Коинотни ўрганишга мослашган радио телескоп. Архив сурат

Россия ва Ўзбекистон биргаликда космосдан ҳаёт қидиришади

835
(Янгиланган 19:36 12.04.2016)
Бугун Россия ва Ўзбекистон космос соҳасида улкан лойиҳани амалга оширмоқда. Улар биргаликда диаметри 70 метр бўлган улкан радиотелескоп қурмоқда. Бу дунёдаги энг катта телескоп бўлади.

ТОШКЕНТ, 12 апр — Sputnik. Sputnik мухбири космонавтика кунида Ўзбекистон Фанлар академиясининг РТ-70 Радиоастрономик лабораторияси директори Геннадий Шанин билан мулоқотда бўлди. Мухбир олим билан Россия ва Ўзбекистон ҳамкорлигида қурилаётган “Суффа” халқаро радиоастрономик обсерватория ҳақида суҳбатлашишди.

Шаниннинг сўзларига қараганда, бугун Россия ва Ўзбекеистон космос соҳасида биргаликда улкан лойиҳани амалга оширмоқда. Улар биргаликда диаметри 70 метр бўлган улкан радиотелескоп қурмоқда.  

 

“Бу жуда юқори технологияли мажмуа бўлиб, унинг нур қайтарувчи қисмининг қалинлиги 50 микронни ташкил қилади. Бу соч толаси қалинлиги билан баробар. Бундай ингичка қатлам коинотни ўрганишда юқори сезгирлик ва ўта аниқлик киритади. Уч йил олдин бу дунёдаги энг яхши телескоп эди. Ҳозирги кунда америкаликлар биздан ўзишди, лекин бизнинг телескоп мослашувчан нур қайтарувчи қатламга эга бўлган ягона телескопдир”, — деди олим.  

Обсерваторияни яратиш бўйича ишлар ўтган асрнинг 80 йилларда бошланган эди. Иттифоқ парчаланиб кетгач лойиҳа музлатиб қўйилди. Фақатгина Владимир Путиннинг аралашуви ва унинг 2014 йилда Ўзбекистонга бўлга ташрифидан кейин обсерватория қурилиши давом эттирилди.

Директорнинг сўзларига қараганда, томонлар олдида мураккаб вазифалар турибди. Бугунги кунда обсерватория 40% га қурилган холос, бу асосий иншоотлар холос. Энди навбат технологик қурилма ва элементларда. Хусусан нур қайтарувчи қатлам ва мослашувчан тизимда. Биргаликда тузилган олимлар гуруҳи қурилган обсерватория ҳолатини назорат остига олган, чунки ҳудудда зилзилалар тез-тез бўлиб туради.

“Охирги икки йил давомида биз лойиҳа бўйича жиддий олға юрдик. Биз лойиҳага Россиянинг беш етук илимий-текшириш институтларини жалб қилишга муваффақ бўлдик. Илмий-текшириш ва лойиҳалаштириш босчиқларидан ўтдик, тажрибалар учун намуналар таёрладик”, — деди олим.

Обсерватория Туркистон тоғ тизмасининг Суффа тепалигида жойлашган. Олимлар фикрича бу ерда узоқ коинотни ўрганиш учун такрорланмас табиий шароит бор. 2014 йилдан бошлаб Россиялик астрофизиклар бу ерда икки частотали радиометрни синовдан ўтказмоқда. Ушбу мослама бўлажак телескоп ишлайдиган радиочастоталарга мослаштирилган. Биз ушбу маслама ёрдамида бўлажак телескопнинг қандай ишлашини ўрганишимиз мумкин.  

“Радиотелескопнинг ўта юқори сезувчанлиги ва юқори аниқлиги кўплаб юлдузларни ва юлдуз тизимларини синчиклаб ўрганиш имконини беради. Лекин унинг ишлаши учун атмосферада юқори радиоўтказувчанлик бўлиши керак. Айни шуни аниқлаш мақсадида тепаликда икки йилдан бери мосламалар кеча-кундуз ишламоқда. Асбоб маълумот тўпламоқда, биз эса уни умумлаштириб Россияга юбормоқдамиз”, — деди олим.

Лойиҳани амалга оширишда энг долзарб муаммолардан бири бу – молиявий муаммолар бўлиб қолмоқда. Россия томони ушбу лойиҳа учун маблағ белгилаган, лекин уни ажратишда баъзи муаммолар бўлмоқда. Маблағ Ўзбекистонга келиши учун, келишилган шартномага кўра, халқаро ташкилот тузилиши керак. Бугунги кунда Ўзбекистон унинг низомини ишлаб чиқиб Москвага тасдиқлаш учун юборди.    

“Яқин орада ушбу ҳужжатлар Россия ТИВга, ундан кейин эса  Ўзбекистон ТИВига юборилиши керак. Қисқа қилиб айтганда, ислом Каримовнинг Москвага бўладиган ташрифи давомида янги ташкилот тузилиши ҳақидаги муҳим ҳужжат имзоланиши керак. Шундан кейин йил охиригача ушбу ташкилотни рўйхатдан ўтказиб, қурилишни давом эттирса бўлади”, деди Геннадий Шанин.   

Олимнинг фикрича, ушбу телескопни ишга тушириш – бу юқори технологиялар ва фундаментал изланишлар соҳасида улкан олға қадам бўлади. Бу узоқ коинотни ўрганишда самарали асбоб ва яқин орада Марс ва Венерага тирик мавжудот қидириб юборилаётган учувчи аппаратлар билан боғланиш усули бўлади.

Шаниннинг фикрига кўра, обсерватория икки мамлакат ҳамкорлигининг янги йўналишини очади. Ҳозир шу соҳада мутахассисилар таёрлаш учун музокаралар олиб борилмоқда. Масалан, Москва ва Санкт-Петербургдаги техник университетлар тажрибасидан фойдаланиш кўзда тутилган. Улар Ўзбекистонда ушбу соҳада олимлар таёрлаш учун махсус майдончалар очиши мумкин.

 

835
Съемка достопримечательностей Бухары с высоты птичьего полета

Бухородаги 7та маданий объект ЮНЕСКО умумжаҳон мероси рўйхатини тўлдириши кутилмоқда

143
ЮНЕСКОнинг умумжаҳон мероси рўйхатига киритилган объектлар сонининг ортиши республикага ташриф буюрувчи сайёҳлар сонининг кўпайишига олиб келишига ишонамиз, дейилади маданият вазирлиги хабарида

ТОШКЕНТ, 8 авг - Sputnik. Бухоро вилоятидаги яна 7 та маданий мерос объектларини ЮНЕСКОнинг Умумжаҳон мероси рўйхатига киритиш бўйича номзодлик ҳужжатлари тайёрланди, деб хабар бермоқда Маданият вазирлиги матбуот-хизмати.

"Маданият вазирлиги, ЮНЕСКО ишлари бўйича миллий комиссия, Ўзбекистон Фанлар Академияси билан биргаликда Марказий Осиё халқаро тадқиқотлар институтини жалб қилган ҳолда "Ипак йўли: Зарафшон дарёси ва Қайроқум йўналиши" (Ўзбекистон, Тожикистон ва Туркманистон) чегералараро обидалари қаторида Бухоро вилоятида жойлашган Чор-Бакр ва Баҳоуддин Нақшбанд мажмуалари, Вобкент минораси ва Чашмаи Аюб мақбараси архитектура объектлари ҳамда қадимги Пойкент, Варахша ва Вардонзе шаҳар қолдиқларини ЮНЕСКОнинг Умумжахон мероси рўйхатига киритиш бўйича, халқаро мезонларга асосида номзодлик ҳужжатлари тайёрланмоқда", - дейилади хабарда. 

ЮНЕСКОнинг умумжаҳон мероси рўйхатига киритилган объектлар сонининг ортиши республикага ташриф буюрувчи сайёҳлар сонининг кўпайишига олиб келишига ишонамиз, дейилади маданият вазирлиги хабарида.

Ўзбекистон БМТнинг таълим, фан ва маданият масалалари бўйича ихтисослашган ташкилоти ЮНЕСКОга 1993 йилда аъзо бўлиб, Умумжаҳон маданий ва табиий меросни муҳофаза қилиш тўғрисидаги конвенция 1995 йилнинг 22 декабрида Ўзбекистон томонидан ратификация қилинган.

Конвенция доирасида Хива шаҳридаги "Ичан-қалъа", "Самарқанд – маданиятлар чорраҳаси" объекти, Бухоро ва Шаҳрисабз тарихий марказлари ҳамда Чотқол биосфераси (табиий мерос) Умумжаҳон мероси рўйхатига киритилган.

143
Дни культуры Узбекистана в Таджикистане

Анқара ва Истанбулда Ўзбекистон маданияти кунлари ўтказилади

130
Туркия кенг жамоатчилигини Ўзбекистоннинг бой тарихий ва маданий мероси билан таништириш мақсадида Анқара ва Истанбул шаҳарларида Ўзбекистон маданияти кунларини ўтказиш режалаштирилмоқда.

ТОШКЕНТ, 29 июл — Sputnik. Туркиянинг Анқара ва Истанбул шаҳарларида Ўзбекистон маданияти кунларини ўтказилади. Бу масала Ўзбекистон бош вазирининг ўринбосари - инвестициялар ва ташқи савдо вазири Сардор Умурзаков ва Туркия ташқи ишлар вазири Мевлют Чавушоғлу ўртасидаги учрашувда муҳокама қилинди.

Учрашувда сиёсий-дипломатик, парламентлараро, савдо-иқтисодий, маданий-гуманитар ва хавфсизлик соҳаларидаги икки томонлама шерикликнинг юқори даражаси, шунингдек, икки мамлакат манфаатларига мос келадиган барча йўналишлардаги ҳамкорлик қўлами юқори суръатлар билан ўсиб бораётганлиги таъкидланди.

Шунингдек, Маданий-гуманитар соҳасидаги ҳамкорликни ривожлантиришга алоҳида эътибор қаратилди.

“Туркия кенг жамоатчилигини Ўзбекистоннинг бой тарихий ва маданий мероси билан таништириш мақсадида Анқара ва Истанбул шаҳарларида Ўзбекистон маданияти кунларини ўтказиш режалари муҳокама қилинди”, - дейилган хабарда.

Жорий йилнинг 19-20 февраль кунлари юқори даражада бўлиб ўтган “Ўзбекистон – Туркия” стратегик ҳамкорлик Кенгашининг биринчи йиғилиши мамлакатлараро ҳамкорликнинг ривожланишида бошланган янги босқични ифода этганлиги ҳам таъкидланди.

Иккала давлатнинг умумий манфаатлари ва ташаббусларини илгари суриш мақсадида яқин вақтларда Стратегик режалаштириш гуруҳининг 2-йиғилишини ва икки мамлакат ташқи сиёсий идоралари ўртасида сиёсий маслаҳатлашувларнинг навбатдаги раундини ўтказиш имконияти кўриб чиқилди.

Туркия томонига пандемияга қарши курашда бир неча бор кўрсатган ёрдами учун миннатдорчилик билдирилган.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Ўзбекистон ва Туркия пандемиянинг таъсирига қарамай, ўзаро савдо ҳажмини қисқа муддатда 5 млрд долларга етказишга келишиб олгани хабар қилинган эди.

130
Граждане Узбекистана идут на посадку в терминале аэропорта Внуково

Терроризмда гумон қилинган 820 нафардан зиёд мигрант Россияга киритилмади

0
Миллий терроризмга қарши курашиш қўмитаси вакиллари йиғилиш ўтказиб, унда террорчиларнинг Россияга меҳнат мигрантлари сифатида кириб келишига қарши кураш чораларини муҳокама қилишди.

ТОШКЕНТ, 11 авг - Sputnik. Москвада Россия ФХХ директори А.В. Бортников бошчилигида Миллий терроризмга қарши курашиш қўмитаси йиғилиши бўлиб ўтди. Унда террорчиларнинг Россияга кириб келишига тўсқинлик қилиш масалалари муҳокама қилинди.

2019 йил бошидан бери террорчилик ва экстремистик фаолиятда гумон қилинган 820 дан ортиқ шахснинг Россияга кириб келишига йўл қўйилмаган.

Шунингдек, Бортников халқаро террорчилик ташкилотларнинг миграция оқимидан фойдаланишига йўл қўйилмаслик кераклигини таъкидлади.

Йиғилиш давомида томонлар радикал ҳаракат тарқалишининг олдини олиш учун миграция муҳитида профилактика тадбирларини кучайтириш чораларини муҳокама қилдилар.

Шунингдек, чет эл фуқаролари ўртасида терроризмнинг олдини олиш бўйича хизматлар ва идораларнинг самарадорлигини ошириш зарурлиги таъкидланди.

0