Ўзбекистон Бирини президенти Ислом Каримов. Архив сурат

Ислом Каримовни хотирлаб

4723
(Янгиланган 20:36 30.01.2017)
Ислом Каримов таваллудининг 79 йиллиги муносабати билан “Менинг Юртим” телеканалида Ислом Каримовга бағишланган ҳужжатли фильм намойиш этилди.

ТОШКЕНТ, 30 янв – Sputnik. Ўзбекистон Биринчи президентига бағишланган ҳужжатли филмда Ислом Каримовни яқиндан билган, болалик йилларида бир мактабда ўқиган, турли даврларда у билан ёнма-ён бўлган кишилар Ўзбекистон Биринчи президенти ҳақида ўз хотиралари билан баҳам кўришган.

Ундан ташқари муаллифлар Ислом Каримовнинг Ўзбекистон мустақилликка эришиши, мамлакатда тинчликни сақлаб қолиши ва энг оғир йилларда республикани ягона тўғри йўлдан бошлаб боришда тутган улкан роли ҳақида ҳам айтиб ўтилган.

Ислом Каримов 1938 йил Самарқандда оддий оилалардан бирида туғилади. Ўша вақтлар унинг исмини — Ислом деб қўйилишининг ўзи улкан жасорат бўлган. Самарқанд  архиви ходими Марина Кукоянцнинг сўзларига қараганда ўша йили Самарқандда туғилган  1694 нафар ўғил боладан фақат биттасининг исми Ислом бўлган.

Исломнинг болалиги уруш йилларига тўғри келди, ўсмирлиги эса урушдан кейинги оғир йилларда ўтди. У болалигидан меҳнат ва бир бурда ноннинг қадр қимматини яхши биларди.  Уша йилларда ҳаёт ҳақиқатдан ҳам оғир эди, лекин одамлар замоннинг заҳридан тўйса ҳам бир бирига меҳрни аямас эди.

“Ўқувчи Исломда ёрқин хотира, бетакрор қобилият ва муҳими қийинчиликлар олдида чўчимаслик характери бор эди унда. Энг асосийси – болалигиданоқ ўзига ишонар эди”, — деб эслайди Ислом Каримовнинг синфдоши Шамсиддин Шаропов.  

Мактабдан кейин Тошкент Политехника институтида ўқиди. Кейин эса Тошкет Авиация заводига ишга кирди. Заводда ишлаб туриб Халқ хўжалиги институтининг Иқтисод факултетини ҳам якунлайди.

“Агар бирор иш бугун қилиниши керак бўлса – у эртага қолдирмас эди. Кечаси билан қолиб бўлса ҳам ишлаб, эрталаб тайёр чизмаларни топширар эди, — деб эслайди Михаил Казнов собиқ Тошкент Авиация заводи конструктор бюроси раҳбари. 

Ислом Каримов ўзини ишга тўлиқ сафарбар этар ва атрофдагиларга бирор янгилик қидираётганга ўхшар эди. Авиазаводда уста ёрдамчисидан етакчи инженергача вазифаси босиб ўтди.

Аъло даражада техник ва иқтисодий таълим олган  Ислом Каримов тез орада раҳбарият эътиборга туша бошлади. Унинг ёрқин аналитик ақли, иқтисодий билими, ҳамма нарсани мантиққа бўй сундира олиш маҳорати бошқаларга сезилар эди. 1966 йилдан у Республика Давлат планида ишлай бошлади.

"Давлат планида ишлаб юрган вақтида Ислом Каримов Республика иқтисодини  чуқур ўрганиб уни ривожлантириш таклифини Марказий қўмита бир неча бор қайта қайта киритди. Ўша вақтлар Ўзбекистон биринчи секретари ёрдамчиси бўлган Анишевга бундай таклифлар ёқмас эди", — деб эслайди Мадамин Ҳасанов, собиқ ЎзССР Савдо вазири.

Ислом Каримов ўз фикрини қатъий ҳимоя қилди. Марказ манфаатларини ҳимоя қилган Анишев раҳбариятга Каримовнинг Тошкентда қолиши мақсадга маъқул эмаслигини ва уни вилоятга жўнатиш кераклик таклифини киритди.

Шундан сўнг республикада энг қолоқ бўлган Қашқадарё вилояти биринчи секретари лавозимини ўтказилди.  Ўша вақтлар Қашқадарё вилояти учун оғир йиллар эди. Вилоят бир неча йилдан бери пата планини бажара олмаёган вақтлар эди.

Каримов Қашқадарё биринчи секретари бўлганидан кейин, у ўз атрофига энг яхши мутахассисларни йиғади. Уларнинг маслаҳати билан хўжалк ишларини тўғри йўлга қўйиб, вилоятни иқтисодий аҳволини яхшилайди.

Марказ томонидан юборилган Гдлян ва Иванов номли терговчилар томонидан қамоққа олинган бир неча айбсиз раҳбарларни оқлаб, қамоқдан чиқаришга муваффақ   бўлади.   

Президент бўлганидан кейин ҳам Ислом Каримов Қашқадарёликларга жуда илиқ муносабатда бўлган. “Қашқадарёликни қаерда кўрсам дарров танийман”, деб айтарди Каримовнинг ўзи.

Ислом Каримов номзоди Ўзбекистон президенти лавозимига таклиф қилинганда, Москвага учиб боради. Сиёсий бюро кенгашида Ислом Каримовга ўзига нисбатан самимий муносабат сезмайди. Устига устак Лигачев исмли бюро аъзоси кесатиқлар қила бошлайди.

Ўшанда Ислом Каримов “Агар бу ерда ўтирганлар орасида кимнмидир менинг 28 йиллик тажрибам қониқтирмаётган бўлса, мен бу ердан кетишим мумкин. Горбачевга юзланиб — менинг номзодимни олиб ташланг”,- деб эшикни ёпиб чиқиб кетди.

Бироз вақт ўтиб унинг номзоди Ўзбекистон биринчи котиби лавозимига сайланади.

1989 йилларда бутун Иттифоқ ва Ўзбекистон ҳам оғир аҳволда эди. Иқтисодий ва ижтимоий муаммолар жуда кўп эди.

Устига устак, 1989 йилнинг июн ойида Фарғонада ўзбеклар ва месхети турклар орасида қонли тўқнашувлар бошланди. Ислом Каримов, зудлик билан ушбу тўфонни бартараф этиш чораларини қўллади. У фалокат юз берган жойнинг марказига кириб боради ва унинг олдини олади ва шундан кейин адолатни қарор топиши ва ўзбек халқининг номини оқлашга ҳаракат қилади. 

“Ислом Каримов Совет Иттифоқи давридаёқ адолатсизликка қарши тура олган инсон эди. У доно раҳбар сифатида оёққа турди, жасорат кўрсатди ва унинг жасорати олдида ҳамма чекинди”, — деб эслайди Озарбайжон собиқ президенти Гейдар Алиев.  

Бу фаолкатдан кейин Тошкентнинг Бўка ва Паркент туманларига ҳам нотинчлик етиб келади. Бу сафар ҳам Ислом Каримов дарҳол қотиллик ва талон тарож кучаяётган жойга йўл олди.  Воқеа жойига етиб боргач у ердаги отлиқ йигитлардан бирининг отини миниб, намойиш қилаётганларга мурожаат қилган.

“Болаларим, мен Каримовман. Бизларга тинчлик керак. Мана иттифоқ тарқалмоқда. Ҳамма жойда ҳам қийинчиликлар бўлмоқда. Бизга фақат тинчлик керак. Фақат тинчлик бўлса ҳамма муаммолар ечилади, агар тўполон бўлаётган бўлса оқибати ёмон бўлади”, — деб самимий мурожаат қилди, деб эслайди воқеа гувоҳларидан бири.  

Республика раҳбарининг кутилмаган ҳатти-ҳаракатини кўрган оломон бир зумда тинчланди. Каримов одамлар билан юзма-юз гаплашди, эътироз билан қилган мурожаати юракларга етиб борди. У тошиб кетган ирмоқни яна ўз оқимига қайтарди.

Ислом Каримов ўрни келганда ҳар қандай муаммони кабинетда ўтириб эмас, жойида ҳал қилар эди.

СССР тарқалишига саноқли кунлар қолганини аниқ билган Ўзбекистон конституциясига ўзгаришлар киритдиб мамлкатда президент сайловини жорий қилди.  1990 йил март ойида Ўзбекистон президенти этиб сайланди.

Энди Ўзбекистон Марказнинг топшириқларига кўр-кўрона итоат этмайдиган янги тизимга, бутун бир халқнинг асрий орзуси бўлмиш Мустақиллк бўсағасида турган эди.

Лекин шунга қарамай, мустақилликка эришиш осн эмаслигини Ислом Каримов яхши тушунар эди.

“Ким ўз хохиши билан хом-ашёни текинга сотиб берадиган республикага мустақилликни бериб қўяди? Тарихда бўлганми шундай воқеа? – Йўқ бўлмаган.  Эртага олтинимиз ўзимизники бўлса, пахтамиз ўзимизники бўлса, мана кўрасиз, салом бериб ҳаммаси келади. Бизлар билан ундан кейин мулоқот бошқача бўлади”, — деб мурожаат қилган  эди президент депутатларга ўшанда.  

1990-91 йилларда Ўш ва  Узген шаҳарлари ўзбек ва қирғиз миллатлари орасида қонли тўқнашувлар содир бўлди. Неча-неча уйлар ёқиб юборилди, бегуноҳ одамлар ўлдирилди.

Ўшанда Қирғизистонда жабрланган ўзбеклар учун қасд олишга отланган ёшларни олдига чиқиб Ислом Каримов “Бирорта ўзбек Ўшга чегарани бузиб ўтмайди. Мен президент эканман ҳеч қандай қасдма-қасдликка йўл қўймайман”,  - деб қасд олишга шайланган ўзбекларнинг тўхтатиб қолди.

“Агар Ўшанда Каримов аралашиб ўзбекларни тўхтатиб қолмаганда, у ерда ҳақиқий уруш бўлар эди ва Бизни мамлакатлар ривожланишдан бир неча ўн йиллар орқада қолиб кетга бўларди”, — деб эсалайди Қирғизистон собиқ президенти Асқар Акаев.

1991 йилнинг 1 сентябрида, орзиқиб кутилган мустақиллик эълон қилинди. Ислом Каримовнинг Ўзбекистон Конституцияси ва Давлат байроғи ишлаб чиқаришда шахсан ўзи қатнашди.

Бундан кўп ўтмай, 1991 йилнинг декабрида Наманганда Тоҳир Йўлдошга кўр-кўрона эргашганлар Ўзбекистон мустақиллигига тош отди. Улар Ўзбекистонни ислом давлати деб эълон қилишни талаб қилиб намойишга 10 мингдан ортиқ одам тўпланган эди.

Ислом Каримов тўғридан-тўғи воқеа жойига бориб намойишга чиққанларга мурожаат қилади ва уларнинг вакиллари билан музокаралар ўтказади. Президент унинг бир ўзи ушбу талабларни амалга ошира олмаслигини ва бунинг учун ҳукумат аъзоларнинг, кенгашнинг рухсати керак бўлишини хотиржамлик билан намойишчилар раҳбарларига тушунтиради.

Воқеадан бир неча йил ўтиб, Ислом Каримов “Бизларни худонинг ўзи асраган эди ўшанда ва  ҳозиргача Илоҳий куч бало қазоларни четга суриб бизга бахтимизни бераяпти”, — деган эди.

Ислом Каримов мустақил Ўзбекистон президенти сифатида илк ташрифларидан бирини Саудия Арабистонига уюштирган эди. Ўшанда Ислом Каримовга катта лутф ва иззат-ҳурмат кўрсатилиб, уни Каъбанинг ички қисмига таклиф қилишганда Ислом Каримов 2 ракат намоз ўқиб, “Юртимни тинчи қил, элимнинг фаровонлигини бер”, деб оллоҳдан сўраган эди, — деб эслайди Усмонхон Алимов Имом Ал-Бухорий масжиди имоми.

Ислом Каримов кадрлар тайёрлаш миллий дастурини яратишда ҳам шахсан ўзи иштирок этган эди. Президент салкам 5 соат давомида матн устида ишлаб, ҳар бир саҳифада шахс тарбиясига, оммавий онг шаклланишига ва маммалкат фуқароси онги шаклланишига алоҳида-алоҳида урғу бериш ҳақидаги таклифини киритган эди.

Кейинги бало 1999 йилнинг 16 февралида етиб келдию. Тошкентдаги вазирлар маҳкамаси, президент аппарати ва ИИВ бинолари ёнида содир бўлган террорчилик актлари бир неча кишининг умрига зомин бўлди, юзлаб кишилар жароҳатланди. Ушбу мудҳиш воқеалар содир бўлишига қарамасдан, президент Мустақиллик майдонига бориб телеэфир орқали сўзга чиқади.

“Халқимизга аҳолиги мурожаат қилиб айтмоқчиман – ваҳима бўлмасин. Уларни топиб жой жойига қўйишга, керак бўлса бу муттаҳамларнинг қўлини кесиб ташлашга ҳам кучимиз етади”, — деган эди Ислом Каримов.  

“Мендек одамни ўзгартириб бўлмайди. Одамлар ҳар хил бўлади, бировни ўлдириш мумкин, бировни қўрқитиш мумкин, бошқасини мана шундай ҳаракатлар билан йўлидан қайтариш мумкин, лекин мени ўзгартириб бўлмайди. Мен эртанги кунимизни ҳимоя қилиш учун жонимни ҳам беришга тайёрман. Бу бекор гап эмас”, — деган эди Ислом Каримов ушбу воқеадан 2 соат ўтиб.  

“Президент Ислом Каримов тарихий хотира бугунги замон билан уйғунлашиши орқали кишилар қалбида ундан ғурурланиш пайдо бўлиши учун амалий ишларни бажарди. У халқнинг энг ҳаққоний ва объектив тарихини қайта тиклади. Мустақиллик йилларида Амир Темур, Улуғбек, Алишер Навоий, Мангуберди каби кўплаб алломаларнинг хотираси учун ҳайкаллар қурилди. Кўплаб шаҳарлар тарихи узоқ минг йилларга бориб тақалади. Уларнинг юбилей саналари кенг нишонланмоқда. Бу ўз натижасини бермоқда. Миллат ўзининг маданий меъросини яхши билиши яққол кўриниб турибди”, — дейди Хорхе Эспинал Юнесконинг Ўзбекистондаги вакили.

 

4723
Мавзу:
Ислом Каримов таваллуд топган кун муносабати билан ўтказилаётган тадбирлар (25)
Флаги стран ЕАЭС. Архивное фото

Ўзбекистон декабрда ЕОИИда кузатувчи-давлат мақомини олади - РФ Саноат ва савдо вазирлиги

415
(Янгиланган 23:31 01.12.2020)
Россия Саноат ва савдо вазирлиги департамент директори Михаил Ўзбекистон декабрь ойида Евроосиё иқтисодий иттифоқида (ЕОИИ) кузатувчи-давлат мақомини олишини маълум қилди.

ТОШКЕНТ, 1 дек — Sputnik. Россия Саноат ва савдо вазирлиги департамент директори Михаил Анисимов РИА Новости билан суҳбатда Ўзбекистон декабрь ойида Евроосиё иқтисодий иттифоқида (ЕОИИ) кузатувчи-давлат мақомини олишини маълум қилди.

Шу йил январ ойида Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев республиканинг иттифоқда иштирок этиш масаласи парламентда ҳар томонлама ўрганиб чиқиш кераклиги ҳақида айтганди.

Март ойи бошида Вазирлар Маҳкамаси парламентнинг иккала палатасига мамлакатнинг ЕОИИдаги кузатувчи-давлат сифатида иштирок этиши тўғрисидаги таклиф киритишга қарор қилди. Апрел ойи охирида парламентнинг қонун чиқарувчи палатаси, май ойининг бошида - Сенат кўпчилик овоз билан Ўзбекистоннинг иттифоқда кузатувчи-давлат сифатида қатнашишини маъқуллаганди.

"Декабр ойида Ўзбекистонга Евроосиё иқтисодий иттифоқида расман кузатувчи мақоми берилади", - деди Анисимов "Россия-Ўзбекистон саноат мулоқоти: янги лойиҳалар ва шерикчилик" онлайн-конференциясида.

Анисимовнинг фикрига кўра, Ўзбекистоннинг ЕОИИ давлатлари билан ҳамкорлиги янги форматда импульс ва ривожланиш олади.

ЕОИИ – 2015 йил 1 январдан бошлаш фаолият кўрсатувчи халқаро иқтисодий интеграция бирлашмаси. Россия, Арманистон, Беларусь, Қозоғистон ва Қирғизистон - иттифоқ аъзолари.

415
Теглар:
Ўзбекистон, ЕОИИ
Мавзу:
Ўзбекистон ва ЕОИИ – интеграция истиқболлари
Министр здравоохранения РУз Абдухаким Хаджибаев

COVID иккинчи тўлқини, вакцина ва ислоҳотлар: ССВ янги раҳбари билан интервью

233
(Янгиланган 15:56 01.12.2020)
Ноябрь бошида Ўзбекистон ССВ лавозимига тайинланган тиббиёт фанлари доктори, профессор Абдуҳаким Хаджибаев Sputnik мухбирига режалаштирилаётган ислоҳотлар, COVID-19 билан боғлиқ вазият ва Россиянинг “Спутник V” вакцинаси борасидаги музокаралар ҳақида сўзлаб берди.

ТОШКЕНТ, 1 дек — Sputnik. Мамлакатда узоқ умр кўрувчилар сони кўпайиши учун Ўзбекистон раҳбарияти қандай чоралар кўрмоқда, республиканинг Европа мамлакатларига қараганда коронавирусга қарши яхшироқ кураша олаётгани боиси нимада ва дунё COVID-19 устидан ғалаба қозонилгани ҳақида қачон гапиришни бошлайди – бу ва бошқа саволларга Ўзбекистон соғлиқни сақлаш вазири Абдуҳаким Хаджибаев жавоб берди.

- Абдуҳаким Мўминович, Сиз учун ССВ раҳбари лавозимига тайинланиш қанчалик кутилмаган ҳолат бўлди?

Абдухаким Хаджибаев
Пресс-служба Минздрава Узбекистана

- Очиғини айтаман, кутилмаганлик ҳолати бўлди. Лекин бошқа томондан – менинг деярли 20 йилдан буён Соғлиқни сақлаш вазирлиги раҳбариятига алоқам бор. 2003 йилда соғлиқни сақлаш вазирининг биринчи ўринбосари этиб тайинланган эдим, 2007 йилдан фаолиятимни Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий маркази бош директори сифатида давом эттирдим. 2016 йилнинг охирида яна вазирнинг биринчи ўринбосари этиб тайинландим, бир неча ой ўтиб вазир ўринбосари – юқорида тилга олинган марказ бош директори бўлдим.

Июль ойи ўртасида, биринчи тўлқин авжига чиққан паллада мени соғлиқни сақлаш вазирининг биринчи ўринбосари, бир неча ҳафта илгари эса вазир этиб тайинлашди.

Менга катта ишонч билдирилди, бу ўта масъулиятли. Шу боис вазирлик олдида турган вазифаларни ҳал қилиш барча ишни қиляпман ва қиламан.

- Ноябрь бошида президент Шавкат Мирзиёев ССВ тизимини “бутунлай қайта кўриб чиқиш” бўйича йиғилиш ўтказди. Давлат раҳбари қандай устувор вазифаларни белгилаб берди, қандай ислоҳатларни амалга ошириш кўзланган?

- Ушбу тарихий йиғилишдан кейин учта қарор ва битта фармон чиқди. Асосий эътибор соғлиқни сақлаш биринчи бўғини даражасидаги ишларни тубдан кўриб чиқишга қаратилади. Ушбу муассасалар учун фуқароларни соғлом турмуш тарзига жалб қилиш асосий вазифа бўлиши керак. Шунинг учун ҳозир шифокорлар вазифалари қайта кўриб чиқилмоқда. Аввал биз уларни умумий амалиёт врачлари деб атардик, энди эса улар, аслида, оилавий врачлар бўлишади. Уларнинг ҳар бири ўз беморининг соғлиғи ҳақидаги ҳамма нарсани билади.

Бу йўналишдаги илк лойиҳани Қашқадарё вилоятида амалга оширишни режалаштиряпмиз. У ерда бир ярим мингта тиббиёт бригадалари ташкил этилади, уларнинг ҳар бирида битта оилавий врач ва патронаж хизматига ўқитилган тўрт-беш ўрта бўғин тиббиёт ходими бўлади. Келгусида бригадалар йилига бир марта уларга ишониб топширилган ҳудуддаги истиқомат қилувчи фуқароларнинг саломатлигини текширади. Уларни тўрт гуруҳга ажратиш режалаштирилмоқда: биринчиси – соғлом кишилар (фақат соғлом турмуш тарзига риоя қилиш талаб этилади), иккинчиси – бирор бир касаллик ривожланишига мойил бўлган кишилар (соғлом турмуш тарзига риоя қилиш, жисмонан фаол бўлиш, тўғри овқатлашиш зарур ва ҳоказо), учинчиси – касаллик аллақачон ривожланаётган фуқаролар (бу ердаги асосий вазифа касаллик оғирлашишини олдини олиш). Тўртинчи гуруҳ бу касалликнинг учинчи-тўртинчи босқичида бўлганлар ва фаол патронаж хизматига муҳтожлар.

Қашқадарёда бирламчи патронаж кўригини йил охирига қадар ўтказишни режалаштирганмиз. Жараённи қисқа муддатда ва юқори самарадорликда муваффақиятли ташкил этиш учун у ерга шифокорлар, олийгоҳ ўқитувчилари, барча илмий-амалий марказларимизнинг мутахассисларини жалб қилдик. У ерда жами 700 кишидан зиёд киши бўлиб турибди, ҳокимият уларни турар-жой, транспорт ва керакли жиҳозлар билан таъминламоқда. Иш 1 декабрдан бошланади. Янги йилдан лойиҳани қолган бошқа ҳудудларда ишга туширамиз. Уни йилнинг биринчи чораги охирига қадар якунлашни режалаштиряпмиз. Сўнгра чуқур ва мақсадли патронажга ўтамиз.

Президент биздан талаб қилаётган иккинчи нарса бу соғлиқни сақлашнинг биринчи бўғини муассасалари ва ихтисослашган марказларимиз ўртасида яқин алоқаларни йўлга қўйишдир.

Тошкентда 18 тага яқин ихтисослашган марказлар мавжуд. У ерда асосан юқори малакали мутахассислар, олимлар ишлашади. Шунингдек, саккизта тиббиёт олийгоҳлари ва уларнинг тўртта филиали бор. Уларнинг вакиллари  вақти-вақти билан вилоят ва туманларга маслаҳатлашув ўтказиш ва беморларга муолажа тайинлаш учун бориб туришади.

Шифокор ўз ишининг юқоридан натижасидан максимал даражада манфаатдор бўлиши жуда муҳимдир.

Натижада бу чоралар давлатга жуда катта иқтисодий самара беради.

- ССВ Соғлиқни сақлаш кодекси лойиҳасини ишлаб чиқди. У нима учун лозимлиги ҳақида сўзлаб берсангиз.

- Ҳозир бизда турли йўналишлар бўйиса 16 та амалдаги қонунлар бор. Бироқ, очиғини айтсак, уларнинг айримлари бир-бирига мувофиқ келмайди. Биз бу барча қонунларни қамраб оладиган, уларни тўлдирадиган, замонавий воқеликка мослаштирадиган, соғлиқни сақлаш соҳасидаги назоратни яхшилайдиган кодексни яратмоқчимиз.

- Келинг, бир неча ой ортга, коронавирус пандемияси бошига қайтсак. Ўзбекистон инфекциянинг эҳтимолий тарқалишига қандай тайёргарлик кўрди?

- Мамлакат ҳукумати 15 март, бизда биринчи COVID-19 ҳолатига қайд этилгунга қадар чора кўришни бошлади. Зеро Хитой ва бошқа мамлакатларда коронавирус шиддат билан тарқалаётгани ҳақида бохабар эдик. Февраль охирида президент Шавкат Мирзиёев эҳтимолий пандемия тайёргарлик кўриш ва унга қарши курашиш чоралари тўғрисидаги қарорга имзо чекди. 16 мартдан бош вазир раҳбарлигида махсус комиссия ташкил этилди ва у чеклов чораларини ишлаб чиқиб, улар ҳақида эълон қилиб борди.

Қисқа муддат ичида карантин зоналари ташкил этилди. Биринчиси Тошкент яқинида, у ердаги карантин зонаси 20 минг кишига мўлжалланган ва барча минимал зарурий шароитларга эга эди. Ўзбекистонга келаётган кишилар – ҳам республика фуқаролари, ҳам хорижликлар – бу зонада  улар бепул 14 кун шифокорлар назорати остида бўлишди. Улар уч маҳал овқат ва коронавирусга тест топшириш имконияти билан таъминланди. Агар икки ҳафтадан сўнг уларда инфекция тасдиқланмаса, унга жавоб бериларди. COVID-19 тасдиқланган фуқароларни ихтисослашган, асосан юқумли касалликлар касалхоналарига юбориларди.

Касалланганлар сони кўпайиши билан мамлакатда уларни даволаш учун бошқа тиббиёт муассасалари мослаштирилди. Параллел равишда ҳукумат зарурий асбоб-ускуналарни, хусусан, сунъий нафас олдириш ва оксигенатор харид қилиш борасида катта ишни амалга оширди. Қисқа муддатда улар мамлакатга келтирилиб, касалхоналарга тақсимланди.

Тахминан икки-икки ярим ой ичида Тошкент вилоятининг Зангиота туманида тўрт минг кишига мўлжалланган юқумли касалликлар шифохонаси қурилди. Бу ниҳоятда ўз вақтида қилинган иш бўлди.

- Мамлакатдаги ҳозирги эпидемиологик вазиятни қандай баҳолайсиз?

- Вазият барқарор. Бугунги кунда тасдиқланган ҳолатлар икки мингдан бироз кўпроқ. Аммо биз нафақат СOVID-19 беморларини, балки касалхонадан ташқари пневмонияси бор кишиларни ҳам касалхонага ётқизамиз.  Маълумки, ёлғон натижа кўрсатувчи тестлар ҳам бор, қолаверса, тест биринчи ўн кунда мусбат бўлиши, кейин, ҳатто пневмония ривожланганда, у манфий бўлиши мумкин.

Бироқ барқарор вазият бизни хотиржам қилмайди. Кўп мамлакатлар, жумладан, Россия тажрибасига кўра, иккинчи тўлқин, афтидан, муқаррарлигини тушунамиз. Лекин биз ҳозирмиз ва у енгил ўтиш учун қўлимиздан келган барча ишни қиламиз.

Вазият барқарорлашган пайтда 150 та касалхонадан 45 тага яқинини ишлашга қолдирдик, қолганларининг фаолиятини тўхтатдик. Зарур бўлган пайтда улар яна коронавирус беморларни қабул қилишлари мумкин.

Бундан ташқари, бугунги кунда аҳоли коронавирусга тест топшириши мумкин бўлган жойлар анча кўпайди. Мамлакатда 152 та лаборатория ишламоқда.

- Агар Ўзбекистондаги COVID-19 вазиятини таҳлил қилсак ва уни Европадаги билан таққосласак, республика инфекцияга қарши курашишнинг самарали уддасидан чиқаётгани ҳақида хулоса қилиш мумкин. Сизнингча, бунинг боиси не?

- Июль ойининг иккинчи ярми – августнинг биринчи ярмида касалликнинг биринчи авж олган палласи бўлди, Европа ва Россияда эса икки-икки ярим ой аввалроқ кузатилди. Авж олган паллада Ўзбекистонда 150 дан зиёд касалхоналарда керакли асбоб-усуна ва дори-дармон билан захира жой ташкил этишга эришилди. Касалликнинг олдини олиш муҳим ўрин тутди. Шундай қилиб, пандемия зарбасини ҳукумат ва ССВ томонидан қабул қилинган чоралар юмшатишга кўмаклашди. Дунёда коронавирусдан ўлим ўртача 5 фоизгача, Европанинг айрим мамлакатларида ҳатто юқори. Россияда 1,5 фоиздан 2 фоизгача, бизда тахминан 0,8-0,9 фоизни ташкил этади.

- Россия ҳақида. Россия Ўзбекистонга қандай ёрдам кўрсатди?

- Июль-август ойида республикада Россия шифокорларининг иккита бригадаси ишлади. Улар шифокорларимиз билан биргаликда беморларни даволашди, семинарлар ўтказишди. Тажриба алмашинди. Бу эса шификорларимизга қисқа вақтда ўз тактикаларини такомиллаштиришларига ёрдам берди.

Ҳа, айтганча: бизда, Россиядаги каби, COVID-19 билан касалланган беморларни даволаш бўйича миллий қўлланма ишлаб чиқилди. Бир неча кун илгари Россияда унинг тўққизинчи версия чоп қилинди, биз саккизинчиси асосида ишлаяпмиз. Бу ва олдингилари россиялик ҳамкасблар тажрибасини инобатга ҳолга тайёрланган.

- Абдуҳаким Мўминович, пандемия муносабати билан Ўзбекистонда қандай давлат кўмаги турлари пайдо бўлгани ҳақида сўзлаб берсангиз.

- Ҳукумат 4-5 дори-дармондан иборат COVID тўплами деб аталувчи ёрдамни фуқароларга тарқатиш бўйича катта ишларни амалга оширди. Бундай тўпламдан икки миллиондан зиёди шакллантирилди. Улар беморлар билан мулоқатда бўлганлар, вируснинг аломатсиз ташувчилари ва барча мактаб ўқитувчиларига тарқатилди. Бу йўналишдаши ишлар давом эттирилмоқда.

- Инновацион ривожланиш вазирлиги матбуот хизмати республикада хитой вакцинаси синовлари бошланганини маълум қилди. Бу Ўзбекистон ушбу препаратни сотиб олишни ният қилганини англатадими?

- Бутун дунё бўйлаб вакцина яратиш устидан юздан ортиқ компания иш олиб бормоқда, 20 гача яқини биринчи-иккинчи босқичларини ўтказиб бўлиб, учинчисини бошламоқда. Бизга иккита Хитой компанияси (“Anhui Zhifei Longcom Biopharmaceutical” ва “Sinopharm Group” – таҳр.) ҳамда унинг кўмагида “Спутник V” вакцинаси яратилган Россия тўғридан-тўғри инвестициялар жамғармаси (РПФИ) алоқага чиқди.

Хитой компанияларидан бири ("Anhui Zhifei Longcom Biopharmaceutical" – таҳр.) клиник синовларининг учинчи босқичини ўтказиш учун беғараз олти минг доза вакцина таклиф қилди. Бу таклиф қабул қилинди, препарат намуналари Фармацевтика тармоғини ривожлантириш агентлиги ҳузуридаги Давлат марказида текширувдан ўтказилмоқда. Сўнгра турли жинс, ёшдаги фуқаролар иштирокида синовлар бошланади.

Россия вакцинаси ҳақида тўхталадиган бўлсак: ҳозир РФПИ билан музокаралар олиб борилмоқда. Улардан клиник синовларининг учинчи босқичини ўтказиш учун ҳеч бўлмаганда 500 дозасини сўрадик. Агар жавоб ижобий бўлса, жараён олдинга силжийди. Агар бу йил бўлмаса, унда умид қиламанки, келгуси йилнинг биринчи чорагида клиник синовларни бошлаш мумкин бўлади. Шундан сўнг уни харид қилиш хусусида қарор қабул қилинади.

Биз Россиянинг коронавирусга қарши бошқа вакциналари борасидаги музокаралар учун очиқмиз.

- Фикрингизча, дунё бу инфекция ва пандемия устидан ғалаба ҳақида қачон гапира бошлайди?

- Менимча, ўзини ҳурмат қилувчи ҳеч бир киши бу саволга аниқ жавоб беришни зиммасига олмайди. Лекин тажрибани ҳисобга олган ҳолда: ўтган яқин 30-40 йил ичида бундай кенг кўламли пандемия бўлмаган. Прогнозлар, олимлар ва ЖССТ мутахассилари фикрини инобатга олиб, ўйлайманки, 2021 йил охирига қадар жараён сустлашади – оммавий эмлаш бошланиши билан.

233

"Руслар буни уддалади": жаҳон тоталитар державаси барпо этилди

593
"Россия сегодня" Халқаро ахборот агентлиги Америка Қўшма Штатлари бизни яқин тўрт йил ичида нима учун жазолайди, деган саволга жавоб топди

Виктор Мараховский
Бу - гарчи тўғридан-тўғри бўлмаса-да, аммо жуда тушунарли жавоб. Агентлик мутахассислари олти ой давомида ўнлаб америка ОАВларида чоп этилган мақолалар бўйича ("Саккизоёқ 3" коди билан) тадқиқотлар ўтказдилар, унда бизнинг давлатимиз номи ҳам келтирилган.

Хулоса: Америка медиа-соҳасида (демакки америка сиёсатида ҳам) бизнинг сиз билан мавжудлигимиз контексти энди анча ойдинлашди (ва шунинг учун Америка сиёсати учун) аниқ. Шунингдек, унда бизга қандай роль ажратилгани ҳам.

Демакки, бизга бўладиган, Россияга нисбатан кутилаётган тахминий муносабатлар ҳам тушунарлидек.

Яхши хабар: америка ОАВлари бизни эслашади, яхши кўришади, ва ҳатто 2016 йилгидан, яъни "руслар борасидаги жазава" ўз чўққисида бўлган вақтдагиданда кўпроқ эсга олишар экан (эсга олишлар чорак кўрсаткичга ортган).

Нохушроқ хабар: ўтган йилги обзордан тахминан бир йил ўтиб ҳеч вақо ўзгарган эмас.

Жорий йилнинг 1 августидан 15 ноябрига қадар Россия ҳақида чоп этилган 1227 мақола орасида — нольтаси позитив ёзилган. Нейтрал, дея баҳолаш мумкин бўлган мақолалар ("йўқ, руслар Трамп ғалабаси ҳақидаги заҳарли хештегни ишга туширмади", "йўқ, руслар сайлов натижаларига таъсир кўрсатишмади"; "руслар сайловларга аралашувини инкор этишмоқда" каби), - 46 та, ёки умумий ҳажмдан тўрт фоизни ташкил этади.

Қолган 96 фоизи — бу ҳаттоки такрорий эмас, балки мақсадли аудиторияга бир хил мантрани аҳмоқона тарзда сингдиришдан иборат: руслар сайловларга аралашишмоқда, руслар ижтимоий тармоқларда сизнинг онгингизни бузмоқда, руслар Трамп учун, руслар фейкларни тарқатишмоқда.

Габриэлнинг Россия АҚШ сайловларига аралашмаслиги ҳақидаги сўзлари ортида нима турибди? Германияда Россия АҚШда ўтказилган 2016 йилги сайловларга аралашмагани ҳақида гапира бошлашди. Sputnik радиоси эфирида сиёсатшунос Юрий Почта немислар Қўшма Штатлар томонидан, шу жумладан ўз номларига ҳам қарши айтилаётган айбловларнинг асоссизлигини тан олишни бошлашгани ҳақида таъкидлади.

Ушбу сингдиришлар шу даражада умидсиз ва зерикарли эдики, бу ерда ҳатто ҳазм этиладиган нарсанинг ўзи йўқ эди: кабинетларда ёки масофадан иш билан банд бўлган, ўз ҳаётида ҳеч нарса билан ҳақиқатда қизиқмайдиган журналистлар ва муҳаррирлар ўтиришар, улар ҳафтасига беш марта (мисол учун CNN — 106 кунда 570 та мақола чоп этган) қуйидагилардан бизни хабардор этиш учун оғиз очишарди:

— Путин ўз броси Трампни бизнинг сайловларга аралашиш учун қўллаб-қувватлаш ҳақида орзу қилмоқда,
— Россия сайловларимизни синдиришга ҳаракат қилишда давом этмоқда,
— Россиялик троллар аудиторияга таъсир кўрсатмоқда,
— Ижтимоий тармоқлар рус хакерлари ва троллар фаолиятини лозим тарзда назорат қилмаяпти,
— Трамп учун овоз бериб, сен соядаги қора лорд Путиннинг кўрсатмаси бўйича овоз бермоқдасан.
Буларнинг барчасининг, табиийки Россияга нисбатан ҳеч қандай алоқаси бўлмаган ва бўлмайди ҳам. Бу АҚШ медиа-ҳаётининг ички бир элементи - онги суст омма ва узлуксиз сайловлар цикллари кечадиган мамлакат.

Бу шундай бир давлатки, бу ерда ички душманлар бўйлаб зарба берадиган медиапушкаларнинг асосий вазифаси оммага узлуксиз равишда - бир хилдаги суггестив мантраларни, яқин қолган сайловларда қатнашиб, лозим бўлган номзодга овоз беришга даъват қилувчи (бу, агар ёдингиздан кўтарилган бўлса, демократия деб аталади) гипнос-мантраларни етказишдан иборат.

Икки минг йигирма иккинчи йил ушбу тетик демократияга фақат битта янгилик олиб келди: ижтимоий платформалар-гигантлар Facebook ва Twitterда ўз назоратида бўлган медиа-майдонни демократлардан бўлган номзод Жо Байден фойдасига цензура қилди.

Яъни:

— Трампни "бузғунчи мафияга қарши курашувчи" сифатида улуғлайдиган коллектив онгларни бостириш (Qanon тақиқига қаранг) - бунда Трамп Путиннинг қўғирчоғи ва оқ ирқчилар ҳомийси сифатида иблисона бир қиёфада гавдалантирилди,

— Трамп ҳар сафар оғиз очганида "ижтимоий тармоқлар томонидан жалб қилинган мустақил экспертлар" томонидан унинг гаплари ёлғон сифатида баҳоланган тақдирда, уни мум тишлашга мажбурлаш (19 октябрдаги маълумотларни топишга муваффақ бўлдим: Трамп 65 марта "мум тишлатилган", аммо Трамп оғзини оммавий равишда ёпиш кўринишидаги ҳақиқий разолат ҳали олдинда эди),

— Байден ва унинг оиласи Украинада қандай ўйнаганлари мавзусига бағишланган энг мейнстрим матбуот суриштирувларини ҳам оғзини ёпиб ташлаш (бу ерда Twitter ва Facebook ўта натижадор бўлди — New York Postда ёритилган кичик-Байденнинг саргузаштлари ҳақида демократ-сайловчиларнинг каттагина қисми бехабар қолиб кетди).

Биз ахборот асри XXI асрнинг тоталитар державаси барпо этилиши саҳнасини кузатдик, ва у деярли кўз ўнгимизда тамом бўлди.

Медиа-майдонларга эгалик қилувчилар бир вақтнинг ўзида фантомларни реклама қилиб (масалан, худди ўша рус аралашуви, холбуки 5 ноябр куни АҚШ киберхавфсизлиги ва инфратузилма хавфсизлиги агентлиги бўйича раҳбари Кристофер Кребс айтганидек, умуман бўлмаган) , унга айтиладиган эътирозларни блоклашмоқда, демократларга берилган овозлар сеҳрли тарзда 14 миллион овозга кўпайиб, иккиланаётганлар овози йўқ қилинди ва худди ўша "ҳеч қандай алдашлар бўлмади, Трамп алдаяпти, трампистлар ҳам" ритмидаги гипнос-мантраларни илгари сурмоқда.

...Бу ерда нимани қайд этиш лозим?

Биз, албатта, АҚШ маъмуриятининг кейинги ҳаракатларига таъсир кўрсатишга қодир эмасмиз. Биринчидан, чунки Америкада "Россияпарастлар лоббиси" йўқ ва бўлмаган ҳам (айтганча, айниқса у ҳеч қачон республикачилар орасида бўлмаган: АҚШдаги "россияпараст" сиёсий арбоб аслида Демпартиядан президентликка маргинал номзод Тулси Габбард бўлган, у бизни жазолашга даъват қилмагани учун "рус активи" деган ном орттириб олганди).

Иккинчидан — ва энг асосийси — биз битта оддий нарсани ёдда сақлашимиз керак: мана ўн йилдирки АҚШ элитаси (сиёсий, медиа, ва бошқа исталган) Россия ҳақида ҳеч вақо билмайди. Американинг ҳеч бир сиёсатчиси бизнинг заҳарли мамлакатимизга келишмайди, уларнинг ҳеч бири Москва, Питер, Екатеринбург, Сибирь ва Камчаткани кўрмаган; уларнинг ҳеч бири руслар билан учрашмаган, албатта, БМТда тайёрлаб қўйилган навбатдаги ўзаро "батлл"ларда иштирок этадиган рус дипломатларидан ташқари; Россия ҳақидаги барча маълумотлар уларга, ҳар сафар Путин томонидан заҳарланадиган ва мўъжиза туфайли омон қоладиган трансмиллий сиёсий-лесбиянкалар ва ўта бадқовоқ мухолифатлардан иборат патологик кадрлар орқали етказиб турилади.

Аммо, буларнинг барчаси ҳам улар эътибори перифериясида: барча асосий душманлар уларнинг ўз миллати ичида мужассамлашган ва айнан уларни биринчи ўринда забт этишади.

Бундаги яхши хабар нимада дейсизми?

Юқорида санаб ўтилган сабабларга кўра бизнинг давлатимизга қарши кураш ва жазолашнинг аллақандай ноёб методлари қўлланилади, дея ўйламаслик лозим.

Исталган бир мамлакатга аниқ ва мақсадли ҳаракатларни қўллаш учун уни билиш талаб этилади. Қандайдир отишмада олий даражадаги боссни ўлдиришга ҳаракат қилганлар, билишадики: буни узоқ ўрганишсиз амалга ошириш мумкин эмас.

Хуллас: гап АҚШ Россиянинг оғрийдиган жойига зарба беришга унчалик қодир эмаслигида ҳам эмас (отиладиган нарсанинг барчаси кўп йиллар олдин отилиб бўлинган). Ҳаммаси бунданда ёмонроқ: улар ҳаттоки бизнинг мамлакатга зиён етказиш масаласида ҳақиқатан диққатни жамлашга қодир эмас.

Биттагина оддий сабабга кўра: айни вақтда у ерда ички оппонентларни ўз асосий рақиби сифатида кўрувчи медиа-сиёсий олигархия ғалаба қозонди.

Бу эса, ушбу фонда қуйидагиларга босим ўтказиш лозимлигини англатади:

— "янги тенглик" ни рад этадиган диний консерваторларга, яъни девиант озчиликларнинг сўзсиз имтиёзли позициясини;
— ўзининг бекаму-кўстлиги ва уларнинг оқланган ҳаёт тарзи ҳақидаги тасаввурлари учун оқ танли эркакларни;
— "яшил" энергетика фойдасига анъанавий энергетикага, —
олдиндан шуни айтиш жоизки, Россия таҳдиди ҳақидаги фантом маргинал сифатида қаралади. Ва шовқинли, аммо самарасиз методлар билан ғолиб чиқиши керак.

Аммо бу Россиянинг "Шимолий оқим - 2" каби макролойиҳаларига ҳеч нарса хавф солмаётганини англатмайди. Аммо, ушбу таҳдид кучаймоқда, деб таъкидлаш учун ҳам ҳеч қандай асос йўқ.

Бизни, табиийки, яхши кўришмайди (ҳатто, нафратланишади, деб айтиш мумкин — ахир ҳар не рўй берганда дунёдаги гегемонни ярим соат ичида йўқ қилишга қодир бўлган коинотдаги ягона давлатдан нимани ҳам кутиш мумкин).

Аммо давлатнинг тоталитар тузилмаси, у "раҳнамо" ёки "демократик" бошқарув шаклига эга бўлсин, нормал ҳолатдаги давлат тузилмасидан шуниси билан фарқ қиладики, у ҳамиша бош душманларни ўз ичида излайди ва топади.

Шундай экан, барчамиз сабрли бўлишимизга тўғри келади.

Ёки, попкорн, ёки бўлмаса семичка оволинг.

593