Президент США Дональд Трамп на военной авиабазе Рамштайн, Германия

Кремлнинг айёрона режаси: Трампни қутқариш учун Американи вайрон қилиш

2061
(Янгиланган 19:54 03.09.2020)
Руслар Американи нафақат ўз ОАВларида, балки америка ижтимоий тармоқларида “бу ҳаммаси эмас” парчалашмоқда, яъни Америка шаҳарлари кўчаларида ҳамми, дея савол билан юзланади эксперт.

АҚШдаги тартибсизликларга Дональд Трамп ва ... Россия жавоб беради. Ҳа, тез орада худди шундай бўлади – Трампнинг қайта сайланишига йўл қўймаслик мақсадида АҚШ президенти билан курашнинг барча усулларини бирма-бир текшириб, “Вашингтон ботқоғи” энг аввалги ҳолатига қайтди: ҳаммасига руслар айбдор, дея ёзади РИА Новости муаллифи.

Улар 2016 йилда Дональд Трампга ёрдам беришда ва ҳозир ҳам ёрдам беришмоқда, бунинг устига улар нафақат ижтимоий тармоқларда, балки америка кўчаларида ҳам қўрқув ва нафрат қўзғатишга умид қилишган. Ажабланарли жойи йўқ: тартибсизликлар – бу умуман русча сўз! Бироқ нега бундай, ахир яқинда Америка ОАВлари барчани норозилик намойишлари асосан тинч ва тўғри эканлигига ишонтиришган эди, яъни Дональд Трамп тимсоли бўлган ирқчилик ва полиция зўравонликларига қарши қаратилган. Ва халқ ғазаби ярамас ва руслар гумаштасини Оқ уйдан йўқотиш ва Байден учун овоз беришни интиқлик билан кутаётган сайловчиларни сафарбар қилишга ёрдам беради. Демак, энди шу маълум бўладими: тўғри норозилик намойишларни нотўғри руслар авж олдиряпти?

Демакки, шундай. Жо Байденнинг ўзи бу ҳақда ҳозирча маълум қилмаяпти, лекин аллақачон конгресснинг кўзга кўринган демократлари гапиришни бошлаяпти. Масалан, Адам Шифф, вакиллар палатасининг разведка қўмитаси раҳбари – Трампнинг “рус алоқалари” суриштирувчиси ва импичмент ташаббускорларидан бири. Куни кеча CNN телеканалига у мана бундан деди:

“- Тўрт йил илгари, Дана, руслар Black Lives Matter᾽ни ишга солишди, улар Ижтимоий тармоққа халқни ирқий белгиларга кўра ажратиш учун ўзларининг иғвогарлик саҳналаштирилган томошаларини жойлашди. Ва биз..

- Ҳозирчи улар буни қилишяптими?

- Улар яна улар қўлларидан келган барчасини қилмоқда, ижтимоий тармоқларда, ўзларининг ОАВларида, бу ҳаммаси эмас, яна бу ажралишни кўпайтириш учун”.

Яъни рус Американи нафақат ОАВларида (ҳозир мен РИА Новости сайтидаги сингари), балки америка ижтимоий тармоқларида ажратмоқда “бу ҳаммаси эмас”, яъни америка кўчаларида балки? Бу уйдирмаларга америка ОАВларидаги Трампнинг асосий тарафдори Fox News бошловчиси Такер Карлсон муносабат билдирмай қолмади:

“Сизларни душман державаси агентлари фейк хабарлар билан боқди, у булардан ташқари яширинча Facebook᾽ни назорат қилади! Ҳаммаси тўғри, хонимлар ва жаноблар, Россия  сохта тартибсизликларни уюштирди ва Жо Байденни айблади! Бу Ойга қўйиш каби, бироқ янада ҳийлакорроқ.  <...> “Бу Россия саҳналаштирган томоша!” Жиддиймисиз? 2020 йил ёзи охирида одамлар бунинг устидан кулишада деб ўйлаган бўлар эдим. Бу ўзига хос вақтичоғлик. Бошқа тарафдан, кўплаб кўзга кўринган демократлар Twitter᾽да бунга биринчи марта ишонишди, шундай экан бу сафар ҳам – ким билади? – улар ҳам ишонишлари мумкин.

Лекин Адам Шиффга тан бериш керак: у, ҳар ҳолда, изчил. Бироқ равшанки, у мутлақо телба ва стационар даволанишга муҳтожлиги бор. Унинг аҳволи ёмон. Лекин у катта партиядаги битта одам, холос. Демократик партиянинг қолган барча раҳбарларига тўхталадиган бўлсак-чи? Улар ақлдан озган эмас, асло ундай эмас. Улар шунчаки ёлғончилар”.

Демократлар етакчиларининг ёлғончилиги билан ҳеч кимни ҳайрон қолдирмайди, лекин улар ҳозир ҳатто ўзлари учун ноёб бўлган бир зум тўнини тескари кийиш қобилиятларини намойиш этишмоқда. Ҳозиргина тартибсизликлар фактини инкор этиб, адолатли протестлар ҳақида гапиришди, энди эса оммавий тартибсизлик ва зўравонликни тан олишга мажбурлар. Трамп бўлаётган ҳодисаларни ички терроризм деб атамоқда, демократлар эса Россияга ишора қилмоқда. Аниқ-ку ахир: яхши одамлар норозилик намойишига чиқишди, бироқ уларга “рус пропагандаси” қурбонлари бўлган ёмон погромчилар аралашиб кетди. Буларнинг барчаси эса, маълум бўлишича, Трампнинг ютқазишига эмас, балки ғалабасига ишлар экан. Путиннинг айёрона режаси мана шундай.

Телбалик? Йўқ, шунчаки чорасизлик. Гап шундаки, шу йилнинг баҳор ойи бошида маълум эдики (жамоатчилик фикрининг барча манипулятив сўровларига зид равишда), Трамп тантанали қайта сайланиш сари бормоқда, на импичмент уриниши, на унга нафрат қўзғатиш ҳеч қандай натижа бермади (унинг президентлик даврида деярли барча америка ОАВлари айнан шу билан шуғулланди). Бироқ тез орада коронавируснинг қадами АҚШга етди, иқтисодиёт қулаши бошланди, ёз ойида эса “ирқчилик” тўлқинлари бошланди – демократлар энди аниқ Трампни чўктириб юбориш қўлларидан келишини ўйлашди.

Аммо на иқтисодий муаммолар, на ирқчилик тартибсизликлари президентга зарба бера олди – аксинча, тартибсизликлар қанчалик давом этса, Трамп шунча кўп очко йиғди. У Америкага “Қонун ва тартиб” керак деб такрорламоқда. Америкаликларнинг кўпчилиги унинг фикрига қўшилмоқда. Яхшиси, Трапм рейтинги учун ишлашни бас қилиш учун демократларнинг ўзи аллақачон ўз ҳудудини (айнан улар бошқараётган штат ва шаҳарларда тартибсизликларнинг асосий қисми бўлиб ўтмоқда) тартибга келтиришга уринишлари керак эди, бироқ сайловолди пойга уларга буни қилишга имкон бермаяпти. Ахир Трамп айтадики: мана, кўряпсизми, мен исёнларни тугатиш кераклиги ҳақида айтгандим, охир-оқибат менга қулоқ тутишди. Яъни демократларнинг тўлиқ цугцванги: улар кейин нима қилишларидан қатъи назар (тартибсизликларни қўллаш ёки уларнинг зўравонлки хусусияти тан олиш) уларнинг мавқеи фақат ёмонлашади.

Афтидан, тартибсизликларни эҳтиёткорлик билан тан олиш тактикаси танланган, бироқ шу билан бирга улар учун айбни Трамп ва Россияга ағдаришга қарор қилинган. Бирданига иккита: “рус Трампи”.

“Биз Россия кучлари Суриядаги америка аскарларига ҳужум қилгани, аскарларимизни яралагани ҳақидаги хабарларни кўрдик. Сиз Трампдан ҳеч бўлмаганда бирор калима эшитдингизми? У ақаллан бармоғини қимирлатдими? Илгари АҚШнинг бирор бир президенти Россия етакчиларига нисбатан бундай итоаткорлик ролини ўйнамаган. Бу нафақат хавфли, балки ҳақоратомуз ҳам”, - дейди Жо Байден. Байден бу билан трампча русларга қарамлик ва “руслар америка аскарларини ўлдириш учун толибларга пул тўлагани” ҳақидаги ғирт ёлғон воқеани мисол тариқасида келтириб, эслатган.

Мана Байден штабининг сўнгги баёнотларидан:

“Президент Трамп умид қиладики, Владимир Путин яна бир марта унинг номзодини қўллаб-қувватлайди ва у содир этган даҳшатли хатоларни яширишга ёрдам беради. Айнан у мамлакатимиз тепасида  бўлиши ва уни унга қарши турган кўплаб муаммолар сари бошлаши учун. У Владимир Путин Трампга қайта сайланиши учун қандай чора кўриши, ёки Путинга нима сабабдан аралашиш муҳим эканини Америка халқи билмаслигини истайди, чунки Дональд Трампнинг ташқи сиёсати – бу Кремль учун туҳфа”.

Бу ҳайратда қолдирадиган камситувчи америкаликларнинг баёноти АҚШ Миллий разведка директори Жон Рэтклиффнинг яқинда вакиллар палаталари разведка қўмитаси аъзолари учун бўлажак президент сайловларида хавфсизликни таъминлаш масалаларига бағишланган оғзаки брифингни уюштиришни тўхтатиб қўйиш қарорига жавоби бўлди. Энди уларга маълумот фақат ёзма равишда тақдим этилади. Албатта-да, Трампга Путин ёрдамларини яшириш мақсадида, - Байден шундай деб ишонтиряптими? Афсус, Рэтклиффнинг сўзларига кўра, сабаби оддий: махфий маълумотни сизиши, бунинг устига уни бузиб кўратиш хусусияти:

“Худди шундай брифинглардан бирининг якунланишидан бир неча дақиқадан кейин қатор конгресс аъзолари турли ОАВ вакилларига чиқиб, уларга сиёсий мақсадларда махфийлаштирилган маълумотни сиздирган. <...> Гўёки Россия Хитойга қараганда миллий хавфсизликка катта таҳдид туғдириши ҳақидаги ёлғон тасаввурни яратиш учун. <...>  Мен Россия аҳамиятини пасайтирмоқчи эмасман. У миллий хавфсизлигимиз учун жиддий таҳдид туғдиради, аммо Хитой томонидаги таҳдидлар жиддийроқ. Бошқача гапираётганлар шунчаки разведкани ўз мақсадларида сиёсийлаштирмоқда”. Рэтклифф ўзи аслида нима деди? Адам Шиффга ўхшаш демократлар ОАВга фақат Россияга тегишли маълумотни сиздириб, Хитой ҳақидаги маълумотни эътиборсиз қолдириши ҳақида. Бу ерда шунини муҳимки, америка разведкасининг президент сайловларига чет эллик аралашув маълумотларига умуман қай даражада ишониш мумкин. Қизиғи, ҳатто махсус хизматнинг ошкора конгрессменларнинг уларни Трамп билан курашиш учун маълумотлар билан қўрқитишга уринишлари ҳақида гапириши.

Бошқа тарафдан, бу, албатта, катта ютуқ: 2016 йилда Обама маъмуриятининг ўзи махсус хизматларни президентликка номзод Трампнинг “рус алоқалари”га оид “далилларни” сохталаштиришга, кузатув олиб боришга мажбурлаган, энди эса “чуқур давлатнинг” фақат конгресс ва ОАВ ёрдами билан жанговар ҳаракат олиб боришига тўғри келмоқда. Лекин бу ўзгариш креатив даражасига, шундай бўлса ҳам, кам таъсир кўрсатди – яна ҳаммасига Путин айбдор.

Доимо авж олдиришади: гоҳ март ойида Портлендда Дерек Шовин ичига (Жорж Блейкни ўлдирган, шундан сўнг Black Lives Matter акциялари бошланиб кетган эди), гоҳ август ойида Кеношада –унга ташланган икки нафар “ирқий камситиш ва полиция зўравонликларига қарши кураш курашчилари”ни отиб ташлаган 17 ёшли Кайл Риттенхаусга жойлашади, гоҳ яна Портлендга қайтади. Вашингтон мэри қошидаги комиссиянинг ичига кириб, Америка пойтахтидан Вашингтон ва Жефферсон ҳайкалларни олиб ташлашни (ҳеч бўлмаса қайта кўриб чиқишни) таклиф қилмоқда.

Ҳатто тасаввур қилиш қийинки, бу рус низо қўзғатувчилари сайловгача қолган икки ойда яна нималарга қодир.

Қарабсанки, кейин демократлар ва Байденни айблаш учун Трампга суиқасд уюштиришни саҳналаштиришади. Ёки Оқ уйда ўзини одамини қолдириш учун Байденни гумдон қилишади. Лекин уларнинг қўлидан келмайди: ҳамма биладики, руслар ўлдирмайдиган, балки Кремлга элтувчи из қолдирадиган даҳшатли “Новичок” билан заҳарлашади. Америка сайловларидаги “рус изи” сингари шундай аниқ.

2061
Flagi USA i UE w Brukseli

Европага Россияни тўхтатиб туриш мажбуриятидан халос бўлишига имкон беришмаяпти

485
(Янгиланган 18:59 25.02.2021)
ЕИ яна Россияга қарши янги санкциялар қўлламоқда. АҚШда эса нафақат Навальний, Америка идора ва компанияларига қарши уюштирилган хакерлик ҳужуми учун “санкция ва бошқа чоралар” тўпламини тайёрлаш якунланмоқда.

ТОШКЕНТ, 25 фев — Sputnik. Ғарб Россияга қарши янги санкциялар тўпламини қўлламоқда: душанба куни Европа Иттифоқи “Навальнийнинг таъқиб қилинишига маъсул” қатор россиялик амалдорларга қарши алоҳида санкция киритишни келишиб олди (аниқ рўйхат бир неча кундан кейин эълон қилинади), АҚШда эса нафақат Навальний, балки Россияни айблашаётган Америка идора ва компанияларига қарши уюштирилган хакерлик ҳужуми (SolarWinds) учун “санкция ва бошқа чоралар” тўпламини тайёрлаш якунланмоқда.

Бу олдиндан тахмин қилинган эди. Россияга қарши санкциялар (алоҳида эмас, балки кенг кўламли АҚш санкциялари) мана етти йилдирки давом этиб келмоқда. Одатланиб қолса бўлардими? Албатта – бироқ Ғарб “ҳамкорларимиз” ўз хатти-ҳаракатларини асослайдиган важлар ҳамиша қизиқ. Айнан важлар, аргументлар. Сабаблар мутлақо тушунарли. Владимир Путин ФХХ ҳайъати йиғилишида чиқиш қилаётиб, улар ҳақида ҳам эслатиб ўтди.

“Биз Россия тўхтатиб туриш деб аталувчи сиёсатга дуч келмоқдамиз. Гап бу ерда халқаро муносабатлар учун табиий рақобат эмас, балки ривожланишимизни барбод қилиш, уни тўхтатиб қўйиш, ташқи периметр бўйича муаммо яратиш, ички беқарорликни келтириб чиқариш, Россия жамиятини бирлаштирув турувчи қадриятларга путур етказиш, натижада Россия заифлаштириш ва уни ташқи назорат остига қўйишга қаратилган изчил ва ўта тажовузкорлик ҳақида бормоқда. Биз буни кўриб ва билиб турибмизки, бу айрим постсовет мамлакатларида ҳам рўй бермоқда”.

Бу мақсадлар сирли эмас. Путин таъкидлаганидек, “Очиқ стратегик ҳужжатлар ва қатор мамлакат давлат арбобларининг ўта ошкора баёнотлари билан танишиб чиқиш кифоя”. “Россия, қатор бошқа мустақил, суверен марказларга бўлган нодўстона муносабатларини ҳатто яширишмаяпти”.

Ушлаб туришнинг барча усуллари ҳам яхши таниш. Путин уларни шунчаки бирма-бир санаб ўтди: “Бизни иқтисодий ва бошқа санкциялар билан кишанлашга, нафақат биз, балки ҳамкорларимиз манфаатдор бўлган йирик халқаро лойиҳаларни блоклашга, тўғридан-тўғри жамоат ва сиёсий ҳаётга, мамлакатимиз демократик жараёнларига аралашишга уринишмоқда. Ва албатта, махсус хизмат арсеналлари воситаларидан фаол фойдаланишмоқда”.

Буларнинг барчаси мамлакатимиз тарихида биринчи марта бўлаётгани йўқ: турли даврларда бизга қарши барча тилга олинган усуллардан фойдаланишган, шундай экан биз унга қарши туришга ва жавоб қайтаришни ўргандик. Айнан шунинг учун Путин дедики, “Россияга нисбатан бунга ўхшаш ҳаракатлар истиқболсиз” – бизни ҳеч қандай босим билан ён беришга мажбурлаш, ичкаридан барбод қилиш қўлдан келмайди. Шу билан бирга Россия ўзининг ҳимояланаётган, ўз суверенитети ва манфаатларини ҳимоя қилаётган роли ҳақида маълум қилади.

Қолаверса, биз ҳар вақт ҳамма билан муносабатларни ривожлантиришга, ўзаро ишонч ва ҳурмат асосида очиқ мулоқотга тайёрлигимизни таъкидлаб келамиз. Бу гал ҳам Путин буни эслатиб ўтди? Бироқ бунга жавобан нимани кўрамиз?

Россия Европа Иттифоқи билан ҳамкорликдан манфаатдор эмас, Россия ҳукумати мамлакатни авторитаризм йўлидан олиб бормоқда – ЕИ ташқи ишлар вазири янги санкциялар тўғрисидаги қарор қабул қилинган учрашувда шундай қарорга келишди. Европа демократияси раҳбари Жозеп Боррел эса Россия “ўзини душмандек тутишга аҳд қилган қўшни” дея атади ва таъкидлади: “Биз қарама-қарши тарзда ҳаракат қилишга қарор қилган қўшнилар билан доимий қарама-қаршиликга чап бериш учун моделни белгилаб олишимиз шарт”.

Яъни Европа, хусусан, Ғарб ҳам ишни умуман мана бундай тасаввур қилади: Россия қарама-қаршилик излаяпти ва муносабатларни ривожлантиришни истамайди. Қолаверса, Россия, маълум бўлишича, ҳамиша Европа ишларига аралашади ва ЕИ босим ўтказади. Шу боис энди Евроиттифоқ Москва билан муносабатларни уч тамойилдан келиб чиқиб йўлга қўяди.

Боррел уларни мана бундай таърифлади: Москва томонидан халқаро ҳуқуқ ва инсон ҳуқуқлари бузилган тақдирда қаршилик кўрсатиш, агар Россия ЕИга босимни кучайтирадиган бўлса, уни ушлаб туриш билан шуғулланиш, Евроиттифоқ манфаатдор бўлган йўналишлар бўйича Россия билан ҳамкорлик қилиш.

Қаршилик кўрсатиш, ушлаб туриш, ЕИга фойда бор жойда ҳамкорлик қилиш – Европа дипломатиясининг жанговар тўплами. Лекин гап нима ҳақида кетяпти?

“Халқаро ҳуқуқ ва инсон ҳуқуқлари бузилиши” остида деярли барча нарса – Қрим ва Навальнийдан тортиб ҳар қандай бошқа мавзугача, устига устак ҳам ички Россия, ҳам халқаро, назарда тутилмоқда. Россияда гей-никоҳлар бўлмагани учун санкциялар – яъни инсон ҳуқуқларининг бузилиши? Марҳамат. Абхазияни Грузияга “қайтаришдан” бош тортганлик учун санкция? Шубҳасиз. Европада навбатдаги эмигрант ёки россиялик қочоқ ўлдирилганини учун санкиция, ва умуман бирор бир кишини – ҳар вақтда. Немис бундестагининг компьютер тизимини бузишдими? Албатта, Россияни жазолаш керак.

Худди шундай ҳар нарсани ЕИга бўлган босим деб аташ мумкин. Айирмачилар Каталониянинг ажралишини ёқлаб овоз беряптими? Рус изини қидирамиз. Москвага “Германия учун муқобил” парламент фаркция вакиллари келяптими? Руслар Меркелга чоҳ қазишяпти. Москва Польша ва Чехиядаги совет жангчилари ҳайкалларининг бузиб ташланишига норозилик билдиряптими? Бахтиқаро ва эрксевар шарқий европаликларга тазйиқ ўтказишади. Газ қувури қуришяптими? Европани иккига ажратишмоқчи. Қуришдан бўйин товлашяптими? Европани музлатиб қўйишмоқчи. Бемаънилик? Йўқ, янглиш билдирилган муносабат.

Яъни ЕИ Россия билан муносабатларни бир томонлама тартибга солувчи, жазолайдиган ёки ўз хоҳишига кўра шафқат қиладиган ҳуқуққа эга бўлмоқчи. Россия эса буни бор нарса деб қабул қилиши ва жаҳли чиқмаслиги керак. Бундан ташқари, олийжаноб европаликларга фойда келтирадиган соҳалардаги ҳамкорликка чақиришса, лаббай деб туриши керак.

Бироқ воқеликда буларнинг бари аксинча: ўзини душмандек тутаётган қўшни бу ЕИ. Россияга босим ўтказади, шарт қўяди, панд-насиҳат қилади, лой чаплайди, ички ишларига аралашади ва буни ўз ўзидан табиий ҳолат деб ҳисоблайди. Украинани Россиядан (атлантик ташаббусга кўра бўлса ҳам) узиб олишга уринаётган, Шарқ ва Ғарбнинг тарихий чегараларини ўзгартиришга, ўз ҳудудини рус тамаддуни ҳисобига кенгайтиришга уринаётган аслида ЕИ ўзидир. Ва у Россия бунга жимгина кўнишини хоҳлаяптими?

Бунга ўхшаш сурбетлик чорак аср, ҳатто 15 йил аввал, Россия ўз ҳаётини қутқариш учун курашаётган ва барча рус дунёси билан шуғуллана олмаётган, европаликлардан ўзини одобли тутишни талаб қила олмаган пайтда тушинтириш мумкин эди, лекин ҳозир Россиядан бепарво ўқувчи итоаткорлигини кутиш кулгули.

Россия ҳар қандай ҳолатда ўзига мос шарт-шароитларда Европа билан муносабатларини қайта қуради – ЕИ буни қанчалик барвақт англаса, бу жараён шунчалик осон ва тез бўлади. Европанинг бунга ҳеч қандай муқобили барибир йўқ: у ўзига на Россиядан узоқлашиш, на қўшнидан душманга айланишни эп кўради. Аниқроғи, эп кўра олдию – лекин фақат охирги марта ўзи учун.

485
Теглар:
санкциялар, Ғарб, Россия, Европа

Кўринмас ҳимоячилар - Россия яширин ракета ташувчилар қурмоқда

495
(Янгиланган 14:36 25.02.2021)
Энг сўнгги синовларда маълум бўлишича 677-лойиҳа сув ости кемалари яширинлик даражаси олдинги дизел-электрик сув ости кемаларидан ҳам юқорироқ.

ТОШКЕНТ, 25 фев — Sputnik. Келажак қуроллари, шовқинсиз ва яширин – 2022 йилда Россия денгиз флоти 677 “Лада” лойиҳасига мансуб биринчи дизель-электрик сув ости кемаларини олади. Уларни ишлаб чиқариш учун 20 йилдан ортиқ вақт керак бўлди. Ушбу субмарина юқори аниқликда зарба берувчи қурол ташиши мумкин, унинг йўналишини аниқлш эса – жуда мураккаб.

"Қийин фарзанд"

"Кронштадт" ва "Великие Луки" сув ости кемалари денгизчиларга 2021 йилда етказиб берилиши керак эди. Лекин "Адмиралтейские верфи" корхонаси бош директори Александр Бузаков айтишига қараганда, контрагентлар туфайли топшириш санаси орқага сурилган.

Сентябр ойида Бирлашган кема қурувчи коропорация раҳбари Алексей Рахманов, етказиб берувчи корхоналардан бири кечикаётгани туфайли иккита серияли кемабуюртмачига бироз кечикиб топширилишини хабар қилган эди.

Умуман, кемасозлик соҳасида кечикиш одатий ҳолга айланиб қолган десак муболаға бўлмайди. Масалан, "Санкт-Петербург" бош кемасини қуриш 1990 йилларда бошланган эди ва 2004 йилда битказилиши керак эди. Лекин Шимолий флот уни фақат 2010 йилда олди.

“Лада” сув ости кемалари анчагина эскириб қолган 877 лойиҳага мансуб "Палтус" сув ости кемалари ўрнига келиши керак эди. Янги кемалар кичикроқ ва гидролокаторлар учун кам сезиларли. Россия кемасозлиги учун янги бўлган, бир корпусли схема ҳам сув ости кемасининг акустик яширинлигини таъминлайди.

Ундан ташқари янги кемалар ҳаво керак бўлмайдиган (анаэроб) турдаги двигатель билан жиҳозланади.

Кема қуриб битказиў муддати кечиктирилишига ҳам ана шундай янги ечимлар кўплиги сабаб бўлган бўлса ажаб эмас. Масалан бош кема қуриш ва синаш вақтида ҳам гидроакустик мажмуа билан жиддий муаммолар содир бўлган эди. Электр двигателининг қуввати кам бўлгани туфайли сув остида керакли тезликка эриша олмас эди.

ҲДФ янги дизел электрик сув ости кемларига муҳтож бўлгани туфайли, улар “Лада” ўрнига 6та вақт билан текширилган 636 лойиҳага мансуб "Варшавянка" сув ости кемаларига буюртма берган эди.

Хавфли “кичкинтойлар”

Мутахассислар фикрига кўра “Лада” – бу энг замонавий ва келажаги порлоқатомсиз субмариналардир.

Кичик ўлчамга эга бўлишига қарамасдан, ушбу кемалар ўзларнинг универсаллиги ва куп функциялиги билан ажралиб туради. Сув ости ва сув усти кемаларига қарши курашиши, денгиз қирғоғидаги объектларга зарба бериши, миналар ўрнатиши ва қирғоқларни десантдан ҳимоя қилиши, бўлинмалар ёки махсус юкларни ташиш мумкин.

Лекин уларнинг асосий ютуғи – юқори автоматлашгани ва кам шовқин чиқариши. Шунингдек уларнинг мобиллиги ва юқори манёврлилиги диверсион ва разведка операцияларида қўл келиши мумкин. Кеча кучли гидроаккумулятор ва 3та антенналар билан жиҳозланган. Бири – олдида, иккитаси – ён томонида.   

Сув сиғими 1,8 минг тонна булган кеманинг тезлиги соатига 20 узелга етади. Ҳаракатланиш тезлиги 350 метргача, экипаж сони – 30 кишигача етади.

“Лада” ўз бортида 533 миллиметрли 18та торпедо ва 20та мина олиб юриши мумкин. Албатта унинг бортида тез ҳаракатланувчи (300км/с) “Шквал” торпедо-ракеталари ва “Калибр” ракетларига эга.

Дастлабки икки субмарина оддий энергетик қурилма билан жиҳозланади, чунки анаэроб қурилмалар ҳали яратилгани йўқ. Лекин лойиҳанинг қолган кемалари ана шундай қурилма билан жиҳозланади.

Кўринмас қўриқчилар

"Лада" — сув ости кемаларининг мутлақ янги класси бўлиб, у олдинги сув ости кемалари асосида қурилган, лекин сўнгги 15-20 йил ичида ушбу кемаларда 150 дан ортиқ тажриба-конструкторлик ишлари ўзлаштириб олинган.

“Олдин ҳеч қандай лойиҳада бундай бўлмаган. Бошқача қилиб айтганда бу катта сув ости лабораториясидир”, - дейди флотни қўллаб-қувватлаш Жамоат ҳаракати раиси, биринчи ранг капитани Михаил Ненашев.

Эксперт хулосасига кўра, “Лада” - турли тактик ва стратегик вазифаларни бажариши мумкин. Хусусан, унинг бортига олдинги кемаларга қараганда кўпроқ торпедолар ёки ракета мажмуалари жойлаштирилиши мумкин.

 Дизель-электрик сув ости кемалари шовқини денгиз шовқини билан тенг деса ҳам бўлади. Янги гидроакустика жуда узоқ масофадаги шовқинларни тинглаши мумкин.

“Бу жуда муҳим, чунки “Лада” кемалари Арктикада навбатчилик қилади. Унинг яна бир устуворлиги – кичик ҳажми, демак кема ҳам чуқур ҳам саёз сувларда ҳам ҳаракатланиши мумкин. Рақибнинг атом сув ости кемалари ҳамма жойда ҳам ҳаракатлана олмайди, лекин “Лада” – жуда самарали ҳимоя қурили бўлиши мумкин”, - дейди Ненашев.  

Россиянинг дизел сув ости кемалари ўз тоифасида дунёда энг яхши деб тан олинган. 636.3 лойиҳасига мансуб 6та дизел-электрик кемалар яқинда Қора денгиз флотида хизмат қилмоқда. Яна олтита кема яқинда Тинч океани флотига етказиб берилади. Яширинлиги ва шовқинсизлиги учун ушбу сув ости кемаларини НАТОда – “қора туйнуклар” деб ном беришган.

Лекин янги “Лада” кемалари янада тинчроқ. "Санкт-Петербурга" кемаси синовида маълум бўлишича 677-лойиҳа кемалари яширинлиги олдинги серия дизел-электрик кемаларидан ҳам юқорироқ.

495
Флаги стран-участниц ЕАЭС и государств-наблюдателей при союзе

ЕОИИда Ўзбекистон вакили тайинланди

398
(Янгиланган 20:41 25.02.2021)
ЕОИИ Иқтисодий комиссиясида Ўзбекистон вакили этиб Макроиқтисодий изланишлар ва прогноз институти директори ўринбосаси Шуҳрат Шукуров тайинланди. 

ТОШКЕНТ, 25 фев — Sputnik. Ўзбекистоннинг Евроосиё Иқтисодий Иттифоқидаги вакили этиб Шуҳрат Шукуров тайинланди. Шу кунга қадар у Макроиқтисодий изланишлар ва прогноз институти директори ўринбосаси лавозимида ишлаб келган, ЕИК матбуот хизмати хабарига асосан. 

2020 йилнинг декабр ойида Ўзбекистон ЕОИИда кузатувчим мақомини олган эди. Ушбу қарор ЕОИИ Олий совети мажлисида қабул қилинган ва унда Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев ҳам иштирок этган эди.

ЕИК хабарига кўра, 26 феврал куни Ўзбекистоннинг Россиядаги фавқулодда ва мухтор элчиси Ботиржон Асадовнинг ЕИК коллегия  раиси Михаил Мясникович, интеграция ва макроиқтисодиёт вазири Сергей Глазьев ва савдо вазири Андрей Слепневлар билан учрашуви кутилмоқда. Учрашув давомида Ўзбекистон ҳукуматининг Шуҳрат Шукуровни вакил этиб тайинлаш ҳақидаги хати кўриб чиқилади. 

Шухрат Шукуров Москва иқтисодий-статистика институтини ва Ўзбекистон давлат ва жамият қурилиши академиясидаги Олий бизнес мактабини тугатган. Ўзбекистон иқтисодий мажмуасда 30 йиллик меҳнат тажрибасига эга. Шу кунга қадар у Макроиқтисодий изланишлар ва прогноз институти директори ўринбосаси лавозимида ишлаб келган. 

ЕОИИ иқтисодий комиссиясида Шукуров узоқ муддатли миллий манфаатларидан келиб чиққан ҳолда Ўзбекитоннинг ЕОИИ ҳаётида фаол иштирок этишини таъминлаш билан шуғулланади. 

398