Бухара

Москвадан Бухорога саёҳат: эртак-шаҳар, обидалар шаҳри

617
(Янгиланган 09:44 12.09.2017)
Қадим шаҳар сирлари, такрорланмас ўзбекона меҳмондўстлик, туристик ташвишлар ва албатта жонли тарих қаршисидаги ҳайрат -Sputnik Ўзбекистон мухбирининг Бухоро шаҳрига бағишланган репортажи

Антон Курилкин

Меҳмондўстлик удуми

Эрталаб Улуғбекнинг Карим исмли дўсти яшайдиган Бухородаги қишлоқлардан бирига кириб борамиз — унга Москвадан олиб келинган совға-саломларни беришимиз керак. Шунчаки совғани бериб йўлга тушишнинг иложи бўлмади — Карим бизни нонуштасиз қўйиб юбормаслигини айтиб оёқ тираб туриб олди.

Айнан мана шу уйдаги зиёфатдан олдиндан тайёрланмаган туристнинг чидамлилиги синови бошланади — ўзбекона меҳмондўстлик. Сутли иссиқ нон ва чой билан меҳмон қилганидан сўнг Карим меҳмонларга кетишга ижозат берди.

Йўлимизда давом этамиз, манзилимизга жудаям яқин қолди. Йўлда турли машиналарга кўзимиз тушади — янги "Шевроле"лардан тортиб эски "ЗИЛ"ларгача. Баҳодирнинг айтишича, ҳаттоки жуда эски машиналарни ҳам маҳаллий усталар замонавийлаштириб ташлашади — автомобил дизел эмас, газда ишлаши учун янги ёнилғи тизимини ўрнатишади.

Ибн Сино номидаги улкан мажмуа — музей ва тиббиёт коллежига кирдик. Афсонавий олим таваллуд топган жойда ўша давр иншоотлари сақланиб қолмаган, лекин музейнинг алоҳида биноси қадимий осори-атиқалар сақланади ва бўлажак шифокорлар бу мерос билан танишишлари мумкин.

Ниҳоят, Бухоро шаҳрига кириб келамиз. Бир неча кунлик йўлдан сўнг дам олиш ва атрофдаги гўзалликдан баҳра олиш мумкин бўлган эртакмонанд ва шинам шаҳарга тушиб қолдик.

Баҳодирнинг уйи остонасидан ҳатлаб ичкарига киришимиз билан бизни тушликка таклиф қилишди. Эрталабки нонуштадан кейин қорним тўқ бўлса-да, рад этмадим — акс ҳолда мезбонлар хафа бўлишади. Бунинг устига, тотли ис таратиб ўзига чорлаб турган мазали таомдан воз кечишнинг имкони йўқ.

На улицах Бухары
© sputnik /Антон Курилкин
Бухоро кўчалари

Вақт астагина пешиндан ҳам ўтди ва ухлаб олиш учун имконият туғилди. Ўзбекистонда Испания ёки Италиядаги каби "сиеста" атамаси (тушдан сўнг ухлаб олиш) йўқ бўлса ҳам, жазирама пайтида шаҳар ўзига хос уйқуга чўмади. Офтоб қиздириб турган пайтда Россиянинг ўрта минтақасидан келган бу иқлимга ўрганмаган турист учун сайр қилиш оғир, шу боис сайрни кечки пайтга қолдирдик.

Продавец морса на улице в Бухаре
© sputnik /Антон Курилкин
Бухородаги кўчада морс сотаётган сотувчи

Бироқ тушлик қилиб бўлганимиздан кейин кечки сайр бекор қилинди — биз машинада йўл-йўлакай шаҳарни томоша қилганча Улуғбекларникига отландик. Яна бир неча соат зиёфат бўлди. Фақат эртага шаҳарни кўришимиз ва қайтишга билет олишимиз кераклигини бот-бот айтганимиздан кейингина мезбон бизларга истамайгина жавоб берди. Агарда тиғиз жадвалим бўлмаганида бу ерда тунгача гаплашиб ўтиришимиз мумкин эди.

Аввало тартиб муҳим

Зиёфат ўз йўлига, лекин мамлакатда бўлиш тартибини ҳеч ким бекор қилмаган. Ўзбекистонга келган турист Ички ишлар вазирлиги бўлимларида рўйхатдан ўтишлари шарт ва меҳмонхоналарда бу иш билан меҳмонхона ходимлари шуғулланишса, менга ушбу жараёндан ўзим ўтишимга тўғри келди.

Умуман олганда, бу қийинчилик туғдирмайди — паспорт столидаги майор қандай ҳужжатлар керак бўлишини обдон тушунтирди, кечга бориб эса штамп босилган паспортимни олдим. Тўғри, бож тўловини тўлаш учун банкка бориб-келишимга тўғри келди.

Гапнинг пўсткалласини айтганда, бож тўлови — туристлар учун энг асосий муаммо. Унинг миқдори нисбатан оз — беш АҚШ доллари, лекин бу пулни расман банкда алмаштириш, кейин эса йиғимни квитанция бўйича сўмда тўлаш керак.

Хорижлик сайёҳлар учун бундай ҳолатларни солиштириш саёҳатдаги энг қизиқ нарсалардан бири ва бошқа мамлакатлардаги одамлар қандай яшашаётгани ҳақида тушунчага эга бўласан.

Россия банкларидан фарқли ўлароқ, Ўзбекистондаги банкларда хавфсизлик чоралари анча жиддий — эшик олдида милиционерлар ёки қўриқлаш хизмати ходимлари туришади. Улар хавфсизликни назорат қилишдан ташқари, одамларга қайси томонга, қайси йўлдан юриш мумкинлигини ҳам тушунтириб туришади.

Рўйхатга олиш жараёни ҳаммаси бўлиб бир соатдан озроқ вақтни олди, ушбу масала билан шуғулланаётган милиция ходими эса мамлакатда бўлиш муддатимни яна икки кунга узайтириб олишимни маслаҳат берди. Ҳар эҳтимолга қарши, мабодо билет сотиб олишнинг имкони бўлмай қолса ёки вақтида учолмай қолсам асқотаркан. Кейинроқ маълум бўлишича, унинг маслаҳатлари бежиз эмас экан.

Ўтмишга саёҳат

Барча расмиятчиликларни ҳал қилгач, диққатга сазовор масканларни кўришга йўл олдик. Мислсиз даражада кўп тарихий иншоотлар орасидан бирортасини ажратиб кўрсатиш амримаҳол: бутун шаҳар марказидаги тор кўчалар, мозаика билан безатилган аркалари билан дунёга машҳур масжид ва мадрасалар барчаси яхлитликни ташкил этади.

Медресе в Бухаре
© Sputnik / /Антон Курилкин
Бухородаги мадраса

Бу ерда вақт ўзига хос тарзда ҳаракатланади, ўтмиш эса замонавийлик билан уйғунлашиб кетади. Бунёд этилган вақтига қарамасдан барча иншоотлар аъло даражада сақланган, барчасининг ичига кириш, яқиндан томоша қилиш мумкин. Гўёки бирданига бир неча юз йил аввалги даврга қайтиб қолгандек бўласиз.

Мозаика на архитектурных памятниках в Бухаре
© sputnik /Антон Курилкин
Бухородаги архитектура ёдгорлигидаги мозаика

Ўрта аср чорраҳаларидаги савдо расталарида бугунги кунда ҳам идиш ва пичоқдан тортиб турли сувенирлар сотадиган атторлар ўтиришади. Уларнинг аксарияти ўз маҳоратларини эҳтимолий харидор ва туристларга намойиш этганча кўчанинг ўзида буюмларга зеб беради.

Хорижликлар учун музей ва айрим тарихий иншоотларга кириш пуллик, лекин нархлар рамзий. Масалан, Арк қароргоҳига кириш учун хорижлик туристдан дастурдан келиб чиқиб бир неча минг сўм олишади.

Бухара. Улочка в старом городе
© sputnik /Антон Курилкин
Бухоро. Эски шаҳардаги кўча

Беш минг сўмга экскурсовод хизматидан фойдаланиш мумкин. Одатда мен гидларга кўп ҳам мурожаат қилмайман, чунки кўпинча бир хил оҳангдаги минғир-минғирни эшитиш одамни чарчатади, осори атиқа билан шошилиб таништириш эса завқ бағишламайди. Ўрта аср дурдоналари бўлган бу архитектура ёдгорликларини бир ўзинг томоша қилишга нима етсин.

Цитадель Арк в Бухаре
© sputnik /Антон Курилкин
Арк қароргоҳидан шаҳарнинг кўриниши

Лекин бу сафар қалъа туристик бюроси ходими мени ходим билан бирга оддий туристлар учун ёпиқ бўлган айрим жойларга ҳам кириш мумкинлигини айтиб қизиқтириб қўйди. Тан олиб айтаман, бу ҳаётим давомидаги энг яхши экскурсия бўлди.

Биз қалъанинг туристлар кўриши мумкин бўлган ҳар бир қисмини шошмасдан кезиб чиқдик, экскурсовод эса тарихий фактлар, ривоятлар ва ўзи тўқиган афсоналар асосида мазкур мажмуа, амирлар ва ХХ асрдаги Бухоро ҳақида шундай ҳикоя қилиб бердики, ундан узоқлашгим келмай қолди.

Улица в исторической части Бухары
© sputnik /Антон Курилкин
Бухоронинг тарихий қисмидаги кўча

Жонли тарихдан воз кечиб шаҳар марказини тарк этишни асло истамасдим, бироқ вақт сиқувга олиб борарди. Бозорга улгуриш ва қайтиш билети масаласини ҳам ҳал қилиш керак эди.

617
Мавзу:
Махсус репортаж: Москвадан Бухорога автоуловда саёҳат (6)
Регистан в Самарканде

Ўзбекистонда Социал туризм ассоциацияси ташкил этилди

143
Социал туризм ассоциацияси сайёҳларнинг барча тоифаларини қамраб олиш ва улар учун муносиб шароитлар яратиш мақсадида ташкил қилинган.

ТОШКЕНТ, 10 май — Sputnik. Сайёҳларнинг барча тоифаларини қамраб олиш ва улар учун муносиб шароитлар яратиш мақсадида Ўзбекистон социал туризм ассоциацияси ташкил этилди. Бу ҳақда Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси матбуот хизмати хабар қилди.

Янги ассоциациянинг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:

  • имконияти чекланган юртдошларимиз ва эҳтиёжманд оилалар фарзандлари учун хайрия акцияларини ўтказиш;
  • имконияти чекланган шахслар саёҳат қилишлари учун шароитлар яратишга кўмаклашиш;
  • социал туризм соҳасида давлат дастурлари, норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ва бошқа қарорлар лойиҳаларини ишлаб чиқишда иштирок этиш ҳамда жамоатчилик назоратини амалга ошириш;
  • инклюзив туризмни ривожлантириш доирасида болалар, ёшлар, учинчи ёш тоифа вакиллари, шунингдек, ногиронлиги бўлган кишилар учун туризм ҳамда экскурсияларни ташкил этишга кўмаклашиш.

Ассоциация Ўзбекистонда туризм соҳасини ривожлантиришга ҳисса қўшиш истагидаги жисмоний шахсларни бирлаштириш ва уларнинг саъй-ҳаракатларини социал туризмни ривожлантиришга йўналтириш, жумладан болалар, ёшлар, кексалар, шунингдек, ногиронлиги бўлган фуқароларнинг саёҳатларини ташкил этишга кўмаклашади. Шу билан бирга, инклюзив туризмни ривожлантириш борасида хорижий турдош уюшмалар билан ҳамкорлик алоқаларни ўрнатади.

Социал туризм ассоциацияси кенгаши раиси этиб Изатилло Хўжаев тайинланди. У аввалроқ Шарқшунослик институти, ЎзМТДП Тошкент вилояти Кенгаши, Ўзбекистон нодавлат нотижорат ташкилотлари миллий ассоциацияси, Ўзбекистон Ёшлар иттифоқида фаолият юритган.

143
(58:34 / 961.52Mb / просмотров видео: 121)

Трансляция якунланди. Ғалаба кунига бағишланган авиашоу - видео

606
(Янгиланган 23:25 11.05.2020)
Германия фашистлари устидан қозонилган Ғалабанинг 75 йилллиги муносабати билан Россия пилотаж жамоалари авиашоу намойиш қилишди.

Россия Мудофаа вазирлиги маълумотларига кўра, 75 самолёт ва вертолётлар Қизил майдон устидан учиб ўтди, шанба куни 597 самолёт Россия шаҳарлари бўйлаб учиб ўтади.

606
Мавзу:
Ғалабанинг 75 йиллиги
Крупные платежные системы ограничили переводы в страны ЦА

БМТ мигрантлар учун пул ўтказмаларни бепул қилишни таклиф қилди

16
(Янгиланган 17:32 25.05.2020)
Ташкилот коронавирус пандемияси вақтида меҳнат мигрантлари учун молиявий юкламани камайтириш ва улар учун ватанига пул жўнатишни бепул қилиш зарур деб ҳисоблайди.

ТОШКЕНТ, 25 май — Sputnik. Бирлашган миллатлар ташкилоти қатор ташкилотга аъзо мамлакатларнинг пандемия даврида мигрантлар учун пул жўнатиш шароитларини енгиллаштириш ташаббусини қўллаб-қувватлади.

Ташкилот меҳнат мигрантлари учун молиявий юкламани камайтириш ва улар учун ватанига пул жўнатишни бепул қилиш зарур деб ҳисоблайди. Зеро, улар транзакция учун тўлаётган фоизлари, айниқса, пандемия шароитида оғирлик қилади.

БМТ пўл ўтказмалари ҳажмининг камайиши қашшоқ давлатлар иқтисодётига катта таъсир кўрсатишидан хавотир олмоқда. Улар шундоқ ҳам пандемиядан зарар кўрмоқда.

БМТнинг Инвестициялар ва ривожланиш жамғармаси ижрочи котиби Жудит Карл коронавирус пандемияси туфайли кўплаб мигрантлар ишсиз қолганини таъкидлаган. Ишлаётган мигрантлар эса уйларига пул жўнатишга қийналмоқда, чунки карантин чекловлари натижасида аксарият хизматлар тўлиқ фаолият юритмаяпти. У ҳозир меҳнат бозорига таъсир ўтказиш қийин, лекин пул ўтказиш шароитларини яхшиласа бўлади деб ҳисоблайди.

Аввалига ушбу ташаббус Британия ва Швейцариядан чиқди, кейин уни халқаро ташкилотлар, жумладан, Жаҳон банки ва БМТ таркибидаги бир қатор муассасалар қўллаб-қувватлади. Асосий мақсад – ривожланаётган мамлакатларга молиявий оқим йўлидаги тўсиқларни олиб ташлаш.

16