Алексей Навальный

Германия Алексей Навальнийни жим туришга мажбур қилади

662
(Янгиланган 18:24 16.09.2020)
Алексей Навальний комадан ўзига келганидан сўнг олинган биринчи суратини ижтимоий тармоқларда жойлаштирди, у ижобий динамикага қарамасдан соғлиғида ҳамон муаммолар сақланиб тургани маълум қилган.

Душанба куни бўлиб ўтган матбуот анжуманида Германия ташқи ишлар вазири Хайко Маас блогер “Новичок” билан заҳарлангани ҳақида хулосалар борасидаги танқидларни тўхтатишни талаб қилди, чунки Франция ва Швеция айрим мустақил лабораториялари бундесвер мутахассисларининг хулосаларини тасдиқлашди.

“Айрим” – лабораториялар, чунки улар ҳақида маълумот ҳам махфийлаштирилган. Идора раҳбарининг истаги ижобат бўлиши эҳтимолдан йироқ. Аммо тескари натижа эҳтимоли катта, чунки ҳозирда Алексей Навальний ўзи Германия ҳукуматига катта зарар етказди.

New York Times нашри Германия хавфсизлик хизмати юқори лавозимли вакилига таянган ҳолда, у соғайгандан кейин “ўз фаолиятини давом эттириш учун” Россияга қайтишни хоҳлаётганини маълум қилди.

Агар газетанинг инсайди ҳақиқатга яқин бўлса, унда Навальний учун фақат хурсанд бўлиш мумкин, чунки бундай истак унда шубҳасиз когнитив функциялар сақланиб қолганидан далолат бермоқда – чунки шифокорларнинг изоҳларига кўра, унинг оғир аҳволда бўлганида бунга кафолат йўқ эди.

Сўнгги бир неча ўн йилликлар ичида аввал таниқли бўлган кўплаб ижтимоий ва сиёсий арбоблар Россияни тарк этиб, баланд овоз билан эшикни ёпдилар. Натижа ҳар доим бир хил эди: улар ижтимоий қудратни тезда йўқотиб, ҳеч ким қизиқмайдиган умумий эмигрантлар массасига қўшилишди. Кремлга қарши муросасиз курашчилар позицияси билан бир қаторда улар бу мақом билан боғлиқ молиявий имкониятларни ҳам йўқотишди - рус мухолифатчилар орасида Михаил Ходорковскийга ўхшаган чинакам бой одамлар кам.

Натижада, энди улар фақат Прага, Рига ёки Лондондаги камтарона квартиралардан ижтимоий тармоқларга заҳрини сочиш билан шуғулланиш тўғри келади. Ахир энг ачинарли ҳолатларда эса, Пётр Павленский билан содир бўлганидек, янги келган мамлакатда "қонли гебни" (режим) ва "жазолаш психиатрияси" тош тегирмонига тушиш мумкин.

Айтганча, дарсни ўзлаштиришди. Ҳар йили "Мен Россияни абадий тарк этаман, у менсиз нобуд бўлсин" мавзуси камроқ ва секинроқ эшитилмоқда.

Алексей Навалний учун эса бундай ёндашув айниқса ачинарли бўларди. У нафақат Россиядаги энг таниқли мухолифат етакчисига айланди, балки ўз тарафдорларидан маблағ ундириш учун жуда самарали тизимни ҳам яратди. Ўтган йиллар давомида бу унга кўплаб ёқимли бонусларни ва умуман олганда жуда юқори турмуш даражасини таъминлади - қиммат хорижий курортларда оилавий таътилдан тортиб, қизининг Стэнфорд университетида таҳсил олишигача.

Блогерда "ортиқча меҳнат билан орттирилганлар"дан заррача ҳам воз кечиш ва дунёнинг чеккасида қадимги Солсберида шинам ҳаёт ўрнига, гўёки Британия махсус хизматлари томонидан заҳарланган иккинчи Скрипалга айланиш истаги йўқлиги ажабланарли эмас - барчаси ГРУ қотилларидан мўъжизавий равишда қочиш афсонасини қўллаб-қувватлаш учун.

Аммо бу ерда Алексей Навальнийнинг шахсий манфаатлари билан унинг касаллик ҳақида Ғарб томонидан тасвирланган сурати ўртасида принципиал қарама-қаршилик пайдо бўлади. Хавфсизлик нуқтаи-назаридан немислар томонидан қўйилган ташхис уни ватанга қайтишига йўл қўймайди. Аммо блогер ўжарлик билан ортга қайтмоқчи, тўғри уни ўлдиришга оз қолган аждарнинг оғзига бориб тушиш, ҳеч қандай “Новичок” билан заҳарланиш ва Россия ҳукумати томонидан ҳаётига таҳдид солинишига ишонмаслигини англатади.

Энг ёмони, Навальний ватанга эпикриз билан қайтиши керак бўлади. Германия томони эса, Москвага унинг ташхисини тасдиқловчи ҳар қандай маълумотни беришдан бош тортмоқда. Россия Бош прокуратураси немис ҳамкасбларига блогернинг касаллиги ҳақидаги барча воқеаларни текшириш учун яна бир сўров юборди, аммо Берлин ёрдамига умид қилиб бўлмайди. Блогер ўзи билан бирга олиб келадиган “Шаритэ” клиникасидан кўчирма, Россиянинг ваколатли органларига жуда кўп қизиқарли маълумотларни бериши мумкин.

Умуман олганда, Алексей Навальнийнинг Россияга қайтиш истаги немисларни ниҳоятда ёқимсиз ва қийин аҳволга солиб қўймоқда, чунки шу ҳафтада қалаштириб ташланган уйдирмани ниҳоят ағдариш билан таҳдид қилмоқда.

Айтганча, британияликларда бу ҳолат янада бежиримроқ ишланганди. Скрипал заҳарланиш шоуси нафақат унинг кўлами ва тафсилотлари, шу жумладан уйларнинг бузилиши билан ҳайратга солди, "жабрланувчи"ни ҳам жуда тўғри танладилар: кураторлар айтганини тўлиқ бажарадиган ҳеч кимга қизиғи йўқ ва кераксиз собиқ жосус. Аммо шуниси аҳамиятлики, ҳатто Лондон Скрипалга ҳеч бўлмаганда минимал ҳаракат эркинлигини беришга журъат этмади ва унга журналист ёки дипломатлар билан суҳбатлашишга бирор марта имкон бермади.

Алексей Навальнийни бутун оиласи билан асосий россиялик мухолифачисининг ширин ҳаётидан ихтиёрий равишда воз кечишга ишонтириш немислар учун жуда мураккаб вазифа бўлиб чиқиши мумкин.

Блогер учун ёмон янгилик шундаки, унинг Россияга қайтиши бу “бўтқани дамлаган” Берлин учун жуда ёқимсиз оқибатлар билан хавф солмоқда, чунки у ерда бу масалани ҳал қилиш учун улар "ишонтириш" ва "ихтиёрий" сўзларини ишлатишни ўз ичига олмайди услубларга мурожаат қилишлари мумкин.

662

Россия қуроли: Су-57 қирувчиси ва “овчи” оғир зарба дрони

803
Декабрь ойида 76 та 5-авлод Су-57 самолётлари Россия Ҳаво-космик кучларини жанговар сафида ўз ўрнини эгаллайди. Сунъий интеллект билан жиҳозланган пилотсиз учар қурилма С-70 "Овчи" (Охотник) ҳам етказиб берилади.

Айни вақтда синов майдончасида ракеталарни тўхтатиш ва йўқ қилиш алгоритмларини муваффақиятли ўзлаштирмоқда.

Илгарироқ РФ Мудофаа вазирлиги ҳаво-космик кучлари йил охирига қадар бешинчи авлод Су-57 қирувчининг биринчи сериясини қабул қилиши ҳақида хабар берган эди, самолёт деярли тайёр. Келгусида ҳар йили 15 та самолёт ишлаб чиқарилади ва 2021 - 2027 йилларда 76 та Су-57 қирувчиси учта авиация полкини жиҳозлаш учун етказиб берилади.

Улардан биринчиси 1-поғонали двигател билан ишлаб чиқарилади ва 2025 йилдан 2-поғонали двигателлар серияси бошланади. Бироқ, бугунги кунда Су-57 дунёдаги энг илғор ва қудратли қирувчилардан бири ҳисобланади.

Россия бешинчи авлод самолёти барча турдаги ҳаво, ер ва сув устидаги нишонларни йўқ қилишга қодир. Маневрлик ва овоздан юқори тезликларнинг комбинацияси, замонавий борт электроникаси Су-57ни юқори жанговар самарадорлик ва рақибга нисбатан устунликни таъминлайди. Military Watch Magazine маълумотига кўра, Су-57 ноёб борт қуролларига, шу жумладан ултра сезгир радарларга, 400 км масофага учадиган “ҳаво-ҳаво” гипертовушли ракеталарига, рақиб ракеталаридан лазер ҳимоя қилиш тизимига ва бошқа юқори технологик афзалликларга эга.

Аввалроқ бешинчи авлод қирувчиси учун кенг кўламли авиация қуроллари (ракеталар) бўйича катта шартнома тузилганлиги, яъни Су-57 "бўш" учмаслиги ҳақида маълум бўлган эди. Оғир дронлар билан боғланганда Су-57 ҳаво қўмондонлиги марказига айланади. Икки юқори технологияли янги инновацияларнинг жанговар хусусиятларига ортиқча баҳо бериш қийин.

Жанговар устунлик

Энг янги қирувчи Суриядаги Россия қўшинлари гуруҳи таркибида синовдан ўтди. Парвозлар самарадорлигини, интеллектуал ахборот-бошқарув комплексини, қурол-яроғ ва барча борт тизимларини текшириш мақсадида 10тадан ортиқ парвоз амалга оширилди.

© Sputnik / Виталий Тимкив

Су-57 қирувчиларининг айрим технологик устунлиги Американинг бешинчи авлод қирувчилари, хусусан F-22 Raptor учун умуман имконсиздир.

Сунъий интеллект жанговар бошқарув тизимини бирлаштирилган, бу ҳарбий илм-фанидаги инқилобдир. Су-57 қирувчиси автоматик режимда 90% вазифаларни бажаришга қодир ва ҳатто илгари тайёрланган дастур бўйича тўлиқ автоматик равишда ишлай олади. Агар учувчи жангда яраланган (ўлдирилган) бўлса, бошқарув тизими устувор вазифаларни мустақил равишда белгилайди, зарба беради ва транспорт воситаси ва одамнинг базага автоматик равишда қайтишини таъминлайди.

Х-диапазоннинг фазали антенна мажмуаси самолётнинг яхлит радарлари кўриш майдонини кенгайтиради, учувчининг вазиятни англаш қобилиятини оширади ва тактик усулларни бошқа қирувчилардан кўра яхшироқ бажаришга имкон беради. "Ён РЛТ" нишонларни қидириш имкониятини оширади ва Су-57 рақиб радарлари учун кўринмаслигининг сифат жиҳатидан янги даражасини яратади.

Уч ўлчовли вектори узоқ масофага ёки яқин жангларда ақл бовар қилмайдиган манервларни амалга оширишга имкон беради ва юқори жанговар омон қолиш гаровига айланади. Шу билан бирга, "самолёт-компьютер" аэродромларда қийинчиликларсиз техник хизмат кўрсатиш мумкин, ва асфалтланмаган аэродромлар шароитида учиб-қўнишга қодир. Бундай кучли ва технологик жиҳатдан олдиндан айтиб бўлмайдиган машиналар рақибга ҳеч қандай имконият қолдирмайди.

Су-57 улкан экспорт салоҳиятига эга ва серияга чиқишдан олдин ҳам хорижий мижозларнинг "сафини тўплади". Россия бешинчи авлод қирувчисининг биринчи эгаси -Жазоир, у минтақавий қўшниларининг ҳаво кучларини мустаҳкамлаш фонида 14 та самолётга буюртма берди. Шартнома нархи 2 миллиард $ни ташкил этади, етказиб бериш 2025 йилгача якунлаш режалаштирилган.

Жанговар боғлам

2 декабр куни Ашулук полигонида ракета ҳужумида С-70 "Охотник" ҳужум дрони синовдан ўтказилди. “Ҳаво-ҳаво” ракеталарини қўллаш имитациясида, дроннинг қирувчиси билан биргаликда парвози амалга оширилди. Самолётларнинг электрон тизимларини ракеталарни бошқариш тизимлари ва Су-57 самолётлари билан биргаликда ҳаракати баҳоланди. “Охотник” дунёда биринчи қирувчи-тутувчи пилотсиз учар қурилма бўлиши мумкин. Машғулот босқичида ҳаводаги вазият ва нишонлари ҳақидаги барча маълумотларни ердан ёки бошқарувчи қирувчидан олади. Келажакда автоном жанговар фойдаланиш мумкин.

Оғир пилотсиз учар қурилма ўзининг "ақли" ва олти тоннадан ортиқ ракета ва бомбаларни 5000 км масофага етказиш қобилиятига эга. “Охотник”нинг Су-57 қирувчиси билан ҳарбий шериклиги энг юқори технологик рақибга яхши нарса ваъда қилмайди. “Сухой” яратилган кам кўринадиган “Охотник” Россия ҲКК зарбали функциялари бўлган биринчи оғир дронга айланади. Очиқ манбаларга кўра, машина узунлиги 19 метр, қанотлари 14 метр, парвоз оғирлиги 20 тонна ва максимал тезлиги - соатига 1000 километрга тенг.

“Охотник” нисбатан яқинда, 2019 йилнинг ёзида, тахминан 20 дақиқа давом этган биринчи парвозини амалга оширди. Парвози ишончли, яхши бошқарилди. Ўша йилнинг кузида “Охоник” ва Су-57 самолётларининг биринчи қўшма парвози амалга оширилди. Оғир дроннинг жанговар қобилиятлари доимий равишда такомиллашиб бормоқда; 2020 йилда сезиларли технологик тараққиётга эришилди. Яқин келажакда – “Охотник” турли шароитда ҳаво, ер ва ер усти нишонларига зарба бериш машқлари бажарилади.

Ҳозиргача дунёнинг бирон бир давлати ҳужум дронини “самолёт тўхтатиб қолувчи” сифатида фойдала олмади ва "шериклар" сезиларли даражада асабийлашмоқда.

803

НАТО нима учун Қора денгизга кирмоқчи?

973
(Янгиланган 18:11 03.12.2020)
НАТОнинг Қора денгизга киришдан мақсади - Россиянинг Кавказда роли кучайишига ва Россия-Туркия ҳамкорлигига тўсқинлик қилишми. Экспертлар фикри.

ТОШКЕНТ, 3 дек — Sputnik, Галия Ибрагимова. Жо Байден Оқ уйга келишидан олдин Шимолий Атлантика альянсида ислоҳотлар бошланмоқда. Яқинда аъзо давлатлар ТИВлари иштирокида бўлиб ўтган саммитда ташкилотнинг асосий принциплари ва иш тартиби қайта кўриб чиқилди. Ҳаммаси ўзгарган бўсада альянснинг асосий душманлари – Россия ва Хитой ўзгаришсиз қолди.

НАТОни янги инқирозларга мувофиқлаштириш

Йенс Столтенберг альянс ташқи ишлар вазирлари билан учрашувга жиддий тайёргарлик кўрди. Бу янги йил бошида НАТО давлат раҳбарлари учрашуви олдидан бўлиб ўтадиган сўнгги ва якуний иш саммити бўлди. Унда иштирокчилар жамланиб қолган саволларга жавоб топиш ва янги иштирокчиларнинг кутилмаган ҳаракатларига тайёр туришни англатади. Бундай “совғалар” бўлишига шубҳа қилмаса ҳам бўлади.

Масалан, ўтган йилги саммит вақтида Эммануэль Макрон НАТО бош мияси ўлганини таъкилаган эди. Бу мажлисда дискуссиянинг асосий мавзусига айланган ва барча режаларни чалкаштириб юборган эди. Чунки альянс аъзолари дарҳол блок ичида ҳамма ишлар жойида эканини исботлашга киришган эди.

Трансатлантик ҳамкорлигига ишонмаганлардан бири Дональд Трамп эди. Россия ва Хитойга қарши альянсни сақлаб қолиш керак деган таклифларга, Трамп дастлаб альянсга тўланадиган бадалларни оширишни талаб қилган эди. Ташқи хавфга қарши фақат Америка курашаётганини АҚШ президенти самарасиз деб ҳисоблашини айтган эди.

Бўлажак саммитда эса АҚШ номидан Жо Байден иштирок этади. Столтенберг хулосасига кўра Байден НАТОни аввалги нормал ҳолатига қайтаришига ва Америка НАТО билан ҳамкорлиги муҳим эканини қайд этишига умид билдирмоқда.

Саммит олдидан бош котиб таҳлилчиларга мурожаат қилиб, ташкилот ичидаги муаммоларни ўрганиб, уларни ҳал қилиш услубларини таклиф қилиш ва яқин 10 йиллик режа тузишини сўраган. Буларнинг ҳаммаси "НАТО-2030" деб номланган эди.

Альянс муаммоларини ўрганиш билан ТИВ раҳбарлари шуғулланишди. Франция ва барча аъзолар ташкилотнинг “мияси ўлмаганини” лекин ислоҳотлар кераклигини тасдиқлашди.

“Ҳимоя иттифоқини янги халқаро вазиятга мослаштириш керак. Можароли ҳолатларда, бу ҳатто энг асосий принципларга зид бўлса ҳам,  НАТО тезкор ва бирлашган ҳолда ҳаракат қилиши керак”, - дейлиган якуний таҳлилий ҳужжатда.

Ҳисобот муаллифлари таклиф қилган асосий ўзгариш – НАТОдаги вето ҳуқуқини қайта кўриб чиқишдир. Айни дамда ташкилотнинг барча аъзолари ушбу ҳуқуққа эга. “Агар қарорларни ҳамма бир овоздан маъқуллаш талаби чекланса, альянс ичидаги танглик енгиллашади”, - деб хулоса қилишган докладчилар.

Барча вазирлар уларнинг фикрига қўшилишди, лекин  бундай ғояларни новаторлик деб аташди.

Яна “Москва қўли”

Лекин ташқи хавфлар борасида барча иштирокчилар якдиллик билдиришди: трансатлантика иттифоқига энг катта хавф бу - Россия ва Хитой томонидан.

“Москва ўз ядровий арсеналини янгиламоқда ва янги ракеталарни Шимолдан Суриягача ва  Ливиягача жойлаштирмоқда. Тоғли Қорабоғдаги можаро оқибатида ҳам ушбу ҳудудда Россия иштироки кучайди”, - дейди Столтенберг.

“Кремль собиқ Иттифоқ республикалари устидан гегемонияга эришмоқчи ва уларнинг суверенитетига путр етказмоқда. НАТО доимий агрессив бўлган Россия билан рақобат қилиш учун янги муҳитга мослашиши керак”, - дейилган бош котиб ҳисоботида.

“Россия хавфи”ни зарарсизлантириш бўйича ишлаб аллақачон бошлаб юборилган. Бунинг далили сифатида Столтенберг Грузия ва Украинани мисол қилиб келтирди. Ҳозир иккала давлат ҳам Альянснинг кенгайтирилган имкониятли аъзосига айланишган. Бу Ғарбнинг разведка маълумотлари ва илғор технологияларидан фойдаланиш имконини беради, лекин блокнинг тўлақонли аъзосига айланишга имкон бермайди.

Россияни ушлаб туриш мақсадида Альянс Қора денгизда иштирокини ҳам кенгайтирмоқчи. Бу “Россиянинг Қримда куч тўплашига жавоб бўлади”. Тафсилотлар ҳозирча очиқланмаган.

“НАТОнинг Қора денгиздаги ҳаракатлари ОБСЕ мазмунини ўлдирмоқда. Улар ягоналик ва бўлинмаслик принципларига менсимаслиқ қилишмоқда”, - деди Россия Федерация Кенгашининг халқаро ишлар бўйича қўмита раиси Константин Косачев.

Қора денгиздаги устувор вазифалар

“Ҳозир НАТОнинг асосий вазифаси – АҚШ президенти алмашишига тайёр бўлишдир. Блокда Байден ташкилот жипслашишига ёрдам беришига ва Трамп туфайли пайдо бўлган муаммолар йўқ бўлишига ишонишади. Лекин янги президент ҳам альян бюджетига барча аъзолар ЯИМининг 2% ини тўлаши керак, деб талаб қилишда давом этиши мумкин”, - дейди Россия халқаро ишлар кенгаши директори Андрей Кортунов.

Сиёсатчи хулосасига кўра, Байден келиши НАТО ва Россия муносабатларидаги тарангликни камайтирмайди, лекин Москва кўплаб халқро можароларга жалб қилинганини ҳисобга олган ҳолда, альянс ўзаро мулоқотни инкор қила олмайди, - ҳеч бўлмаса ҳарбийлар даражасида.

Россиянинг Кавказда таъсири ортиб бориши билан, НАТО Қора денгизга келгиси келиб қолган.

“Тоғли Қорабоғга Россия ҳарбийларининг кириши Ғарбнинг эътиборидан четда қолмади. Бу ҳудуд Қора денгиз яқинида жойлашган, НАТО уни ўз манфаатлари ҳудуди деб ҳисоблайди. У ера Москванинг кучайиши улар учун навбатдаги чақириқ. Шунинг учун ҳам улар Қора денгиз ҳудудига кўпроқ диққат қилишмоқда”, - дейди Кортунов.

Лекин ушбу денгиз ҳудудида Россия НАТОнинг ягона рақиби эмас. Бу ерда уларнинг кучайиши нафақат Москва балким Анқарага ҳам қарши қаратилган бўлиши мумкин. Туркия блок аъзоси бўлишига қарамасдан, кўплаб маслалар бўйича бошқача фикрга эга. Ражаб Тоййиб Эрдўғон Греция, Франция, Германия ва АҚШ билан ҳам қарама-қаршиликлари бор. Уларнинг яна бир мақсади – келажакда Россия ва Туркия яқинлашувини олдини олишдир”.

НАТОиннг Қора денгизга келишини Украина ҳам қўллаб-қувватламоқда. Бунда улар асосий сабаб қилиб - Россиянинг Қримда ҳарбий жиҳатдан кучайиши кўрсатилган.

“Ярим оролда ҳарбий объектлар қурилишини Киев трансатлантика учун навбатдаги хавф деб талқин қилмоқда. Украина – Қримда Россия жанговар тизимларининг жойлаштирилишини – катта эътибор талаб қиладиган муаммо деб кўрсатишда давом этади”, - дейди Кортунов.

Иллюзиялар билан хайрлашинг

НАТОнинг Қора денгиз ҳудудига бўлган эътиборини Тбилиси ҳам қўллаб қувватлайди, деб ҳисоблайди Грузия жамоат ишлари университети  профессори Торнике Шарашенидзе. Бунга сабаб - Жанубий Осетиядаги Россия ҳарбийларидир.

“Грузия НАТОга ўрта муддатда ҳам аъзо бўла олишига умид қилмайди. Лекин  блок билан ҳамкорликни кенгайтириш тарафдоридир”, дейди Шарашенидзе.

Тоғли Қорабоғдаги уруш Россиянинг Кавказдаги ролини кучайтирди. Арманистоннинг иттифоқчиси бор – бу Россия. Озарбайжонда – Туркия бор. Грузияда – эса ҳеч қандай иттифоқчи йўқ, демак у фақат НАТОдан умид қилиши мумкин.

Лекин на Грузия на Қора денгиз ҳудуди НАТО учун ҳозир усувор вазифа эмас. Энг асосий муаммо – Байден билан мулоқотни йўлга қўйиш. Келгуси йил бошида бўлиб ўтиши кутилаётган саммит – биринчи синов бўлади.

973

Шойгунинг қизи Россия триатлон федерацияси президенти этиб сайланди

52
Спор ҳамжамияти орасида Ксения Шойгу оммавий спорт тадбирларини ўтказадиган ташкилот раҳбари сифатида танилган

ТОШКЕНТ, 5 дек — Sputnik. РФ Мудофаа вазири Сергей Шойгунинг қизи — Ксения Шойгу — Россия Триатлон федерациясининг янги президенти лавозимини эгаллади, бу ҳақда терма жамоа мутахассиси Мария Шорей РИА Новостига маълум қилган.

Федерация раҳбарлигига сайловлар шанба куни ҳисобот-сайлов анжуманида бўлиб ўтган.

Ташкилотнинг аввалги раҳбари Петр Иванов Бутунроссия енгил атлетика федерацияси раҳбари этиб сайланган.

Спор ҳамжамияти орасида Ксения Шойгу оммавий спорт тадбирларини ўтказадиган ташкилот раҳбари сифатида танилган.

52