Бе-200 амфибия-самолётлари “учар кемалар” нималарга қодир?

812
Порлаётган юлдуз - Бе-200 “Альтаир” соатига 710 кмгача (крейсер тезлиги - 365 км/с) тезлаша олади. Самолёт тўлқин баландлиги 1,3 метргача бўлган сув юзасига қўна олади. “Учар кема” кўтарилиши учун сув сирти ёки қуруқлик бўйлаб 1,5 км масофа кифоя.

Машина юк билан кўтарилиш тезлиги бўйича йигирмадан ортиқ жаҳон рекордларини ўрнатди ва ўз синфида унга рақиб йўқ.

14 июль куни Россия ҳарбий-денгиз флоти,  Денгиз авиацияси учувчилар таркибини жанговар тайёрлаш ва қайта ўқитиш марказида (Ейск шаҳри) Россия мудофаа вазирлиги учун қуриб битказилган биринчи Бе-200 “Альтаир” амфибия-самолёти кутиб олинди. Ундан тажрибавий фойдаланиш бошланди. 2018 йилги шартномага асосан, Ҳарбий-денгиз флоти бу йил Бериев номидаги Таганрог авиация илмий-техник мажмуасидан яна иккита қидирув-қутқарув самолётини қабул қилади. Келгусида Россия Ҳарбий-денгиз флоти учун “Альтаир” туркумини давом эттириш режалаштирилмоқда.

Россия Мудофаа вазирлиги Болтиқбўйи, Шимолий, Тинч океани, Қора денгиз флотларида ва Каспий флотилияси таркибида денгиз авиациясининг амфибия бўлинмаларини яратмоқчи. Бу масъулият ҳудудларда жанговар патрул, қидирув-қутқарув операциялари имкониятларини кенгайтириш имконини беради. Россия Ҳарбий-денгиз флоти учун мўлжалланган Бе-200 самолётлари таркибий ва функционал жиҳатдан бошқа модификациялардан фарқ қилади.

Илгари, асосан Россия ва Озарбайжон ФВВ томонидан фойдаланаётган Бе-200 амфибия-самолётининг 20 га яқин нусхаси ишлаб чиқарилган эди. Самолётнинг олтита модификация мавжуд (қидирув-қутқарув, патрул, транспорт, санитар, йўловчи, ўт ўчириш).

Масалан, БЕ-200П патрул қилишда фойдаланилади, у узоқ масофаларда давлат чегарасини (ёки иқтисодий ҳудудни) бузувчиларини аниқлаш имконини берадиган кўплаб кузатув ускуналари билан фарқланади. БЕ-200ПС қидирув-қутқарув ишларида қўлланилади. Ўт ўчирувчи БЕ-200ЧС экспорт учун ишлаб чиқарилади, бундай самолётларнинг биттасини Озарбайжон сотиб олган, тўрттасига Хитой 2016 йилда буюртма берган.

Порлаётган юлдуз

Россия Мудофаа вазирлиги бугунги кунга олтита “Альтаир”га шартнома тузди. Ҳарбий-денгиз кучлари учун фойда яққол. Реактив двигателларга эга энг йирик замонавий Бе-200 “Альтаир” амфибия-самолётлари денгиз чегаралари ва иқтисодий ҳудудларни қўриқлашга, қидирув-қутқарув вазифаларини бажаришга ва 5 тоннагача бўлган юкларни - 1500 километргача радиусда, 10000 метр баландликда ташишга қодир.

Қанот тепасида жойлашган қудратли Д-436ТД двигателлари соатига 710 км (крейсер тезлиги - 365 км/с) гача тезликни таъминлайди. Самолёт тўлқин баландлиги 1,3 м гача сув юзасига қўниши мумкин ва кўтарилиши учун сув сирти ёки қуруқликдан атиги 1500 м масофа кифоя.

Бу юкларни очиқ денгиздаги кемалар ва қайиқларга тез ва хавфсиз етказиб бериш учун жуда муҳимдир. Бе-200 нинг афзалликлари қаторида, шунингдек, автоном жойлаштирилиши, парвознинг юқори хавфсизлиги ва двигателлардан бири ишдан чиққан тақдирда сувга қўниш имкониятидир. Самолёт икки юз миллик қирғоқ ҳудудида олти соатгача патруллик қила олади.

“Альтаир”ни ўзлаштириш босқичида РФ Мудофаа вазирлиги уни тинч мақсадларда ишлатилишини маълум қилди, лекин шунга қарамай Бе-200нинг универсал ҳаво платформаси унга кенг кўламли махсус ускуналарни жойлаштириш ва мураккаб ҳарбий вазифаларни бажариш имконини беради. Шундай қилиб, Ҳарбий-денгиз флоти учун мўлжалланган самолётни патрул модификациясида бортга оптик-электрон аниқлаш тизими ва операторлар учун автоматлаштирилган иш ўринлари, шунингдек қумондонлик-тактик, радиолокацион, радиогидроакустик, магнитометрик тизимлар, радиотехник разведка ва қуролларни бошқариш мажмуалари ўрнатилиши мумкин.

“Альтаир” денгиз, қуруқлик ва ҳаво объектлар разведкасини амалга оширишга, махсус операцияларни таъминлашга, ҳалокатга учраган самолётлар, кемалар ва сув ости кемалари экипажларини қидириш вазифаларини самарали бажаришга, шунингдек шаҳсий таркиб ва қуролларни ташишга, ярадорлар ва беморларни аэродром тармоғисиз қирғоқ ҳудудларидан (ёки табиий офат ҳудудларидан) эвакуация қилишга қодир. Эҳтимол, платформа сувости кемаларига қарши зарба бериш вазифалари учун ҳам мослаштирилиши мумкин.

“Учар кема”га замонавий борт радиоэлектрон ускуналари билан жиҳозланган, шу жумладан, янги авлод парвоз-навигацион тизимлари билан.

Самолёт ҳар қандай физик-географик ва иқлим шароитида, кеча ва кундуз, оддий ва қийин об-ҳаво шароитларда уча олади. Кўп функцияли Бе-200 “Альтаир” - бу дунё миқёсидаги самолёт ва мутахассислар унга келажакда катта умидлар билдиришмоқда. Яқин истиқболда - 26 июл куни Санкт-Петербургдаги Бош ҳарбий-денгиз парадида иштирок этиш.

Каспий муҳити

Бе-200нинг биринчи эскадрони Каспий денгизида тузилиши режалаштирилмоқда. Шуни таъкидлаш жоиз, яқин вақтгача Россия Ҳарбий-денгиз флоти Каспий флотилияси ўз денгиз авиациясига эга бўлмаган. Кичик авиаотрядлар флотилия таркибига фақат Фуқаролик ва Улуғ Ватан уруши даврида киритилган. Эҳтимол Каспий денгизи “Альтаир” учун синов майдончасига айланиши мумкин. Фойдаланиш тажрибаси “учар кема”ни такомиллаштиришга, аниқроғи, Ҳарбий-денгиз флоти вазифаларини ҳал қилиш учун ҳаво платформасини мослаштиришга имкон беради.

Ш билан бирга, бу Россиянинг Кавказ, Марказий Осиё ва сайёрамизнинг бошқа қисмларида минтақавий иттифоқчилари ва ҳамкорларини ҳарбий-техник ҳамкорлик соҳасида кўпроқ қизиқишини уйғотишига имкон беради. Бе-200 амфибия-самолёти сезиларли экспорт салоҳиятига эга, унга муносиб рақобатчилар йўқ.

Канаданинг Bombardier компанияси 1990 йилда ўзининг 5,3 тонна сувни қабул қилиш қобилиятига эга бўлган CL-215 “учар кема”сини ишлаб чиқаришни тўхтатди (дунёда 120 га яқин бундай машиналар қолди). Янада кўпроқ юк кўтара оладиган иккита PW123AF турбовинт двигателли (1994 йил модели) Bombardier CL-415 ва унинг асосида яратилган кўп мақсадли патрул 415МР мижозларни қўрқитадиган нарх тоифасига киради (25 йил давомида 80 дона 415МР машиналари сотилган). Ва шунга қарамай Bombardier 415 кўп жиҳатдан “Альтаир”дан ортда қолади.

Япониянинг US-1A (1971 йилда ишлаб чиқилган) ва US-2  (2007 йилдан ишлаб чиқарилади) амфибия-самолётлари - тор қидирув-қутқарув ихтисосликка эга. Япониянинг яна бир “учар кема”си - ShinMaywa - жуда қиммат.

1985-1986 йилларда Хитой фақат тўртта SH-5 кўп мақсадли амфибия-самолётини ишлаб чиқарди, улар фақат қидирув-қутқарув самолёти сифатида ишлатилади. Хитойнинг AG600 амфибия-самолёти жиддий техник қийинчиликларга дуч келмоқда. Ёнғин ўчириш учун хитойликлар Россиянинг Бе-200ларига буюртма бергани бежиз эмас. Яъни, “Альтаир”нинг дунёда деярли ҳар жиҳатдан рақиби йўқ.

Шу билан бирга, ишлаб чиқувчи-корхона конструкторлик ишланмалари бўйича ярим аср олдиндаги қадам босган, шу жумладан истиқболли Бе-1000 ва Бе-2500 экранопланалари лойиҳалари мавжуд.

812
Лицевая сторона золотой медали XXII Олимпийских игр 1980 года

СССР олимпиячилари ўз ғалабалари учун қанча пул олишди ва гонорарларини нимага сарфлашди

304
Олимпиада-80да совринли ўринларни эгаллаганликлари учун совет спортчилари қандай мукофот олишган ва пулларини нимага сарфлаганлари - Sputnik материалида.

ТОШКЕНТ, 3 авг - Sputnik, Максим Огненный, Лев Рыжков, Алексей Стефанов. СССР спортчилари Москва Олимпиадаси-80да юқори натижаларга эришгани учун турли мукофотлардан кейин ҳам муносиб пулларни олишган. Спортчилар машиналар сотиб олди, таъмирлаш ишларини олиб борди, кимдир эса мукофотни ота-оналарига берди.

Даромад солиғи тўлови билан

Давлат Москва Олимпиадасида медални қўлга киритган совет спорт қаҳрамонларини қандай рағбатлантирди?

Машҳур чавандоз, СССРда хизмат кўрсатган спорт устаси, иккита Олимпия медаллари совриндори Виктор Угрюмов нархларни эслайди.

© Sputnik / Сергей Субботин
Призеры соревнований по выездке на Большой приз в личном первенстве (слева направо): Юрий Ковшов (СССР) - "серебро", Элизабет Тойрер (Австрия) - "золото", Виктор Угрюмов (СССР) - "бронза". XXII летние Олимпийские игры. Центральный стадион имени В.И. Ленина (ныне стадион "Лужники")

"1980 йилдаги Олимпия ўйинларида биринчи ўрин учун тўлов 4 минг рублни, иккинчи ўрин учун - 2 мингни, учинчи ўрин учун - 1,5 мингни ва шу тариқа олтинчи ўринга минг рубль беришган, - дейди Виктор Угрюмов. Жамоавий ҳисобда "олтин"ни, якка биринчиликда эса "бронза"ни қўлга киритганим учун жами 5,5 минг рубль олдим".

Медаллар учун мукофотлар "соф" ҳолда эмас, балки солиқлар ва бошқа моддаларни, масалан, боласизлик учун ушлаб қолинган ҳолда берилди.

"Олтин" учун 4 минг тшлашган, ундан даромад солиғини ушлаб қўлимизга 3600 ёки 3700 рубль – аниқ эсимда йўқ- чиқарди, - дейди Москва Олимпия ўйинларида еттита медалга эришган афсонавий гимнаст Александр Дитятин. - Менда учта "олтин" ва тўртта "кумуш" бўлган.

© Sputnik / Дмитрий Донской
Александр Дитятин, абсолютный Олимпийский чемпион 1980 года по спортивной гимнастике, выполняет упражнение на кольцах. XXII летние Олимпийские игры

Гимнастикачи еттита Олимпия медаллари учун солиқдан кейинги аниқ суммаси эсида йўқ. Унинг айтишича, бу тахминан 20 минг рубль бўлган. Аммо шунга қарамай у кўпроғини кутган.

"Олтин медал учун бизга 10 мингдан ваъда қилишган, шунинг учун кутилган ва ҳақиқатдаги маблағлар фарқлар яққол", - дея қўшимча қилади спортчи.

Спортчи Москвадан қанча узоқ яшаган бўлса, ушлаб қолиш шунча кўп бўлган. Ўтказмалар учун катта миқдорда маблағлар ушлаб қолинарди. Шу нуқтаи назардан, собиқ СССР республикалари спортчиларига омад унча кулиб боқмади.

"Ўша пайтда менга мукофот медали учун уч минг рублдан кўпроқ пул тўлашди, - деб эслайди Олимпиада-80 совриндори Лариса Савкина. - Ва шунингдек, Москвадан мен яшаган Озарбайжонга ўтказаётганда ҳам улардан каттагина фоиз ушланиб қолди. Яъни, ўша пайтга бу кичик хам эмас эди, аммо замонавий олимпиячилар оладиганича кўп эмас".

Ўзбекистонга жўнатиш учун гонорарнинг тахминан бешдан бир қисми ушланиб қолинган.

"М укофот пулларини биз ғам 1.5 минг рубльдан олдик, - дейди Валентина Заздравных, чим устида хотин-қизлар хоккейида Олимпиада-80 "бронза" совриндори. - Барча ушланмаларни ҳисобга олганда, 1200 рубль қолган".

Автомобиллар, мебел ва линолеум

Олимпиячилар мукофот пулларини нималарга сарфлашди? Асосан, албатта, улар қиммат харидлар қилишган.

© Sputnik / Сергей Лидов
Олимпийский чемпион 1976 года, чемпион СССР фехтовальщик Виктор Кровопусков

"Москвада иккита олтин медални қўлга киритдим, - дейди қиличбоз Виктор Кровопусков. - Мен мукофотни асосан мебелга сарфладим. Олимпиада арафасида менга пойтахтдан квартира беришди. У мутлақо бўш эди ва мен жиҳозларни сотиб олишга муваффақ бўлдим. Унда "Волга" нархи, менича, 4,5 минг рубль бўлган ("Волга", моделига қараб 10 дан 15 минг рублгача бўлган -таҳр.). Энди медалчиларга Қизил майдонга машиналар калитлари билан еткаб келинмоқда. Ўша пайтлар эса машина сотиб олиш ҳуқуқи учун курашиш керак эди. Одамлар жуда кўп эди, хоҳловчилар ҳам кўп эди!".

Ўз мукофот пулларини ҳам еттита Олимпия медаллари совриндори Александр Дитятин ҳам шу тарзда сарфлади.

"Мен дарҳол янги машина сотиб олдим, эскисини сотиб юбордим ва Ленинград марказидаги тўрт хонали уйимни тўлиқ жиҳозладим", - деди афсонавий гимнаст.

Бошқа бир спортчи, сузувчи Владимир Сальников, Олимпиада-80да учта биринчи ўринни эгаллаган, айтиладиганидек, тийин-тийинигача аниқ сарф қилди.

"Учта олтин медал учун мен ВАЗ русумли автомашинани сотиб олишга муваффақ бўлдим, - деб эслайди Сальников. – Олтинчи модель, 2106, лекин экспорт варианти. Шу билан тугади".

© Sputnik / Савельев
Автомобили марки ГАЗ-24 ("Волга") в цехе готовой продукции Горьковского автомобильного завода

Биринчи ўрин учун медал соҳиби Галина Савкинанинг мукофот пули эса машинага етмади.

"Ушбу пул устига эрим билан қўшимча қарз олиб, "Жигули"нинг сўнги моделини  сотиб олдик, - дейди Олимпиада-80 чемпиони. – Жуда ҳайратланарлиси, биз мукофот пули ҳақида ўйламаганмиз ҳам. Ўша пайтга ақл бовар қилмайдиган мукофот бўлишини тасаввур ҳам қилмаганмиз. Ҳозирда мен ҳам олимпиячиларимиз учун хурсандман. Давлат машиналарни ҳадья қилиш имкони бўлса, бу яхшику. Спортчилар бунга лойиқ. Аммо ҳозир одамлар бошқача бўлиб кетишган. Ҳозирда одамларга рағбатлантириш керак ва у шундагина юқори натижаларга интилади".

Олимпиада-80 бронза медали совриндори Валентина Заздравных ҳам фурсатдан фойдаланиб, машина сотиб олди.

"Андижонда ҳаммамизга навбатдан ташқари машина сотиб олишга руҳсат берилди, - деб тушунтиради спортчи. Бу танқис эдику! Автомобил сотиб олиш учун биз бир неча йил кутишимиз керак эди. Бизга, хоккей терма жамоаси қизларига, ким машина сотиб олишни хоҳласа навбатдан ташқари имконият берилди. Машина оддий "Жигули" эди. Аммо барчаси ҳам сотиб ололмади. Баъзиларига эса шунчаки керак эмас эди".

Ҳамма ҳам машина ололмади. Барча медал совриндорлари шахсий транспортига эга бўлди деб ўйлаш хато бўлади.

"Менга Олимпия медали учун икки минг рубл миқдоридаги мукофот пули ажратилди, - деб эслайди Олимпиада-80 кумуш чемпиони, ўзбекистонлик спортчи Руслан Ямбулатов. - Мен уни квартирамни таъмирлашга сарфладим. Аниқроғи уч рулон Югославия линолеумини сотиб олдим, у ўша пайт танқис эди. Уни уч хонали квартирамга солдим. Битта рулоннинг нархи 500 рубльдан ошиқ эди".

Баъзи олимпиячилар мукофот пулларини умуман сарфламадилар.

"Мен доим пулларга нисбатан бир хил муносабатда бўлганман - мен фақат ўзимга керагини сотиб олганман, ошиқча ҳашамат қилмаганман, кейин шогирдларимнинг ота-оналари қарз сўрашди, - дейди Москва Олимпиадасининг икки карра медал совриндори Виктор Угрюмов. – Шу тариқа ҳаммасини бериб юбордим. Ҳеч қандай фоизлар ҳақида гап кетмаган ҳам. Кейин эса қайта қуриш юз берди, ҳаммаси қадрсизлана бошлади, қарзлар ҳамон қайтариб беришмади, лекин менинг омадим чопди – у одамлар инсофли бўлиб чиқди. Улар билан ўтирдик, улар мендан олган пулларга нима сотиб олганларини ва бу нарсаларнинг ҳозирги нархини ҳисобладик ва улар курс бўйича долларда қайтариб беришди. Шу пайт биринчи набирам дунёга келган эди – барчасини қизимга бериб қўя қолдим".

Олимпиячи автомобилни навбатсиз сотиб олиш ҳуқуқини тошкентлик дўстига бериб юборди.

Сузувчи Александр Сидоренко ҳам ўзига сарфлаб ўтирмади. Спортчининг сўзларига кўра, унинг отаси узоқ вақтдан бери машинани орзу қилган, натижада олимпиада мукофотини медалчи отасига бериб юборди.

© Sputnik / Юрий Сомов
Чемпион Европы и мира 1978 года, член Олимпийской сборной СССР по плаванию Владимир Сальников (справа) со своим тренером Игорем Кошкиным

Турар-жой учун кураш

Спортчиларда мукофот пулига кирмаган  яна бир имтиёзи бор эди. Уларга Совет Иттифоқида квартиралар берилиши мумкин эди, бу квартиралар ҳам навбатда турганлар орасида тақсимланган эди - улар ўн ёки ундан кўп йил кутишларига тўғри келарди, аммо уларга текин бериларди. Ва мамлакат ғурури бўлган Олимпиада чемпионларига навбатда навбатдан ташқари уй берилди.

"Олимпиададан сўнг, эрим иккаламизга Бокуда квартира берилди, - дейди олтин медал совриндори Лариса Савкина. - Менга бу квартира Гарик Каспаровдан “мерос” бўлиб ўтди, унга спорт қўмитасидан шахмат бўйича жаҳон чемпионлигига номзод сифатида каттароқ ва яхшиғи берилди".

Еттита медал совриндори Александр Дитятин ўз хизматлари учун Ленинград марказида тўрт хонали квартирани олди. Аммо бундай бахт учун курашишга тўғри келди.

"Бу яшаш шароитларини яхшилаш деб номланарди, чунки бундан олдин менда кичикроқ квартира бор эди, - дейди чемпион. - Рафиқам, ўғлим Алёша ва ота-онам билан Олимпиада-80 гача уч хонада яшаганмиз. Аммо биз дарҳол кўчиб ўтолмадик. Ленинград шаҳар ижроқўми раиси менга марказда тўрт хонали квартира учун ҳужжатга имзо чекди, аммо аён бўлишича, узоқ вақт давомида менга мос келадиганини топа олишмаган".

Натижада, спортчи ташаббусни ўз қўлига олишга мажбур бўлди. Ўртоқлари гимнастга ўзи учун бошқа альтернатива топиш мумкинлигини айтишди ва буни қандай қилиш кераклигини тушунтиришди.

"Тайёр вариант билан мен квартиралар тақсимланадиган жойга келдим, топганимни айтдим, ордер беришларини сўрадим, - дея давом эттиради Александр Дитятин. - Албатта, буни қилишни истамаган амалдорлар ҳам бор эди – гўё мен кимманки улар менга квартира беришга мажбур? Аммо барчаси яхши якунланди ва шароитларимни яхшилаб беришди".

Кўп йиллар ўтгач, катта ўғли аллақачон улғайганида ва Александр Дитятин ўз рафиқаси билан ажрашганида, Санкт-Петербург марказидаги "спорт уйи" учта квартирага алмаштирилди.

304
Мавзу:
Олимпиада-80: ҳаммаси қандай бўлган эди?
Сотрудник ресторана возле таблички Теперь открыто в Сан-Антонио

“Вакциналар учун пойга”: Ғарб Россияни айбламоқда

700
Коронавирус пандемияси том маънода дунё иқтисодиётини тиз чўктирганидан бир ой ўтиб, вакциналар пойгаси деб аташ мумкин бўлган янги халқаро рақобат "жанри" пайдо бўлди.

Коронавирус пандемияси том маънода дунё иқтисодиётини тиз чўктирганидан бир ой ўтиб, сиёсий ва оммавий ахборот воситалари дунёсида вакциналар пойгаси деб аташ мумкин бўлган янги халқаро рақобат "жанри" пайдо бўлди. Коронавирус икки маротаба коллектив Ғарбга олиб келган яққол психологик жароҳатни ҳисобга олган ҳолда, ушбу пойгада ғалаба қозониш масаласи шунчаки сиёсий эмас, балки ҳам сиёсий,  ва Ғарб жамиятининг ўз-ўзини ҳурмат қилиши нуқтаи назаридан принципиал бўлиб қолди. Европа гуманизмининг энг яхши анъаналарида тарбиялаган одам учун (замонавий дунёда бу Европалик ёки америкаликни эмас, балки совет ёки рус маълумотига эга бўлган кишини англатади) ҳозирги замонда Ғарбнинг "вакциналар пойгаси" борасида васвасасини тушуниши жуда қийин, аммо буни барчасини замонавий АҚШ ёки Буюк Британиянинг асосий соҳаси, яъни сиёсий ва тижорий PR нуқтаи назаридан тушунтиришга ҳаракат қилиш мумкин.

PR майдонида жамоавий Ғарб, шу жумладан, АҚШ ва Буюк Британияда бир нечта жиддий "коронавирус шикастлари"га дуч келди. Биринчидан, узоқ (шунингдек, "чуқур тоталитар ва баъзида қолоқ", бу Лондон ва Вашингтон сиёсатчиларининг стереотипларига кўра) Хитой эпидемияни осонроқ енгди, муаммони эртароқ тушунди ва иқтисодий зарарни самарали чеклади. Бунинг ортидан ҳатто ўз ватанпарварлари назарида ҳам, АҚШ ва Буюк Британия, шунингдек, баъзи Европа Иттифоқи давлатлари ҳам унчалик илҳомлантирувчи кўринмайди.

Коллектив Ғарбнинг ғурурига навбатдаги шикастни беихтиёр (бундай бўлиб туради) Россия етказди - коронавирусдан "Ғарбни таҳқирловчи паст даражада" ўлимлар ва тестларни оммавий ўтказилиши билан, бу Ғарб оммавий ахборот воситаларининг тишларини ғичирлатишини ва статистикани сохталаштиришининг асоссиз айбловларни келтириб чиқарди, гарчи статистика (БССТ маълумотларидан ташқари) яққол эди:  Нью-Йоркда эпидемия қурбонларининг жасадлари кўчаларда музлатгичларда тўпланган ва бу тиббий ва давлат бошқаруви сифатидаги фарқни баҳолаш учун етарли.

Ва шу манзарада, талаб этиладиган харажатлар ва ҳар қандай хавф-хатарлардан қатъи назар, жамоавий Ғарб (шунингдек муайан Ғарб сиёсатчилари учун) вакцинани ишлаб чиқаришда устуворлик масаласи имидж нуқтаи назаридан жуда муҳим бўлиб қолмоқда, чунки, мисол учун АҚШ – ҳамон "дунёдаги биринчи рақамли" эканлигини кўрсатиш керак.

Шу билан бирга, Америка ОАВларини ўқиётганингизда ғалати бир туйғу вужудга келади: бирон бир партияга мансублигига қараб ва нашр эгаларининг Дональд Трампга хайрихоҳлиги бор-йўқлигига қараб, муайян нашрлар вакциналарни ишлаб чиқарадиган Америка компаниялар учун ёки Британия, Германия, ҳатто Хиндистон компаниялари ва университетлари учун ҳайрихоҳлик билдирмоқдалар, мақсад – "вакциналар пойгасида" ғалаба қозониш шарафи "тўғри" мамлакатнинг бирон бир тузилмасида бўлиши, аммо "лаънати Трамп режими" бундан сиёсий бонусларни ололмаслиги. Макро миқёсда ҳам шунга ўхшаш можаро мавжуд: НАТО ёки G7 ҳамкорлари билан билан саъй-ҳаракатларни мувофиқлаштириш ўрнига, расмий Вашингтон, баъзи немис ОАВларига кўра, Германиядан АҚШга истиқболли биотехнология компаниясини камида "суғуриб" олишга ҳаракат қилди, бу компанияда баъзи муҳим антикоронавирус ишланмалари бўлган.

Шу нуқтаи назардан, Россия ёки Хитойнинг коронавирусга қарши вакцинани яратиши ва оммавий равишда ишлатишга яқинлиги ҳақидаги ҳар қандай хабарлар Ғарб ахборот майдонида жумбуш реакцияни келтириб чиқаради, уни одатий аллергия билан эмас, балки ҳақиқий анафилактик зарба билан солиштириш мумкин.

Албатта, америкалик тиббиёт амалдорлари ҳақиқатан ҳам фақат профессионал нуқтаи назарга асосланган деб тахмин қилиш мумкин, аммо юқорида айтилганларнинг барчасини инобатга олган ҳолда, маълум бир сиёсий мантиққа эга эканлигига жиддий гумон бор. Россиянинг шу йил кузида шифокорларни оммавий эмлашни бошлаш режалари ҳақидаги хабарларга шунингдек, Хитойда эҳтимолий вакциналарни муваффақиятли синовлари ҳақидаги хабарларга расмий муносабатга мисол сифатида, The Wall Street Journal чоп этган Америка юқумли касалликлар бўйича бош мутахассиси позициясини келтириш мумкин:

"АҚШнинг юқумли касалликлар бўйича бош мутахассиси, доктор Энтони Фаучи, жума куни Конгрессда ўтказилган COVID-19 бўйича кичик қўмитасида йиғилишида АҚШ ХҲР ёки Россияда ишлаб чиқарилган вакциналарни ишлатмаслигини эҳтимолдан холи эмаслигини айтди. "Мен чиндан ҳам хитойликлар ва руслар вакцинани бировга беришдан олдин, ҳақиқатан синовлардан ўтказишадидеб умид қиламан, - деди у. Менимча, синовлар ўтказилгунга қадар вакцинани тарқатишга тайёрлигига даъво қилиш анча муаммоларни келтириб чиқаради". Шунингдек  Доктор Фаучи, АҚШ вакцинани йил охиригача олишига умид қилаётганини маълум қилди".

Bloomberg бизнес маълумотлари агентлиги турли мамлакатларда эҳтимолий вакциналарнинг қиёсий таҳлилига асосланиб, Фаучи, эҳтимол, Американинг Moderna компаниясининг вакцинасига умид қилаётганини таҳмин қилмоқда.

Bloomberg-нинг рўйҳатида (ушбу мақола ёзилаётган пайтда) Россиянинг ишланмалари йўқ, бу ғарб ўқувчисида Россия имкониятлари ҳақида соҳта таассурот қолишига ва Россия вакцинаси "номаълум жойдан" пайдо бўлган хомҳаёл пайдо бўлишига сабаб бўлиши мумкин.

Ҳозирнинг ўзиданоқ "вакциналар пойгаси" қандай давом этишини тахмин қилишимиз мумкин: Россия ёки Хитой вакцинаси дарҳол хавфли деб эълон қилинади ва сохта янгиликлар жанрида тегишли маълумотлар жойлаштирилади. Шу билан бир қаторда, Ғарб аудиториясининг шубҳали қисмини ишонтириш учун тезис ҳар қандай ҳолатда ҳам вакциналар иш берса ҳам, ушбу вакциналар хитой, эрон ва рус хакерлари томонидан ўғирланган деб тахмин қилинган маълумотлардан фойдаланган ҳолда амалга оширилади, жамоатчилик фикрини тайёрлаш эса тегишли тарзда аллақачон амалга оширилиб бўлган. Ва ҳимоянинг сўнги чизиги сифатида эса Россия ва Хитойни "вакцинали миллатчилиги"да айблаш ва эпидемияга қарши курашни аллақандай халқаро рақобатнинг аналогига айлантириш истаги бўлади, аммо параллел тарзда бундай муҳим масалада Пекин ёки Москвага қарам бўлиб қолмаслик учун Ғарбда ўз вакциналарини яратиш зарурлиги ҳақида тезис илгари сурилади.

Бу каби ёндашувнинг муаммоси шундаки, бундай "бошқариладиган чекиниш"нинг ҳар бир босқичида - ва инкор қилиб бўлмас ҳақиқат ҳужуми остида чекинишдан бошқа илож йўқ - Ғарб ОАВлари ўз аудиториясининг тобора кўпроқ сегментларининг ишончини йўқотади. Бу эса Россия ва Хитой дезинформациясига қарши курашиш зарурияти ҳақидаги мунтазам конференциялар ва Америка ва Европанинг тегишли тузилмаларидан аввалги мавқеини тиклаш учун кўпроқ бюджет ажратишни талаб қилиш билан якунланади. Аммо аудиториянинг ишончини йўқотиш осон, тиклаш эса қийин, шу билан бирга коронавирус Ғарб дунёсида шундоқ ҳам рўй бериб келган жамоатчилик ишончининг пасайиши жараёнини тезлаштирди. Ғарб медиа ҳудудида баралла ишора қилинадиган Россия, Хитой ва бошқа "навбатчи айбдорлар", аслида бу муаммога ҳеч қандай алоқаси йўқ ва "вакцина миллатчилигидан" ғарбий ҳамкорларимиз ўз айблари сабабли азият чекишади ва, эҳтимол, мағрур ёлғизликда.

Манба: РИА Новости.

700
Жители Ташкента по возможности приобретают маски для профилактики вируса

Ўзбекистонда карантин қачон бекор қилинади - эксперт жавоби

94
(Янгиланган 07:15 04.08.2020)
Ўзбекистонда 3 август кунги ҳолатга кўра коронавирус билан касалланганлар сони 26 301 нафарга етган. Шу билан бирга, ушбу инфекцияга чалинган беморлар сони кетма-кет иккинчи кун камайган

ТОШКЕНТ, 4 авг - Sputnik. Коронавирусга қарши кураш штаби аъзоси Ҳабибулло Оқилов АОКА залида бўлиб ўтган матбуот анжуманида 15 августдан кейин карантин чоралари юмшатиладими, деган саволга жавоб берди.

Эслатиб ўтамиз, июль ойининг охирида Республика махсус комиссияси қарори билан Ўзбекистонда жорий этилган карантин чекловлари 15 августга қадар узайтирилган эди.

Оқиловнинг қайд этишича, олдинда ҳали салкам икки ҳафта вақт бор. Агар шу вақт давомида пасайиш динамикаси қайд этилса, карантинни юмшатса бўлади.

"Худди шу динамика қайд этилса, яъни ўтган кунларда касаллик қайд этилиши 700 дан ошган бўлса ва бугун 513 тага тушган бўлсак, кейинги кунларда 500, 450 қайд этилиб, шу рақамлар атрофида касаллик аниқланса, албатта, 15 августдан кейин карантинни юмшатса бўлади. Ва биз ушбу таклиф билан Республика махсус комиссиясига чиқишимиз мумкин", - деб айтган Оқилов.

Ўзбекистонда 3 август кунги ҳолатга кўра коронавирус билан касалланганлар сони 26 301 нафарга етган. Шу билан бирга, ушбу инфекцияга чалинган беморлар сони кетма-кет иккинчи кун камайган.

Мамлакат Соғлиқни сақлаш вазирлиги тақдим этган сўнгги маълумотларга кўра, айни пайтда тиббиёт муассасаларида даволанаётган 8 880 нафар бемордан 927 нафари оғир, 224 нафари эса ўта оғир аҳволда. Коронавирус инфекцияси қурбонлари сони 159 нафарни ташкил этмоқда.

94
Мавзу:
COVID-19 умумжаҳон пандемияси