Пандемия Ўзбекистон бизнесига қандай таъсир қилди - БМТ изланиши

175
(Янгиланган 16:47 15.07.2020)
Ўзбекистонда пандемия вақтида корхоналарнинг 64 % ўз бизнес планларини ўзгартирмаган, 49 % - ривожланишда давом этишига умид билдирган.

ТОШКЕНТ, 15 июл - Sputnik. БМТ Тараққиёт дастурининг Иқтисодий изланишлар маркази Ўзбекистонда пандемия ва иқтисоди қўллаб-қувватлаш чоралари турли соҳаларда фаолият юритаётган кичик ва ўрта корхоналарга қандай таъсир қилганини ўрганиб чиқди.

Маълум бўлишича пандемия шароитида аксарият корхоналар фаолиятини тўхтатмаган. Хусусан, сўровда иштирок этган бизнес вакилларининг 78 % - ўз фаолиятини тўхтатмаганини, 35 % -  маҳсулотига талаб олдинги даржада сақланиб қолганини ва фақатгина 24 % - талаб камайганини маълум қилишди.

Энг катта зарар кўрган соҳалар бу туризм ва меҳмонхона бизнеси ҳамда жамоат овқатланиш соҳаси ва турли хизматлар кўрсатиш соҳалари деб қайд этилган. Шунингдек, ходимларни ишдан бўшатиш ҳолатлари ҳам кам кузатилган. Бу борада масофавий ишлаш тартибига ўтказишнинг иложи бўлмаган соҳалар кўпроқ зарар кўрган. Аксарият ҳолларда 2-3 ойдан сўнг ходимлар ўз ҳисобидан таътилга чиқарилган. 

Энг кам зарар кўрган соҳалар эса: қишлоқ хўжалиги, ўрмон хўжалиги, балиқчилик соҳалари деб топилган. Ушбу йўналишларда маошлар ва иш ўринлари тўлиқ сақланиб қолган ва ҳатто ўсиши қайд этилган.

Шунингдек, давлат томонидан кўрилаётган чора тадбирлар, иқтисодий фаолиятнинг аксарият иштирокчилари томонидан “Етарлича самарали чоралар” деб баҳоланмоқда. Айниқса самарали бўлган чоралар орасида: фоиз ставкаларининг туширилиши, давлат активларининг ижара нархи камайтирилиши, ҚҚС ва акциз солиқларининг камайтирилиши ва кичик бизнес учун ажратилган грантлар санаб ўтилган.

Самараси камроқ бўлган чоралар орасида эса: солиқ ва кредит каникуллари, божларни ошириш йўли билан импортдан ҳимоя қилиш ва давлат кафолатларининг муддатини узайтириш санаб ўтилган.

Шу билан бирга, изланишда корхоналарни қўллаб-қувватлаш учун керакли чоралар борасида ҳам респондентлар фикри ўрганилган. Унга кўра, аксарият тадбиркорлар солиқ ва тўловлар муддатини кечиктириш, солиқ имтиёзлари, кредитлар бўйича фоизлар туширилиши ва тўловлар кечиктирилиш – самарарали чоралар деб ҳисоблайди.

Хусусан, 42% респондентлар – солиқ чегирмалари тарафдорлари – 42%, кредитлар бўйичафоизларни камайтириш тарафдорлари – 38 % ҳамда солиқлар тўлов муддатини кечиктириш тарафдорлари -24 %ни ташкил қилган.

Якуний хулосаларга кўра, корхоналарнинг 64 % ўз бизнес планларини ўзгартирмаган. Шунингдек 49 % - корхоналар ривожланишда давом этишига умид билдирган. Фақатгина 5-6 % тадбиркорлар янги бизнес турларини ўзлаштириш бошлаганини хабар қилган. 

175
В хранилище Акционерного коммерческого банка

Банк сири: божхона қўмитаси қизғин муҳокамага сабаб бўлган лойиҳа бўйича изоҳ берди

228
(Янгиланган 12:19 24.10.2020)
Давлат божхона қўмитаси банк сирига оид маълумотларни олиш ваколати бўйича қонун лойиҳаси юзасидан муносабат билдирди.

ТОШКЕНТ, 24 окт — Sputnik. Давлат божхона қўмитаси ижтимоий тармоқларда қизғин муҳокамага сабаб бўлган “Банк сири тўғрисида”ги қонунга қўшимчалар киритиш ҳақидаги қонун лойиҳаси юзасидан изоҳ берди.

Лойиҳада банк сирини ташкил этувчи маълумотларни олиш ваколати муайян шартларда божхона хизмати органларига ҳам тақдим этилиши таклиф қилинганди.

Таъкидланишича, “Божхона маъмуриятчилигини ислоҳ этиш ва Ўзбекистон Республикаси давлат божхона хизмати органлари фаолиятини такомиллаштириш тўғрисида”ги президент фармони билан тасдиқланган “Йўл харитаси”да божхона органларига банклардан банк мижози бўлган ташқи иқтисодий фаолият (ТИФ) иштирокчисига тегишли маълумотларни олиш ҳуқуқини берувчи қонун лойиҳасини ишлаб чиқиш белгиланган.

“Ўзбекистон Республикасининг “Давлат божхона хизмати тўғрисида”ги қонуни 7-моддасида божхона органлари банклардан, молия органларидан ҳамда бошқа ташкилотлардан, шунингдек, жисмоний ва юридик шахслардан экспорт-импорт операцияларини амалга ошириш билан боғлиқ бўлган маълумотлар ва ҳужжатларни сўраш ҳамда олиш ҳуқуқига эга.

Шунингдек, Ўзбекистон Республикасининг “Банк сири тўғрисида”ги қонуни 9-моддаси талабларига мувофиқ, банк сирини ташкил этувчи маълумотлар прокуратура, тергов ва суриштирув органларига мазкур банк мижозига (вакилига) нисбатан қўзғатилган жиноят иши мавжуд бўлган тақдирда етказилган зарар ундириб олинишини ёки унинг мол-мулки хатланишини таъминлаш мақсадида терговчи ёхуд суриштирувчининг асослантирилган қарорига биноан прокурор санкцияси билан тақдим этилиши кўрсатиб ўтилган.

Амалдаги қонунчиликка мувофиқ, давлат божхона хизмати органлари терговга қадар текширувни амалга оширувчи орган ҳисобланади.

Шу билан бирга, божхона органларига товарлар ва транспорт воситалари чиқариб юборилгандан кейин божхона назоратининг шакли сифатида божхона аудитини амалга ошириш вазифаси юклатилган.

Хорижий давлатларда, хусусан, Буюк Британия, Испания, Голландия, Жанубий Корея ва Евроосиё иқтисодий иттифоқининг (ЕИИ – Арманистон, Беларусь, Қозоғистон, Қирғизистон, Россия) божхона аудитини ўтказиш амалиёти банклардан, кредит-молиявий ва банк операцияларини амалга оширувчи бошқа ташкилотлардан маълумотларни олиш ҳуқуқи мавжудлигини кўрсатади.

Жумладан, ЕИИ Божхона кодексининг 335-моддасида божхона органлари мансабдор шахслари божхона текширувини амалга ошириш учун банклардан, кредит-молия ташкилотларидан банк сирини сақлаган ҳолда маълумотларни олиш ҳуқуқига эга экани белгиланган.

Шунингдек, Жаҳон банки экспертлари томонидан товарлар чиқариб юборилгандан кейинги божхона назоратини (божхона аудити) амалга оширилишини таъминлашда сайёр текширувлар сонини минималлаштириш мақсадида банклардан банк мижози бўлган ТИФ иштирокчилари ҳақида ўзаро маълумот алмашинувини йўлга қўйиш ва уларни таҳлил қилиш юзасидан тавсиялар берилган”, – дейилади ДБҚ баёнотида.

Қайд этилишича, “Банк сири тўғрисидаги қонунга қўшимчалар киритиш ҳақида”ги қонун лойиҳасини ишлаб чиқишдан асосий мақсад – божхона органларида мавжуд маълумотлар асосида ТИФ иштирокчиларининг молиявий барқарорлиги, ҳалоллиги ва қонунга итоаткорлик даражасини баҳолаш тизимини такомиллаштириш орқали уларга нисбатан соддалаштирилган божхона назорати шаклларини кенг қўллаш, шунингдек, яширин иқтисодиёт улушини қисқартиришдан иборат.

228

Ўзбекистон энергетика соҳасига энг илғор тажрибалар жорий этилади - Алишер Султонов

307
Ўзбекистон энергетика соҳаси уч босқичда ислоҳ этилади. Соҳада рақамли технологияларни кенг жорий этиш, инсон капиталига ва "яшил" энергия ишлаб чиқаришга қаратилган чора-тадбирлар ҳам белгилаб олинмоқда, дея қайд этди Энергетика вазири Алишер Султонов

ТОШКЕНТ, 23 окт - Sputnik. Ўзбекистон энергетика секторида энг яхши, замонавий ва илғор тажрибаларни жорий этиш режалаштирилмоқда. Бу ҳақда мамлакат энергетика секторини янада ислоҳ қилишга бағишланган давра суҳбати давомида Энергетика вазири Алишер Султонов маълум қилди, деб хабар бермоқда Sputnik Ўзбекистон мухбири.

Султоновнинг айтишича, Ўзбекистон энергетика секторида муаммоларни аниқлаш ва ислоҳотларни режалаштириш жараёнида Халқаро молия институтлари экспертлари ва обрўли халқаро консалтинг ташкилотлари салмоқли ҳисса қўшиб келмоқдалар.

Хусусан, жорий йил бошидан Жаҳон банки, Осиё тараққиёт банки, Европа тикланиш ва тараққиёт банкининг бевосита кўмаги остида, халқаро экспертлар ва маслаҳатчилар ёрдами билан бизнес юритишнинг халқаро амалиётини жорий этган ҳолда электр энергияси ва нефть-газ тармоқларини янада ислоҳ қилиш бўйича тавсиялар, ва бу тавсияларни амалиётга жорий этиш бўйича аниқ ишлар режаси тайёрланган.

"Белгилаб олинган ислоҳотлардан пировард мақсадимиз - электр энергияси ва табиий газни истеъмолчиларга кафолатли етказиб бериш, энергетика сектори корхоналарининг иқтисодий барқарорлигини ва рақобатбардошлигини таъминлаш, альтернатив ёқилғи турларига ўтишни жорий этиш, электр энергияси ва табиий газ ишлаб чиқаришда ва истеъмолида энергия тежамкорлигини таъминлашдан иборат", - деди Алишер Султонов.

Вазир таъкидига кўра, белгилаб олинган ишларнинг ҳуқуқий асосини таъминлаш мақсадида, биринчи навбатда, норматив-ҳуқуқий ислоҳотлар, корхоналар молиявий барқарорлигини таъминлаш учун бир қатор молиявий ислоҳотлар, нархларнинг эркин шаклланишини ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилишни таъминловчи бозор ислоҳотлари, тармоқ корхоналарини бошқаришда бутунлай янги тизимни назарда тутувчи институционал ва бошқарув ислоҳотлари, давлат улуши юқори бўлган корхоналарда, энг аввало, ташкилот манфаатини назарда тутувчи қарорларнинг қабул қилиниши таъминловчи корпоратив ташкилий ва бошқарув ислоҳотлари амалга оширилиши назарда тутилмоқда.

Шу билан бир қаторда, соҳада рақамли технологияларни кенг жорий этиш, инсон капиталига ва «яшил» энергия ишлаб чиқаришга қаратилган чора-тадбирлар ҳам белгилаб олинмоқда.

 

307
Первая тренировка Жасура Жалолиддинова в составе ФК Тамбов

Она орзуси, Шомуродов ва муваффақият сари қадам: Жалолиддиновнинг футболдаги тарихи

166
(Янгиланган 21:09 25.10.2020)
2020 йил ёзида ўзбек футболчиси Жасурбек Жалолиддинов Россиянинг “Локомотив” клубига ўтди. Трансфер ўзбек ва рус спорти дунёсида катта шов-шувга сабаб бўлди. Sputnik ҳозир ижара ҳуқуқи асосида “Тамбов”да тўп сураётган футболчининг муваффақияти тарихини сўраб билди.

ТОШКЕНТ, 25 окт — Sputnik. Марина Чернышова-Мельник. Ўзбекистоннинг энг иқтидорли ёш футболчиларидан бири Жасур Жалолиддинов 2020 йил ёз ойидан буён нафақат ўзбекистонлик мухлислар диққатини ўзига қаратмоқда. У Россияга келгандан сўнг у ҳақидаги хабарлар ОАВда тез-тез пайдо бўла бошлади.

Она орзуси ва ҳаётини ўзгартирган таклиф

Жасурбек Навоийда таваллуд топган. Болакайнинг онаси ўғли футболчи бўлишни орзу қиларди. Унинг энг яхши кўрган футболчиси “Ливерпуль”, "Манчестер Юнайтед" ва "Реал Мадрид"да тўп сурган таниқли англиялик ҳужумчи Майкл Оуэн эди. Минг афсуски, Жасурбек гўдаклик чоғида онаси вафот этди, бироқ унинг орзусини ўғли барибир рўёбга чиқарди.

“Уйимиз олдида катта стадион бор эди, мен у ерда барча бўш вақтимни ўтказардим. Катта ёшли футбочилар жамоаси машғулот ўтказарди. Аввалига барча ўйинлар ва машғулотларни катта қизиқиш билан кузатардим, кейин ўзим тўп ўйнашга уриниб кўрдим. Тез орада катталар менга эътибор қаратишди ва ўргата бошлашди. Жуда ҳаракат қилардим, кўп шуғулландим, вақт ўтиб мени жамоага қабул қилишди”, - дейди Жасурбек.

Жалолиддинов 8 ёшга тўлганида унинг ҳаёти тубдан ўзгариб кетди. Навоийда “Бунёдкор” академиясининг республика турнири бўлиб ўтаётган эди. Жасур тўп сураётган маҳаллий жамоа пойтахтнинг машҳур клубига қарши ўйнади. Улар ютқазишди, рақиб мураббийи эса истеъдодли футболчини кўз остига олиб қўйди ва турнирдан сўнг уни ўз жамоасига ўтишни таклиф қилди. Болакай ўзида йўқ хурсанд эди, ахир “Бундёдкор” мамлакатдаги энг яхши спорт академияларидан бири саналади. Бироқ машғулотлар учун Тошкентга кўчиш керак эди.

“Бувим мени қўйиб юборишни хоҳламас эди. Ахир мен кичик бир бола эдим, уйда икки тоғам менга ғамхўрлик қиларди, пойтахтда эса ҳеч қандай қариндош ва таниш йўқ эди. Лекин мен кетишни жуда ҳам хоҳлардим: бу катта имконият эканини англардим. Уйда мен йиғладим, натижада бувим тақдирга тан берди”, - дея эслайди футболчи.

Пойтахтдаги ҳаёт ва дебют

Тошкентда у республиканинг турли шаҳарларидан келган болалар яшайдиган “Бунёдкор” академиясига жойлашди. Жасур оддий маҳаллий мактабда таҳсил олган, лекин асосий вақтини машғулотларда ўтказган. Академияда энг кичиги у эди, қолган ўйинчилар 8-9-синфларда ўқишарди. Қаҳрамонимиз бир муаммога дуч келади: рус тилини билмасди ва бу машғулот жараёнига халал берарди. Гап шундаки, жамоа мураббийи русийзабон эди ва барча дарсларни бу тилда олиб борарди. Шу боис ҳар бир ўйинчи рус тилини билиши шарт эди, Жасур эса аввалига унинг олдига қўйилган вазифаларни тушунмасди.

Жасур Жалоллидинов на тренеровке в ФК Бунёдкор
Жасур Жалоллидинов на тренеровке в ФК "Бунёдкор"

У тилни ўргана бошлади ва жамоадошлари билан ҳамиша бу тилда сўзлашиб, муваффақиятга эришди. Ҳеч қандай дарс олиб, курсга қатнамаган. Фақат тил муҳитига шўнғиган ҳолда ўрганган. Каттароқ ёшдаги ўйинчиларга бошида у адашиб қолмаслиги учун Жалолиддиновни бир ўзини сайр қилишга қўйиб юбормаслик топширилган.

Жасур қарийб ўн йил “Бунёдкор” шарафини ҳимоя қилди. У ҳам маҳаллий, ҳам республика, ҳам халқаро турнирларда қатнашарди. Жамоа таркибида Украина, Малайзия ва бошқа мамлакатларга борган. Жамоа иштирок этган турнирларда у энг яхши бомбардир деб топиларди.

16 ёшида футболчининг фаолиятида янги буралиш юз берди: у “Бунёдкорнинг” “Пахтакорга” қарши биринчи ўйинида қатнашди. У захирадан майдонга тушиб, ярим соатдан зиёд ўйнади. Ўзини муносиб равишда кўрсатди, ўйиндан сўнг асосий жамоа мураббийи Миржалол Қосимов Жасурбекни ўз жамоасига чақирди.

“У шунчаки мен биринчи жамоа яшаётган академиянинг учинчи қаватига кўчишимни айтди. Мен ажойиб бир шок ҳолатида эдим. Ахир улар мен авваллари сўрашишни орзу қилган болалар. Энди эса менинг ҳамкасбларим ва бир майдонда тўп сурамиз. Лекин мураббий мен меҳнат қилишим ва босар-тусаримни билмасдан қолмаслигим кераклигини айтди. Биринчи ўйинларда мен захирада ўтириб кузатардим. Кейин Миржалол Қўшоқович майдонга чақирди. Мен чигилни ёзишдан кейин энди формамни кийган эдим, ... 8 дақиқада томошабинлар қаршида тўп сурдим. Ўзбекистон чемпионатидаги илк ўйиним шундай кечди. Буларнинг бари имконсиз бўлиб туюларди, мен жуда бахтиёр эдим. Мен миллий чемпионат тарихида энг ёш футболчи бўлдим”, - дейди Жалолиддинов.

2010 йилда клубга Вадим Абрамов, Ўзбекистон миллий терма жамоасининг ҳозирги бош мураббийи раҳбарлик қилди. У Жасурни деярли ҳар бир ўйинда асосий таркибда майдонга чиқарарди. Абрамов унга ишонарди ва ҳамиша қўллаб-қувватларди.

“Ҳатто мен ёмон ўйнаганимда, мен ишончга сазовор эмасман деб ўйлардим. Лекин менга барибир имконият беришарди. Мавсумнинг учинчи ўйинида мен гол урдим ва ўзбек футболи тарихида энг ёш гол муаллифига айландим. Ўтган мавсумда мен ҳамиша майдонга тушардим ва Ўзбекистон чемпионатида мени энг яхши ёш ўйинчи деб топишди”, - дея ёдга олади у.

Жасур Жалолиддинов
Из личного архива Жалолиддинова
Жасур Жалолиддинов

Трансфер ва Россия клуби

Ёш ва иқтидорли футболчи ҳар ерда кўзга ташланади. Сўнгги йилларда турли жамоа мураббийлари Жалолиддиновга қизиқиш билдиришди, унинг трансфери ҳақида сўрашди. Лекин аввалига ҳаммаси агентлар билан музокаралар даражасида эди. Баҳор ойида қаҳрамонимиз у Москванинг “Локомотив” раҳбари назарига тушганини билган. Ўзи илгари бу жамоа ўйинларини кузатмаган.

“Ватандошимиз Элдор Шомуродов “Ростов”га ўтгандан кейин бутун Ўзбекистон Россия футболини кузатишни бошлади”, - дея аниқлик киритди футболчи.

Жорий йил ёзида ёш ўйинчининг “Локомотив”га трансфери тўғрисида расмий таклиф келиб тушди. “Бунёдкор”да молиявий қийинчиликлар бор эди, сўнгги йил фақат академия тарбияланувчилари қолганди. Шунинг учун клуб унинг трансферига розилик билдирган.

Янги жамоада Жасурни яхши қарши олишди, бунинг устига у ерда аллақачон кўплаб легионерлар бор эди. Спортчи ўзбек ва рус футболи ўртасидаги фарққа эътибор қаратган: унинг республикасида ўйин техникасига катта эътибор қаратилади, Россияда эса кучга эътибор катта.

Афсуски, “Локомотив”нинг жорий мавсумида Жасур захирада бўлди ва майдонга тушмади.

“Албатта, трансфер вақтида ҳеч ким менинг янги жамоадаги позицияим ҳақида кафолат бера олмайди. Мен дарҳол асосий таркибда ўйнамаслигимни билган эдим, холос. Лекин ҳеч киси йўқ, ҳаммаси олдинди. Шомуродов ҳам “Ростов” шарафини ҳимоя қилиш учун дарҳол майдонга тушмаган эди, қарийб бир йил захирада эди”, - дейди Жасур.

Октябрда “темирйўлчилар” уни “Тамбов”га ижарага бериб юборди. Ҳозир жамоа стадион тайёр эмаслиги сабаб Саранскда ўз майдонидаги баҳсларни ўтказмоқда. Ўзбекистонлик футболчи “Динамо-Брянск”га қарши кечган ўйинда дебют қилди.

Жорий мавсумда футболчи кейинги йил “Локомотив”га юқори тайёргарлик билан қайтиш учун ўз олдига кўпроқ ўйнаш ва тайёрлигини оширишни мақсад қилиб қўйган.

“Мамлакат чемпионатида иштирок этмоқчи бўлсанг, жамоангда ўзингни яхши кўрсатишинг керак”,  - деб ишонади Жасур.

Унинг учун майдондаги энг қулай позиция ярим ҳимоянинг ўнг қаноти ҳисобланади.

Ўзбекча ош ва кумирлар

Спортчи бўш вақтларини уйда компьютер ўйинларини ўйнаш билан ўтказади. Баъзан шаҳар бўйлаб сайр қилади.

У ҳақиқий ўзбек сифатида ҳаётини ошсиз тасаввур қила олмайди. Ҳафтасига камида бир марта маҳаллий кафега ошхўрликка боради.

“Бунёдкор”да ўйиндан бир кун олдин ҳамиша ош танаввул қилардик, дам олиш кунлари ҳам. Бу ерда агентлардан маслаҳат сўрадим: яхши ўзбек ресторани қаерда бор? Улар топишди ва мен бу ерда ватанимни эслаш учун келаман. Чойхонада ватандошларимни кўриш ёқимли. Улар мен футболчи эканимни билишади ва ҳамиша илиқ қарши олишади”,  - дейди спортчи.

Мавсумнинг биринчи ярми “Тамбов” учун 18 декабрда якунланади. Ёш футболчи бўш вақтини ватанида, Навоийда ўтказмоқчи. У бувиси ва тоғаларини соғинган.

Элдор Шомуродов ўзбек футболидаги унинг кумиридир. Улар баъзан гаплашиб туришади, Шомуродов ватандошига маслаҳатлар бериб туради.

Россиялик футболчилардан яқинда Италиянинг “Аталанта” клубига ўтган ва “Локомотив”нинг собиқ ярим ҳимоячиси Алексей Миранчук.

“У менга ўхшаб чапақай. Унинг ўйин услуби, ҳамиша ўрганиш ва маҳоратини ошириш иштиёқи ёқади. Интервьюларимнинг бирида Алексейни жуда ҳурмат қилишимни айтганман. Шундан сўнг у менинг олдимга келиб сўрашди ва ўшандан буён машғулотларда ёрдам берди”, - дейди у.

Асосий мақсадларидан бири хорижда улкан спорт ютуқларини қўлга киритишдир.

166