Россия қуроли: “Искандер” нима учун матросларнинг йўл-йўл майкасини кийиб кўрмоқда

1048
Қуруқликдаги ва денгиз чегараларини “Искандер-М” ракета тизимлари билан ҳимоялаб, Россия миллий ва халқаро хавфсизликни мустаҳкамламоқда.

Россиянинг стратегияси мантиқийдир: бу ускуналар қанча кўп бўлса ва потенциал тажовузкорга зарар етказиш эҳтимоли қанчалар кўп бўлса, Европа ва Осиёда тинчлик шунчалик мустаҳкамроқ бўлади.

"Известия" газетасининг РФ Мудофаа вазирлигидаги манбасига кўра, "Искандер-М" тезкор-тактик ракета тизимлари (ОТРК) рақиб десанти ва кемаларига зарба бериш учун ишлатилади. Қуруқликдаги қўшинларнинг ракета бригадалари денгиз жанги тактикасини ўзлаштира бошладилар ва мажмуа душманнинг десантини қайтаришга технологик жиҳатдан тайёр. "Искандер-М" ОТРК нишонга уришнинг масофаси ва аниқлиги жиҳатидан жуда яхши хусусиятларга эга, дунёда унинг аналоглари йўқ.

Искандернинг денгиздаги отувлари 20 июл куни РФ Қуролли кучлари Жанубий ҳарбий округи ракета қисмларининг кутилмаган текширилиши вақтида амалга оширилди. ОТРК шартли равишда декант кемаларидан қуруқликка жанговар техника туширилиши пайтида йўқ қилди ва "душман" денгиз десанти томонидан Қора денгиз соҳилини эгаллаб олишини олдини олди.

Қўшинларни автоматлаштирилган бошқарув тизимига интеграцияланган “Искандер-М” қирғоқ мудофааси ичкарисида авиация, флот, разведка ва дронлардан нишон маълумотларини олиб, реал вақт режимида денгизда ҳаракатланаётган нишонларга (душман кемаларининг йўналиши ва тезлигини ўзгариши ҳисобга олинган ҳолда) зарба бериш қобилиятига эга.

“Искандер-М” ОТРК ракеталари мавжуд ва келажакдаги ракеталарга қарши мудофаа тизимлари учун даҳлсиз бўлиб, 4 дақиқада 500 км масофани босиб ўта олади, шу билан бирга 9М728 ёки Р-500 каллачалари нишондан 1 метргача масофага узоқлашади ҳолос. “Бал” ва “Бастион” соҳил ракета тизимлари (мос равишда денгизда 260 км ва 350 км масофага эга) билан жанговар ҳамжиҳатликда, янада қудратли “Искандер” эшелонланган мудофаани кучайтиришга ва Россия денгиз чегараларини ҳақиқатан ҳам даҳлсиз қилишга қодир.

Аввалроқ, РФ Мудофаа вазирлиги "Искандер-М" ОТРК-нинг барча ўнта ракета бригадаларини қайта қуроллантирилиши ва яна учтасини тузиш ҳақида хабар берган эди. Россия мудофаа саноати ҳар йили иккита бригада тўпламларини ишлаб чиқаради. Шу билан бирга, жанговар самарадорлигини ошириш мақсадида “Искандер”нинг модернизация амалга оширилмоқда.

Кемаларга қарата зарбалар

Одатда Россия қирғоқларининг мудофаасига Балтика, Шимолий, Тинч океани, Қора денгиз флотлари ва Каспий флотилиясининг жанговар кемалари, денгиз авиацияси ва қирғоқ қўшинлари маъсулдир. Бунда “Бал” ва “Бастион” мобил кемаларга қарши ракета тизимлари муҳим рол ўйнайди. Вақт ўтиши билан қирғоқдаги жанговар гуруҳлар "зичланиб" бормоқда.

Шундай қилиб, Балтика флоти 2019 йилда десантга қарши йўналтирилган ўз танк полкига эга бўлди, Қора денгиз флоти эса Қримдаги учинчи ҳаво-десант полки билан кучайтирилди. “Искандер-М” тизимлари билан қуролланган (Қуруқликдаги кучларнинг) ракета бригадаларини  қирғоқ мудофаасига ноодатий жалб қилиниши Россиянинг денгиз ҳудудларида оператив тарзда юқори аниқликдаги қуролларнинг зарба бериш потенциалини оширишга имкон беради.

Ишлаб чиқарувчининг маълумотларига кўра, Россия ракета бригадасининг тўлиқ тўплами 51 та машинадан иборат, улардан 12таси учириш мосламаси, 12 та юк ташувчи-ўрнатувчи, 11 та қўмондонлик ва 14 та ҳаётни қўллаб-қувватловчи машиналар. Яъни, икки дақиқа ичида бригада 24 та ракета билан зарба беришга қодир (қайта юклашгача). Кучайтирилган бригада зарбаси - 32 та ракета. “Искандер” денгизда қанчалик кўп нишонга зарба берса, рус ҳарбийлари қирғоқда шунча камроқ жанг қилишларига тўғри келади.

Бу ҳаракатлар ортиқча эмас, чунки эҳтимолий душманнинг замонавий ҳужум тактикаси денгиздан десантлашнинг турли хил вариантларини назарда тутади (Балтика НАТОнинг бундай машқларига жуда бой). Десант жиҳозланмаган қирғоқларга туширилиши ва тезюрувчи катер ва вертолётлардан, зарба кемалари ва авиация ёрдамида уфқорти тушурилиши ҳам машқ қилинмоқда. “Искандер”нинг 500 кмгача бўлган масофада кенг ҳудудли зарбаси душманнинг бундай операциясига бошиданоқ тўсқинлик қилиши мумкин. Бундан ташқари, ОТРК сафлари ҳудди шундай самарадорликда зарбалари билан Россия денгиз пиёдаларининг ҳаракатларини қўллаб-қувватлай олади.

Машғулотларда "Искандер-М" комплексларининг мавжудлиги ҳар доим ҳам НАТО қўмондонини ғазаблантириши бежиз эмас, чунки уларда бунга қарши ҳеч нарса йўқ. Ва бунда альянсга яна бир денгиз саломи. “Искандернинг” модернизация қилинган мажмуалари ва денгиз нишонларини уришга мослаштирилган ракеталари (“Ростех” ваъда берган) НАТО денгиз флотининг провокацион фаоллигини сезиларли даражада камайтиришга имкон беради ва Россия чегаралари атрофидаги халқаро хавфсизликни кучайтиради.

Бу ерда бир нарсани таъкидлаш муҳим: Россия ҳеч кимга таҳдид солмайди, у фақат Ғарбнинг душманлигига нисбатан асимметрик жавоб беради, Болтикбўйи ва Қора денгиз минтақаларида Ғарб ҳарбий блокининг ўсиб бораётган зарба потенциалига етарли даражада муносабат билдиради. Агар альянс Россия чегараларига яқин жойда ракетага қарши мудофаа позицияларини ва янги ҳарбий базаларни жойлаштиришни тўхтатса, “Искандер”лар ўзларининг ноёб қобилиятларини фақат ўқув полигонларида намойиш этадилар.

Қайтариб бўлмас квазибаллистика

"Искандер-М" ракета тизими 500 кмгача бўлган масофада кичик ўлчамдаги ва катта майдонли нишонларга (бир неча турдаги қуролли каллачалар, шу жумладан термоядровийлари билан) юқори аниқликдаги зарбалар беришга мўлжалланган. Мўлжалга олиш учун инерциал навигация тизими ва ГЛОНАСС йўлдошларидан сигналдан фойдаланилади. Якуний босқичда ақлли ўзи нишонга олувчи каллача ишга туширилади, у бир неча метрларгача аниқликни таъминлайди. Ракеталар йўналишини парвоз пайтида ўзгартириш мумкин, бу эса ҳаракатланаётган нишонларга, шу жумладан душман ҳарбий денгиз кучлари кемаларига ҳам ҳужум қилиш имкониятини беради.

Мажмуа икки хил ракетага эга: аэробаллистик 9М723 - квазибаллистик траекториялар бўйлаб 50 км баландликда учади, қанотли 9М728 ёки Р-500 – нишонга паст баландликда учади. Юқори аниқликдаги "Искандер" ракеталари кичик акс бериш сиртига, мураккаб парвоз йўналишларига (газ-динамик ва аэродинамик рўл ёрдамида бошқарилади) эга ва барча мавжуд ҳаво мудофаа-ракеталарга қарши мудофаа тизимлари учун даҳлсиздир. Ракеталар учирилгандан кейин ва нишонга яқинлашганида, улар 20 дан 30g гача бўлган ортиқча юкланиш билан ҳаракат қилади. Ракетанинг учирилишидаги массаси 3,8 тонна, узунлиги 7,2 метр, тезлиги секундига 2 км дан ошиқ, учиришлар орасидаги интервал бир дақиқани ташкил этади.

“Соҳилда”ги асосий зарба нишонлари - ракета мажмуалари ва позициялардаги кўп зарбли реактив тизимлари, аэродромларда жанговар авиация, душман қўмондонлик пунктлари ва алоқа боғланмалари, шу жумладан ҳимояланганлари. "Искандер-М" ОТРК энг яхши хориж аналогларидан (Lance, ATACMS, Pluton) аниқлилиги, ракеталарни учиришга тайёрлаш тезлиги ва бошқа хусусиятлари бўйича устундир.

Мажмуанинг асосий афзалликлари: стратегик ҳаракатчанлик, жанговар навбатчиликни ва ракета ҳужумларини яширинча амалга ошириш қобилияти, парвоз вазифасини автоматик ҳисоблаш ва киритиш, ёнғин ва радиоэлектрон кураш чоралар шароитида жанговар топшириқни бажаришнинг юқори эҳтимоллиги. Эслатиб ўтаман, Россия “Искандер”лари Сурия Араб Республикаси ҳудудида жанговар шароитларда муваффақиятли синовдан ўтдилар. Таққослаш учун, АҚШ ўзининг "Искандер" аналогидан воз кечди, чунки Raytheon компанияси Пентагон учун янги юқори технологияли оператив тактик ракета мажмуасини ишлаб чиқара олмади.

1048

Россия қуроли: Су-57 қирувчиси ва “овчи” оғир зарба дрони

885
Декабрь ойида 76 та 5-авлод Су-57 самолётлари Россия Ҳаво-космик кучларини жанговар сафида ўз ўрнини эгаллайди. Сунъий интеллект билан жиҳозланган пилотсиз учар қурилма С-70 "Овчи" (Охотник) ҳам етказиб берилади.

Айни вақтда синов майдончасида ракеталарни тўхтатиш ва йўқ қилиш алгоритмларини муваффақиятли ўзлаштирмоқда.

Илгарироқ РФ Мудофаа вазирлиги ҳаво-космик кучлари йил охирига қадар бешинчи авлод Су-57 қирувчининг биринчи сериясини қабул қилиши ҳақида хабар берган эди, самолёт деярли тайёр. Келгусида ҳар йили 15 та самолёт ишлаб чиқарилади ва 2021 - 2027 йилларда 76 та Су-57 қирувчиси учта авиация полкини жиҳозлаш учун етказиб берилади.

Улардан биринчиси 1-поғонали двигател билан ишлаб чиқарилади ва 2025 йилдан 2-поғонали двигателлар серияси бошланади. Бироқ, бугунги кунда Су-57 дунёдаги энг илғор ва қудратли қирувчилардан бири ҳисобланади.

Россия бешинчи авлод самолёти барча турдаги ҳаво, ер ва сув устидаги нишонларни йўқ қилишга қодир. Маневрлик ва овоздан юқори тезликларнинг комбинацияси, замонавий борт электроникаси Су-57ни юқори жанговар самарадорлик ва рақибга нисбатан устунликни таъминлайди. Military Watch Magazine маълумотига кўра, Су-57 ноёб борт қуролларига, шу жумладан ултра сезгир радарларга, 400 км масофага учадиган “ҳаво-ҳаво” гипертовушли ракеталарига, рақиб ракеталаридан лазер ҳимоя қилиш тизимига ва бошқа юқори технологик афзалликларга эга.

Аввалроқ бешинчи авлод қирувчиси учун кенг кўламли авиация қуроллари (ракеталар) бўйича катта шартнома тузилганлиги, яъни Су-57 "бўш" учмаслиги ҳақида маълум бўлган эди. Оғир дронлар билан боғланганда Су-57 ҳаво қўмондонлиги марказига айланади. Икки юқори технологияли янги инновацияларнинг жанговар хусусиятларига ортиқча баҳо бериш қийин.

Жанговар устунлик

Энг янги қирувчи Суриядаги Россия қўшинлари гуруҳи таркибида синовдан ўтди. Парвозлар самарадорлигини, интеллектуал ахборот-бошқарув комплексини, қурол-яроғ ва барча борт тизимларини текшириш мақсадида 10тадан ортиқ парвоз амалга оширилди.

© Sputnik / Виталий Тимкив

Су-57 қирувчиларининг айрим технологик устунлиги Американинг бешинчи авлод қирувчилари, хусусан F-22 Raptor учун умуман имконсиздир.

Сунъий интеллект жанговар бошқарув тизимини бирлаштирилган, бу ҳарбий илм-фанидаги инқилобдир. Су-57 қирувчиси автоматик режимда 90% вазифаларни бажаришга қодир ва ҳатто илгари тайёрланган дастур бўйича тўлиқ автоматик равишда ишлай олади. Агар учувчи жангда яраланган (ўлдирилган) бўлса, бошқарув тизими устувор вазифаларни мустақил равишда белгилайди, зарба беради ва транспорт воситаси ва одамнинг базага автоматик равишда қайтишини таъминлайди.

Х-диапазоннинг фазали антенна мажмуаси самолётнинг яхлит радарлари кўриш майдонини кенгайтиради, учувчининг вазиятни англаш қобилиятини оширади ва тактик усулларни бошқа қирувчилардан кўра яхшироқ бажаришга имкон беради. "Ён РЛТ" нишонларни қидириш имкониятини оширади ва Су-57 рақиб радарлари учун кўринмаслигининг сифат жиҳатидан янги даражасини яратади.

Уч ўлчовли вектори узоқ масофага ёки яқин жангларда ақл бовар қилмайдиган манервларни амалга оширишга имкон беради ва юқори жанговар омон қолиш гаровига айланади. Шу билан бирга, "самолёт-компьютер" аэродромларда қийинчиликларсиз техник хизмат кўрсатиш мумкин, ва асфалтланмаган аэродромлар шароитида учиб-қўнишга қодир. Бундай кучли ва технологик жиҳатдан олдиндан айтиб бўлмайдиган машиналар рақибга ҳеч қандай имконият қолдирмайди.

Су-57 улкан экспорт салоҳиятига эга ва серияга чиқишдан олдин ҳам хорижий мижозларнинг "сафини тўплади". Россия бешинчи авлод қирувчисининг биринчи эгаси -Жазоир, у минтақавий қўшниларининг ҳаво кучларини мустаҳкамлаш фонида 14 та самолётга буюртма берди. Шартнома нархи 2 миллиард $ни ташкил этади, етказиб бериш 2025 йилгача якунлаш режалаштирилган.

Жанговар боғлам

2 декабр куни Ашулук полигонида ракета ҳужумида С-70 "Охотник" ҳужум дрони синовдан ўтказилди. “Ҳаво-ҳаво” ракеталарини қўллаш имитациясида, дроннинг қирувчиси билан биргаликда парвози амалга оширилди. Самолётларнинг электрон тизимларини ракеталарни бошқариш тизимлари ва Су-57 самолётлари билан биргаликда ҳаракати баҳоланди. “Охотник” дунёда биринчи қирувчи-тутувчи пилотсиз учар қурилма бўлиши мумкин. Машғулот босқичида ҳаводаги вазият ва нишонлари ҳақидаги барча маълумотларни ердан ёки бошқарувчи қирувчидан олади. Келажакда автоном жанговар фойдаланиш мумкин.

Оғир пилотсиз учар қурилма ўзининг "ақли" ва олти тоннадан ортиқ ракета ва бомбаларни 5000 км масофага етказиш қобилиятига эга. “Охотник”нинг Су-57 қирувчиси билан ҳарбий шериклиги энг юқори технологик рақибга яхши нарса ваъда қилмайди. “Сухой” яратилган кам кўринадиган “Охотник” Россия ҲКК зарбали функциялари бўлган биринчи оғир дронга айланади. Очиқ манбаларга кўра, машина узунлиги 19 метр, қанотлари 14 метр, парвоз оғирлиги 20 тонна ва максимал тезлиги - соатига 1000 километрга тенг.

“Охотник” нисбатан яқинда, 2019 йилнинг ёзида, тахминан 20 дақиқа давом этган биринчи парвозини амалга оширди. Парвози ишончли, яхши бошқарилди. Ўша йилнинг кузида “Охоник” ва Су-57 самолётларининг биринчи қўшма парвози амалга оширилди. Оғир дроннинг жанговар қобилиятлари доимий равишда такомиллашиб бормоқда; 2020 йилда сезиларли технологик тараққиётга эришилди. Яқин келажакда – “Охотник” турли шароитда ҳаво, ер ва ер усти нишонларига зарба бериш машқлари бажарилади.

Ҳозиргача дунёнинг бирон бир давлати ҳужум дронини “самолёт тўхтатиб қолувчи” сифатида фойдала олмади ва "шериклар" сезиларли даражада асабийлашмоқда.

885

НАТО нима учун Қора денгизга кирмоқчи?

977
(Янгиланган 18:11 03.12.2020)
НАТОнинг Қора денгизга киришдан мақсади - Россиянинг Кавказда роли кучайишига ва Россия-Туркия ҳамкорлигига тўсқинлик қилишми. Экспертлар фикри.

ТОШКЕНТ, 3 дек — Sputnik, Галия Ибрагимова. Жо Байден Оқ уйга келишидан олдин Шимолий Атлантика альянсида ислоҳотлар бошланмоқда. Яқинда аъзо давлатлар ТИВлари иштирокида бўлиб ўтган саммитда ташкилотнинг асосий принциплари ва иш тартиби қайта кўриб чиқилди. Ҳаммаси ўзгарган бўсада альянснинг асосий душманлари – Россия ва Хитой ўзгаришсиз қолди.

НАТОни янги инқирозларга мувофиқлаштириш

Йенс Столтенберг альянс ташқи ишлар вазирлари билан учрашувга жиддий тайёргарлик кўрди. Бу янги йил бошида НАТО давлат раҳбарлари учрашуви олдидан бўлиб ўтадиган сўнгги ва якуний иш саммити бўлди. Унда иштирокчилар жамланиб қолган саволларга жавоб топиш ва янги иштирокчиларнинг кутилмаган ҳаракатларига тайёр туришни англатади. Бундай “совғалар” бўлишига шубҳа қилмаса ҳам бўлади.

Масалан, ўтган йилги саммит вақтида Эммануэль Макрон НАТО бош мияси ўлганини таъкилаган эди. Бу мажлисда дискуссиянинг асосий мавзусига айланган ва барча режаларни чалкаштириб юборган эди. Чунки альянс аъзолари дарҳол блок ичида ҳамма ишлар жойида эканини исботлашга киришган эди.

Трансатлантик ҳамкорлигига ишонмаганлардан бири Дональд Трамп эди. Россия ва Хитойга қарши альянсни сақлаб қолиш керак деган таклифларга, Трамп дастлаб альянсга тўланадиган бадалларни оширишни талаб қилган эди. Ташқи хавфга қарши фақат Америка курашаётганини АҚШ президенти самарасиз деб ҳисоблашини айтган эди.

Бўлажак саммитда эса АҚШ номидан Жо Байден иштирок этади. Столтенберг хулосасига кўра Байден НАТОни аввалги нормал ҳолатига қайтаришига ва Америка НАТО билан ҳамкорлиги муҳим эканини қайд этишига умид билдирмоқда.

Саммит олдидан бош котиб таҳлилчиларга мурожаат қилиб, ташкилот ичидаги муаммоларни ўрганиб, уларни ҳал қилиш услубларини таклиф қилиш ва яқин 10 йиллик режа тузишини сўраган. Буларнинг ҳаммаси "НАТО-2030" деб номланган эди.

Альянс муаммоларини ўрганиш билан ТИВ раҳбарлари шуғулланишди. Франция ва барча аъзолар ташкилотнинг “мияси ўлмаганини” лекин ислоҳотлар кераклигини тасдиқлашди.

“Ҳимоя иттифоқини янги халқаро вазиятга мослаштириш керак. Можароли ҳолатларда, бу ҳатто энг асосий принципларга зид бўлса ҳам,  НАТО тезкор ва бирлашган ҳолда ҳаракат қилиши керак”, - дейлиган якуний таҳлилий ҳужжатда.

Ҳисобот муаллифлари таклиф қилган асосий ўзгариш – НАТОдаги вето ҳуқуқини қайта кўриб чиқишдир. Айни дамда ташкилотнинг барча аъзолари ушбу ҳуқуққа эга. “Агар қарорларни ҳамма бир овоздан маъқуллаш талаби чекланса, альянс ичидаги танглик енгиллашади”, - деб хулоса қилишган докладчилар.

Барча вазирлар уларнинг фикрига қўшилишди, лекин  бундай ғояларни новаторлик деб аташди.

Яна “Москва қўли”

Лекин ташқи хавфлар борасида барча иштирокчилар якдиллик билдиришди: трансатлантика иттифоқига энг катта хавф бу - Россия ва Хитой томонидан.

“Москва ўз ядровий арсеналини янгиламоқда ва янги ракеталарни Шимолдан Суриягача ва  Ливиягача жойлаштирмоқда. Тоғли Қорабоғдаги можаро оқибатида ҳам ушбу ҳудудда Россия иштироки кучайди”, - дейди Столтенберг.

“Кремль собиқ Иттифоқ республикалари устидан гегемонияга эришмоқчи ва уларнинг суверенитетига путр етказмоқда. НАТО доимий агрессив бўлган Россия билан рақобат қилиш учун янги муҳитга мослашиши керак”, - дейилган бош котиб ҳисоботида.

“Россия хавфи”ни зарарсизлантириш бўйича ишлаб аллақачон бошлаб юборилган. Бунинг далили сифатида Столтенберг Грузия ва Украинани мисол қилиб келтирди. Ҳозир иккала давлат ҳам Альянснинг кенгайтирилган имкониятли аъзосига айланишган. Бу Ғарбнинг разведка маълумотлари ва илғор технологияларидан фойдаланиш имконини беради, лекин блокнинг тўлақонли аъзосига айланишга имкон бермайди.

Россияни ушлаб туриш мақсадида Альянс Қора денгизда иштирокини ҳам кенгайтирмоқчи. Бу “Россиянинг Қримда куч тўплашига жавоб бўлади”. Тафсилотлар ҳозирча очиқланмаган.

“НАТОнинг Қора денгиздаги ҳаракатлари ОБСЕ мазмунини ўлдирмоқда. Улар ягоналик ва бўлинмаслик принципларига менсимаслиқ қилишмоқда”, - деди Россия Федерация Кенгашининг халқаро ишлар бўйича қўмита раиси Константин Косачев.

Қора денгиздаги устувор вазифалар

“Ҳозир НАТОнинг асосий вазифаси – АҚШ президенти алмашишига тайёр бўлишдир. Блокда Байден ташкилот жипслашишига ёрдам беришига ва Трамп туфайли пайдо бўлган муаммолар йўқ бўлишига ишонишади. Лекин янги президент ҳам альян бюджетига барча аъзолар ЯИМининг 2% ини тўлаши керак, деб талаб қилишда давом этиши мумкин”, - дейди Россия халқаро ишлар кенгаши директори Андрей Кортунов.

Сиёсатчи хулосасига кўра, Байден келиши НАТО ва Россия муносабатларидаги тарангликни камайтирмайди, лекин Москва кўплаб халқро можароларга жалб қилинганини ҳисобга олган ҳолда, альянс ўзаро мулоқотни инкор қила олмайди, - ҳеч бўлмаса ҳарбийлар даражасида.

Россиянинг Кавказда таъсири ортиб бориши билан, НАТО Қора денгизга келгиси келиб қолган.

“Тоғли Қорабоғга Россия ҳарбийларининг кириши Ғарбнинг эътиборидан четда қолмади. Бу ҳудуд Қора денгиз яқинида жойлашган, НАТО уни ўз манфаатлари ҳудуди деб ҳисоблайди. У ера Москванинг кучайиши улар учун навбатдаги чақириқ. Шунинг учун ҳам улар Қора денгиз ҳудудига кўпроқ диққат қилишмоқда”, - дейди Кортунов.

Лекин ушбу денгиз ҳудудида Россия НАТОнинг ягона рақиби эмас. Бу ерда уларнинг кучайиши нафақат Москва балким Анқарага ҳам қарши қаратилган бўлиши мумкин. Туркия блок аъзоси бўлишига қарамасдан, кўплаб маслалар бўйича бошқача фикрга эга. Ражаб Тоййиб Эрдўғон Греция, Франция, Германия ва АҚШ билан ҳам қарама-қаршиликлари бор. Уларнинг яна бир мақсади – келажакда Россия ва Туркия яқинлашувини олдини олишдир”.

НАТОиннг Қора денгизга келишини Украина ҳам қўллаб-қувватламоқда. Бунда улар асосий сабаб қилиб - Россиянинг Қримда ҳарбий жиҳатдан кучайиши кўрсатилган.

“Ярим оролда ҳарбий объектлар қурилишини Киев трансатлантика учун навбатдаги хавф деб талқин қилмоқда. Украина – Қримда Россия жанговар тизимларининг жойлаштирилишини – катта эътибор талаб қиладиган муаммо деб кўрсатишда давом этади”, - дейди Кортунов.

Иллюзиялар билан хайрлашинг

НАТОнинг Қора денгиз ҳудудига бўлган эътиборини Тбилиси ҳам қўллаб қувватлайди, деб ҳисоблайди Грузия жамоат ишлари университети  профессори Торнике Шарашенидзе. Бунга сабаб - Жанубий Осетиядаги Россия ҳарбийларидир.

“Грузия НАТОга ўрта муддатда ҳам аъзо бўла олишига умид қилмайди. Лекин  блок билан ҳамкорликни кенгайтириш тарафдоридир”, дейди Шарашенидзе.

Тоғли Қорабоғдаги уруш Россиянинг Кавказдаги ролини кучайтирди. Арманистоннинг иттифоқчиси бор – бу Россия. Озарбайжонда – Туркия бор. Грузияда – эса ҳеч қандай иттифоқчи йўқ, демак у фақат НАТОдан умид қилиши мумкин.

Лекин на Грузия на Қора денгиз ҳудуди НАТО учун ҳозир усувор вазифа эмас. Энг асосий муаммо – Байден билан мулоқотни йўлга қўйиш. Келгуси йил бошида бўлиб ўтиши кутилаётган саммит – биринчи синов бўлади.

977
Каннабис в Узбекистане: будет ли легализован медицинский препарат

Ўзбекистонда техник каннабис етиштириш учун тўланадиган бож миқдори тасдиқланди

106
(Янгиланган 20:17 05.12.2020)
Эслатиб ўтамиз, илгарироқ Қишлоқ хўжалиги вазирлиги техник каннабис иқтисодий ва экологик жиҳатдан Ўзбекистон иқлимига мос ўсимлик ҳисобланиб, унинг ўзига хос жиҳатлари мавжудлиги борасида маълумот берган эди.

ТОШКЕНТ, 5 дек - Sputnik. Техник каннабис етиштириш билан шуғулланиш учун тўланадиган бож миқдори тасдиқланди, деб хабар бермоқда Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ахборот хизмати.

Ўсимликни етиштириш учун 3000 та базавий ҳисоблаш миқдори (БҲМ), импорт (экспорт), қайта ишлаш, сақлаш, сотиш (чиқариш), сотиб олиш ва ташиш учун - буларнинг ҳар бири учун 200 БҲМ (тахминан 44,6 миллион сўм)дан тўғри келади.

Ушбу турдаги фаолият билан шуғулланиш учун лицензиялар олиш мақсадидаги божлар миқдори 2020 йил 3 декабрдаги ЎРҚ-653-сонли "Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида"ги Қонунининг 17-моддасида кўрсатилган.

Лицензиялар Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан берилади.

Эслатиб ўтамиз, илгарироқ Қишлоқ хўжалиги вазирлиги техник каннабис иқтисодий ва экологик жиҳатдан Ўзбекистон иқлимига мос ўсимлик ҳисобланиб, унинг ўзига хос жиҳатлари мавжудлиги борасида маълумот берган эди.

Жумладан, вазирлик изоҳига кўра:

- каннабис энг тез ўсувчи экинлардан бири бўлиб, пахта билан солиштирганда, 1 гектардан 4 баробар кўп целлюлоз олинади;

- ўсимликка қишлоқ хўжалиги кимёвий препаратларини нисбатан камроқ ишлатилади ҳамда сувни анча кам талаб қилади;

- атроф-муҳитни ифлосланишлардан тозалаш имконини беради;

- айланмадан чиқиб қолган ерларни тиклаш учун тупроқдан кадимий ва бошқа заҳарли моддаларни чиқариб олишда ниҳоятда фойдали;

- 110 кун ичида ўсимлик 2-3 метрга етади ва бу бир мавсумда бир нечта ҳосил олиш имконини беради;

- жаҳонда 40 дан ортиқ давлатларда техник каннабисдан саноат мақсадларида фойдаланиб келинмоқда.

106