Андреевский флаг

Пётр васиятига биноан: Россия янги флот қурмоқда

921
(Янгиланган 16:20 15.07.2020)
Россия Федерацияси 2018-2027 йилларга мўлжалланган давлат қуролланиш дастурини (ГПВ) изчил амалга оширмоқда, унинг устувор йўналишларидан бири денгиз кучларининг кемалар таркибини сезиларли даражада янгилашдир.

Бу флотга РФ Денгиз доктринасига мувофиқ вазифаларни муваффақиятли бажаришга ва миллий манфаатларни ҳимоя қилишга имкон беради.

FlotProm нашрининг РФ кемасозлик саноатидаги манбалари хабар беришича, 16 июл куни мамлакатнинг учта кемасозлик заводида Россия Ҳарбий-денгиз флоти учун олтита сув усти ва сув ости кемаларини ишлаб чиқаришни бошлаш режалаштирилган. Ишлаб чиқаришнинг ҳайратланарли динамикаси режага мувофиқ давом этмоқда ва улкан бюджетга таянмоқда.

Ҳарбий-денгиз флоти ҳар қандай мамлакат қуролли кучларининг энг қиммат таркибий қисмларидан биридир. Агар 2018-2027 йилларга мўлжалланган қуролланиш бўйича давлат дастурини амалга ошириш учун жаъми 20 триллион рубл ажратилган бўлса, ушбу маблағларнинг катта қисми денгиз билан боғлиқ, яъни улар ер усти кемалари, сув ости кемалари ва ҳарбий флот базаларини қуришга сарфланади. Давлат дастури қуролларни, ҳарбий техникани етказиб беришни ва инфратузилмани ривожлантиришни синхрон амалга оширилишини ўз ичига олади. Булардан оҳиргиси, айниқса янги лойиҳадаги ва авлоддаги ҳарбий кемалар, самолётлар ва зирҳли техниканинг самарали ва узоқ муддатли ишлатилиши учун муҳимдир.

Ҳарбий денгизчилар 28 йил ичида биринчи марта 2020 йилда саноатдан бир вақтнинг ўзида олтита сув ости кемасини қабул қилишади: 955А ва 885М лойиҳаларининг туртта ядровий ва 636.3 ва 677 лойиҳаларининг иккита дизель-электр сув ости кемасини (ўтган йили фойдаланишга 35 дан ортиқ ҳарбий кема ва ёрдамчи кемалари топширилди). Қуролланиш давлат дастурини амалга ошириш жараёнида, Ҳарбий-денгиз флотида замонавий қуролларнинг улуши 63 фоиздан ошди ва бу дунёнинг энг ривожланган мамлакатларига (50 фоизга) нисбатан сезиларли даражада баландроқ. Мақсад - замонавий қуроллар улушини 70 фоизгача ошириш ва Россия ҳарбий-денгиз флоти 2027 йилгача 180 дан ортиқ ҳар янги хил турдаги кемаларни олади. “Ясень-М” (кўп мақсадли) ва “Борей-Б” (стратегик,955А лойиҳасининг такомиллаштирилгани) ядровий сув ости крейсерлари, юқори аниқликдаги ракета қуроллари билан жиҳозланган сув усти кемалари ва энг сўнгги Ка-52К “Катран” вертолётлари билан жиҳозланган иккита вертолёт ташувчилар қурилиши режалаштирилмоқда.

Санкт-Петербургнинг ракетали фрегатлари

ГПВ денгиз қисмининг устувор йўналишлари – юқори аниқликдаги қуроллар, “Калибр-НК” қанотли ракеталари ва “Циркон” гипертовушли ракеталари билан жиҳозланган 20385 ва 20386 лойиҳалари корветлари ва 22350 ва 22350М лойиҳалари фрегатлари қурилиши. 16 июл куни Санкт-Петербургдаги “Северная верфь” заводида 22350 лойиҳасининг бирданига иккита фрегатининг қурилиши бошланади. Узоқ денгиз ҳудудида ишлайдиган ушбу кемалар “Адмирал” туркумидаги еттинчи ва саккизинчиси бўлади. Уларга рус адмираллари Иван Юмашев ва Эмиль Спиридоновнинг исмлари берилади.

Сув сиғими 5 минг тоннага тенг бўлган узоқ денгиз ҳудудида ишлайдиган замонавий фрегатлар сув усти кемалари ва сув ости кемаларини қидириш ва йўқ қилиш, кемаларнинг ҳаво мудофааси, ракеталарга қарши ва сув ости кемаларига қарши мудофааси, денгиз десанти билан қўшма операциялар, фуқаролик кемалари ва ишлаб чиқариш объектларини ҳимоя қилишга мўлжалланган.

22350 лойиҳасининг фрегати душман кемаларига ва қирғоқ нишонларига зарба беришга қодир бўлган 16 дона “Оникс”, “Калибр-НК” ёки “Циркон” қанотли ракеталари билан жиҳозланган. Очиқ манбалардан олинган маълумотларга кўра, “Циркон” комплексининг гипертовушли 3М22 ракеталари 400 км масофага эга ва “Калибр-НК” ва “Циркон” ракеталарини ҳам учиришга қодир 3C14 универсал учириш ускунасидан ҳам учирилади. Ўзаро алмашиш қулайлиги ҳар бир жанговар топшириқни бажаришга ҳар томонлама ёндошишга имкон беради.

Фрегатнинг сув ости ҳимояси тизими атмосферадаги хаводан мудофаа тизимига ўхшайди ва дунёда аналоги йўқ. Кема корпуси сезилишни пасайтириш технологиясидан фойдаланган ҳолда яратилган ва душманнинг радиолокацион тизимлари уни шунчаки пайқамай қолиши мумкин. Кўринмас кеманинг нархи 500 миллион долларгача бўлиши мумкин, аммо ракета кемаларининг бутун туркуми флот имкониятларининг сифатли олдинга қадамини таъминлайди. Эслатиб ўтаман, 22350 лойиҳасининг “Флот адмирали Касатонов” биринчи фрегати Шимолий ва Балтика флотида синовларни муносиб равишда якунлади ва тез орада Россия ҳарбий-денгиз флоти таркибига киради. Сафар масофаси - 4500 мил, автономия - 30 кун, экипаж - 170 киши.

Северодвинскнинг шовқинсиз сув ости кемалари

Россия Жаҳон океанининг исталган жойида миллий манфаатларни ҳимоя қилишга қодир янги сув ости флотини яратмоқда ва “Ясень-М” сериясининг еттита кемаси бунга катта ёрдам беради. 16 июл куни Северодвинскда 885М лойиҳасининг иккита “Ясень-М” ядровий сув ости крейсери қурилиши бошланади. Замонавий кўп мақсадли сув ости кемалари “Калибр” қанотли ракеталари, “Оникс” кемаларга қарши товушдан юқори тезликга эга ракеталари, гипертовушли “Циркон”лар ва 533 ммли торпедалар билан жиҳозланади. Ва улар “Владивосток” ва “Воронеж” номларини олишади. Биринчи серияли 885М лойиҳаси “Новосибирск” кўп мақсадли сув ости кемаси 2019 йил охирида сувга туширилди ва тез орада экипаж жанговар хизматга киришади.

Такомиллаштирилган “Ясень”нинг асосий мақсади – потенциал душманнинг стратегик сув ости кемалари ёки авиаташувчи гуруҳларини нишонлари ва таҳдидларини йўқ қилишга доимий шай ҳолда кузатишдир. Шуни ёдда тутиш керакки, Американинг битта “Огайо” типидаги ракета ташувчиси 24 дона UGM-133 "Трайдент" II D5 баллистик ракеталарини ташийди, уларнинг ҳар бирида 475 килотонли 12 дона W88 ядро каллачаси бор. Жанговар патрул зонасидаги ҳар бир бундай арсенални Россия ҳарбий денгизчилари кун бўйи давомида кузатиши керак.

13800 тонна сув сиғимига эга 885М лойиҳаси кам сезилувчан ядровий сув ости крейсери юқори технологияли тизимлар ва қурол тизимлари томонидан таъминланадиган ноёб имкониятларга эга. Сув ости кемаси ишончлилиги юқори бўлган ОК-650В ядро реакторлари билан жиҳозланган бўлиб, 520 метргача чуқурликда ишлашга қодир. Автономия - 100 кун, сув ости тезлиги - 31 узел. Экипаж 64 кишидан иборат.

"Мистрал"ларга Қримдан салом

16 июл куни Керчьдаги “Залив” кемасозлик заводида 23900 (Франциянинг “Мистрал” кемалари аналоги) лойиҳасининг иккита универсал десант кемаси (УДC) ишлаб чиқарилиши бошланади. Гарчи бунга ўхшаш кемалар илгари Россияда қурилмаган бўлса-да, бошқарувчи УДКнинг 2026 йилгача ҳарбий-денгиз флоти жанговар таркибига режага мувофиқ киритилишига шубҳа йўқ. Лойиҳанинг қиймати таҳминан 100 миллиард рублни ташкил этади. РФнинг Суриядаги ҳарбий операцияси денгиз флотига узоқ ҳудудларда оператив жойлашишни таъминлашга қодир бўлган, 25 минг тоннагача сув сиғимига эга катта десант кемаларига эга бўлиш муҳимлигини ва зарурлигини тасдиқлади.

Янги кемаларнинг аниқ хусусиятлари ҳозирча номаълум. Аввалроқ, УДК ўз бортида 16-20 вертолётни, десант ва ҳужум катерларини (қуруқ докли палубада), 75 та зирҳли транспорт воситаларини ва 1000 га яқин тўлиқ қуролланган денгиз пиёдаларини, анчагина арсенал ва қўшинлар тезкор гуруҳнинг штабини ташиши мумкинлиги ҳақида хабар берилган. Артиллерияни, зенит-ракета тизимларини, кемаларга қарши мудофаа тизимларини, радиоэлектрон кураш ва навигация тизимларини, комплекс жанговар бошқарув тизимини ҳисобга олмаган ҳолда. Ушбу мураккаб кеманинг асосий мақсади - жанговар қўллаб-қувватлаш вертолётлари (кема авиагуруҳи) иштирокида десант операцияси пайтида минглаб миль масофага жиҳозланмаган қирғоққа қўшинлари ва техникаларини етказишдир.

16 июл куни Санкт-Петербург, Северодвинск ва Керчьда ишлаб чиқарилиши бошланадиган кемаларнинг имкониятларини таҳлил қилиб, Россия Ҳарбий-денгиз флотининг қудратли ва уйғун ривожланишининг белгиларини кўриш мумкин, у сайёрадаги қўшниларни қўрқитиш учун эмас, балки ер усти ва сув ости муҳитда ва қирғоқдаги уруш театрларида тажовузкорга самарали қарши туриш учун қурилмоқда. Россия флотининг асосий мақсади миллий манфаатлар, чегаралар ва иттифоқчиларни ҳимоя қилишдир.

921
Президент США Дональд Трамп на военной авиабазе Рамштайн, Германия

Трамп АҚШ ва бутун дунё манфаати учун Германиядан қўшин олиб чиқмоқда

490
АҚШ Мудофаа вазири Марк Эспернинг айтишича, Германиядан қўшинларни олиб чиқиш Россияни ушлаб туришни ўз ичига олган стратегияга зид эмас.

АҚШ Мудофаа вазири Марк Эспернинг айтишича, Германиядан қўшинларни олиб чиқилиши Россияни тийиб туриш стратегиясига киради.

Вазирнинг бу вазиятдаги ҳолати оддий губернатор ҳолатидан ёмонроқ, чунки унинг тасарруфида эълон қилинаётган позицияни қўллаб-қувватлаш учун фақат битта аргумент мавжуд. Расмий равишда қараладиган бўлса, АҚШ амалда "қўшинларни шарққа, Россия чегараларига яқинроқ жойга кўчиради". Муаммо шундаки, яқинроқдан ўрганилса, ушбу тезис юз бераётган воқеаларнинг америкаликлар учун ноқулай бўлган аксини фош қилиб, чангга айланади.

Германияни деярли 12 минг аскар тарк этади. Аммо уларнинг аксарияти - 6,4 минг киши АҚШга, уйларига қайтади. Қолганлари бошқа Европа мамлакатларига, шу жумладан Италия ва Белгияга қайта тақсимланади. Москва ёнига – Польшага эса - фақат бир минг аскар юборилади.

Эспернинг сўзларини қўллаб-қувватлашга унча етарли бўлмаган математика. Бундан ортиқ бўлмаслиги тайин, чунки ГФРдаги Америка контингенти атрофидаги маш-машалар, НАТО ва Россия ўртасидаги қарама-қаршиликдан анча йироқ.

 

2018 йил июн ойида Washington Post  газетаси Пентагон томонидан ўтказилган Европада қўшинларнининг кенг кўламли қайта жойлаштириш нархлари ва таъсири таҳлили ҳақида айтиб берган эди. Газетанинг таъкидлашича, Трамп ўша йилнинг бошидаёқ ушбу ғояга қизиқиш билдирган. Аммо бунга АҚШ президентининг ҳохиши фақатгина мудофаа учун катта пул тўлашни истамаган НАТО бўйича иттифоқчиларининг норозилиги билан боғлиқ эди. Биринчидан, бу ерда гап аввало Берлинга тегишли, у кўп йиллар давомида Шимолий Атлантика альянси низомида талаб қилинганидек ҳарбий харажатларни ялпи ички маҳсулотнинг икки фоизигача оширишдан қочаётганди.

Бир йил олдин, ушбу мавзу жамоат эътиборида яна пайдо бўлди. Унда АҚШнинг Германиядаги элчиси Ричард Гренелл ўз мамлакатининг ҳарбий контингентининг бир қисмини Германиядан Польшага олиб чиқишга тайёрлигини очиқдан-очиқ билдирган, чунки "немислар ўз савдо балансининг профицитини ички мақсадларига сарфлаётган бир пайтда, Америка солиқ тўловчилари Германиядаги 50 мингдан ортиқ америкаликлар учун тўлашда давом этишини кутиш ҳақоратлидир".

Бу баёнот Польшада энг жўшқин ва ва бағоят ҳурсанд муносабат билан кутиб олинишига сабаб бўлди. Бутун ўтган йил давомида Польша сиёсатчилари ва ОАВлари айнан  уларнинг мамлакати ГФР ўрнига Америка ҳарбий кучларининг Европадаги асосий марказига айланишини жуда орзу қилиб келдилар. Гап ядро қуролларини ҳам кўчириш истиқболларини муҳокама қилишгача борди ҳам. Аммо таъкидлаш жоизки, бу гаплар ўзидан ўзи пайдо бўлмади, балки воқеаларнинг бундай ривожланишига йўл қўйган АҚШ амалдорлари томонидан қўзғатилди.

Умуман олганда, агар далилларни сиёсий баёнотлар, режалар ва тахминлардан тозаласак, унда рўй бераётганларнинг моҳияти жуда оддийлигини кузатса бўлади.

АҚШ кўп йиллар давомида дунёдаги энг йирик иқтисодиётлардан бири бўлган Германияни ҳарбий харажатларини кескин оширишга мажбур қилишга уриниб келган, чунки агар бу муваффақиятли амалга ошганида, маблағларнинг катта қисми океан ортига оқиб келган бўларди. Америкаликлар таҳдидлар, босим ва шантаж усулларигача боришган. Бироқ, уларнинг барча саъй-ҳаракатлари муваффақиятсиз бўлди: Вашингтон немис ҳукуматини ўз позицияларидан силжита олмади.

Кўринишидан, Дональд Трамп рўй бераётган воқеалардан ниҳоятда чарчаган, АҚШ бу вазиятда мутлақо ютқазганига ўхшамаслиги учун энди мамлакат мудофаа вазири ва бошқа амалдорлар давлат раҳбарининг Германиядаги ҳарбий кучларни олиб чиқиб кетиш тўғрисидаги қарорини қўллаб-қувватлаш операциясини амалга оширмоқдалар.

Аммо аслида бу рўй берди ҳам. Улар бой берди.

Улар немислардан ўзлари хоҳлаётганига мажбурлай олмадилар. Ўз иқтисодиётига қўшимча сармоялар киритолмадилар. Европадаги ҳарбий контингент қисқартирилади ва буларнинг барчаси Россиянинг тобора кучайиб бораётган таъсири ва кучи фонида. Германияни қўшинларнинг олиб чиқиб кетилиши кўринишидаги жазолаш кўринишидан жуда суст: ГФР ҳақиқатан ҳам ҳарбий тузилмага хизмат қиладиган иш жойларини ва маълум воситалардан маҳрум бўлади, аммо бу йўқотишларни, мамлакат Вашингтон талабларига рози бўлган тақдирда вужудга келадиган йўқотишлар билан солиштириб бўлмайди.

Умуман олганда, Польшадаги қўшимча мингта ҳарбий АҚШга ўз юзни сақлаб қолишга ва Россияни ушлаб туриш йўлини давом эттиришини жар солиб туришга имкон берадиган ягона нарсадир.

Аммо, бу воқеадаги энг қизиғи, Трамп айнан нима сабабдан Германиядан контингентни олиб чиқишга қарор қилганида. Ахир унга вазиятни яна ҳам чўзиб ўтиришга ҳеч нарса тўсқинлик қилмаган ва салбий оқибатлари ҳам камроқ бўларди.

Бу ерда, муаммо ечимини Америка президентнинг шахсияти ва у миллий етакчи сифатида ўз олдига қўйган мақсадларда излаш керак.

Ажабтовурлигига қарамай, Дональд Трамп аслида АҚШда тўпланиб қолган тизимли муаммоларни, шу жумладан радикал чоралар билан ҳал қилишни режалаштирган. Қолаверса, АҚШ ўз иқтисодий манфаатлари давлат обрўси билан очиқчасига зиддиятларга тўғри келиб қолган тузоққа тушиб қолди.

Аслида, президентнинг норозилиги бежиз эмас: Америка нафақат Европанинг мудофаа функцияларини ўз зиммасига олди, балки у асосан ўзи бу учун пул тўлайди, чунки Эски Дунёнинг энг катта ва энг бой иқтисодиётлари унинг бўйнига қулайгина ўрнашиб олган.

Шубҳасиз, бу ерда уларнинг ҳеч бири, шу жумладан Германия, Россиядан ўзларига нисбатан ҳарбий таҳдиди ҳақиқатига аниқ ишонмаслиги бу ерда катта рол ўйнайди. Агар америкаликлар Москва билан ҳарбий ва сиёсий ўйин ўйнашларни давом эттиришни истасалар, Европа ўзининг НАТО бўйича катта ҳамкорига қўмаклашиб туришга тайёр, аммо ўз амбициялари учун Вашингтон ўзи тўлаши керак.

АҚШнинг глобал супердержава сифатида мақоми аксарият Америка элиталарининг жуда муҳим мавқега эга, бунинг учун улар ҳар қанча маблағ тиқишга тайёр. Шу жумладан, олдиндан муваффақиятсиз ҳисобланган лойиҳаларга ҳам.

Аммо Дональд Трамп бундай позициядан йироқроқ. У бир неча бор ва очиқчасига дунё етакчисилиги АҚШ ва унинг иқтисодиётига маълум фойда келтириши кераклигини тақидлаган. Агар бу иш бермаса, унда супердержава мақоми бефойда ва қимматга тушадиган бемаъниликдир, уни қўллаб-қувватлашга сарфланадиган маблағларни эса янада муҳимроқ соҳаларга йўналтирилиши керак.

Германиядан контингентнинг бир қисмини олиб чиқиш қарори, Трампнинг сўзлари принципиал масалалар бўйича асли ҳаракатларга зид эмаслигига яна бир мисолдир.

Берлинни ўз позициясини ўзгартирмаслигини англаган, у ўзини ишбилармон каби тутди ва харажатларни камайтириш жараёнини бошлади. Ҳарбийларни кўчириш АҚШга анча қимматга тушади, аммо бу ҳар ҳолда бу уларни Германияда ушлаб туришдан кўра фойдалироқ бўлади. Шунинг учун Дональд Трампнинг қарори иқтисодий нуқтаи назардан самарали ва АҚШнинг миллий манфаатларига жавоб беради деб ишонч билан айтишимиз мумкин.

Айни пайтда, бу қарор, шубҳасиз, АҚШнинг заифлигини, зиммасига олинган молиявий мажбуриятлари бутун юкини кўтаришга қодир эмаслигини намойиш этиш орқали ўзининг дунё бўйлаб гегемонияси йўқ қилишни давом эттирмоқда. Бу эса бутун дунё манфаатларига жавоб беради.

490
Американский высотный самолет-разведчик Lockheed U-2

"Уни тутиб бўлмайди": АҚШ Россиянинг қайси қуролини умуман кузатувга ололмади

2330
(Янгиланган 20:22 06.08.2020)
Ҳаракатланаётган поезд олдида йўл очиш, локомотивни тезда таъмирлаш, қўшинларни бутун мамлакат бўйлаб кўчириш – 6 август, пайшанба куни ҳарбий темир йўлчилари ўзларининг касб байрамини нишонламоқда.

ТОШКЕНТ, 6 авг - Sputnik, Андрей Коц. Ҳаракатланаётган поезд олдида йўл очиш, локомотивни тезда таъмирлаш, қўшинларни бутун мамлакат бўйлаб кўчириш – 6 август, пайшанба куни ҳарбий темир йўлчилари ўзларининг касб байрамини нишонламоқдалар. Уларнинг жанговар техникаси ҳар доимгидек ноодатий бўлган. Рельсдаги зирҳли маҳлуқлар ҳақида - РИА Новости материалида.

Захира йўлида

Гарчи зирҳли поездлар XIX асрда пайдо бўлган бўлса-да, улар ҳали ҳам Россия армияси захирасида мавжуд. Биринчи чечен кампанияси пайтида, СП-1 ва СП-2 махсус поездлари Назран-Грозний участкасида таъмирлаш-тиклаш гуруҳларини ҳимоя қилган. Уларнинг ҳар бирининг платформаларида иккитадан БМП-2 мавжуд. Шунингдек, ушбу майдончаларда қум ва шпалдан ясалган бошпаналар, автоматлар ва автоматик гранатомётлар учун ўт очиш нуқталари жиҳозланган.

Иккинчи чечен кампаниясида бешта махсус поезд иштирок этди. Экипажларга темир йўл йўналишларини муҳандислик разведкаси, фугаслардан тозалаш, қўшин эшелонларини жанговар кузатуви ва мудофааси юклатилган. Ва бугунги кунда "Байкал", "Терек", "Амур" ва "Дон" зирҳли составлари, зарурият туғилса, йўлга чиқишга тайёр. Хусусан, 2015 йилда улардан иккитаси бир нечта ҳарбий округларда моддий-техник таъминот қўшинларининг машқларида иштирок этган.

Подготовка к транспортировке ракетного экраноплана проекта 903 Лунь
© Foto : Courtesy of Press service of the Southern Military District

Бироқ, яқин вақтгача рельслардаги энг қўрқинчли маҳлуклар - 1980-йилларнинг охирларида хизматга қабул қилинган РС-22 қитъалараро баллистик ракеталари билан жиҳозланган жанговар темир йўл ракета тизимлари (БЖРК) эди. Ушбу ядровий ушлаб туриш воситалари ривожланган темир йўллар тармоғи туфайли жуда ҳаракатчан эди, уларни йўлдошлардан кузатиш жуда қийин бўлган. БЖРК биринчилардан бўлиб ядровий қуролсизлантириш дастурининг бир қисми сифатида хизматдан чиқарилди.

2013 йил апрел ойида Мудофаа вазирининг ўринбосари Юрий Борисов "Баргузин" номли янги авлод БЖРК лойиҳаси ҳақида маълум қилди. 2014 йил декабрига келиб, Мудофаа вазирлиги комплексга қандай ракета ўрнатилиши бўйича қарор қабул қилди: бу РС-24 “Ярс”. Битта поездга – олтита ракета. Улар оддий юк вагонига сиғади, бу эса фуқаролик поездлари оқимида БЖРК-ни самарали ниқоблаш имконини беради.

Бироқ, 2018 йилда лойиҳа музлатилганлиги маълум бўлди ва бўш қолган маблағлар шахтада жойлаштириладиган "Авангард" ракета мажмуасини яратишга сарфланди. Шунга қарамай, ракета поездлари бўйича ишланмалар сақланиб қолди ва Россия уларни ишлаб чиқаришни тиклашга доим қодир.

Биринчи "Хунхуз"лар

БЖРКнинг катта набиралари деб 1915 йилда император армияси таркибига киритилган биринчи рус зирҳли поездларини атаса бўлади. Унда қўшинлар таркибига бешта махсус поезд киритилди. Биринчи жаҳон урушининг энг яхши зирҳли поездлари деб “Ҳунхуз” типидаги тўртта поезд ҳисобланади.

Уларнинг ҳар бири "О" серияли паровоз ва икки ўқли платформадан иборат бўлган. Улар Австриянинг 12 та қўлга олинган саккиз миллиметрлик Шварцлозе пулемёти ва 1904 йилда ишлаб чиқарилган 76,2 миллиметрлик тог тўпига эга минора билан жиҳозланган. Қалинлиги 1,2-1,6 сантиметр пўлат тунука билан қопланиши 94 кишидан иборат экипажни ўқотар қуролдан ҳимоя қилишга етарли эди.

Бош зирҳли поезд 1915 йил 24 сентябр куни эрта тонгда тўғридан-тўғри Австрия окоплар чизиғига етиб бориб, бўронли ўт очган. Шошиб қолган душман чекинди ва рус пиёда қўшинлари дарҳол ҳужумга ўтдилар. Бироқ, австрияликлар тезда ўзларига келиб, иккинчи ҳимоя чизиғида “Хунхуз”ни ишдан чиқаришди.

Россия армияси йирик операцияларда зирҳли составлардан фаол фойдаланган, хусусан, Брусилов ҳужумида.

Фронт йўлларида

Зирҳли поездлар фуқаролар урушида жангларда иккала томонда ҳам иштирок этишган. Иккинчи Жаҳон урушида ўнлаб турли хил лойиҳалар бўйича қурилган, енгилларидан тортиб ўта оғирларигача, икки юздан ортиқ зирҳли поездлар темир йўлларда жанглар оборган. Улардан энг машҳури, шубҳасиз, Севастополни ҳимоясида қатнашган “Железняков”дир.

У ҳақиқий қуруқликдаги маҳлуқ бўлиб, тўртта платформада жойлашган бешта 76 миллиметрлик тўп, иккита 82 миллиметрлик миномёт, ўн тўртта 7,62 миллиметрлик Максим пулеметлари ва иккита 12,7мм зенитли ДШК билан қуролланган эди. Зирҳ қалинлиги 30 миллиметрга етган, тезлиги эса соатига 50 километрни ташкил этган, бу эса “Железняков”га зарбани самарали ушлаб туришга ва ҳужумдан тезда чиқиб кетишга имкон берган.

Немислар уни "яшил шарпа" деб аташган. Тинч ҳолатда экипаж камуфляж рангларини ўзгартириб, составни қайта бўяшган. Йўлга "Железняков" фақат синчков разведкадан сўнг чиқарди. Ҳужум чизиғида у душман истеҳкомларига кучли зарба бериб, дарҳол позициясини ўзгартирарди. "Железняков" тош қояларда ёки туннелларда ўйилган тор чуқурчаларда яширинар эди. Гитлерчилар тутиб бўлмас зирҳли поездни кузатишга муваффақ бўлишди. Авиация у яширинган туннелга ҳужум қилиб иккала чиқиш йўлини тўсиб қўйди.

1942 йил 1 майда шакллантирилган 31-чи зирҳли поездлар дивизиони Волгадан Берлингача жанглар олиб борди. Унинг асосий зарба кучи "Козьма Минин" ва "Илья Муромец" составлари. Уларнинг ҳар бири 76 миллиметрлик тўртта тўп, иккита реактив снаряд учириш ускунаси, 12 тадан ДТ пулемети ва тўрттадан 25 миллиметрлик автомат зенит қуроллари билан жиҳозланган бўлган. Зирҳ қалинлиги 4,5 сантиметрга етган.

Бўлинма Курск жангида 61-чи армиянинг ҳужумини ҳимоя қилиб турган, Ғарбий Украинани озод қилган ва немисларга Польшада зарбалар берган. Унинг ҳисобида – артиллерия дуэлида вайрон қилинган битта немис зирҳли поезди, 42 та миномёт батареяси, 24 та алоҳида қурол нуқтаси, 14 та дзот, 94 та пулемёт пункти, 15 та самолёт ва юзлаб душман аскарлари.

Урушдан кейин

1970-йилларда, ХҲР билан муносабатлар кескинлашуви туфайли СССР Совет-Хитой чегараси бўйлаб Транссибирь магистралини патруллаш ва ҳимоя қилиш учун тўртта зирҳли БП-1 поездини қуришга қарор қилди.

Янги техника, ҳозирда айтилганидек, модулли бўлган. Зирҳли тепловоз саккизта платформада иккита ПТ-76 сузувчи танки, саккизта БТР-40ЖД зирҳли транспортёри, шунингдек иккита Зу-23-2 зенит қуроллари жойлашган майдончани тортиб келган.

Шунингдек, бешта БТЛ-1 русумидаги жанговар модул: маневрли тепловоз ва Т-54, Т-55 ёки Т-62 танклари ўрнатилган иккита тўрт ўқли платформалардан иборат бўлган. Бунга қўшимча одатий қуролларга эга пиёдалар бўлинмаси. Бу поездлар мустақил равишда ҳам ҳаракат қилишлари мумкин эди.

Дарвоқе, бу поездлар жангларда қатнашишига тўғри келмади. Пекин билан алоқалар яхшиланди ва БП-1 захирага юборилди.

2330

Баррикада ва шовқинли гранаталар: сайловдан сўнг Минскда тартибсизликлар авж олди

0
(Янгиланган 14:13 11.08.2020)
Президент сайловидан сўнг икки кундан бери Беларусда норозилик намойишлари ўтказилмоқда. Энг катта намойиш Минскда бўлиб ўтди.

Душанба, кунинг иккинчи ярмида беларуслар яна пойтахт кўчаларига чиқишди. Норозилик намойишлари республиканинг барча вилоят марказларида ўтказилди.

Пойтахтнинг Пушкин майдонида намойишчилар ахлат қутилардан баррикаларни қуриб олишди. Намойишчилардан бири полиция томон портловчи қурилмани улоқтиришга ҳаракат қилади, бироқ қурилма унинг қўлида портлаб кетди. Олган жароҳатлардан эркак вафот этди.

Милиция намойишчиларни тарқатиш учун ёруғлик-шовқин гранаталар қўллади. Кўплаб намойишчилар қўлга олинди.

Милиция ички қўшин ва “Альфа” бўлинмаси ёрдами билан намойишчиларни тарқатиб юборди. Айни вақтда коммунал хизматлар кўчаларни тозаламоқда.

Эслатиб ўтамиз, 9 август куни мамлакатда президентлик сайлови бўлиб ўтди. Дастлабки маълумотларга кўра, президент Александр Лукашенко 80,08 фоиз овоз тўплаган. Унинг асосий рақиби Светлана Тихановская 10,09 фоиз овозга эга бўлди.

0
  • © REUTERS / Vasily Fedosenko

    People attend a rally following the presidential election in Minsk, Belarus August 11, 2020. The opposition rejected official election results handing President Alexander Lukashenko a landslide re-election victory.

  • © AP Photo / Sergei Grits

    Police run to block protesters during a mass rally following presidential elections in Minsk, Belarus, Monday, Aug. 10, 2020. Thousands of people have protested in Belarus for a second straight night after official results from weekend elections gave an overwhelming victory to authoritarian President Alexander Lukashenko, extending his 26-year rule. A heavy police contingent blocked central squares and avenues, moving quickly to disperse protesters and detained dozens.

  • © AFP 2018 / Sergei Gapon

    Жароҳатланган намойишчи

  • © REUTERS / Vasily Fedosenko

    Минск полицияси намойиш вақтида.

  • © AFP 2018 / Sergei Gapon

    Минск кўчаларидаги тартибсизликлар.

  • © Sputnik / Viktor Tolochko

    Минск кўчаларидан бирида намойишчилар

  • © AP Photo / Sergei Grits

    Президент сайловидан сўнг намойишлар.

  • © REUTERS / Vasily Fedosenko

    Президент сайловидан сўнг намойишлар.

  • © Sputnik / Viktor Tolochko

    Минскда ҳуқуқ тартибот орган ходимлари.

  • © Sputnik / Viktor Tolochko

    Минскда намойишчи.

  • © REUTERS / Vasily Fedosenko

    Президент сайловидан сўнг Минскда норозилик намойишлари ўтказилмоқда.

  • © REUTERS / Vasily Fedosenko

    Минскда ўтган тунда намойиш ва тартибсизликлар давом этди.

  • © REUTERS / Vasily Fedosenko

    Намойишга чиққан аёл