Государственные флаги стран ЕАЭС

ЕОИИ етакчилари саммити: фуқароларнинг мамлакатлар ўртасида ҳаракатини тиклашга келишилди

775
(Янгиланган 15:16 12.12.2020)
Евроосиё иқтисодий комиссияси раиси Михаил Мясникович сўзларига кўра, ЕОИИ мамлакатлари раҳбарлари коронавирусга қарши Россия вакцинасини оммавий ишлаб чиқаришни йўлга қўйишга келишиб олдилар. Бу фуқароларнинг мамлакатлар ўртасида ҳаракатланишини тиклашга ёрдам беради

ТОШКЕНТ, 12 дек - Sputnik. Олий Евроосиё кенгаши иттифоқнинг 2025 йилга қадар ривожланиш стратегиясини тасдиқлади. Иттифоққа аъзо давлат раҳбарлари, шунингдек, ЕОИИ қошида кузатувчи мамлакатлар етакчилари энергетика соҳасида ҳамкорлик ҳамда COVID-19 пандемияси иқтисодий оқибатларини енгиб ўтиш йўлларини муҳокама қилдилар.

Саммитнинг муҳим лаҳзалари Sputnik обзорида.

Гап ишнинг бажарилишида

Бўлиб ўтган музокаралар натижаси сифатида Евроосиё иқтисодий иттифоқининг 2025 йилгача мўлжалланган келишилган ривожланиш стратегиясини кўрсатиш мумкин. Ҳужжатни муҳокама қилиш вақтида Россия президенти Владимир Путин ҳужжат лойиҳасини қўллаб-қувватлади.

"Биз (Россия - таҳр.) "бешлик" ҳукуматлари томонидан тайёрланган, Евроосиё Иқтисодий иттифоқи доирасида умумий товарлар, хизматлар, капитал, ишчи кучи, шунингдек ягона рақамли макон бозорини шакллантиришни якунлашни назарда тутадиган 2025 йилгача Евроосиё интеграцияси ривожланиш стратегик йўналишлари лойиҳасини қўллаб-қувватлаймиз", - деди у.

Евроосиё иқтисодий комиссияси раҳбари ёрдамчиси Ия Малкинанинг сўзларига кўра, стратегияда салмоқли "қўшимча қиймат" мавжуд. Масалан, унда иттифоқнинг илгари кўзда тутилмаган, инвестиция ва инновацион фаоллигини ошириш бўйича тадбирлар киритилган.

Флаги стран ЕАЭС. Архивное фото
Пресс-служба правительства / Сабыр Аильчиев

Бундан ташқари, стратегия мамлакатларнинг таълим ва фан, туризм, спорт ва соғлиқни сақлаш соҳаларидаги ҳамкорлик механизмларини белгилайди.

Умумий газ бозори ва нефт соҳасида қонунчиликнинг уйғунлаштирилиши

Саммит мавзуларидан бири ЕОИИ умумий газ бозори тўғрисидаги халқаро битим бўлди. "Газ масаласи" стратегия лойиҳасида деярли ягона келишилмаган банд бўлди. Илгари Россия томонидан таклиф қилинган формулани Қозоғистон ва Қирғизистон қўллаб-қувватлади. Бироқ, Ереван ва Минск томонидан, бу таклиф қабул қилинмади, улар иттифоқдаги шериклар учун Россия гази нархини адолатсиз деб аташди.

"Гап шундаки, газ нархига ёндашувларни кейинчалик ЕОИИнинг умумий газ бозорини шакллантириш бўйича музокараларида аниқлаштириш мумкин эди. Бу формулани ҳозирча бизнинг арманистонлик ва беларуслик ҳамкасбларимиз қабул қилишмади, уларнинг бу борада ўз қарашлари бор", - деб айтган эди Путин май ойида.

Бироқ, томонлар келишувга эришдилар ва умумий газ бозорини яратишнинг иккинчи босқичига - унинг инфратузилма, технологик ва ҳуқуқий асосларини шакллантиришга ўтишга қарор қилдилар. Биринчи босқич тадбирлари яқин вақт ичида якунланади. Хусусан, Иттифоқ мамлакатлари ҳудудларида жойлашган газ-транспорт тизимларига уланишнинг ягона қоидалари бўйича ҳужжат қайта ишланади.

Малкинанинг сўзларига кўра, умумий газ бозори тўғрисидаги битимга умумий бозорнинг ишлаши ва тартибга солиниши, Иттифоқ мамлакатларининг учинчи мамлакатлардан ва учинчи мамлакатларга газ транспортировкаси ва етказиб беришда ўзаро муносабатлари тартиби, газ узатиш тизимларига киришни таъминлаш тамойиллари, шунингдек нарх белгилаш ва тариф сиёсатини шакллантириш тамойиллари киради.

2025 йил 1-январга қадар кучга кириши керак бўлган халқаро битим, барча ЕОИИ мамлакатлари саноат учун газ нархларининг ягона тизимини жорий этишини назарда тутади. Фарқи газ конларидан узоқлилига боғлиқ бўлади.

Бундан ташқари, давлатлар раҳбарлари Иттифоқ мамлакатлари нефт соҳасидаги қонунчилигини уйғунлаштириш бўйича режани тасдиқлашга муваффақ бўлишди.

"Йўл харитаси", хусусан, нефт ва нефт маҳсулотлари савдосининг бозор механизмларини таъминлаш доирасида қонунчиликни уйғунлаштиришни, шунингдек, ушбу маҳсулотлар транспортировкасига нисбатан нарх белгилашнинг умумий тамойиллари ва усулларини қўллашни назарда тутади", - дея аниқлик киритди Малкина.

Тошкентдан Гаванагача

Саммитнинг асосий воқеаларидан бири - Ўзбекистон ва Куба ЕОИИ кузатувчиларига айлангани бўлди. Молдова билан қўшиб ҳисоблаганда иттифоқ ҳозирда бундай мақомдаги учта давлатга эга.

Ўзбекистон раҳбари Шавкат Мирзиёевнинг сўзларига кўра, ЕОИИ билан янги мақомдаги ҳамкорлик республикага маҳсулотларни сотиш учун қўшимча бозорларини яратишга, иттифоқ иштирокчилари билан савдо муносабатларидаги тўсиқларни йўқотишга имкон яратади. Тошкентнинг бу кайфияти интеграллашув иттифоқи мамлакатлари раҳбарлари томонидан мамнуният билан олқишланди.

"Бу табиий ва анъанавий шерикларимиз билан Иттифоқ алоқаларини мустаҳкамлаш учун чиндан муҳим, сифатли қадам", - деди РФ президенти Владимир Путин.

"Ишончимиз комилки, сиз бизни узоқ вақт кузатмайсиз ва яқин келажакда қарор қабул қилиб, бизнинг иттифоқнинг тўлақонли аъзосига айланасиз,  сиз (Шавкат Мирзиёев - таҳр.) боя жуда тўғри айтдингиз, агар бу ўзбек халқи учун манфаатли бўлса. Биз доимо сизни ўз иттифоқимизда тўлақонли аъзо сифатида кутамиз, сиз буни биласиз",- деди Беларус етакчиси.

Кузатувчи мақомини олишдан олдин ҳам Ўзбекистон ЕОИИ давлатлари билан савдо-иқтисодий алоқаларни фаол ривожлантирар эди. 2016–2019 йилларда Ўзбекистоннинг Иттифоқ аъзолари билан умумий товар айирбошлаш ҳажми икки бараварга ўсди - 4,5 миллиард доллардан 9,1 миллиард долларга етди. Ҳозирги кунда Ўзбекистоннинг ЕОИИ билан ташқи савдосининг улуши 30 фоизни ташкил этмоқда, Иттифоқ мамлакатларига қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини экспорти ҳажми 75 фоиздан ошган.

Молдова ва ЕОИИ

Олий Евроосиё иқтисодий кенгаши йиғилишида Молдованинг амалдаги президенти Игор Додон ҳам иштирок этди; 24 декабрда унинг ўрнини Мая Санду эгаллайди.

"Умид қиламанки, икки ҳафтадан сўнг ўз лавозимига киришадиган Молдованинг сайланган президенти, Молдованинг - кўз ўнгимизда жозибали интеграллашув бирлашмасига айланиб бораётган Иттифоқ мамлакатлари билан ҳамкорлигини ривожлантиришга ёрдам беради", - деди Додон.

Бундан ташқари, Молдова раҳбарининг сўзларига кўра, республика агросекторда, шунингдек, инфратузилма ва рақамли технологиялар каби соҳаларда қатор лойиҳаларни амалга ошириш учун Евроосиё иқтисодий иттифоқи томонидан молиявий ёрдам олишдан манфаатдордир.

Бундан ташқари, Кишинёв, республикани Евроосиё тараққиёт банки таркибига қўшилиши орқали ЕОИИ мамлакатлари билан иқтисодий кўмакни чуқурлаштиришга умид қилмоқда. 2020 йил бошида Молдова ушбу молия муассасаси билан унинг иштирокчилари таркибига кириш бўйича музокараларни бошлаган эди.

Биргаликда ноқонуний товарларга қарши

Саммит давомида Владимир Путин, ЕОИИ давлатларининг товарларни маркировка қилиш бўйича келишуви соҳасини кенгайтириш зарурлигини таъкидлади.

"Биз ЕОИИ доирасидаги товарларни маркалашнинг рақамли механизмларидан фойдаланган ҳолда, ўз ноқонуний савдони чеклаш, бизнес учун рақобат муҳитини яхшилашни мақсад қилганмиз, эслатиб ўтаман, товарларни маркалаш механизмларини қўллаш ҳам Россия томонидан ташаббус қилинган ва (улар - таҳр.) Иттифоқ ҳудуди бўйлаб товарлар ҳаракатлариши устидан назоратни таъминлашга ёрдам бермоқда", - деди у.

Россия президенти йил охирига қадар тамаки маҳсулотлари, айрим дори-дармонлар, парфюмерия, фото ускуналар ва автомобиль шиналарини маркировка қилиш учун рақамли белгилар жорий этилишини таъкидлади. 2021 йил 1 январдан бошлаб енгил саноат товарлари, сўнгра айрим турдаги сут маҳсулотларининг маркировкалари жорий этилади.

Россия вакцинаси ЕОИИ мамлакатлари учун

Учрашув давомида РФ президенти Владимир Путин коронавирусга қарши иттифоқдош мамлакатларга "Sputnik V" вакцинасини етказиб бериш масаласи кўриб чиқилаётганлигини маълум қилди.

"Россияга келсак, биз иттифоқ бўйича шерикларимизга COVID-19 бўйича жами 900 мингдан зиёд тест-тизимларини бериб юбордик, шунингдек, дори-дармонлар, шахсий ҳимоя воситалари, сарф материалларини етказиб берамиз ва етказиб беришда давом этяпмиз", - дея эслатди Россия президенти.

Россиялик мутахассислар "бешлик" мамлакатларидаги ҳамкасблари билан доимий алоқада бўлиб, консультациялар бериб келмоқда, ўз тажрибалари билан ўртоқлашишмоқда.

ЕОИИ давлатларининг вирусдан кўпроқ зарар кўрган ҳудудларига россиялик эпидемиолог-шифокорлар бригадалари етиб боришди, кўчма лабораториялар юборилди.

Владимир Путин сўзларига кўра, COVID-19 пандемияси Иттифоқ давлатлари иқтисодиёти ва ижтимоий соҳасидаги ишлар ҳолатига салбий таъсир кўрсатди, ялпи ички маҳсулот, савдо ҳажми ва саноат ишлаб чиқаришида пасайиш кузатилмоқда. Ҳозир, дея қайд этди Россия президенти, ЕОИИнинг устувор йўналиши - бу коронавирус пандемиясининг иқтисодиётга салбий таъсири чўзилиб кетмаслиги учун унинг олдини олишдир. Бунинг учун "бешлик" мамлакатлари янада жипслашиши ва интеграллашув жараёнини кучайтириши керак.

Евроосиё иқтисодий комиссияси (ЕИК) раиси Михаил Мясникович кенгаш йиғилиши якунлари бўйича брифинг пайтида айтганидек, ЕОИИ мамлакатлари раҳбарлари коронавирусга қарши Россия вакцинасининг оммавий ишлаб чиқарилишини йўлга қўйишга келишиб олдилар. Бу фуқароларнинг мамлакатлар ўртасида ҳаракатланишини тиклашга ёрдам беради.

Олий Евроосиё иқтисодий кенгашининг навбатдаги йиғилиши 2021 йил май ойида Қозоғистонда ўтказилиши керак. Бу вақтга келиб мамлакатлар ривожланиш стратегиясини амалга ошириш режалари тўғрисида ҳисоботларни тайёрлаб қўйишлари керак эди.

775

"Русларнинг нозик жойига урамиз": НАТО нимани режалаштирган

1386
(Янгиланган 21:30 22.01.2021)
Ҳарбий контингентни ошириш, армия инфратузилмаси қурилиши ва халқаро миқёсда янада жипслашиш - 2021 йилда НAТО Россия ғарбий чегараларига босимни кучайтиради.

ТОШКЕНТ, 22 янв — Sputnik, Андрей Коц. Ҳарбий контингентни кўпайтириш, армия инфратузилмасининг қурилиши ва халқаро миқёсда янада жипслашиш - 2021 йилда НAТО Россиянинг ғарбий чегараларига босимни кучайтиради. Май-июнь ойларида альянс совуқ уруш давридан буён энг йирик Defender Europe 2021 манёврларини ўтказади. Бунга жавобан Россия ва Беларусь кўламдорлиги жиҳатдан қолишмайдиган "Ғарб-2021" ҳамкорликдаги машғулотларни сентябр ойида ўтказишни режалаштирган. Буларнинг барчаси нима билан тугаши мумкинлиги ҳақида — РИА Новости материалида ўқинг.

Жанг майдони — Европа

Defender Europe 2021да, аввалгидек, Шарқий Европа ва Болтиқбўйида мудофаа ва ҳужум ҳаракатлари машқ қилинади. Машғулотлар афсонасига кўра, НАТО қўшинларига Калининград вилоятига штурм уюштириш, Россия ғарбий вилоятларини блоклашга, шунингдек, "русларнинг ёппасига ҳужумини" қайтаришга тўғри келади. Ўтган йилгилардан фарқли равишда, 2021-йилда алоҳида эътибор Шарқий эмас, балки Жанубий Европага қаратилади. Манёврлар Черногория, Косово ва Албанияда режалаштирилган. Болгария ва Руминияда Ҳаводан ҳужумга қарши машғулотлар ўтказилади ва "ер - ер" синфидаги ракеталардан ўт очиш амалга оширилади. Венгрия эса бошланаётган "урушнинг" орқа томони сифатида хизмат қилади.

Aмерикаликлар Европага кучларнинг асосий қисмини кўчиради, жумладан 1-отлиқлар ва 82-ҳаво-десант дивизиялари бўлинмаларини. Aтлантика океанидан юзлаб турли мақсадлар учун мўлжалланган ҳарбий техникалар олиб ўтилади. Бундан ташқари, Флорида штатидан 53-пиёда бригадаси етказиб берилади. Машғулотлардан сўнг америкаликлар баъзи қуролларни яна Европада "унутиб қўйишлари" ҳам истисно эмас, бу биринчи бор содир бўлмаяпти, ахир. Мутахассислар фикрига кўра, шу тариқа Пентагон йилдан-йилга минтақадаги ҳужум имкониятларини ошириб бормоқда.

Defender Europe 2021га жавобан Россия ва Беларусь сентябр ойида "Ғарб-2021" манёврларини ўтказади. Душанба куни Беларусь Мудофаа вазири Виктор Хренин маълум қилганидек, "қўшма машқлар юқори даражадаги шаҳарлашган шароитда бирлаштирилган ҳужум бўлинмалари томонидан қўшма ҳаракатларнинг янги усулларини синовдан ўтказиш"га, шунингдек, "янги ва модернизация қилинган қурол ва техника намуналари самарадорлигини баҳолаш"га имкон беради.

Минскда, стратегик манёвралар "кучли иттифоқчилик муносабатлари ва Беларусь ва Россиянинг мудофаа идораларининг Иттифоқ давлат ҳарбий хавфсизлигини таъминлаш бўйича қарашлари бирлигини" акс эттиришини қайд этишди.

Кучни кўз-кўз қилиш

Иккала томон ҳам маневралар бирон бир давлатга ёки ҳарбий блокга қарши йўналтирилмагани тўғрисидаги одатдаги дипломатик иборалардан фойдаланмадилар. НAТО кучлари томонидан Калининградга ҳужум саҳнасини машқ қилиш ва рус ҳарбий хизматчиларининг шаҳарда кечадиган жангларга тайёрланишлари, ким кимга қарши жанг қилишини аниқ намоён этиб турибди. Aлбатта, кенг кўламли қуролли тўқнашув эҳтимоли жуда кичик, аммо реал.

Мутахассислар фикрига кўра, НАТОнинг 2021 йилдаги ҳаракатлари АҚШдаги ҳукумат алмашувига бевосита таъсир кўрсатади. Дональд Трамп президентлигининг тўрт йилида Шимолий атлантика блоки бирлиги сезиларли кучсизланди. Оқ уй эгаси биринчи галда америка манфаатларини кўзлашини яширмас, ва ҳатто альянсдан чиқиш имконияти борлигини ҳам истисно этмасди. Бундай оҳанг Европада кучли ташвишни келтириб чиқарди, яна бир бор ЕИ армияси ҳақидаги масала кўтарилди. Янги президент, кўриниб турибдики, ҳаммасини тўғрилашга ҳаракат қилади.

"Россия ва НАТО ўртасидаги муносабатлар бу йил ёмонлашиб боради, — деб ҳисоблайди Геосиёсий масалалар Академиясининг биринчи вице-президенти Константин Сивков. — Байден альянсни қайта тикламоқчи ва сафарбар шай ҳолатга келтирмоқчи. Бунинг учун эса ташқи душман керак. Хитой жуда узоқ бўлгани учун, Россия бу рольга ҳаммадан яхши мос келади. Вашингтонга ташқи душман образи америка жамиятини жипслаштириш учун ҳам керак".

Пул ишлаш

Бироқ, мутахассисларнинг фикрича, аслида НAТОнинг Россияга қарши аниқ тажовузкор режалари йўқ. Aмерикаликлар учун альянснинг кейинги кенгайтирилиши - бу пул ишлашнинг ва Европани ўзига янада кучлироқ боғлашнинг усулидир. Вашингтон Трампгача бўлган даврга қайтади ва Кўхна дунё ишларига аралашувни кучайтиради.

"Мени наздимда, 2021-йилда НАТО ҳарбий ташкилотдан аллақандай глобал корпорацияга айланаётганини намойиш этади, — дея тушунтиради америкачи-сиёсатшунос Сергей Судаков. — Альянснинг муҳим масаласи аввалгидек ҳамон долзарб — бу молиялаштириш. Мусиқани пулини тўлаган буюради. Бюджетнинг учдан икки қисмини АҚШ таъминлайди, ва бу ҳеч кимга сир эмас. Биз ҳаражатлар уч миллион доллардан ошиб тушганини яхши биламиз. Ва энг аввало - Вашингтон туфайли. Европа давлатлари АҚШдан поставкаларга умид қилишади - ҳатто сухой паёкларгача. Буни американинг улкан мудофаа бюджети қўллаб-қувватлайди — НАТО манфаатларида ҳаракат қиладиган корпорациялар жуда улкае миқдорда даромад кўришади".

Эксперт Шимолий Aтлантика альянсининг бугунги фаолиятини бир чўнтакдан бошқасига пул ўтказишга қиёслади. Вашингтон НAТОга пул ажратади, иттифоқчилар бу маблағларга Aмерика техникаси ва қуролларини сотиб олиш учун фойдаланади ва шу билан доира ёпилади.

Байден давридаги AҚШ Европа учун ҳарбий маҳсулотлар учун асосий бозорлардан бири бўлиб қолади. Демак, океан ортидан Россияга қарши риторика кучайишини кутишимиз керак. Aммо аксарият мутахассислар шунга аминки: Вашингтон ва Брюссел дунёда қудрати бўйича иккинчи ўринда турадиган армия кучини синаб кўришга журъат этолмаса керак.

1386
Медработник демонстрирует вакцину ЭпиВакКорона в процедурном кабинете

"ЭпиВакКорона"дан нимани кутса бўлади. COVID-19га қарши пептидли вакцина ҳақида

299
(Янгиланган 19:06 22.01.2021)
Ҳозирда вакцина 3 мингдан зиёд кўнгиллиларда синовдан ўтказилмоқда. Хабар беришларича, унинг салбий таъсирлари жуда кам, шу боис, вакцина, катта ёшдаги инсонларга ҳам тўғри келади. У ҳақда нималарни билиш лозим, кимлар вакцина билан эмланмоқчи - РИА Новости материалида.

ТОШКЕНТ, 22 янв — Sputnik, Татьяна Пичугина. "ЭпиВакКорона"нинг иммунологик самарадорлиги юз фоиз, дея таъкидлашмоыда Новосибирскдаги "Вектор" марказида. Бу - COVID-19 қўзғатувчиси - SARS-CoV-2нинг оқсил-тиканли майда фрагментларидан иборат синтетик препаратдир. Ҳозирда вакцинани уч мингдан зиёд кўнгиллиларда синовдан ўтказишмоқда. Шу билан бирга у фуқаролик оборотига киритилган. Хабар беришларича, унинг салбий таъсирлари жуда кам, шу боис, вакцина, катта ёшдаги инсонларга ҳам тўғри келади. У ҳақда нималарни билиш лозим, кимлар бу вакцина билан эмланмоқчи - РИА Новости материалида ўқинг.

"ЭпиВакКорона"нинг таркиби нимадан иборат?

SARS-CoV-2 коронавирусининг учта қисқа ташувчи-оқсилга уланган оқсил-тиконли фрагментларидан. Ушбу фрагментларни пептидлар деб аташади, шу туфайли вакцина ҳам пептидли-вакцина номини олган. Оқсил-ташувчи коронавирус РНКасини ўраб олган нуклеокапсидли оқсилни ўз ичига олган. Иммун жавобни кучайтирувчи модда — адъювант сифатида — алюмин гидроксиди ўртага чиқади. Шунингдек, ёрдамчи бирикмалар ва сув ҳам бор. Барча таркибий элементлар синтетикдир.

Вакцина таркибига қандай пептидлар кирган?

РИА Новостига "Вектор" давлат илмий марказида хабар беришларича, вакцина пептидлари энг аввало В-ҳужацрали эпитопларни ўз ичига олган, Т-хелперли эпитоплар манбаси сифатида оқсил-ташувчи хизмат қилади. Бу нимани англатишини тушунтирамиз.

SARS-CoV-2 бу - нуклеокапсид - қобиққа ўралган РНК молекуласи кўринишига эга. Буларнинг барчаси ташқи томондан корона сингари йирик оқсил-тиконлар билан безатилган липид халтачасининг ичида жойлашган. Коронавирус ҳақида шу туфайли ҳам гапирилади.

Оқсил-тиконлар вирус бўлакчасига инсон ҳужайрасига ёпишиб олишга ва ичкарига киришга ёрдам беради. Кўпсонли тадқиқотларда, ушбу тиконлар организмда энг кўп иммун жавобни чақириши ўз исботини топган. Биологлар атамасида оқсил-тинкон - бу антигендир.

Ушбу оқсил молекуласи жуда йирик бўлиб, уларда алоҳида участкалар - эпитоплар мавжуд. Иммун тизим ҳужайралари уларни танийди ва инфекцияга қарши кураш механизмини фаоллаштиради.

"В-эпитоплар ва Т-эпитоплар мавжуд. Биринчилари антиген детерминантлар деб аталади. Бу антитаначалар билан боғланувчи антиген молекулалар участкаларидир. Аммо бу участкалар даставвал В-лимфоцитлар рецепторлари билан боғланади ва уларни антитаначаларни ишлаб чиқаришга қодир бўлган плазма ҳужайраларга айлантириш жараёнини ишга туширади", - деб ҳикоя қилади профессор Екатерина Колесанова, В.Н.Орехович номидаги биотиббий кимё ИТИ пептидли инженерия лабораторияси раҳбари.

Аммо ҳаммаси ҳам бу қадар оддий эмас. Антиген пуфак-эндосома таркибида В-лимфоцит ичига кириб, у ерда қисқа фрагментларга ажралади. Эндосомалар билан иккинчи синф гистомослик бош комплексини ташкил қилувчи оқсиллар боғланади. "Бу оқсиллар антигеннинг айрим фрагментларини ушлайди, улар хўжайин-организми оқсиллари фрагментларига ўхшамайдиган, одатда узунлиги 14-20 аминокислота қолдиқлари кўринишида бўлади. Ўзимизники-бегонага ажратиш жараёни шу ҳолатда рўй беради", - деб давом этади эксперт.

Сўнгра гистомослик бош комплекси оқсиллари антиген фрагментлари билан биргаликда В-лимфоцитлар сатҳида пайдо бўлади. Ва бу ерда уларни махсус иммун ёрдамчи-ҳужайралар Т-хелперлар таниб олади. Улар В-лимфоцитлар билан боғланади ва уларни фаоллаштиради. "Вакцина антитаначалар ишлаб чиқилишини чақириши учун, унда антиген қўзғатувчининг В- сингари, Т-хелпер эпитоплари бўлиши керак", - дея қайд этади профессор Колесанова.

Вакцина қандай ишлайди?

Эмлаш натижасила оқсил-ташувчи барча учта пептидни инсон В-лимфоцитига етказиб беради. Улар В-лифоцитни фаоллаштиради ва ҳимоя антитаначалари - иммуноглобулинлар ишлаб чиқила бошлайди. Ҳар бир В-эпитоп ноёб иммуноглобулин синтези учун жавоб беради. Биринчи галда M (IgM) синфидаги антитаначалар ҳосил бўлади, кейинроқ - IgG синфидаги, аммо охиргилари қонда энг узоқ қолиш ва иммунитет борлигини далиллаш хусусиятига эга.

"Вектор"да эмлаш туфайли пайдо бўладиган антитаначалар коронавирус оқсил-тиконига ўхшашлигини тасдиқлашмоқда. Иммунлашган кўнгиллилардан олинган қон зардоблари вирусни йўқ қилувчи фаолликни намоён этмоқда. Бу эса, антитаначалар коронавирусни нафақат таниш, балки уни йўқ қилишга қодирлигини англатади.

"ЭпиВакКорона" таркибидаги коронавирусми ёки қандайдир бошқа вирус?

У ерда ҳеч қандай вирус ёки уларнинг қисмлари йўқ. У аденовирусли "Спутника V" вакцинасидан шуниси билан фарқ қилади. "ЭпиВакКорона"да РНК, ДНК, ҳеч қандай тирик компонентлар, консервантлар ва антибиотиклар ҳам йўқ. Таркиби Роспотребнадзор сайтида, шунингдек, интернетда жойлаштирилган вакцина кўрсатмасида батафсил ёзилган.

"ЭпиВакКорона"да коронавирус оқсилларига ўхшаш оқсиллар фрагментлари - пептидлар мавжуд. Уларни сунъий равишда синтезлашган ва ташувчи-оқсилга улашган. "Вектор" томонидан рўйхатга олинган RU2738081 патентга мувофиқ, уни синтезлашга ичак таёқчаси ёрдам беради.

Эмлаш қандай амалга оширилади?

Вакцина суспензия кўринишида чиқарилади ва шприц ёрдамида елка мушакларига киритилади. Пептидли препаратлар тезкор ва кучли иммунитет жавобини ҳосил қилмайди, шу боис, "ЭпиВакКорона"ни икки марта 21 кунлик орқалиқ билан тенг дозаларда киритишади.

Салбий таъсирлари қандай?

I-II фаза синовларида қатнашган кўнгиллилар укол жойида тез ўтиб кетувчи камроқ оғриқ бўлгани ҳақида айтишган. Бошқа салбий таъсирлар кузатилмаган.

Рўйхатдан олингандан кейинги синовлар (III фаза) иштирокчилари томонидан ташкил этилган #ЭпиВакКорона норасмий Telegram-каналида оз миқдордаги салбий ҳолатлар ҳақида айтилади: булар ноқулайлик, укол қўйилган жойнинг бир сутка давомида қизариб туриши, елкадаги кучли оғриқ. Юқори ҳарорат, кучли тана оғриғи ҳеч кимда кузатилмаган, ёки бу оғриқлар ва эмлаш ўртасидаги боғлиқлик тасдиқланмаган.

"ЭпиВакКорона" самарадорлиги қандай?

"Иммунологик ва профилактик самарадорлик бор. Биринчиси - бу ўзига хос антитаначаларнинг ишлаб чиқилиши. I-II фаза клиник синовлари якунига кўра, ўзига хос антитаначалар барча кўнгиллиларда ҳосил бўлган. Профилактик самарадорлик — бу эмланганларнинг касалликдан ҳимоясидир. Вакцина рўйхатдан олингандан кейинги клиник синовлар устидан тадқиқотлар давом этмоқда, маълумотлар февралда чоп этилади", — дея изоҳ беради Роспотребнадзор матбуот-хизмати.

I-II фаза клиник тадқиқотлари ҳали якунланмаган, дея аниқлик киритишди "Вектор" ДММда. Фақатгина оралиқ натижалари бор.

Ҳозирда плацебо гуруҳи билан иккиламчи кўр-кўрона рандомизирлашган тадқиқот ўтказилмоқда. Одамларни тасодифий тарзда гуруҳларга бўлишмоқда. Ким вакцина оляпти, ким — физэритма - на кўнгиллилар, на шифокорлар билади. Уч минг нафар иштирокчидан 2897таси вакцина қилинди, чорак қисми плацебо олган. Синовлар энг сўнгги кўнгилли эмлангандан сўнг 180 кундан кейин якунланади.

Бир вақтнинг ўзида ёши 60дан катта 150 кўнгиллиларда синовлар ўтказилмоқда. Бу гуруҳ бўйича дастлабки маълумотлар феврал ойида эълон қилинади.

Коронавирусга қарши пептидли вакцинани яна ким ишлаб чиқади?

Пептидли вакциналар бутун дунёда тажриба босқичида турибди. Уларни ишлаб чиқиш ва текшириш жуда машаққатли, шу боис, улар мРНК, векторли ва инактивирланган/ўлдирилган вакциналардан ортда қолмоқда. Россия бу масалага ўз кучи билан ечим топиш учун етарлича ресурс ва малакали кадрларга эга.

БССТ рўйхатида 19 январь ҳолатига, "ЭпиВакКорона"дан ташқари, — яна иккита пептидли номзод-вакциналар бор.

Уларни одамларда синашмоқда.

299
Мавзу:
COVID-19 умумжаҳон пандемияси

Россия ТИВ АҚШнинг ноқонуний митинглар ҳақидаги баёнотига кескин жавоб берди

118
РФ ТИВ Вашингтонда 6 январ куни манифестациялар ва Капитолий штурми рўй берганида Москвадаги АҚШ элчихонаси ҳеч қандай баёнот эълон қилмаганига эътибор қаратар экан, элчихона ўшанда "ўз фуқароларини тинч норозиликларга" мотивация қилмаганини қайд этиб ўтган.

ТОШКЕНТ, 23 янв - Sputnik. Россия Ташқи ишлар вазирлиги АҚШнинг Россиядаги ноқонуний акциялар ҳақидаги баёнотига кескин жавоб қайтарди.

Россия ТИВ АҚШ элчихонасининг РФдаги келишилмаган акциялар бўйича баёнотига изоҳ берар экан, америкалик ҳамкасбларни бошқа давлатларнинг ички ишларига аралашмай, шахсий муаммолари билан шуғулланишга чақирди.

Сал аввал америка дипмиссияси Россиядаги ноқонуний акциялар ҳақидаги хабарлар фонида, "Россиянинг 38 шаҳридаги норозилик акциялари ҳақидаги хабарларни кузатиб бораётгани" ҳақида баёнот қилган эди. АҚШ элчихонаси шунингдек, "одамларнинг тинч норозиликлар, фикрни эркин билдириш ҳуқуқларини қўллаб-қувватлашини", Россия ҳукумати кўрган чоралар эса "ушбу ҳуқуқларни бостиришга қаратилганини" қўшимча қилган.

Сал аввал Вашингтонда оммавий тартибсизликлар рўй берган, у ерда полиция АҚШ президентлигига сайловлар натижаларидан норози бўлганларни ҳибсга олган эди.

Аммо бу воқеаларга АҚШ элчихонаси томонидан ҳеч қандай изоҳ бўлмаган.

"Ўз муаммоларингиз билан андармон бўлинг ва бошқа давлатларнинг ички ишларига аралашишни бас қилинг", - дейилади Россия ташқи сиёсий маҳкамасининг Facebookдаги хабарида.

РФ ТИВ 6 январ куни Вашингтонда манифестациялар ва Капитолий штурми рўй берганида Москвадаги АҚШ элчихонаси ҳеч қандай баёнот эълон қилмаганини, "ўз фуқароларини тинч норозиликларга" мотивация қилмаганини, тартибсизликлар вақтида юз берган қотилликлар ва юздан ортиқ инсонларнинг ҳибсга олинганини қораламаганини қайд этиб ўтган. Аксинча, Россия ТИВ хабарига кўра, сал ўтиб, АҚШнинг Россиядаги элчиси юз берган воқеаларни "жиноий босқинчилик", деб атаган.

"Полиция намойишчиларга ўқ узишни бошлаб, ҳукуматингиз туфайли тинч норозиликлар нотинч норозиликларга айланиб кетганини бутун сайёра кўриб турди. Сўнгра эса, АҚШ ҳукумати американинг тинч норозичилари ҳаракатларини "демократияга тажовуз", дея атади. Иккиюзламачилик - америка дипломатиясининг инструменти, у айниқса ковид-эпидемия вақтида ўта хавфли тус олди", - дейилади РФ ТИВ баёнотида.

Россия ИИВ ва Бош прокуратураси Москва ва бошқа шаҳарларда 23 январ куни режалаштирилган санкцияланмаган акйияларнинг ташкилотчилари билан бир қаторда оддий иштирокчиларини ҳам жавобгарлик ҳақида бир неча маротаба огоҳлантирган эди. Ноқонуний акциялар провокация, жамоат тартибига таҳдид сифатида баҳоланади ва "шу пайтнинг ўзида бостирилади".

Параллел равишда Бош прокуратура интернетда тарқатилаётган шу хилдаги тадбирларга келиш ҳақидаги чақириқларни блоклашни талаб қилди, бундай даъватлар қонунда таъқиқланган. Президент матбуот-котиби Дмитрий Песковнинг сўзларига кўра, бундай акцияларга "маълум фитначилар" даъват қилмоқда, ва уларнинг ҳаракатлари мақсади Кремльга "яхши аён".

Мактаб ўқувчиларига алоҳида эътибор қаратилмоқда – ота-оналардан болаларни бу сингари акциялардан четлатиш сўралмоқда. Талабаларга ҳам худди шундай мурожаатлар билан мурожаат қилинган, бу сингари тадбирларда талабаларнинг иштирокига "таълим муассасаси раҳбарияти томонидан турлича баҳо берилиши мумкин".

РИА Новости билан суҳбатда Москвадаги болалар ҳуқуқлари бўйича вакил Ольга Ярославская ҳам "болаларнинг сиёсий ўйинларга жалб этилиши"га кескин қарши чиққан. Аёл сўзларига кўра, болалар сал улғайгач, у ёки бу ҳаракатлар замирида нима ётганини тушуниб оладилар.

Россия шаҳарлари ҳукуматлари сал олдин оммавий тадбирларга рухсат берилмасликни коронавирус туфайли юзага келган мураккаб эпидемиологик вазият билан тушунтирган эдилар.

118