Бухара

Москвадан Бухорога саёҳат: эртак-шаҳар, обидалар шаҳри

628
(Янгиланган 09:44 12.09.2017)
Қадим шаҳар сирлари, такрорланмас ўзбекона меҳмондўстлик, туристик ташвишлар ва албатта жонли тарих қаршисидаги ҳайрат -Sputnik Ўзбекистон мухбирининг Бухоро шаҳрига бағишланган репортажи

Антон Курилкин

Меҳмондўстлик удуми

Эрталаб Улуғбекнинг Карим исмли дўсти яшайдиган Бухородаги қишлоқлардан бирига кириб борамиз — унга Москвадан олиб келинган совға-саломларни беришимиз керак. Шунчаки совғани бериб йўлга тушишнинг иложи бўлмади — Карим бизни нонуштасиз қўйиб юбормаслигини айтиб оёқ тираб туриб олди.

Айнан мана шу уйдаги зиёфатдан олдиндан тайёрланмаган туристнинг чидамлилиги синови бошланади — ўзбекона меҳмондўстлик. Сутли иссиқ нон ва чой билан меҳмон қилганидан сўнг Карим меҳмонларга кетишга ижозат берди.

Йўлимизда давом этамиз, манзилимизга жудаям яқин қолди. Йўлда турли машиналарга кўзимиз тушади — янги "Шевроле"лардан тортиб эски "ЗИЛ"ларгача. Баҳодирнинг айтишича, ҳаттоки жуда эски машиналарни ҳам маҳаллий усталар замонавийлаштириб ташлашади — автомобил дизел эмас, газда ишлаши учун янги ёнилғи тизимини ўрнатишади.

Ибн Сино номидаги улкан мажмуа — музей ва тиббиёт коллежига кирдик. Афсонавий олим таваллуд топган жойда ўша давр иншоотлари сақланиб қолмаган, лекин музейнинг алоҳида биноси қадимий осори-атиқалар сақланади ва бўлажак шифокорлар бу мерос билан танишишлари мумкин.

Ниҳоят, Бухоро шаҳрига кириб келамиз. Бир неча кунлик йўлдан сўнг дам олиш ва атрофдаги гўзалликдан баҳра олиш мумкин бўлган эртакмонанд ва шинам шаҳарга тушиб қолдик.

Баҳодирнинг уйи остонасидан ҳатлаб ичкарига киришимиз билан бизни тушликка таклиф қилишди. Эрталабки нонуштадан кейин қорним тўқ бўлса-да, рад этмадим — акс ҳолда мезбонлар хафа бўлишади. Бунинг устига, тотли ис таратиб ўзига чорлаб турган мазали таомдан воз кечишнинг имкони йўқ.

На улицах Бухары
© sputnik /Антон Курилкин
Бухоро кўчалари

Вақт астагина пешиндан ҳам ўтди ва ухлаб олиш учун имконият туғилди. Ўзбекистонда Испания ёки Италиядаги каби "сиеста" атамаси (тушдан сўнг ухлаб олиш) йўқ бўлса ҳам, жазирама пайтида шаҳар ўзига хос уйқуга чўмади. Офтоб қиздириб турган пайтда Россиянинг ўрта минтақасидан келган бу иқлимга ўрганмаган турист учун сайр қилиш оғир, шу боис сайрни кечки пайтга қолдирдик.

Продавец морса на улице в Бухаре
© sputnik /Антон Курилкин
Бухородаги кўчада морс сотаётган сотувчи

Бироқ тушлик қилиб бўлганимиздан кейин кечки сайр бекор қилинди — биз машинада йўл-йўлакай шаҳарни томоша қилганча Улуғбекларникига отландик. Яна бир неча соат зиёфат бўлди. Фақат эртага шаҳарни кўришимиз ва қайтишга билет олишимиз кераклигини бот-бот айтганимиздан кейингина мезбон бизларга истамайгина жавоб берди. Агарда тиғиз жадвалим бўлмаганида бу ерда тунгача гаплашиб ўтиришимиз мумкин эди.

Аввало тартиб муҳим

Зиёфат ўз йўлига, лекин мамлакатда бўлиш тартибини ҳеч ким бекор қилмаган. Ўзбекистонга келган турист Ички ишлар вазирлиги бўлимларида рўйхатдан ўтишлари шарт ва меҳмонхоналарда бу иш билан меҳмонхона ходимлари шуғулланишса, менга ушбу жараёндан ўзим ўтишимга тўғри келди.

Умуман олганда, бу қийинчилик туғдирмайди — паспорт столидаги майор қандай ҳужжатлар керак бўлишини обдон тушунтирди, кечга бориб эса штамп босилган паспортимни олдим. Тўғри, бож тўловини тўлаш учун банкка бориб-келишимга тўғри келди.

Гапнинг пўсткалласини айтганда, бож тўлови — туристлар учун энг асосий муаммо. Унинг миқдори нисбатан оз — беш АҚШ доллари, лекин бу пулни расман банкда алмаштириш, кейин эса йиғимни квитанция бўйича сўмда тўлаш керак.

Хорижлик сайёҳлар учун бундай ҳолатларни солиштириш саёҳатдаги энг қизиқ нарсалардан бири ва бошқа мамлакатлардаги одамлар қандай яшашаётгани ҳақида тушунчага эга бўласан.

Россия банкларидан фарқли ўлароқ, Ўзбекистондаги банкларда хавфсизлик чоралари анча жиддий — эшик олдида милиционерлар ёки қўриқлаш хизмати ходимлари туришади. Улар хавфсизликни назорат қилишдан ташқари, одамларга қайси томонга, қайси йўлдан юриш мумкинлигини ҳам тушунтириб туришади.

Рўйхатга олиш жараёни ҳаммаси бўлиб бир соатдан озроқ вақтни олди, ушбу масала билан шуғулланаётган милиция ходими эса мамлакатда бўлиш муддатимни яна икки кунга узайтириб олишимни маслаҳат берди. Ҳар эҳтимолга қарши, мабодо билет сотиб олишнинг имкони бўлмай қолса ёки вақтида учолмай қолсам асқотаркан. Кейинроқ маълум бўлишича, унинг маслаҳатлари бежиз эмас экан.

Ўтмишга саёҳат

Барча расмиятчиликларни ҳал қилгач, диққатга сазовор масканларни кўришга йўл олдик. Мислсиз даражада кўп тарихий иншоотлар орасидан бирортасини ажратиб кўрсатиш амримаҳол: бутун шаҳар марказидаги тор кўчалар, мозаика билан безатилган аркалари билан дунёга машҳур масжид ва мадрасалар барчаси яхлитликни ташкил этади.

Медресе в Бухаре
© Sputnik / /Антон Курилкин
Бухородаги мадраса

Бу ерда вақт ўзига хос тарзда ҳаракатланади, ўтмиш эса замонавийлик билан уйғунлашиб кетади. Бунёд этилган вақтига қарамасдан барча иншоотлар аъло даражада сақланган, барчасининг ичига кириш, яқиндан томоша қилиш мумкин. Гўёки бирданига бир неча юз йил аввалги даврга қайтиб қолгандек бўласиз.

Мозаика на архитектурных памятниках в Бухаре
© sputnik /Антон Курилкин
Бухородаги архитектура ёдгорлигидаги мозаика

Ўрта аср чорраҳаларидаги савдо расталарида бугунги кунда ҳам идиш ва пичоқдан тортиб турли сувенирлар сотадиган атторлар ўтиришади. Уларнинг аксарияти ўз маҳоратларини эҳтимолий харидор ва туристларга намойиш этганча кўчанинг ўзида буюмларга зеб беради.

Хорижликлар учун музей ва айрим тарихий иншоотларга кириш пуллик, лекин нархлар рамзий. Масалан, Арк қароргоҳига кириш учун хорижлик туристдан дастурдан келиб чиқиб бир неча минг сўм олишади.

Бухара. Улочка в старом городе
© sputnik /Антон Курилкин
Бухоро. Эски шаҳардаги кўча

Беш минг сўмга экскурсовод хизматидан фойдаланиш мумкин. Одатда мен гидларга кўп ҳам мурожаат қилмайман, чунки кўпинча бир хил оҳангдаги минғир-минғирни эшитиш одамни чарчатади, осори атиқа билан шошилиб таништириш эса завқ бағишламайди. Ўрта аср дурдоналари бўлган бу архитектура ёдгорликларини бир ўзинг томоша қилишга нима етсин.

Цитадель Арк в Бухаре
© sputnik /Антон Курилкин
Арк қароргоҳидан шаҳарнинг кўриниши

Лекин бу сафар қалъа туристик бюроси ходими мени ходим билан бирга оддий туристлар учун ёпиқ бўлган айрим жойларга ҳам кириш мумкинлигини айтиб қизиқтириб қўйди. Тан олиб айтаман, бу ҳаётим давомидаги энг яхши экскурсия бўлди.

Биз қалъанинг туристлар кўриши мумкин бўлган ҳар бир қисмини шошмасдан кезиб чиқдик, экскурсовод эса тарихий фактлар, ривоятлар ва ўзи тўқиган афсоналар асосида мазкур мажмуа, амирлар ва ХХ асрдаги Бухоро ҳақида шундай ҳикоя қилиб бердики, ундан узоқлашгим келмай қолди.

Улица в исторической части Бухары
© sputnik /Антон Курилкин
Бухоронинг тарихий қисмидаги кўча

Жонли тарихдан воз кечиб шаҳар марказини тарк этишни асло истамасдим, бироқ вақт сиқувга олиб борарди. Бозорга улгуриш ва қайтиш билети масаласини ҳам ҳал қилиш керак эди.

628
Мавзу:
Махсус репортаж: Москвадан Бухорога автоуловда саёҳат (6)
Вид на город Самарканд

Пандемия давридаги туризм: Абдуҳакимов 2021 йил бўйича режаларни маълум қилди

142
Таъкидланишича, 2021 йилда барча ишларни умумий рақамлар орқали эмас, аниқ режалар ва рейсма-рейс йўналиш бўйича батафсил ҳисоб-китоб асосида амалга оширилади. Хусусан, зиёрат туризмига кўпроқ эътибор қаратилади.

ТОШКЕНТ, 9 янв - Sputnik. Ўзбекистонга 2021 йилда 1 млн 700 минг нафар хорижий сайёҳ ташрифини таъминлаш бўйича режа қилинган, дея маълум қилган АОКАда ўтказилган брифингда Ўзбекистон бош вазири ўринбосари Азиз Абдуҳакимов.

Генеральный директор туроператора Дельфин Сергей Ромашкин
© Foto : Из личного архива Сергея Ромашкина

Абдуҳакимовнинг айтишича, ўтган 2020 йилда мамлакатга 1 млн 504 минг турист келган ва уларга 261 млн долларлик хизмат кўрсатилган.

"Коронавирус пандемияси туфайли юз берган глобал инқироз натижасида мамлакатимиз туризми энг жиддий зарар кўрган соҳалардан бири бўлди. 2020 йилда жами 1 млн 504 минг турист ташриф буюрди. Бунда 261 миллион АҚШ доллари миқдорида туризм хизматини кўрсатдик", - деган Азиз Абдуҳакимов.

Таъкидланишича, 2021 йилда барча ишларни умумий рақамлар орқали эмас, аниқ режалар ва рейсма-рейс йўналиш бўйича батафсил ҳисоб-китоб асосида амалга оширилади. Хусусан, зиёрат туризмига кўпроқ эътибор қаратилади.

2021 йилда Ўзбекистонга 1 млн 700 минг нафар хорижий сайёҳ ташрифини таъминлаш бўйича режа қилинган.

142
Теглар:
рейслар бекор қилиниши, авиарейслар қатнови, авиарейс, коронавирус пандемияси, туризм, Самарқанд вилояти, Самарқанд

Бўстонлиқда янги дам олиш маскани очилди

460
(Янгиланган 16:52 29.12.2020)
Ўзига хос услубда яратилган янги объект ҳудудида 10 та ўтов, 14 уйча, бассейн, турк саунаси, бильярд ва теннис зали ҳамда 100 ўринли кафе мавжуд.

ТОШКЕНТ, 29 дек — Sputnik. Тошкент вилояти, Бўстонлиқ тумани, Чимён МФЙда “Seven Tree” дам олиш маскани очилди. Бу ҳақда Туризмни ривожлантириш қўмитаси хабар қилди.

“Seven Tree” лойиҳасининг умумий қиймати 27 миллиард сўм бўлиб, унинг фаолияти йўлга қўйилиши натижасида 150 янги иш ўрни яратилди. Ушбу маскан қисқа муддатда барпо этилиб, Тошкент вилоятидаги йирик туристик мажмуалари қаторига киради ҳамда маҳаллий вa хорижий сайёҳлар оқимини оширишга хизмат қилади”, - деди Бўстонлиқ тумани ҳокими Жўрабек Аҳмедов. 
Территория курортной зоны в Бостанлыкском районе

Ўзига хос услубда яратилган янги объект ҳудудида 10 та ўтов, 14 уйча, бассейн, турк саунаси, бильярд ва теннис зали ҳамда 100 ўринли кафе мавжуд. 

460
Теглар:
Ўзбекистон янгиликлари, дам олиш маскани, туризм, Бўстонлиқ тумани

Пандемия йилида Россияда автомобил савдоси қандай бўлди?

105
(Янгиланган 18:35 15.01.2021)
Россия автомобил бозори икки йилдан буён камайиб келмоқда. Мутахассислар хулосасига кўра 2021 йилда ҳам тикланиш сезиларли даражада бўлмайди.

ТОШКЕНТ, 15 янв — Sputnik. Ўтган 2020 йил нафақат соғлиқни сақлаш, туризм, ошхона ва бошқа хизматлар соҳаси, балким автомобил савдоси учун ҳам мураккаб йил бўлди.

Пандемия туфайли Хитой ва бошқа давлатлардан эҳтиёт қисмлар етказиб беришда муаммолар туғилди, кўплаб автомобил ишлаб чиқарувчи корхоналар, дилерлик марказлари ўз фаолиятини тўхтатиб туришга мажбур бўлишди.

2020 йилнинг иккинчи ярмишга келиб Россия автомобил бозори секин-аста тиклана бошлади, лекин йил охирига қадар  ўтган йилги ҳажмини тиклай олмади.

Европа Автомобил ишлаб чиқарувчилари бизнеси Ассоциацияси маълумотига кўра, Россияда янги енгил ва тижорат автомобиллари савдоси 2019 йилга нисбатан 9,1%га қисқарган. Сотилган жами автомобиллар сони – 1,59 млн донани ташкил қилган. 2019 йилда жами 1,76 млн дона автомобил сотилган эди.

Россияда 2020 йилда энг кўп автомобил сотган компаниялар:  

  • Lada - 343 минг дона (2019 йилга нисбатан камайиш - 5%)
  • Kia –   201 минг (-11%),
  • Hyundai – 163 минг  (-9%),
  • Renault –  128 минг (-11%),
  • Volkswagen – 105 минг (-5%)
  • Skoda – 94 минг (+7%)
  • Toyota – 91 минг (-12%)
  • Nissan – 56 минг (-13%)
  • ГАЗ – 51 минг (-20%)
  • BMW – 42 минг (+3%)
  • Mercedes-Benz – 40 минг (-7%)

Шу ўринда пандемияга қарамасдан савдо миқдорини оширишга муваффақ бўлган компанияларни алоҳида қайд этиш керак.

Булар Skoda (+7%), BMW (+3%), Suzuki (+3%),Isuzu (+16%). Хитой брендлари ҳам бу йил яхши ўсиш қайд этишди Haval (+41%), Geely (+61%), Chery (+80%), Changan (+153%) ва FAW (+77%).

Қолган аксарият маркалар ўткан йилда савдо камайишини намойиш қилишди. Йирик брендлардан савдо ҳажми энг сезиларли даражада камайган компания Mitsubishi бўлди (- 30%).

АвтоВАЗ представил универсалы Lada Vesta SW и Lada Vesta SW Cross
Пресс-служба ПАО "АВТОВАЗ"

Энг кўп сотилган автомобил моделлари эса Лада Гранта (126 минг). Иккинчи ўринда Лада Веста (107 минг), Kia Rio (88 минг).  Кроссоверлар орасида Hyundai Creta - 73 минг, Toyota RAV4 – 36 минг, Volkswagen Tiguan – 32 минг, Renault Duster – 31 минг.

Европа ва жаҳон автомобил бозори билан солиштирганда Россия автомобил бозори пандемиядан унча катта зарар кўрмаганини тушуниш мумкин. Хусусан 2020 йилда Европа автомобил бозори қисқариши ўртача 33%ни ташкил қилган. Шимолий Америкада эса ушбу кўрсатгич 26 %ни ташкил қилган.

Европа автомобил бизнеси Ассоциацияси Россияда автомобил савдоси яқин вақт ичида қайта тикланишига умид билдирмаяпти. Уларнинг прогнозига кўра Россияда 2021 йилда автосаноат 2,1 %га тикланади холос.

105