Ўзбекистон Бирини президенти Ислом Каримов. Архив сурат

Ислом Каримовни хотирлаб

4688
(Янгиланган 20:36 30.01.2017)
Ислом Каримов таваллудининг 79 йиллиги муносабати билан “Менинг Юртим” телеканалида Ислом Каримовга бағишланган ҳужжатли фильм намойиш этилди.

ТОШКЕНТ, 30 янв – Sputnik. Ўзбекистон Биринчи президентига бағишланган ҳужжатли филмда Ислом Каримовни яқиндан билган, болалик йилларида бир мактабда ўқиган, турли даврларда у билан ёнма-ён бўлган кишилар Ўзбекистон Биринчи президенти ҳақида ўз хотиралари билан баҳам кўришган.

Ундан ташқари муаллифлар Ислом Каримовнинг Ўзбекистон мустақилликка эришиши, мамлакатда тинчликни сақлаб қолиши ва энг оғир йилларда республикани ягона тўғри йўлдан бошлаб боришда тутган улкан роли ҳақида ҳам айтиб ўтилган.

Ислом Каримов 1938 йил Самарқандда оддий оилалардан бирида туғилади. Ўша вақтлар унинг исмини — Ислом деб қўйилишининг ўзи улкан жасорат бўлган. Самарқанд  архиви ходими Марина Кукоянцнинг сўзларига қараганда ўша йили Самарқандда туғилган  1694 нафар ўғил боладан фақат биттасининг исми Ислом бўлган.

Исломнинг болалиги уруш йилларига тўғри келди, ўсмирлиги эса урушдан кейинги оғир йилларда ўтди. У болалигидан меҳнат ва бир бурда ноннинг қадр қимматини яхши биларди.  Уша йилларда ҳаёт ҳақиқатдан ҳам оғир эди, лекин одамлар замоннинг заҳридан тўйса ҳам бир бирига меҳрни аямас эди.

“Ўқувчи Исломда ёрқин хотира, бетакрор қобилият ва муҳими қийинчиликлар олдида чўчимаслик характери бор эди унда. Энг асосийси – болалигиданоқ ўзига ишонар эди”, — деб эслайди Ислом Каримовнинг синфдоши Шамсиддин Шаропов.  

Мактабдан кейин Тошкент Политехника институтида ўқиди. Кейин эса Тошкет Авиация заводига ишга кирди. Заводда ишлаб туриб Халқ хўжалиги институтининг Иқтисод факултетини ҳам якунлайди.

“Агар бирор иш бугун қилиниши керак бўлса – у эртага қолдирмас эди. Кечаси билан қолиб бўлса ҳам ишлаб, эрталаб тайёр чизмаларни топширар эди, — деб эслайди Михаил Казнов собиқ Тошкент Авиация заводи конструктор бюроси раҳбари. 

Ислом Каримов ўзини ишга тўлиқ сафарбар этар ва атрофдагиларга бирор янгилик қидираётганга ўхшар эди. Авиазаводда уста ёрдамчисидан етакчи инженергача вазифаси босиб ўтди.

Аъло даражада техник ва иқтисодий таълим олган  Ислом Каримов тез орада раҳбарият эътиборга туша бошлади. Унинг ёрқин аналитик ақли, иқтисодий билими, ҳамма нарсани мантиққа бўй сундира олиш маҳорати бошқаларга сезилар эди. 1966 йилдан у Республика Давлат планида ишлай бошлади.

"Давлат планида ишлаб юрган вақтида Ислом Каримов Республика иқтисодини  чуқур ўрганиб уни ривожлантириш таклифини Марказий қўмита бир неча бор қайта қайта киритди. Ўша вақтлар Ўзбекистон биринчи секретари ёрдамчиси бўлган Анишевга бундай таклифлар ёқмас эди", — деб эслайди Мадамин Ҳасанов, собиқ ЎзССР Савдо вазири.

Ислом Каримов ўз фикрини қатъий ҳимоя қилди. Марказ манфаатларини ҳимоя қилган Анишев раҳбариятга Каримовнинг Тошкентда қолиши мақсадга маъқул эмаслигини ва уни вилоятга жўнатиш кераклик таклифини киритди.

Шундан сўнг республикада энг қолоқ бўлган Қашқадарё вилояти биринчи секретари лавозимини ўтказилди.  Ўша вақтлар Қашқадарё вилояти учун оғир йиллар эди. Вилоят бир неча йилдан бери пата планини бажара олмаёган вақтлар эди.

Каримов Қашқадарё биринчи секретари бўлганидан кейин, у ўз атрофига энг яхши мутахассисларни йиғади. Уларнинг маслаҳати билан хўжалк ишларини тўғри йўлга қўйиб, вилоятни иқтисодий аҳволини яхшилайди.

Марказ томонидан юборилган Гдлян ва Иванов номли терговчилар томонидан қамоққа олинган бир неча айбсиз раҳбарларни оқлаб, қамоқдан чиқаришга муваффақ   бўлади.   

Президент бўлганидан кейин ҳам Ислом Каримов Қашқадарёликларга жуда илиқ муносабатда бўлган. “Қашқадарёликни қаерда кўрсам дарров танийман”, деб айтарди Каримовнинг ўзи.

Ислом Каримов номзоди Ўзбекистон президенти лавозимига таклиф қилинганда, Москвага учиб боради. Сиёсий бюро кенгашида Ислом Каримовга ўзига нисбатан самимий муносабат сезмайди. Устига устак Лигачев исмли бюро аъзоси кесатиқлар қила бошлайди.

Ўшанда Ислом Каримов “Агар бу ерда ўтирганлар орасида кимнмидир менинг 28 йиллик тажрибам қониқтирмаётган бўлса, мен бу ердан кетишим мумкин. Горбачевга юзланиб — менинг номзодимни олиб ташланг”,- деб эшикни ёпиб чиқиб кетди.

Бироз вақт ўтиб унинг номзоди Ўзбекистон биринчи котиби лавозимига сайланади.

1989 йилларда бутун Иттифоқ ва Ўзбекистон ҳам оғир аҳволда эди. Иқтисодий ва ижтимоий муаммолар жуда кўп эди.

Устига устак, 1989 йилнинг июн ойида Фарғонада ўзбеклар ва месхети турклар орасида қонли тўқнашувлар бошланди. Ислом Каримов, зудлик билан ушбу тўфонни бартараф этиш чораларини қўллади. У фалокат юз берган жойнинг марказига кириб боради ва унинг олдини олади ва шундан кейин адолатни қарор топиши ва ўзбек халқининг номини оқлашга ҳаракат қилади. 

“Ислом Каримов Совет Иттифоқи давридаёқ адолатсизликка қарши тура олган инсон эди. У доно раҳбар сифатида оёққа турди, жасорат кўрсатди ва унинг жасорати олдида ҳамма чекинди”, — деб эслайди Озарбайжон собиқ президенти Гейдар Алиев.  

Бу фаолкатдан кейин Тошкентнинг Бўка ва Паркент туманларига ҳам нотинчлик етиб келади. Бу сафар ҳам Ислом Каримов дарҳол қотиллик ва талон тарож кучаяётган жойга йўл олди.  Воқеа жойига етиб боргач у ердаги отлиқ йигитлардан бирининг отини миниб, намойиш қилаётганларга мурожаат қилган.

“Болаларим, мен Каримовман. Бизларга тинчлик керак. Мана иттифоқ тарқалмоқда. Ҳамма жойда ҳам қийинчиликлар бўлмоқда. Бизга фақат тинчлик керак. Фақат тинчлик бўлса ҳамма муаммолар ечилади, агар тўполон бўлаётган бўлса оқибати ёмон бўлади”, — деб самимий мурожаат қилди, деб эслайди воқеа гувоҳларидан бири.  

Республика раҳбарининг кутилмаган ҳатти-ҳаракатини кўрган оломон бир зумда тинчланди. Каримов одамлар билан юзма-юз гаплашди, эътироз билан қилган мурожаати юракларга етиб борди. У тошиб кетган ирмоқни яна ўз оқимига қайтарди.

Ислом Каримов ўрни келганда ҳар қандай муаммони кабинетда ўтириб эмас, жойида ҳал қилар эди.

СССР тарқалишига саноқли кунлар қолганини аниқ билган Ўзбекистон конституциясига ўзгаришлар киритдиб мамлкатда президент сайловини жорий қилди.  1990 йил март ойида Ўзбекистон президенти этиб сайланди.

Энди Ўзбекистон Марказнинг топшириқларига кўр-кўрона итоат этмайдиган янги тизимга, бутун бир халқнинг асрий орзуси бўлмиш Мустақиллк бўсағасида турган эди.

Лекин шунга қарамай, мустақилликка эришиш осн эмаслигини Ислом Каримов яхши тушунар эди.

“Ким ўз хохиши билан хом-ашёни текинга сотиб берадиган республикага мустақилликни бериб қўяди? Тарихда бўлганми шундай воқеа? – Йўқ бўлмаган.  Эртага олтинимиз ўзимизники бўлса, пахтамиз ўзимизники бўлса, мана кўрасиз, салом бериб ҳаммаси келади. Бизлар билан ундан кейин мулоқот бошқача бўлади”, — деб мурожаат қилган  эди президент депутатларга ўшанда.  

1990-91 йилларда Ўш ва  Узген шаҳарлари ўзбек ва қирғиз миллатлари орасида қонли тўқнашувлар содир бўлди. Неча-неча уйлар ёқиб юборилди, бегуноҳ одамлар ўлдирилди.

Ўшанда Қирғизистонда жабрланган ўзбеклар учун қасд олишга отланган ёшларни олдига чиқиб Ислом Каримов “Бирорта ўзбек Ўшга чегарани бузиб ўтмайди. Мен президент эканман ҳеч қандай қасдма-қасдликка йўл қўймайман”,  - деб қасд олишга шайланган ўзбекларнинг тўхтатиб қолди.

“Агар Ўшанда Каримов аралашиб ўзбекларни тўхтатиб қолмаганда, у ерда ҳақиқий уруш бўлар эди ва Бизни мамлакатлар ривожланишдан бир неча ўн йиллар орқада қолиб кетга бўларди”, — деб эсалайди Қирғизистон собиқ президенти Асқар Акаев.

1991 йилнинг 1 сентябрида, орзиқиб кутилган мустақиллик эълон қилинди. Ислом Каримовнинг Ўзбекистон Конституцияси ва Давлат байроғи ишлаб чиқаришда шахсан ўзи қатнашди.

Бундан кўп ўтмай, 1991 йилнинг декабрида Наманганда Тоҳир Йўлдошга кўр-кўрона эргашганлар Ўзбекистон мустақиллигига тош отди. Улар Ўзбекистонни ислом давлати деб эълон қилишни талаб қилиб намойишга 10 мингдан ортиқ одам тўпланган эди.

Ислом Каримов тўғридан-тўғи воқеа жойига бориб намойишга чиққанларга мурожаат қилади ва уларнинг вакиллари билан музокаралар ўтказади. Президент унинг бир ўзи ушбу талабларни амалга ошира олмаслигини ва бунинг учун ҳукумат аъзоларнинг, кенгашнинг рухсати керак бўлишини хотиржамлик билан намойишчилар раҳбарларига тушунтиради.

Воқеадан бир неча йил ўтиб, Ислом Каримов “Бизларни худонинг ўзи асраган эди ўшанда ва  ҳозиргача Илоҳий куч бало қазоларни четга суриб бизга бахтимизни бераяпти”, — деган эди.

Ислом Каримов мустақил Ўзбекистон президенти сифатида илк ташрифларидан бирини Саудия Арабистонига уюштирган эди. Ўшанда Ислом Каримовга катта лутф ва иззат-ҳурмат кўрсатилиб, уни Каъбанинг ички қисмига таклиф қилишганда Ислом Каримов 2 ракат намоз ўқиб, “Юртимни тинчи қил, элимнинг фаровонлигини бер”, деб оллоҳдан сўраган эди, — деб эслайди Усмонхон Алимов Имом Ал-Бухорий масжиди имоми.

Ислом Каримов кадрлар тайёрлаш миллий дастурини яратишда ҳам шахсан ўзи иштирок этган эди. Президент салкам 5 соат давомида матн устида ишлаб, ҳар бир саҳифада шахс тарбиясига, оммавий онг шаклланишига ва маммалкат фуқароси онги шаклланишига алоҳида-алоҳида урғу бериш ҳақидаги таклифини киритган эди.

Кейинги бало 1999 йилнинг 16 февралида етиб келдию. Тошкентдаги вазирлар маҳкамаси, президент аппарати ва ИИВ бинолари ёнида содир бўлган террорчилик актлари бир неча кишининг умрига зомин бўлди, юзлаб кишилар жароҳатланди. Ушбу мудҳиш воқеалар содир бўлишига қарамасдан, президент Мустақиллик майдонига бориб телеэфир орқали сўзга чиқади.

“Халқимизга аҳолиги мурожаат қилиб айтмоқчиман – ваҳима бўлмасин. Уларни топиб жой жойига қўйишга, керак бўлса бу муттаҳамларнинг қўлини кесиб ташлашга ҳам кучимиз етади”, — деган эди Ислом Каримов.  

“Мендек одамни ўзгартириб бўлмайди. Одамлар ҳар хил бўлади, бировни ўлдириш мумкин, бировни қўрқитиш мумкин, бошқасини мана шундай ҳаракатлар билан йўлидан қайтариш мумкин, лекин мени ўзгартириб бўлмайди. Мен эртанги кунимизни ҳимоя қилиш учун жонимни ҳам беришга тайёрман. Бу бекор гап эмас”, — деган эди Ислом Каримов ушбу воқеадан 2 соат ўтиб.  

“Президент Ислом Каримов тарихий хотира бугунги замон билан уйғунлашиши орқали кишилар қалбида ундан ғурурланиш пайдо бўлиши учун амалий ишларни бажарди. У халқнинг энг ҳаққоний ва объектив тарихини қайта тиклади. Мустақиллик йилларида Амир Темур, Улуғбек, Алишер Навоий, Мангуберди каби кўплаб алломаларнинг хотираси учун ҳайкаллар қурилди. Кўплаб шаҳарлар тарихи узоқ минг йилларга бориб тақалади. Уларнинг юбилей саналари кенг нишонланмоқда. Бу ўз натижасини бермоқда. Миллат ўзининг маданий меъросини яхши билиши яққол кўриниб турибди”, — дейди Хорхе Эспинал Юнесконинг Ўзбекистондаги вакили.

 

4688
Мавзу:
Ислом Каримов таваллуд топган кун муносабати билан ўтказилаётган тадбирлар (25)
Перчатки для пассажиров метро в Ташкенте

Ўзбекистонда коронавирус: 22 октябрь асосий хабарлари

398
Сутка давомида 223 кишида коронавирус аниқланди, Ўзбекистонда коронавирус инфекцияси қайд этилганлар сони 64 439 нафарни ташкил қилмоқда.

ТОШКЕНТ, 22 окт — Sputnik. Sputnik Ўзбекистон республикадаги эпидемиологик вазият тўғрисида асосий хабарларни тўплади.

Бир сутка давомида 223 кишида коронавирус аниқланди, Ўзбекистонда коронавирус инфекцияси қайд этилганлар сони 64 439   нафарни ташкил қилмоқда.

Янги касалланиш ҳолатларининг: 84 нафари Тошкент шаҳрида, 12 нафари Андижон вилоятида, 8 нафари Тошкент вилоятида коронавирусга чалинган беморлар билан мулоқотда бўлганлиги сабабли намуна олинган фуқаролар орасида аниқланган.

Соғайиш кўрсаткичи

Бугуннинг ўзида 235 нафар бемор тузалди. Республика бўйлаб жами соғайганлар сони 61 658 нафарга етди. Соғайиш кўрсаткичи 95 фоиз.

Айни пайтда 2 241 нафар беморга белгиланган стандартлар бўйича даво чоралари кўрилмоқда.

Ўлим ҳолатлари

Кун давомида коронавирусга чалинган 4 нафар бемор вафот этди.

Ўзбекистонда жами 540 киши пандемия қурбони бўлди.

Тошкент-Токио

“Uzbekistan Airways” АЖ 2-3-ноябр кунлари Тошкент-Токио-Тошкент йўналиши бўйича парвозлар амалга оширилиши ҳақида маълум қилди. Авиачипталарни “Uzbekistan airways sales” филиалидан, авиакомпаниянинг сайтидан, шунингдек, “Uzbekistan Airways” АЖнинг сотувлар бўйича агентлари офисларидан сотиб олиш мумкин.

Поезд қатнови

Россиядан 8 мингдан зиёд ўзбекистонликни олиб келиш учун қўшимча поезд қатновлари йўлга қўйилади. Қатновлар вақти ва санаси ҳақида батафсил қуйида.

Дунё саломатлиги

Дунё бўйлаб инфекцияни юқтириб олган кишиларнинг сони 41,5 миллиондан ошди, 1,1 миллион ортиқ киши вафот этди, 30,9 миллион киши тузалди. Энг кўп ҳолатлар АҚШда (8,6 млн), Ҳиндистонда (7,7 млн), Бразилияда (5,3 млн).

398
Мавзу:
COVID-19 умумжаҳон пандемияси
Пассажиры на платформе Курского вокзала в Москве

Ҳимоя ниқоби қандай тақилади - шифокор маслаҳати

153
(Янгиланган 18:29 22.10.2020)
Ҳимоя ниқобининг рангли томони ташқарида бўлиши керакми? Айрим шифокорлар ниқобни қандай тақишнинг фарқи йўқ деб ҳисоблайди, лекин бошқалар эса оқ томони ва рангли томони турли вазифа бажаришига ишонади. 

ТОШКЕНТ, 22 окт — Sputnik. Россиялик таниқли шифокор Александр Мясников тиббий ниқобнинг қайси томони билан тақишнинг фарқи йўқ деб ҳисоблайди, асосийси у бурунга ёпишиб турса бўлди.  

Ниқоб ишлаб чиқарувчилар эса - иккала томонининг фарқи бор деб ҳисоблайди. Улар айтишига кўра, ниқобнинг ҳар бир қатлами ўз хусусиятларига эга бўлиб, қулайлик ва тақиш узоқлигига таъсир қилади. 

Хусусан, унинг қалин оқ қатлами ташқи муҳтдан ҳимоя қилади, намликни сўриб олади ва ниқоб ичида буғ пайдо бўлишини олдини олади. Рангли қатлам эса - аксинча намликни ўзига тортмайди ва инсон юзини ва нафас йўлини ташқаридаги зарали томчилардан ҳимоя қилади.  

Шу сабабли ниқобнинг рангли томонини (кўк ёки яшил) ташқарига қилиб таққан маъқул. Оқ томони эса бурунга ёпишиб туриши керак. 

153
Лаборанты обрабатывают флаконы для новой вакцины от коронавируса AstraZeneca

Вакцина ва маймунлар: "Россия фейки" ҳақида британия фейки

199
Британия ОАВлари Россиянинг инсониятга қарши навбатдаги диверсиясини фош этишди. Бу хабар туманли альбионда бир неча кун давомида асосий янгилик мақомини ушлаб турди

Владимир Корнилов

Британиядаги ҳолатга назар солинг: мамлакатда пандемия билан боғлиқ ҳолат ўта абгор, ҳукумат қўллаётган янги карантин чораларига қарши бутун бошли минтақалар бош кўтармоқда, Европа иттифоқи билан Brexit хусусидаги музокаралар боши берк кўчага кириб қолган ва бу яқин истиқболда иқтисодий коллапсни юзага келтириши мумкин, Шотландиянинг ажралиб чиқишини ғояси қўллаб-қувватланиши ўзининг чўққисига етди ва бу мамлакатнинг дарз кетишига олиб келиши мумкин. Тасаввур қилдингиз-а, муаммолар кўламини?

Мана шундай бир шароитда британ нашрлари ўзларининг биринчи саҳифаларида: "Телба Russkies вакцина бизни шимпанзега айлантиради, дея бонг уришмоқда", деб ёзиб чиқишди.

Нашрларнинг деярли барчаси кулгили коллажлар эълон қилган бўлиб, уларда Британия бош вазири Борис Жонсон сурати йетига айлантирилган ва суратга "Мен қор одам вакцинамни яхши кўраман", деган изоҳ берилган эди.

Айрим манбаларга таянган ҳолда британ ОАВлари бу фотосуратлар Россия давлати ёки Россия расмий шахслари буюртмаси асосида коронавирусга қарши ишлаб чиқилаётган бўлғуси британ вакцинасини обрўсизлантиришга ва у одамларни маймунга айлантиради деган мазмунда тарқатиладиган дезинформациянинг бир қисми сифатида ишлаб чиқарилган ёки тарқатилганини иддао қилишган эди.

Бундай таъкидлар The Times нашри томонидан тарқатилган, яъни у илк манба бўлган. Нашр гўёки ўз "суриштируви" ниқоби остида ушбу мавзуда бир нечта шов-шувли материаллар эълон қилган.

Аммо Россия давлатининг бу ишга қандай алоқаси бор. Бу саволга жавобни The Times ўзи ўйлаб топган фитнага қизиқишни тобора оширган ҳолда жавоб беришга уринган. Нашр "ушбу пропагандага бўлган уриниш Кремль томонидан бевосита бошқарилганми, тушунарсиз, аммо айрим россиялик мансабдорлар бу иш ташкилоти ва оммага тарқатилишига жалб этилганликлари хусусида далиллар мавжуд"лигини баён этган.

Аммо асосий мақолада ушбу таъкид унчалик кескин жарангламайди: "Оксфорд тадқиқотига қарши кампания россиялик расмий шахслар билан боғлиқ бўлиши мумкин. <…> ушбу шахсларнинг жалб этилиши Кремль бу ташвиқот уриниши ҳақида буйруқ бергани, уни маъқуллагани ёки у ҳақда билганини англатмайди".

Хуллас, нашрнинг кўпсонли кузатувчиларига барча газеталар сарлавҳаларига чиқарилган фитнага оид сарлавҳа (бу ишнинг барчасини Россия амалга ошираётгани) ҳақида тушунтириш берилмади. Бунинг ўрнига муштарийларни газета сайтига кириб, 40-дақиқалик подкастни тинглашга даъват қилишди - гўёки у ерда ҳаммаси батафсил тушунтирилган ва далилланган.

Афтидан, бошқа ОАВлар ҳам (хусусан британия матбуоти билан бир қаторда американики ҳам) кўпам узоққа бориб ўтирмадилар ва The Times маълумотига , яъни унинг ўша подкастида Россия расмий шахслари ҳозирча мавжуд бўлмаган британ вакцинасини дискредитация қилувчи интернет-мемлар яратилишига алоқадорлиги тўғрисидаги далиллар борлигига ишониб қўя қолишди.

Пандемияга уч марта зарба: Россияда коронавирусга қарши 3-чи вакцинани синовлари бошланди
Ruptly / РФПИ / АФК "Система", завод "Биннофарм" / Роспотребнадзор

Шу боис ҳам Россия дезинформация кампаниясига "герасимов ҳарбий доктринасининг бир қисмига сингари қаралди - РФ қуролли кучлари бош штаби раҳбари Валерий Герасимов стратегиясига Ғарб оавлари важ бўлса-бўлмаса ҳавола қилишни жуда ёқтиришади.

Аммо The Times подкастини тингласангиз, трансляция давомида ҳозир "биз сизларга Россия давлатининг бу ишга алоқадорлигини ҳозир исботлаб берамиз", деган ваъдалар кўп бор янграганига гувоҳ бўласиз. Ташкилотчилар хусусида гап айтишга фурсат етганида эса, Россия тўғридан-тўғри инвестициялари фонди бош директори - Кирилл Дмитриев фамилияси янграйди.

Газета журналистлари штатдаги "кремленологлар" билан Дмитриев шахсини, унинг фондини ва ҳатто Владимир Путин улар томонидан ташкиллаштирилган кампаниядан хабардор бўлган-бўлмагани сингари мавзуларни муҳокама қиладилар.

Бундан тахмин қилса бўладики, The Times гўёки бу ишнинг изига тушган — "йети Жонсон" картинкалари ортида турган амалдорлар эса мана шулар бўлади. Аммо шу вақтда ажабтовур бир гап айтилади: "Кирилл Дмитриев бизда мавжуд далиллар орасида тилга олинмаган. Унинг дезинформацияга алоқадорлиги ҳақида шама ҳам йўқ, ҳатто". Бори шу. Яъни шу жойда россиялик амалдорларга" элтувчи сирли иплар ногаҳон узилади. Дарвоқе, Россиядаги жиноятчилик ҳақида юзаки ёзадиган китоблари билан машҳур эксперт Марк Галеотти ушбу кампания ортида "аллақандай кремль герцоглари ва баронлари" туриши ҳақида фикр билдирганини айтмаганда, албатт. Ҳа, бу гапнинг "далил"дан қандай кам жойи бор?

Шундан сўнг навбатдаги "инсайд" келтирилади: гўёки, аллақандай Россия давлат каналларидан бирида британ вакцинаси синовлари вақтида тестда ишитирок этганларнинг икки нафари ўлгани, аммо улар вафотини гўёки яширишаётгани ҳақида фейкка тайёргарлик кўрилган эмиш. Гўё вакцина фақат маймунларда ишлаши, одамларда ишламаслиги далили эмиш бу. Бир вақтнинг ўзида ушбу кампания ҳатто бошланмагани, бу зотан Россия телевидениеси учун ҳам ортиқчалик қилгани ҳақида қўшимча қилинади.

Яъни ҳеч ким ҳеч қаерда эълон қилмаган подкаст муаллифлари бу хабарни қаердан олишгани ҳақида ҳам бехабармиз. Аммо шундан сўнг The Timesдан факт-чекинг эътиборга ҳавола қилиниб, улар бунда ҳеч қаерда эълон қилинмаган "сенсацияни" "инкор" этишади.

Ҳеч қаерда янграмаган янгиликни ўртага ташлаб, сўнг унга қарши жон-жаҳди билан курашиш - обрўли журналистика амалиётида алланечук янгиликдир.

Шу билан бирга, британиядаги AstraZeneca компаниясининг вакцинасини ўзида синаган одамлардан бири шу ҳафтада Бразилияда оламдан кўз юмгани рост. Бу ҳақда жаҳон  ахборот агентликлари хабар беришди. Буни энди "россия дезинформациясига" йўйиш анча қийин кечади.

Шу тариқа, бирорта материалда Россия давлатининг, Россия расмийларининг ёки норасмий шахсларининг Жонсон ва ковид ҳақида кулгили мемларни ишлаб чиқишганини маълум маънода бўлса-да, исботловчи далиллар йўқ.

Интернет шундай суратларга тўла ростдан ҳам. Аммо уларнинг биринчи манбаи - The Timesга олиб келади. Бунгача улар қаердадир чоп этилганми-йўқ, билмайман, аммо айнан ўша газета бу суратларнинг дунё бўйлаб кенг тарқалишига старт берган эди.

Нашр таъкидига кўра, шунга ўхшаш мемлар учта оддий ресурсларда чоп этилган — уларнинг иккитаси британия ва биттаси брюсселда. Аммо бу сурат билан боғлиқ мутлақо бошқача суратни EUReporter сайтида топиш мумкин. Бундан келиб чиқадики, бу сингари коллажлар тарқатувчиси айнан The Times бўлган. Британия вакцинасининг обрўсини туширишни мақсад қилган ва уни маймунники деб атаган бирор кимса топилган бўлса ҳам, у энг таъсирчан ва арзон усулни қўллаган: у бу усулни машҳур британия газетаси редакциясига ташлаган ва унга Россия дезинформацияси далили сифатида кўриниш берган.

Бўлди. Шундан сўнг мемлар интернет бўйлаб тарқалиб кетган. Жуда ажабтовур самара. Аммо ҳаммаси шундай экан, бундан келиб чиқадики, The Times дезинформацияни тарқатиш инструменти бўлган (Ва бу дезинформация Россияники эмас).

Бу воқеага Россиядан кимнингдир жалб этилганлиги далили йўқ бўлса-да, аммо Лондон реакцияси ўта кескинлигини, у жаҳл билан реакция билдираётганини кўраяпмиз. Британия ташқи ишлар вазири Доминик Рааб Москвани оксфорд вакцинасини дискредитация қилишда айблашда улгурди. Санкцияларнинг ҳам қулоғи кўриниб қолди, чоғи. Ва бунда The Times нинг ўзи Кремль бу воқеага алоқадор бўлмаслиги мумкин, деб таъкидлагани катта роль ўйнамайди. Британиялик вазирларга сарлавҳалардан кейинини ўқиш шарт эмас.

Бу россияга нега керак, деган саволга нашр ўз таҳририят колонкасида оддий жавоб берган: бу билан барча вакциналарга нисбатан глобал ишонч йўқолаётган эмиш. Аммо айни вақтда коронавирусга қарши бутун дунёда ҳозирча ягона вакцинага эга бўлиб турган Россияга вакцинацияга нисбатан ишончни поймол қилиш унчалик ҳам фойдали эмас. Аммо Ғарбда бу ҳолатда мантиқнинг кимга ҳам қизиғи бор дерсиз?

Британиядаги Россия элчихонаси Россия давлати британия вакцинасига бўлган ишончни йўққа чиқариш учун ташвиқот олиб бораётган бўлиши мумкинлиги ҳақидаги тахмин ўз-ўзидан дезинформацияга мисол бўлишини тушунтирди.

Эътибор беринг, британия ОАВнинг бу "сенсацияси"ни бирорта ижтимоий тармоқда блокланган эмас, бу хабарлар "қўшимча текширишга муҳтожлиги" ҳақида ҳам ҳеч ким айтгани йўқ. Ахир бу Хантер Байденнинг унинг отаси - АҚШ президентлигига номзодни дискредитация қилувчи электрон хатлари билан боғлиқ можаро эмасда. Акс ҳолатда ижтимоий тармоқлар анча тез ва кескин ҳаракат қилган бўлардилар, яқинда бўлгани каби Х.Байден ҳақида компроматни эълон қилишга жазм қилган New York Post газетаси саҳифалари тезда блоклагани сингари.

Аммо вакцина ва маймунлар ҳақида эълон қилган британия "сенсацияси"ни ҳеч ким блокламаяпти. Ахир, гап руслар ҳақида борар экан, турфа аҳмоқона айбловларни, уларни ҳатто текшириб ўтирмасдан чоп этиш мумкинда.

Шу ўринда, яна бир мантиқий савол туғилади: буларнинг барчаси британ ОАВларига нега керак? Хусусан, жавоб мақола бошида берилган эди. Камида икки кун давомида жамоатчилик мамлакатнинг реал муаммоларини муҳокама қилишдан чалғийди ва "бу русларнинг қандай шумлигидан" қаттиқ ранжийди. Маймун вакцинаси ҳақидаги мақолалар таъсири камайгач эса, янги сенсацияни ўртага ташлаш мумкин. Дейлик, қандай қилиб шумният руслар Олимпиада-2020ни тўхтатишга уринишгани-ю, мардонавор британ махсус хизматлари эса бу тил бириктирувга қай тарзда чек қўйишгани ҳақида. Шундай қилинса, яна бир неча кунга шовқин-сурон ва жанжал тайёр, ҳисоб. Фақат у бу ким ҳеч бўлмаса битта гувоҳ ва далилни тақдим этинг, деб қолмаса бўлди. Буёғи ортиқчада.

199