши - саноқли дақиқаларни олади, пусклар ўртасидаги интервал — бир дақиқа. Ракетанинг учиш тезлиги — соатига 7200 кмдан ортиқ (яъни учиш 3-4 дақиқани олади). Траекториянинг дастлабки ва якуний участкаларида бошланғич массаси 4 тоннага тенг бўлган 9М723К1 ракетаси сониясига 2000 м дан юқори тезликда ҳаракатланади, квази-баллистик (ҳисобланмайган) эгри чизиқ бўйлаб ҳаракат қилади ва 30g гача бўлган ортиқча юк билан манёвларни амалга оширади (бу эса мавжуд бўлган барча ҳаводан ҳужум мудофааси ва ракеталарга қарши мудофаа тизимлари ёрдамида ракетани тутиб олишни йўққа чиқаради).

"Искандер"нинг ҳар бир пуск установкаси мобил ва автономдир. У исталган жойда ва исталган вақтда, ҳатто разведка сунъий йўлдошлари ёки авиациялардан мустақил равишда ҳаракатлана олади. Нишонга тўғрилаш учун дастур, инерциал навигация тизими ГЛОНАСС сунъий йўлдошлари сигналларидан фойдаланилади. Ракеталарни парвоз вақтида қайта йўналтириш мумкин, бу эса ҳаракатчан нишонларга ҳужум қилиш имконини беради, хусусан, душман ҲДК га ҳам. Финал участкада ақлли ўз-ўзини йўналтириш оптик головка активлаштирилади, у ноёб аниқликни таъминлайди. 9М728 ёки Р-500 боеголовкалари нишондан 1 метрдан ошиқ оғмайди. "Искандер"нинг юқори аниқликка эга ракеталари кичик қайтариш сатҳларига, парвозда мураккаб траекторияларга эга (газодинамик ва аэродинамик руллар ёрдамида бошқарилади). Мажму икки типдаги ракеталарга эга: аэробаллистик 9М723 — 50 км бўлган баландликда квазибалликстик траекториялар бўйича учади, қанотли 9М728 ёки Р-500 — кичик баландликларда нишонга боради.

"Искандер-М" ТТРК чет элнинг энг яхши тезкор-тактик мажмуалари(LORA, Lance, ATACMS, Pluton)дан аниқлилик, ракеталарни пускка тайёрлаш бўйича тезкорлик ва бошқа характеристикалар жиҳатдан анча устун. Унга ўхшашлик жиҳатдан энг яқини — исроилнинг LORA тезкор-тактик мажмуасидир, аммо у ҳам масофа ва аниқлилик бўйича "Искандер"дан ортда қолади (шу билан бирга "Лора" ракеталари олдиндан тахмин қилиш мумкин бўлган баллистик траектория бўйлаб ҳаракатланади). Америкаликлар ортда қолмоқда — 2020 йилда ATACMS "антиквар" мажмуасини модернизациялашдан воз кечишди ва энди-энди учиш масофаси 300 км гача бўлган M270 MLRS ва HIMARS зал билан ўт очиш реактив тизимлари учун юқори аниқликдаги зарба берувчи ракетани яратишни бошладилар.

Россия Федерациясининг обрўли мутахассислари прогнозларига кўра, "Искандер"ларнинг чет эл аналоглари 2025 йилгача пайдо бўлмайди.

1223